ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಸಸೈನ್ಧವೈಃ ಪಚೇತ್ತೈಲಮಭ್ಯಹ್ಗಾಚ್ಛರ್ದ್ದಿಕಾಪಹಂ । ಸಕ್ಷೀರಾನ್ ಮಾರ್ಕವರಸಾನ್ ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ ।। ೨೮೫.

ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಲೇಪನೆಗೆ ಬಳಸಿದರೆ ವಾಂತಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ; ಹಾಲು, ಅರ್ಕರಸ, ಎರಡು ಪ್ರಸ್ಥ ಜೇಷ್ಟಮಧು ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ಪಚೇತ್ತು ತೈಲಕುಡವಂ ತನ್ನಸ್ಯಂ ಪಲಿತಾಪಹಂ । ನಿಮ್ಬಮ್ಪಟೋಲಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಗುಡೂಚೀ ಖದಿರಂ ವೃಷಂ ।। ೨೮೫.

ನೀಂ, ಪಟೋಲ, ತ್ರಿಫಲ, ಗುಡುಚಿ, ಖದಿರ ಮತ್ತು ವೃಷ ಎಂಬ ಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಕೂದಲಿನ ಹಳದಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೂನಿಮ್ಬಪಾಠಾತ್ರಿಫಲಾಗುಡೂಚೀರಕ್ತಚನ್ದನಂ । ಯೋಗದ್ವಯಂ ಜ್ವರಂ ಹನ್ತಿ ಕುಷ್ಠವಿಸ್ಫೋಟಕಾದಿಕಂ ।। ೨೮೫.

ಭೂನೀಂ, ಪಾಠಾ, ತ್ರಿಫಲ, ಗುಡುಚಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಚಂದನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎರಡು ವಿಧದ ಔಷಧಿಗಳು ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠ, ಚರ್ಮದ ಉಬ್ಬರೆ ಮುಂತಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಪಟೋಲಾಮೃತಭೂನಿಮ್ಬವಾಸಾರಿಷ್ಟಕಪರ್ಪಟೈಃ । ಖದಿರಾನ್ತಯುತೈಃ ಕ್ಕಾಥೋ ವಿಸ್ಫೋಟಜ್ವರಶಾನ್ತಿಕೃತ್ ।। ೨೮೫.

ಪಟೋಲ, ಅಮೃತ, ಭೂನೀಂ, ವಾಸಾ, ಅರಿಷ್ಟ, ಪರ್ಪಟ ಮತ್ತು ಖದಿರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವು ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಉಬ್ಬರವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ದಶಮೂಲೀ ಚ್ಛಿನ್ನರುಹಾ ಪಥ್ಯಾ ದಾರು ಪುನರ್ನವಾ । ಜ್ವರ್ರಾವದ್ರಧಿಶೋಥೇಷು ಶಿಗ್ರುವಿಶ್ವಜಿತಾ ಹಿತಾಃ ।। ೨೮೫.

ದಶಮೂಲ, ಚಿನ್ನರುಹಾ, ಪಥ್ಯಾ, ದಾರು, ಪುನರ್ಣವಾ, ಜೊತೆಗೆ ಶಿಗ್ರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಜಿತಾ ಈ ಎಲ್ಲವು ಜ್ವರ, ಶೋಥ ಮತ್ತು ಶೋಫಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.

ಮಧೂಕಂ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಣಿ ಲೇಪಃ ಸ್ಯಾದ್ ವ್ರಣಶೋಧನಃ । ತ್ರಿಫಲಾ ಖದಿರೋ ದಾರ್ವೀ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾತಿಬಲಾಕುಶಾಃ ।। ೨೮೫.

ಮಧೂಕ ಮತ್ತು ನೀಂ ಎಲೆಗಳ ಲೇಪವು ಗಾಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ತ್ರಿಫಲ, ಖದಿರ, ದಾರ್ವೀ, ನ್ಯಗ್ರೋಧ, ಅತಿಬಲಾ ಮತ್ತು ಕುಶವೂ ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ನಿಮ್ಬಮೂಲಕಪತ್ರಾಣಾಂ ಕಷಾಯಾಃ ಶೋಧನೇ ಹಿತಾಃ । ಕರಞ್ಜಾರಿಷ್ಟನಿರ್ಗುಣ್ಡೀರಸೋ ಹನ್ಯಾದ್ ವ್ರಣಕ್ರಿಮೀನ್ ।। ೨೮೫.

ನೀಂ ಬೇರು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯಗಳು ಗಾಯ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ; ಕರಂಜ, ಅರಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಂಡಿಯ ರಸವು ಗಾಯದ ಹುಳಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಧಾತಕೀಚನ್ದನಬಲಾಸಮಹ್ಗಾಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ । ದಾರ್ವೀಮೇದೋನ್ವಿತೈರ್ಲೇಪಃ ಸಸರ್ಪಿರ್ವ್ರಣರೋಪಣಃ ।। ೨೮೫.

