ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಗರುಡಧ್ವಜಶ್ಚ ವಿಷಹೃತ್ ವಾಸುದೇವಂ ಸದಾ ಜಪೇತ್ । ಧಾನ್ಯಾದಿಸ್ಥಾಪನೇ ಸ್ವಪ್ನೇ ಅನನ್ತಾಚ್ಯುತಮೀರಯೇತ್ ।। ೨೮೪.

ಗರುಡಧ್ವಜನು ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು, ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಸದಾ ಜಪಿಸಬೇಕು. ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ನಾರಾಯಣಞ್ಚ ದುಃಸ್ವಪ್ನೇ ದಾಹಾದೌ ಜಲಶಾಯಿನಂ । ಹಯಗ್ರೀವಞ್ಚ ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ ಜಗತ್ಸೃತಿಂ ಸುತಾಪ್ತಯೇ ।। ೨೮೪.

ಕೆಟ್ಟ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ಬೆಂಕಿ ಅಥವಾ ದಹನದಲ್ಲಿ ಜಲಶಾಯಿನಿಯನ್ನು, ವಿದ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಯಗ್ರೀವನನ್ನು, ಪುತ್ರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಬಲಭದ್ರಂ ಶೌರ್ಯಕಾರ್ಯ್ಯೇ ಏಕಂ ನಾಮಾರ್ಥಸಾಧಕಮ್ ।। ೨೮೪.

ಶೌರ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಭದ್ರನನ್ನು, ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿತ ಫಲವನ್ನು ತರುವ ಒಂದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ ಸಿದ್ಧಯೋಗಾನ್ ಪುನರ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಮೃತಸಞ್ಜೀವನೀಕರಾನ್ । ಆತ್ರೇಯಭಾಷಿತಾನ್ ದಿವ್ಯಾನ್ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿವಿಮರ್ದನಾನ್ ।। ೨೮೫.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಮತ್ತೆ ಜೀವವನ್ನು ಮರಳಿಸುವ, ಆತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದ ದಿವ್ಯವಾದ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸಾಧಿತ ಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಆತ್ರೇಯ ಉವಾಚ ವಿಲ್ವಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಕ್ಕಾಥಃ ಸ್ಯಾದ್ವಾತಿಕೇ ಜ್ವರೇ । ಪಾವನಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಗುಡೂಚೀ ವಿಷ್ವಜೋಽಥ ವಾ ।। ೨೮೫.

ಆತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಬಿಲ್ವ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಐದು ಬೇರುಗಳ ಕಷಾಯವು ವಾತಜ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ. ಪಿಪ್ಪಳಿಯ ಬೇರು ಶುದ್ಧಿಕರವಾಗಿದ್ದು, ಗುಡುಚಿ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಜ ಕೂಡಾ ಹಾಗೆಯೇ.

ಆಮಲಕ್ಯಭ್ಯಾ ಕೃಷ್ಣಾ ವಹ್ನಿಃ ಸರ್ವಜ್ವರಾನ್ತಕಃ । ವಿಲ್ವಾಗ್ನಿಮನ್ಥಶ್ಯೋನಾಕಕಾಶ್ಮರ್ಯ್ಯಃ ಪಾರಲಾ ಸ್ಥಿರಾ ।। ೨೮೫.

ಆಮಲಕ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ, ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯ. ಬಿಲ್ವ, ಅಗ್ನಿಮಂಥ, ಶ್ಯೋನಾಕ, ಕಾಶ್ಮರ, ಪಾರಲಾ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರಾ.

ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಂ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ವೃಹತೀ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಃ । ಜ್ವರಾವಿಪಾಕಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತ್ತಿಕಾಶನುತ್ ಕುಶಮೃಲಕಮ್ ।। ೨೮೫.

ತ್ರಿಕಂಟಕ, ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣಿ, ವೃಹತಿ ಮತ್ತು ಕಂಟಕಾರಿಕೆಗಳು ಜ್ವರ, ಅಜೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವ್ಯಥೆಯನ್ನು ಕುಶಮೃಳಕದೊಂದಿಗೆ ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಗುಡೂಚೀ ಪರ್ಪಟೀ ಮುಸ್ತಂ ಕಿರಾತಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್ । ವಾತಪಿತ್ತಜ್ವರೇ ದೇಯಂ ಪಞ್ಚಭದ್ರಮಿದಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೮೫.

