ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಗಾಯತ್ರೀ ಪರಮೋ ಮನ್ತ್ರಸ್ತಂ ಜಪ್ತ್ವಾ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಭಾಕ್ । ಓಂ ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ ಮನ್ತ್ರಃ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಾಧಕಃ ।। ೨೮೪.

ಗಾಯತ್ರಿಯೇ ಪರಮ ಮಂತ್ರ, ಅದನ್ನು ಜಪಿಸಿದರೆ ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; 'ಓಂ ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರವು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.

ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ ಸರ್ವದಃ । ಓಂ ಹ್ರೂಁ ನಮೋ ವಿಷ್ಣವೇ ಮನ್ತ್ರೋಯಞ್ಚೌಷಧಂ ಪರಂ ।। ೨೮೪.

'ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ' ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ; 'ಓಂ ಹ್ರೂಂ ನಮೋ ವಿಷ್ಣವೇ' ಎಂಬುದು ಮಂತ್ರವೂ ಹೌದು, ಮಹಾಔಷಧಿಯೂ ಹೌದು.

ಅನೇನ ದೇವಾ ಹ್ಯಸುರಾಃ ಸಶ್ರಿಯೋ ನಿರುಜೋಽಭವನ್ । ಭೂತಾನಾಮುಪಕಾರಶ್ಚ ತಥಾ ಧರ್ಮೋ ಮಹೌಷಧಮ್ ।। ೨೮೪.

ಈ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಸುರರು, ಅವರ ಧನಸಂಪತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ರೋಗರಹಿತರಾದರು; ಇದೇ ರೀತಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಉಪಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮಹಾಔಷಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಧರ್ಮ್ಮಃ ಸದ್ಧರ್ಮ್ಮಕೃದ್ಧರ್ಮೀ ಏತೈರ್ಧರ್ಮ್ಮೈಶ್ಚ ನಿರ್ಮ್ಮಲಃ । ಶ್ರೀದಃ ಶ್ರೀಶಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ಶ್ರೀಧರಃ ಶ್ರೀನಿಕೇತನಃ ।। ೨೮೪.

ಧರ್ಮವು ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುವವನು; ಈ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಬಹುದು. ಶ್ರೀ ನೀಡುವವನು, ಶ್ರೀಪತಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ, ಶ್ರೀಧರ, ಶ್ರೀನಿಕೇತನ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಅವನಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ಶ್ರಿಯಃ ಪತಿಃ ಶ್ರೀಪರಮ್ ಏತೈಃ ಶ್ರಿಯಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಕಾಮೀ ಕಾಮಪ್ರದಃ ಕಾಮಃ ಕಾಮಪಾಲಸ್ತಥಾ ಹರಿಃ ।। ೨೮೪.

ಅವನು ಶ್ರೀಯ ಪತಿ, ಪರಮ ಶ್ರೀ; ಇವುಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳವನಿಗೆ ಅವನು ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಇಚ್ಛೆಯೇ ಆಗಿರುವವನು, ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಕಾಯುವವನು ಮತ್ತು ಹರಿಯೂ ಹೌದು.

ಆನನ್ದೋ ಮಾಧವಶ್ಚೈವ ನಾಮ ಕಾಮಾಯ ವೈ ಹರೇಃ । ರಾಮಃ ಪರಶುರಾಮಶ್ಚ ನೃಸಿಂಹೋ ವಿಷ್ಣುರೇವ ಚ ।। ೨೮೪.

ಆನಂದ ಮತ್ತು ಮಾಧವ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಹರಿಯನ್ನು ಇಚ್ಛಾಪೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ರಾಮ, ಪರಶುರಾಮ, ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಕೂಡಾ.

ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಶ್ಚ ನಾಮಾನಿ ಜಪ್ತವ್ಯಾನಿ ಜಿಗೀಷುಭಿಃ । ವಿದ್ಯಾಮಭ್ಯಸ್ಯತಾಂ ನಿತ್ಯಂ ಜಪ್ತವ್ಯಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ।। ೨೮೪.

ವಿಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರು ಸದಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.

ದಾಮೋದರೋ ಬನ್ಧಹರಃ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷೋಽಕ್ಷಿರೋಗನುತ್ । ಹೃಷೀಕೇಶೋ ಭಯಹರೋ ಜಪೇದೌಷಧಕರ್ಮ್ಮಣಿ ।। ೨೮೪.