ಧಾತಕಿ, ಚಂದನ, ಬಲಾ, ಮಧೂಕ, ಉತ್ತಪಲ ಮತ್ತು ದಾರ್ವಿಯನ್ನು ತುಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಕೊಬ್ಬಿನೊಂದಿಗೆ ಲೇಪಮಾಡಿದರೆ, ಗಾಯವು ಬೇಗ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗುಗ್ಗುಲುತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಸಮಾಂಶೈರ್ಘೃತಯೋಗತಃ । ನಾಡೀ ದುಷ್ಟವಣಂ ಶೂಲಮ್ಭಗನ್ದರಮುಖಂ ಹರೇತ್ ।। ೨೮೫.

ಗುಗ್ಗುಲು, ತ್ರಿಫಲ ಮತ್ತು ವ್ಯೋಷವನ್ನು ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಮಿಶ್ರಣವು ನರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವು, ಉಬ್ಬರ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಂಧವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹರಿತಕೀಂ ಮೂತ್ರಸಿದ್ಧಾಂ ಸತೈಲಲವಣಾನ್ವಿತಾಂ । ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಶ್ಚ ಸೇವೇತ್ ಕಫವಾತಾಮಯಾಪಹಾಂ ।। ೨೮೫.

ಹರಿತಕಿ, ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕಫ ಮತ್ತು ವಾತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ತ್ರಿಕಕಟುತ್ರಿಫಲಾಕ್ಕಾಥಂ೯ ಸಕ್ಷಾರಲವಣಂ ಪಿವೇತ್ । ಕಫವಾತಾತ್ಮಕೇಷ್ವೇವ ವಿಂರೇಕಃ ಕಫವೃದ್ಧಿನುತ್ ।। ೨೮೫.

ತ್ರಿಕಟು ಮತ್ತು ತ್ರಿಫಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಕ್ಷಾರ ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಕಫ ಮತ್ತು ವಾತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಂತದಿಂದ ಕಫ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲವಚಾಚಿತ್ರಕನಾಗರೈಃ । ಕ್ಕಾಥಿತಂ ವಾ ಪಿವೇತ್ಪೇಯಮಾಮವಾತವಿನಾಶನಂ ।। ೨೮೫.

ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಪಿಪ್ಪಲಿ ಬೇರು, ವಚಾ, ಚಿತ್ರಕ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯ ಅಥವಾ ಪಾನವು ಅಮವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಸ್ನಾಂ ಗುಡುಚೀಮೇರಣ್ಡದೇವದಾರುಮಹೌಷಧಂ । ಪಿವೇತ್ ಸರ್ವಾಡ್ಗಿಕೇ ವಾತೇ ಸಾಮೇ ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಮಜ್ಜಗೇ ।। ೨೮೫.

ರಾಸ್ನಾ, ಗುಡುಚಿ, ಎರುಂಡೆ, ದೇವದಾರು ಮತ್ತು ಮಹೌಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ, ಜೋಡೆಗಳು, ಎಲುಬು ಮತ್ತು ಮಜ್ಜೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಾತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ದಶಮೂಲಕಷಾಯಂ ವಾ ಪಿವೇದ್ವಾ ನಾಗರಾಮ್ಭಸಾ । ಸುಣ್ಠೀಗೋಕ್ಷುರಕಕ್ಕಾಥಃ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತರ್ನ್ನಿಷೇವಿತಃ ।। ೨೮೫.

ದಶಮೂಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯ ಅಥವಾ ಶುಂಠಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬಹುದು; ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಗೋಕ್ಷುರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಸಾಮವಾತಕಟೀಶೂಲಪಾಚನೋ ರುಕ್ಪ್ರಣಾಶನಃ । ಸಮೂಲಪತ್ರಶಾಖಾಯಾಃ ಪ್ರಸಾರಣ್ಯಾಶ್ಚ ತೈಲಕಂ ।। ೨೮೫.

ಪ್ರಸಾರಣಿ ಗಿಡದ ಬೇರು, ಎಲೆ ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎಣ್ಣೆ, ಸಾಂದ್ರವಾದ ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಮರಿನ ನೋವು ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಗುಡುಚ್ಯಾಃ ಸುರಸಃ ಕಲ್ಕಃ ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕ್ಕಾಥಮೇವ ಚ । ಪ್ರಭೂತಕಾಲಮಾಸೇವ್ಯ ಮುಚ್ಯತೇ ವಾತಶೋಣಿತಾತ್ । ೨೮೫.