ಗುಡುಚಿ, ಪರ್ಪಟಿ, ಮುಸ್ತ, ಕಿರಾತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಭೇಷಜ—ಇವುಗಳನ್ನು ವಾತಪಿತ್ತಜ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪಂಚಭದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರಿವೃದ್ವಿಶಾಲಕಟುಕಾತ್ರಿಫಲಾರಗ್ಬಧೈಃ ಕೃತಃ । ಸಂಸ್ಕಾರೋ ಭೇದನಕ್ಕಾಥಃ ಪೇಥಃ ಸರ್ವಜ್ವರಾಪಹಃ ।। ೨೮೫.

ತ್ರಿವೃತ್, ವಿಶಾಲ, ಕಟ್ಟುಕ, ತ್ರಿಫಲಾ ಮತ್ತು ಅರಗ್ವಧದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಶೋಧಕ ಕಷಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇವದಾರುಬಲಾವಾಸಾತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಪದ್ಮಕೈಃ । ಸವಿಡಙ್ಗೈಃ ಸಿತಾತುಲ್ಯಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಞ್ಚಕಾಶಜಿತ್ ।। ೨೮೫.

ದೇವದಾರು, ಬಲಾ, ವಾಸಾ, ತ್ರಿಫಲಾ, ವ್ಯೋಷ, ಪದ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಿಡಂಗದಿಂದ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಮಾನವಾದ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪಂಚಕಾಶಜಿತ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ದಶಮೂಲೀಶಟೀರಾಸ್ನಾಪಿಪ್ಪಲೀವಿಲ್ವಪೌಷ್ಕರೈಃ । ಶ್ರೃಙ್ಗೀತಾಮಲಕೀಭಾರ್ಗೀಗುಡೂಚೀನಾಗವಲ್ಲಿಭಿಃ ।। ೨೮೫.

ದಶಮೂಲ, ಶಟಿ, ರಾಸ್ನಾ, ಪಿಪ್ಪಳಿ, ಬಿಲ್ವ, ಪೌಷ್ಕರ, ಶೃಂಗಿ, ಆಮಲಕ, ಭಾರ್ಗಿ, ಗುಡುಚಿ ಮತ್ತು ನಾಗವಲ್ಲಿಯಿಂದ.

ಯವಾಗ್ರಂ ವಿಧಿನಾ ಸಿದ್ಧಂ ಕಷಾಯಂ ವಾ ಪಿವೇನ್ನರಃ । ಕಾಶಹೃದ್‌ಗ್ರಹಣೀಪಾರ್ಶ್ವಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ ।। ೨೮೫.

ಯವದಿಂದ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು, ಕೆಮ್ಮು, ಹೃದ್ರೋಗ, ಗ್ರಣೀ, ಪಾರ್ಶ್ವವ್ಯಥೆ, ಹಿಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಶಮನವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.

ಮಧುಕಂ ಮಧುನಾ ಯುಕ್ತಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಶರ್ಕರಾನ್ವಿತಾಂ । ನಾಗರಂ ಗುಡ಼ಸಂಯುಕ್ತಂ ಹಿಕ್ಕಾಘ್ನಂ ಲಾವಣತ್ರಯಮ್ ।। ೨೮೫.

ಮಧುಕವನ್ನು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ, ಪಿಪ್ಪಳಿಯನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಾಗರವನ್ನು ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಉಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಹಿಕ್ಕೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರವ್ಯಜಾಜೀಮರಿಚಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲದಾಡ಼ಿಮಮ್ । ಸೌವರ್ಚ್ಚಲಂ ಗುಡ಼ಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸರ್ವಾರೋಚನನಾಶನಮ್ ।। ೨೮೫.

ಊಮ, ಜೀರಿಗೆ, ಮೆಣಸು, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಹುಲ್ಲಿನ ಹುಳಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಪೀತಮಣಿ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜೇನು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೃಹ್ಗವೇರರಸಞ್ಚೈವ ಮಧುನಾ ಸಹ ಪಾಯಯೇತ್ । ಅರುಚಿಶ್ವಾಸಕಾಶಘ್ನಂ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಕಫಾನ್ತಕಮ್ ।। ೨೮೫.

ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಮೂಗು ಮುಚ್ಚು, ಮತ್ತು ಕಫವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಹಸಿವೇರು ರಸವನ್ನು ಜೇನುಜೊತೆಗೆ ಕುಡಿಯಿಸಬೇಕು.

ವಟಂ ಶ್ರೃಙ್ಗೀ ಶಿಲಾಲೋಧ್ರದಾಡ಼ಿಮಂ ಮಧುಕಂ ಮಧು । ಪಿವೇತ್ ತಣ್ಡುಲತೋಯೇನ ಚ್ಛರ್ದಿತೃಷ್ಣಾನಿವಾರಣಮ್ ।। ೨೮೫.

ಅರಳಿ, ಶೃಂಗಿ, ಶಿಲಾ, ಲೋಧ್ರ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಜೇಷ್ಟಮಧು ಮತ್ತು ಜೇನು—ಇವುಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಕುಡಿದರೆ ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆ ತಡೆಯಬಹುದು.

ಗುಡುಚೀ ವಾಸಕಂ ಲೋಧ್ರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್ । ಕಫಾನ್ವಿತಞ್ಜಯೇದ್ರಕ್ತಂ ತೃಷ್ಣಆಕಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್ ।। ೨೮೫.

ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ, ವಾಸಕ, ಲೋಧ್ರ, ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಜೇನು—ಇವುಗಳನ್ನು ಕಫ ಹಾಗೂ ರಕ್ತ ಮಿಶ್ರಿತ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಜ್ವರ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಸಕಸ್ಯ ರಸಸ್ತದ್ವತ್ ಸಮಧುಸ್ತಾಮ್ರಜೋ ರಸಃ . ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಸುರಸಭಾವಿತಂ ಮರಿಚಂ ಹಿತಂ ।। ೨೮೫.

ಹಾಗೆಯೇ, ವಾಸಕದ ರಸವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣದೊಡನೆ, ಹಾಗೂ ಶಿರೀಷ ಹೂವಿನ ರಸದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ಮೆಣಸನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವ್ವಾರ್ತ್ತಿನುನ್ಮಸೂರೋಽಥ ಪಿತ್ತಮುಕ್ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಂ । ನಿರ್ಗ್ಗುಣ್ಡೀ ಶಾರಿವಾ ಶೇಲುರಹ್ಕೋಲಶ್ಚ ವಿಷಾಪಹಃ ।। ೨೮೫.

ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಆರ್ಟಿ, ಮಸೂರ, ತಂಡುಳಿಯ, ನಿರ್ಗುಂಡಿ, ಶಾರಿವಾ, ಶೇಲು ಮತ್ತು ಕೋಲಾ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ವಿಷಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕಾರವಾಗಿವೆ.

ಮಹೌಷಧಂ ಮೃತಾಂ ಕ್ಷುದ್ರಾಂ ಪುಷ್ಕರಂ ಗ್ರನ್ಥಿಕೋದ್ಭವಂ । ಪಿವೇತ್ ಕಣಾಯುತಂ ಕ್ಕಾಥಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಞ್ಚ ಮದೇಷು ಚ ।। ೨೮೫.

ಮಹೌಷಧಿ, ಮೃತಾ, ಕ್ಷುದ್ರಾ, ಪುಷ್ಕರ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಿಕೋದ್ಭವ—ಇವುಗಳನ್ನು ಕನಾಯುತರೊಂದಿಗೆ ಕಷಾಯವಾಗಿ ಕುಡಿದರೆ ಅಚೇತನ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಙ್ಗುಸೌವರ್ಚ್ಚಲವ್ಯೋಷೈರ್ದ್ವಿಪಲಾಂಶೈರ್ಘೃತಾಢಕಂ । ಚತುರ್ಗುಣೇ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರೇ ಸಿದ್ಧಮುನ್ಮಾದನಾಶನಂ ।। ೨೮೫.

ಹಿಂಗು, ಪೀತಮಣಿ ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಲಿ ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರೆ ಭ್ರಮೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀವಚಾಕುಷ್ಠೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೀರಸೈರ್ಯುತಂ । ಪುರಾಣಆಂ ಹನ್ತ್ಯಪಸ್ಮಾರಂ ಸೋನ್ಮಾದಂ ಮೇಧ್ಯಮುತ್ತಮಂ ।। ೨೮೫.

ಶಂಖಪುಷ್ಪಿ, ವಚಾ, ಕುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಿರಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವು ಹಳೆಯ ಅಪಸ್ಮಾರ, ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದು.

ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ಘೃತಂ ತದ್ವತ್ ಕುಷ್ಠನುಚ್ಚಾಭ್ಯಾಯುತಂ । ಪಟೋಲತ್ರಿಫಲಾನಿಮ್ಬಗುಡು ವೀಧಾವಣೀವೃಷೈಃ ।। ೨೮೫.

ಹಾಗೆಯೇ, ಪಂಚಗವ್ಯ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಟದೊಡನೆ, ಪಟೋಲ, ತ್ರಿಫಲಾ, ನಿಂಬಗುಡು, ವೀಧಾ ಮತ್ತು ವಣಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಕರಞ್ಜೈರ್ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಕುಷ್ಠನುದ್ವಜ್ರ್ಕಂ ಸ್ಮೃತಂ । ನಿಮ್ಬಂ ಪಟೋಲಂ ವ್ಯಾಘ್ರೀ ಚ ಗುಡುಚೀ ವಾಸಕಂ ತಥಾ ।। ೨೮೫.

ಕರಂಜದೊಡನೆ ತಯಾರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವು ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದದು; ನಿಂಬೆ, ಪಟೋಲ, ವ್ಯಾಘ್ರಿ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ವಾಸಕವನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕುರ್ಯ್ಯಾದ್ದಶಪಲಾನ್ ಭಾಗಾನ್ ಏಕೈಕಸ್ಯ ಸಕುಟ್ಟಿತಾನ್ । ಜಲದ್ರೋಣಏ ವಿಪಕ್ತವ್ಯಂ ಯಾವತ್‌ಪಾದಾವಶೇಷಿತಂ ।। ೨೮೫.

ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಹತ್ತು ಪಾಲ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಒಡೆಯಿಸಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ ಉಳಿಯುವವರೆಗೆ ಬೇಯಿಸಬೇಕು.

ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಮ್ಪ್ಚೇತ್ತೇನ ತ್ರಿಫಲಾಗರ್ಭಸಂಯುತಂ । ಪಞ್ಚತಿಕ್ತಮಿತಿ ಖ್ಯಾತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಕುಷ್ಠವಿನಾಶನಂ ।। ೨೮೫.

ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ತ್ರಿಫಲಾ ಗುದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಪಂಚತಿಕ್ತ ತುಪ್ಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಚರ್ಮರೋಗವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಶೀತಿಂ ವಾತಜಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಚತ್ವಾರಿಂಶಚ್ಚ ಪೈತ್ತಿಕಾನ್ । ವಿಂಶತಿಂ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾನ್ ಕಾಸಪೀನಸಾರ್ಶೋವ್ರಣಾದಿಕಾನ್ ।। ೨೮೫.

ಇದು ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟು, ಪಿತ್ತದಿಂದ ನಾಲ್ವತ್ತು, ಕಫದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ ಕೆಮ್ಮು, ಮೂಗು ಮುಚ್ಚು, ಮೂಲ, ಗಾಯ ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಹನ್ತ್ಯನ್ಯಾನ್ ಯೋಗರಾಜೋಷಽಯಂ ಯಥಾರ್ಕಸ್ತಿಮಿರಂ ಖಲು । ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕಷಾಯೇನ್ ಭೃಙ್ಗರಾಜರಸೇನ ಚ ।। ೨೮೫.

ಈ ಯೋಗರಾಜ ಔಷಧಿ, ತ್ರಿಫಲಾ ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಭೃಂಗರಾಜರಸದಿಂದ, ಸೂರ್ಯನು ಕತ್ತಲನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವಂತೆ, ಇತರ ರೋಗಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಣಪ್ರಕ್ಷಾಲನಙ್ಕುರ್ಯಾದುಪದಂಶಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ । ಪಟೋಲದಲಚೂರ್ಣೇನ ದಾಡಿಮತ್ವಗ್ರಜೋಽಥ ವಾ ।। ೨೮೫.

ಪಟೋಲದ ಎಲೆ ಪುಡಿಯಿಂದ, ಅಥವಾ ದಾಳಿಂಬೆ ಅಥವಾ ತ್ವಗ್ರದಿಂದ, ಗಾಯಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ಉಪದಂಶ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.