ದಾಮೋದರನು ಬಂಧನವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವವನು, ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನು ಕಣ್ಣು ರೋಗವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವವನು, ಹೃಷೀಕೇಶನು ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು—ಔಷಧ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಅಚ್ಯುತಞ್ಚಾಮೃತಂ ಮನ್ತ್ರಂ ಸಙ್ಗ್ರಾಮೇ ಚಾಪರಾಜಿತಃ । ಜಲತಾರೇ ನಾರಸಿಂಹಂ ಪೂರ್ವ್ವಾದೌ ಕ್ಷೇಮಕಾಮವಾನ್ ।। ೨೮೪.

ಅಚ್ಯುತ ಎಂಬ ಅಮೃತಮಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಜಿತನನ್ನು, ನೀರನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ನರಸಿಂಹನನ್ನು, ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಚಕ್ರಿಣಙ್ಗದಿನಞ್ಚೈವ ಶಾರ್ಙ್ಗಿಣಂ ಖಡ್ಗಿನಂ ಸ್ಮರೇತ್ । ನಾರಾಯಣಂ ಸರ್ವಕಾಲೇ ನೃಸಿಂಹೋಽಖಿಲಭೀತಿನುತ್ ।। ೨೮೪.

ಚಕ್ರಧಾರಿ, ಗದಾಧಾರಿ, ಶಾರಂಗಧಾರಿ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಧಾರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ನರಸಿಂಹನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಗರುಡಧ್ವಜಶ್ಚ ವಿಷಹೃತ್ ವಾಸುದೇವಂ ಸದಾ ಜಪೇತ್ । ಧಾನ್ಯಾದಿಸ್ಥಾಪನೇ ಸ್ವಪ್ನೇ ಅನನ್ತಾಚ್ಯುತಮೀರಯೇತ್ ।। ೨೮೪.

ಗರುಡಧ್ವಜನು ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು, ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಸದಾ ಜಪಿಸಬೇಕು. ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ನಾರಾಯಣಞ್ಚ ದುಃಸ್ವಪ್ನೇ ದಾಹಾದೌ ಜಲಶಾಯಿನಂ । ಹಯಗ್ರೀವಞ್ಚ ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ ಜಗತ್ಸೃತಿಂ ಸುತಾಪ್ತಯೇ ।। ೨೮೪.

ಕೆಟ್ಟ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ಬೆಂಕಿ ಅಥವಾ ದಹನದಲ್ಲಿ ಜಲಶಾಯಿನಿಯನ್ನು, ವಿದ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಯಗ್ರೀವನನ್ನು, ಪುತ್ರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಬಲಭದ್ರಂ ಶೌರ್ಯಕಾರ್ಯ್ಯೇ ಏಕಂ ನಾಮಾರ್ಥಸಾಧಕಮ್ ।। ೨೮೪.

ಶೌರ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಭದ್ರನನ್ನು, ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿತ ಫಲವನ್ನು ತರುವ ಒಂದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ ಸಿದ್ಧಯೋಗಾನ್ ಪುನರ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಮೃತಸಞ್ಜೀವನೀಕರಾನ್ । ಆತ್ರೇಯಭಾಷಿತಾನ್ ದಿವ್ಯಾನ್ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿವಿಮರ್ದನಾನ್ ।। ೨೮೫.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಮತ್ತೆ ಜೀವವನ್ನು ಮರಳಿಸುವ, ಆತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದ ದಿವ್ಯವಾದ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸಾಧಿತ ಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಆತ್ರೇಯ ಉವಾಚ ವಿಲ್ವಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಕ್ಕಾಥಃ ಸ್ಯಾದ್ವಾತಿಕೇ ಜ್ವರೇ । ಪಾವನಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಗುಡೂಚೀ ವಿಷ್ವಜೋಽಥ ವಾ ।। ೨೮೫.

ಆತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಬಿಲ್ವ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಐದು ಬೇರುಗಳ ಕಷಾಯವು ವಾತಜ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ. ಪಿಪ್ಪಳಿಯ ಬೇರು ಶುದ್ಧಿಕರವಾಗಿದ್ದು, ಗುಡುಚಿ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಜ ಕೂಡಾ ಹಾಗೆಯೇ.