ಗುಡುಚಿ ಮತ್ತು ಸುರಸದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲೇಪ, ಪುಡಿ ಅಥವಾ ಕಷಾಯವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವಿಸಿದರೆ ವಾತ ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಬಹುದು.

ಪಿಪ್ಪಲೀ ವರ್ದ್ಧಮಾನಂ ವಾ ಸೇವ್ಯಂ ಪಥ್ಯಾ ಗುಡೇನ್ ವಾ । ಪಟೋಲತ್ರಿಫಲಾತೀವ್ರಕಟುಕಾಮೃತಸಾಧಿತಂ ।। ೨೮೫.

ಪಿಪ್ಪಲಿ ಅಥವಾ ವರ್ಧಮಾನವನ್ನು ಪಥ್ಯಾ ಅಥವಾ ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಬಹುದು; ಪಟೋಲ, ತ್ರಿಫಲ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಕಟುಕ ಅಮೃತವೂ ಸಹ ಉಪಯುಕ್ತ.

ಪಕ್ವಂ ಪೀತ್ವಾ ಜಯತ್ಯಾಶು ಸದಾಹಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ । ಗುಗ್ಗುಲಂ ಕೋಷ್ಣಶೀತೇ ತು ಗುಡುಚೀ ತ್ರಿಫಲಾಮ್ಭ್ಸಾ ।। ೨೮೫.

ಅದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಬೇಗನೆ ದಹ ಮತ್ತು ವಾತ-ರಕ್ತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಗುಗ್ಗುಲು, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ತಂಪಾದ ಗುಡುಚಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿಫಲ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ಬಲಾಪುನರ್ನ್ನವೈರಣ್ಡವೃಹತೀದ್ವಯಗೋಕ್ಷುರೈಃ । ಸಹಿಙ್ಗು ಲವಣೈಃ ಪೀತಂ ಸದ್ಯೋ ವಾತರುಜಾಪಹಂ ।। ೨೮೫.

ಬಲಾ, ಪುನರ್ಣವಾ, ಎರುಂಡೆ, ಎರಡು ವಿಧದ ವೃಹತಿ ಮತ್ತು ಗೋಕ್ಷುರ, ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂಗು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕುಡಿದರೆ, ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವು ಕೂಡಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಲಮೂಲಂ ಪಞ್ಚೈವ ಲವಣಾನಿ ಚ । ಪಿಪ್ಪಲೀ ಚಿತ್ರಕಂ ಶುಣ್ಠೀ ತ್ರಿಫ್ಲಾ ತ್ರಿವೃತಾ ವಚಾ ।। ೨೮೫.

ರೈತರು ಬಳಸುವ ಪಿಪ್ಪಳಿಯ ಬೇರು, ಐದು ವಿಧದ ಉಪ್ಪುಗಳು, ಪಿಪ್ಪಳಿ, ಚಿತ್ರಕ, ಶುಂಠಿ, ತ್ರಿಫಲ, ತ್ರಿವೃತ್ ಮತ್ತು ವಚಾ—ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.

ದ್ವೌ ಕ್ಷಾರೌ ಶಾದ್ವಲಾ ದನ್ತೀ ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ವಿಷಾಣಿಕಾ । ಕೋಲಪ್ರಮಾಣಾಂ ಗುಟಿಕಾಂ ಪಿವೇತ್ ಸೌವೀರಕಾಯುತಾಂ ।। ೨೮೫.

ಎರಡು ವಿಧದ ಕ್ಷಾರ, ಶಾದ್ವಲಾ, ದಂತಿ, ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ, ವಿಷಾಣಿಕಾ—ಇವುಗಳನ್ನು ಜೂಜುಫಲದಷ್ಟು ಗುಳಿಗೆ ಮಾಡಿ, ಸೌವೀರಕದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಶೋಥಾವಪಾಕೇ ತ್ರಿವೃತಾ ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಚೋದರಾದಿಕೇ । ಕ್ಷೀರಂ ಶೋಥಹರಂ ದಾರು ವರ್ಷಾಭೂರ್ನಾಗರೈಃ ಶುಭಮ್ ।। ೨೮೫.

ಶೋಥ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ವಪಾಕ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ದಾರು, ವರ್ಷಾಭೂ, ಶುಂಠಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದು ಶೋಥವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸೇಕಸ್ತಥಾರ್ಕವರ್ಷಾಭೂನಿಮ್ಬಕ್ಕಾಥೇನ ಶೋಥಜಿತ್ । ವ್ಯೋಷಗರ್ಭಂ ಪಲಾಶಸ್ಯ ತ್ರಿಗುಣೇ ಭಸ್ಮವಾರಿಣಿ ।। ೨೮೫.

ಅರ್ಕ, ವರ್ಷಾಭೂ, ನಿಂಬದ ತೊಗರು ಹಾಕಿ ಸೆಕೆಯಾದರೆ ಶೋಥ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ವ್ಯೋಷವನ್ನು ಹಾಕಿದ ಪಲಾಶ ಬೂದಿಯನ್ನು ಮೂರುಪಟ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಬಳಸಬೇಕು.

ಸಾಧಿತಂ ಪಿವತಃ ಸರ್ಪಿಃ ಪತತ್ಯರ್ಶೋ ನ ಸಂಶಯಃ । ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನಾವನಿರ್ಗ್ಗುಣ್ಡೀಸಾಧಿತಂ ಚಾಪಿ ಲಾವಣಂ ।। ೨೮೫.

ಹೆಚ್ಚಿನಂತೆ ತಯಾರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ಅರ್ಶಸ್ಸು ತಪ್ಪದೇ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ; ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನಾ, ಅವನಿಗುಂಡಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉಪ್ಪನ್ನು ಕೂಡ ಸೇವಿಸಬಹುದು.

ವಿಡ಼ಙ್ಗಾನಲಸಿನ್ಧೂತ್ಥರಾಸ್ನಾಗ್ರಕ್ಷಾರದಾರುಭಿಃ । ತೈಲಞ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ಸಿದ್ಧಂ ಕಟುದ್ರವ್ಯಂ ಜಲೇನ ವಾ ।। ೨೮೫.

ವಿರಂಗ, ಅನಲಸಿಂಧು, ಹರಾಸ್ನಾ, ಗ್ರಕ್ಷಾರ, ದಾರು ಇವುಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ತೈಲ ತಯಾರಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಕಡು ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಾ ಮಾಡಬಹುದು.

ಗಣಅಡಮಾಲಾಪಹಂ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಾತ್ ಗಲಗಣ್ಡನುತ್ । ಶಟೀಕುನಾಗಬಲಯಕ್ಕಾಥಃ ಕ್ಷೀರಸಸೇ ಯುತಮ್ ।। ೨೮೫.

ಗ್ಲ್ಯಾಂಡುಗಳ ಉಬ್ಬು ಹೋಗಿಸುವ ತೈಲವನ್ನು ಅಭ್ಯಂಗ ಮಾಡಿದರೆ ಗಲಗಂಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಶಟಿ, ಕುನಾಗ, ಬಲ, ಯಕ್ಕಾಥ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮೊಸರಿನೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕು.

ಪಯಸ್ಯಾಪಿಪ್ಪಲೀವಾಸಾಕಲ್ಕಂ ಸಿದ್ಧಂಕ್ಷಯೇ ಹಿತಮ್ । ವಚಾವಿಡ಼ಭಯಾಶುಣ್ಠೀಹಿಙ್ಗುಕುಷ್ಠಾಗ್ನಿದೀಪ್ಯಕಾನ್ ।। ೨೮೫.

ಪಯಸ್ಯಾ, ಪಿಪ್ಪಳಿ, ವಾಸಾ ಇವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಲ್ಕ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ವಚಾ, ವೀರಭಯ, ಶುಂಠಿ, ಹಿಂಗು, ಕುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ದ್ವಿತ್ರಿಷಟ್‌ಚತುರೇಕಾಂಶಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಿಕಾಃ ಕ್ರಮಾತ್ । ಚೂರ್ಣಂ ಪೀತಂ ಹನ್ತಿ ಗುಲ್ಮಂ ಉದರಂ ಶೂಲಕಾಸನುತ್ ।। ೨೮೫.

ಎರಡು, ಮೂರು, ಆರು, ನಾಲ್ಕು, ಒಂದು, ಏಳು, ಐದು, ಐವತ್ತು ಎಂಬ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪುಡಿ ತಯಾರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಗುಲ್ಮ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಉಬ್ಬು, ನೋವು, ಕೆಮ್ಮು ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಾಠಾನಿಕುಮ್ಭತ್ರಿಕಟುತ್ರಿಫಲಾಗ್ನಿಷು ಸಾಧಿತಮ್ । ಮೂತ್ರೇಣ ಚೂರ್ಣಗುಟಿಕಾ ಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಾದಿಮರ್ದ್ದನೀ ।। ೨೮೫.

ಪಾಠಾ, ನಿಕುಂಭ, ತ್ರಿಕಟು, ತ್ರಿಫಲ, ಅಗ್ನಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ, ಮೂತ್ರದಿಂದ ಗುಳಿಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಗುಲ್ಮ, ಪ್ಲಿಹಾದಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.