ಆಮಲಕ್ಯಭ್ಯಾ ಕೃಷ್ಣಾ ವಹ್ನಿಃ ಸರ್ವಜ್ವರಾನ್ತಕಃ । ವಿಲ್ವಾಗ್ನಿಮನ್ಥಶ್ಯೋನಾಕಕಾಶ್ಮರ್ಯ್ಯಃ ಪಾರಲಾ ಸ್ಥಿರಾ ।। ೨೮೫.

ಆಮಲಕ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ, ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯ. ಬಿಲ್ವ, ಅಗ್ನಿಮಂಥ, ಶ್ಯೋನಾಕ, ಕಾಶ್ಮರ, ಪಾರಲಾ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರಾ.

ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಂ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ವೃಹತೀ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಃ । ಜ್ವರಾವಿಪಾಕಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತ್ತಿಕಾಶನುತ್ ಕುಶಮೃಲಕಮ್ ।। ೨೮೫.

ತ್ರಿಕಂಟಕ, ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣಿ, ವೃಹತಿ ಮತ್ತು ಕಂಟಕಾರಿಕೆಗಳು ಜ್ವರ, ಅಜೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವ್ಯಥೆಯನ್ನು ಕುಶಮೃಳಕದೊಂದಿಗೆ ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಗುಡೂಚೀ ಪರ್ಪಟೀ ಮುಸ್ತಂ ಕಿರಾತಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್ । ವಾತಪಿತ್ತಜ್ವರೇ ದೇಯಂ ಪಞ್ಚಭದ್ರಮಿದಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೮೫.

ಗುಡುಚಿ, ಪರ್ಪಟಿ, ಮುಸ್ತ, ಕಿರಾತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಭೇಷಜ—ಇವುಗಳನ್ನು ವಾತಪಿತ್ತಜ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪಂಚಭದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರಿವೃದ್ವಿಶಾಲಕಟುಕಾತ್ರಿಫಲಾರಗ್ಬಧೈಃ ಕೃತಃ । ಸಂಸ್ಕಾರೋ ಭೇದನಕ್ಕಾಥಃ ಪೇಥಃ ಸರ್ವಜ್ವರಾಪಹಃ ।। ೨೮೫.

ತ್ರಿವೃತ್, ವಿಶಾಲ, ಕಟ್ಟುಕ, ತ್ರಿಫಲಾ ಮತ್ತು ಅರಗ್ವಧದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಶೋಧಕ ಕಷಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇವದಾರುಬಲಾವಾಸಾತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಪದ್ಮಕೈಃ । ಸವಿಡಙ್ಗೈಃ ಸಿತಾತುಲ್ಯಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಞ್ಚಕಾಶಜಿತ್ ।। ೨೮೫.

ದೇವದಾರು, ಬಲಾ, ವಾಸಾ, ತ್ರಿಫಲಾ, ವ್ಯೋಷ, ಪದ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಿಡಂಗದಿಂದ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಮಾನವಾದ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪಂಚಕಾಶಜಿತ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ದಶಮೂಲೀಶಟೀರಾಸ್ನಾಪಿಪ್ಪಲೀವಿಲ್ವಪೌಷ್ಕರೈಃ । ಶ್ರೃಙ್ಗೀತಾಮಲಕೀಭಾರ್ಗೀಗುಡೂಚೀನಾಗವಲ್ಲಿಭಿಃ ।। ೨೮೫.

ದಶಮೂಲ, ಶಟಿ, ರಾಸ್ನಾ, ಪಿಪ್ಪಳಿ, ಬಿಲ್ವ, ಪೌಷ್ಕರ, ಶೃಂಗಿ, ಆಮಲಕ, ಭಾರ್ಗಿ, ಗುಡುಚಿ ಮತ್ತು ನಾಗವಲ್ಲಿಯಿಂದ.

ಯವಾಗ್ರಂ ವಿಧಿನಾ ಸಿದ್ಧಂ ಕಷಾಯಂ ವಾ ಪಿವೇನ್ನರಃ । ಕಾಶಹೃದ್‌ಗ್ರಹಣೀಪಾರ್ಶ್ವಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ ।। ೨೮೫.

ಯವದಿಂದ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು, ಕೆಮ್ಮು, ಹೃದ್ರೋಗ, ಗ್ರಣೀ, ಪಾರ್ಶ್ವವ್ಯಥೆ, ಹಿಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಶಮನವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.

ಮಧುಕಂ ಮಧುನಾ ಯುಕ್ತಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಶರ್ಕರಾನ್ವಿತಾಂ । ನಾಗರಂ ಗುಡ಼ಸಂಯುಕ್ತಂ ಹಿಕ್ಕಾಘ್ನಂ ಲಾವಣತ್ರಯಮ್ ।। ೨೮೫.

ಮಧುಕವನ್ನು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ, ಪಿಪ್ಪಳಿಯನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಾಗರವನ್ನು ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಉಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಹಿಕ್ಕೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರವ್ಯಜಾಜೀಮರಿಚಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲದಾಡ಼ಿಮಮ್ । ಸೌವರ್ಚ್ಚಲಂ ಗುಡ಼ಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸರ್ವಾರೋಚನನಾಶನಮ್ ।। ೨೮೫.

ಊಮ, ಜೀರಿಗೆ, ಮೆಣಸು, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಹುಲ್ಲಿನ ಹುಳಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಪೀತಮಣಿ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜೇನು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೃಹ್ಗವೇರರಸಞ್ಚೈವ ಮಧುನಾ ಸಹ ಪಾಯಯೇತ್ । ಅರುಚಿಶ್ವಾಸಕಾಶಘ್ನಂ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಕಫಾನ್ತಕಮ್ ।। ೨೮೫.

ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಮೂಗು ಮುಚ್ಚು, ಮತ್ತು ಕಫವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಹಸಿವೇರು ರಸವನ್ನು ಜೇನುಜೊತೆಗೆ ಕುಡಿಯಿಸಬೇಕು.

ವಟಂ ಶ್ರೃಙ್ಗೀ ಶಿಲಾಲೋಧ್ರದಾಡ಼ಿಮಂ ಮಧುಕಂ ಮಧು । ಪಿವೇತ್ ತಣ್ಡುಲತೋಯೇನ ಚ್ಛರ್ದಿತೃಷ್ಣಾನಿವಾರಣಮ್ ।। ೨೮೫.

ಅರಳಿ, ಶೃಂಗಿ, ಶಿಲಾ, ಲೋಧ್ರ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಜೇಷ್ಟಮಧು ಮತ್ತು ಜೇನು—ಇವುಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಕುಡಿದರೆ ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆ ತಡೆಯಬಹುದು.

ಗುಡುಚೀ ವಾಸಕಂ ಲೋಧ್ರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್ । ಕಫಾನ್ವಿತಞ್ಜಯೇದ್ರಕ್ತಂ ತೃಷ್ಣಆಕಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್ ।। ೨೮೫.

ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ, ವಾಸಕ, ಲೋಧ್ರ, ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಜೇನು—ಇವುಗಳನ್ನು ಕಫ ಹಾಗೂ ರಕ್ತ ಮಿಶ್ರಿತ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಜ್ವರ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಸಕಸ್ಯ ರಸಸ್ತದ್ವತ್ ಸಮಧುಸ್ತಾಮ್ರಜೋ ರಸಃ . ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಸುರಸಭಾವಿತಂ ಮರಿಚಂ ಹಿತಂ ।। ೨೮೫.

ಹಾಗೆಯೇ, ವಾಸಕದ ರಸವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣದೊಡನೆ, ಹಾಗೂ ಶಿರೀಷ ಹೂವಿನ ರಸದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ಮೆಣಸನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವ್ವಾರ್ತ್ತಿನುನ್ಮಸೂರೋಽಥ ಪಿತ್ತಮುಕ್ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಂ । ನಿರ್ಗ್ಗುಣ್ಡೀ ಶಾರಿವಾ ಶೇಲುರಹ್ಕೋಲಶ್ಚ ವಿಷಾಪಹಃ ।। ೨೮೫.

ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಆರ್ಟಿ, ಮಸೂರ, ತಂಡುಳಿಯ, ನಿರ್ಗುಂಡಿ, ಶಾರಿವಾ, ಶೇಲು ಮತ್ತು ಕೋಲಾ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ವಿಷಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕಾರವಾಗಿವೆ.