ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ವಾಕುಚೀ ಸತಿಲಾ ಭುಕ್ತಾ ವತ್ಸರಾತ್ ಕುಷ್ಠನಾಶನೀ । ಪಥ್ಯಾ ಭಲ್ಲಾತಕೀ ತೈಲಗುಡಪಿಣ್ಡೀ ತು ಕುಷ್ಠಜಿತ್ ।। ೨೮೩.

ವಾಕುಚಿ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು ತಿಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪಥ್ಯಾ, ಭಲ್ಲಾತಕಿ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ-ಬೆಲ್ಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗುಟ್ಟೂ ಕುಷ್ಠವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಪೂತೀಕವಹ್ನಿರಜನೀ ತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಚೂರ್ಣಯುಕ್ । ತಕ್ರಂ ಗುದಾಙ್ಗುರೇ ಪೇಯಂ ಭಕ್ಷ್ಯಾ ವಾ ಸಗುಡಾಽಭಯಾ ।। ೨೮೩.

ಪೂತಿಕ, ಹರಿತಕಿ, ಅರಿಶಿನ, ತ್ರಿಫಲಾ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕಟು ಪುಡಿಯ ಕಷಾಯವನ್ನು ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಭಯಾ ಸೇರಿಸಿ ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಫಲದಾರ್ವ್ವೀವಿಷಾಣಾನ್ತು ಕ್ಕಾಥೋ ಧಾತ್ರೀರಸೋಽಥವಾ । ಪಾತವ್ಯೋ ರಜನೀಕಲ್ಕಃ ಕ್ಷೌದ್ರಾಕ್ಷೌದ್ರಪ್ರಮೇಹಿಣಾ ।। ೨೮೩.

ಫಲಾ, ದಾರ್ವಿ ಮತ್ತು ವಿಷಾ ಕಷಾಯ, ಅಥವಾ ಧಾತ್ರಿ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ, ಅಥವಾ ಅರಿಶಿನ-ಜೇನು ಪೇಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಮೇಹದಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಕುಡಿಯಬೇಕು.

ವಾಸಾಗರ್ಭೋ ವ್ಯಾಧಿಘಾತಕ್ಕಾಥ ಏರಣ್ಡತೈಲಯುಕ್ । ವಾತಶೋಣಿತಹೃತ್ ಪಾನಾತ್ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ಲೀಹಾಹರೀ ।। ೨೮೩.

ವಾಸಾ ಮೂಲದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಎರುಂಡೆ ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿದರೆ ವಾತ ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ದೋಷಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಪಿಪ್ಪಳಿ ಪ್ಲಿಹಾ ರೋಗಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಔಷಧಿ.

ಸೇವ್ಯಾ ಜಠರಿಣಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಸ್ನುಕ್‌ಕ್ಷೀರವಹುಭಾವಿತಾ । ಪಯೋ ವಾ ರಚ್ಯದನ್ತ್ಯಾಗ್ನಿವಿಡಙ್ಗವ್ಯೋಷಕಲ್ಕಯುಕ್ ।। ೨೮೩.

ಜಠರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರು ಕಪ್ಪು ಮಣತುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಸ್ನುಹಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದದ್ದು ಅಥವಾ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ದಂತಿ, ವಿದಂಗ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕಟು ಪೇಸ್ಟ್ ಹಾಕಿದುದನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಗ್ರನ್ಥಿಕೋಗ್ರಾಭಯಾ ಕೃಷ್ಣಾ ವಿಡಙ್ಗಾಕ್ತಾ ಘೃತೇ ಕಸ್ಥಿತಾ । ಮಾಂಸನ್ತಕ್ರಂ ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶಃಪಾಣ್ಡುಗುಲ್ಮಕೃಮೀನ್ ಹರೇತ್ ।। ೨೮೩.

ಗ್ರಂಥಿಕ, ಬಲವಾದ ಅಭಯಾ, ಕಪ್ಪು ಮಣತುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ವಿದಂಗವನ್ನು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಜಠರ, ಬಾವಾಸಿರ, ಪಾಂಡುರೋಗ, ಗುಲ್ಮ ಮತ್ತು ಕೀಟ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಫಲತ್ರಯಾಮೃತಾ ವಾಸಾ ತಿಕ್ತಭೂನಿಮ್ವಜಸ್ತಥಾ । ಕ್ಕಾಥಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೋ ಹನ್ಯಾತ್ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಸಕಾಮಲಂ ।। ೨೮೩.

ತ್ರಿಫಲಾ, ಗುಡುಚಿ, ವಾಸಾ, ಕಹಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅಂಬದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಪಾಂಡುರೋಗ ಮತ್ತು ಕಾಮಲೆಯು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ರಕ್ತಪಿತ್ತೀ ಪಿವೇದ್ವಾಸಾಸುರಸಂ ಸಸಿತಂ ಮಧು । ವರೀದ್ರಾಕ್ಷಾಬಲಾಶುಣ್ಠೀಸಾಧಿತಂ ವಾ ಪಯಃ ಪೃಥಕ್ ।। ೨೮೩.

ರಕ್ತಪಿತ್ತದಿಂದ ಬಳಲುವವರು ವಾಸಾ ಸಾರು, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವರೀ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಬಲಾ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯಬಹುದು.

ಬರೀ ವಿದಾರೀ ಪಥ್ಯಾ ಚ ಬಲಾತ್ರಯಂ ಸವಾಸಕಂ । ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಮಾಲಿಹೇತ್ ಕ್ಷಯರೋಗವಾನ್ ।। ೨೮೩.

ಬರೀ, ವಿದಾರೀ, ಪಥ್ಯಾ, ಮೂರು ಬಲಾ, ವಾಸಾ, ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ, ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಲೇಪನವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕ್ಷಯರೋಗವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಥ್ಯಾಶಿಗ್ರುಕರಞ್ಜಾರ್ಕತ್ವಕ್‌ಸಾರಂ ಮಧುಸಿನ್ಧುಮತ್ । ಸಮೂತ್ರಂ ವಿದ್ರಧಿಂ ಹನ್ತಿ ಪರಿಪಾಕಾಯ ತನ್ತ್ರಜಿತ್ ।। ೨೮೩.

ಪಥ್ಯೆ, ಶಿಗ್ರು, ಕರಂಜ, ಅರ್ಕದ ತೋಳಿನ ರಸವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ, ಮೂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಅದು ವ್ರಣವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿವೃತಾ ಜೀವತೀ ದನ್ತೀ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಶರ್ವರೀದ್ವಯಂ । ತಾರ್ಕ್ಷಜಂ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಞ್ಚ ಲೇಪಃ ಶಸ್ತೋ ಭಗನ್ದರೇ ।। ೨೮೩.

ತ್ರಿವೃತ್, ಜೀವತಿ, ದಂತಿ, ಮಂಜಿಷ್ಠಾ, ಎರಡು ಶರ್ವರಿ, ತಾರ್ಕ್ಷಜ ಮತ್ತು ನಿಂಬದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲೇಪನು ಭಗಂದರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ.

ರುಗ್ಘಾತರಜನೀಲಾಕ್ಷಾಚೂರ್ಣಾಜಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಾ । ವಾಸೋವತ್ತಿರ್ವ್ರಣೇ ಯೋಜ್ಯಾ ಶೋಧನೀ ಗತಿನಾಶನೀ ।। ೨೮೩.

ರುಗ್ಗಾತ, ಅರಿಶಿಣ, ಲಾಕ್ಷೆ ಪುಡಿ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಆಡು ಹಾಲನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ, ಅದು ಗಾಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಶಯಾಮಾಯಷ್ಟಿನಿಶಾಲೋಧ್ರಪದ್ಮಕೋತ್ಪಲಚನ್ದನೈಃ । ಸಮರೀಚೈಃ ಶ್ರೃತಂ ತೈಲಂ ಕ್ಷೀರೇ ಸ್ಯಾದ್ ವ್ರಣರೋಹಣಂ ।। ೨೮೩.

ಶ್ಯಾಮಾ, ಯಶ್ಠಿಮಧು, ಹಳದಿ, ಲೋಧ್ರ, ಪದ್ಮ, ಉತ್ಪಲ, ಚಂದನ ಮತ್ತು ಮೆಣಸುಗಳನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ, ಗಾಯ ಬೇಗ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಕಾರ್ಪಾಸದಲೈರ್ಭಸ್ಮಫಲೋಪಲವಣಾ ನಿಶಾ । ತತ್ಪಿಣ್ಡೀಸ್ವೇದನಂ ತಾಮ್ರೇ ಸತೈಲಂ ಸ್ಯಾತ್ ಕ್ಷತೌಷಧಂ ।। ೨೮೩.

ಶ್ರೀ, ಕಾರ್ಪಾಸದ ಎಲೆ, ಭಸ್ಮ, ಫಲೋಪಲ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿಯನ್ನು ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ತಾಮ್ರದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಮಾಡಿದ ಪಿಂಡಿ, ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಔಷಧವಾಗಿದೆ.

ಕುಮ್ಭೀಸಾರಂ ಪಯೋಯುಕ್ತಂ ವಹ್ನಿಗ್ಧಂ ವ್ರಣೇ ಲಿಪೇತ್ । ತದೇವ ನಾಶಯೇತ್ಸೇಕಾನ್ನಾರಿಕೇಲರಜೋಘೃತಮ್ ।। ೨೮೩.

ಕುಂಭಿಸಾರವನ್ನು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಾಡಿ ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಅನ್ನ, ತೆಂಗಿನ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಊತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವಾಜಮೋದಸಿನ್ಧೂತ್ಥಚಿಞ್ಚಾತ್ವಗ್ಭಿಃ ಸಮಾಭಯಾ । ತಕ್ರೇಣೋಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ವಾಥ ಪೀತಾತೀಸಾರನಾಶನೀ ।। ೨೮೩.

ವಿಶ್ವ, ಅಜಮೋದ, ಸಿಂಧೂತ್ತ, ಚಿಂಚದ ತೋಳು ಮತ್ತು ಅಭಯವನ್ನು ಮೊಸರು ಅಥವಾ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಹಳೆಯ ಅತಿಸಾರವು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ವತ್ಸಕಾತಿವಿಷಾವಿಶ್ವವಿಲ್ಲಮುಸ್ತಶ್ರೃತಂ ಜಲಂ । ಸಾಮೇ ಪುರಾಣೇಽತೀಸಾರೇ ಸಾಸೃಕ್‌ಶೂಲೇ ಚ ಪಾಯಯೇತ್ ।। ೨೮೩.

ವತ್ಸಕ, ಅತಿವಿಷ, ವಿಶ್ವವಿಲ್ಲ, ಮುಸ್ತಾ ಇವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಹಳೆಯ ಅಥವಾ ರಕ್ತಸಹಿತ ಅತಿಸಾರದಲ್ಲಿ, ನೋವು ಇರುವವರಿಗೆ ಕುಡಿಸಬೇಕು.

ಅಙ್ಗಾದಗ್ಧಂ ಸುಗತಂ ಸಿನ್ಧುಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿವೇತ್ । ಶೂಲವಾನ್ಥ ವಾ ತದ್ಧಿ ಸಿನ್ಧುಹಿಂಗುಕಣಾಭಯಾ ।। ೨೮೩.

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉರಿ ಅಥವಾ ನೋವು ಇರುವವರು ಸಿಂಧು ಉಪ್ಪನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿದರೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ; ನೋವಿಗೆ ಸಿಂಧು, ಹಿಂಗು, ಕಣ, ಅಭಯಾ ಸೇರಿಸಿ ಕೊಡಬಹುದು.

ಕಟುರೋಹೋತ್ಕಣಾತಹ್ಕಲಾಜಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಪ್ಲುತಂ । ವಸ್ತ್ರಚ್ಛಿದ್ರಗತಂ ವಕ್ತ್ರೇ ನ್ಯಸ್ತಂ ತೃಷ್ಣಾಂ ವಿನಾಶಯೇತ್ ।। ೨೮೩.

ಕಟುರೋಹಿ, ಉತ್ಕಣ ಮತ್ತು ಕಲಾಜ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನು ಹಚ್ಚಿ, ಬಟ್ಟೆಯ ರಂಧ್ರದಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿದರೆ ದಾಹವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಾಠಾದಾರ್ವ್ವೀಜಾತಿದಲಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಮೃಲಫಲತ್ರಯೈಃ । ಸಾಧಿತಂ ಸಮಧು ಕ್ಕಾಥಂ ಕವಲಂ ಮುಖಪಾಪಹೃತ್ ।। ೨೮೩.

ಪಾಠಾ, ದಾರ್ವಿ, ಜಾತಿ ಎಲೆ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ವಿಧದ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಬಾಯಿಗೆ ತೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ಬಾಯಿಯ ಅಶುದ್ಧಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಕೃಷ್ಣಾತಿವಿಷತಿಕ್ತೇನ್ದ್ರದಾರುಪಾಠಾಪಯೋಮುಚಾಂ । ಕ್ಕಾಥೋ ಮೂತ್ರೇ ಶ್ರೃತಃ ಕ್ಷೌದ್ರೀ ಸರ್ವಕಣ್ಠಗದಾಪಹಃ ।। ೨೮೩.

ಕೃಷ್ಣಾ, ಅತಿವಿಷ, ತಿಕ್ತಾ, ಇಂದ್ರದಾರು, ಪಾಠಾ ಮತ್ತು ಪಯೋಮುಚ ಇವುಗಳನ್ನು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದ ಕಷಾಯವು ಎಲ್ಲಾ ಗಂಟಲು ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಥ್ಯಾಗೋಕ್ಷುರದುಸ್ಪರ್ಶರಾಜವೃಕ್ಷಶಿಲಾಭಿದಾಂ । ಕಷಾಯಃ ಸಮಧುಃ ಪೀತೋ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ ।। ೨೮೩.

ಪಥ್ಯಾ, ಗೋಕ್ಷುರ, ದುಸ್ಪರ್ಶ, ರಾಜವೃಕ್ಷ ಮತ್ತು ಶಿಲಾಭಿದಾ ಇವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಮೂತ್ರಕಷ್ಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಂಶತ್ವಗ್ವರುಣಕ್ಕಾಥಃ ಶರ್ಕ್ಕರಾಶ್ಮವಿಘಾತನಃ । ಶಾಖೋಟಕ್ಕಾಥಸಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷೀರಾಶೀ ಶ್ಲೀಪದೀ ಭವೇತ್ ।। ೨೮೩.

ಬಿದಿರು ತೋಳು ಮತ್ತು ವರुणದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಕಲ್ಲು ಕರಗುತ್ತದೆ; ಶಾಖೋಟದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿದರೆ ಶ್ಲೀಪದಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಮಾಸಾರ್ಕತ್ವಕ್ಪಯಸ್ತೈಲಂ ಮಧುಸಿಕ್ತಞ್ಚ ಸೈನ್ಧವಂ । ಪಾದರೋಗಂ ಹರೇತ್ಸರ್ಪಿರ್ಜಾಲಕುಕ್ಕುಟಜಂ ತಥಾ ।। ೨೮೩.

ಮಾಸ, ಅರ್ಕದ ತೋಳು, ಹಾಲು, ಎಣ್ಣೆ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಮಿಶ್ರಣ, ಹಾಗು ಪಂಜರದಲ್ಲಿಟ್ಟ ಕೋಳಿಯ ತುಪ್ಪ, ಪಾದರೋಗವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶುಣ್ಠೀಸೌವರ್ಚಲಾಹಿಙ್ಗುಚೂರ್ಣಂ ಶೂಣ್ಠೀರಸೈರ್ಘೃತಮ್ । ರುಜಂ ಹರೇದಥ ಕ್ಕಾಥೋ ವಿದ್ಧಿ ವದ್ಧಾಗ್ನಿಸಾಧನೇ ।। ೨೮೩.

ಶುಂಠಿ, ಸೌವರ್ಚಲ, ಹಿಂಗು ಪುಡಿಯನ್ನು ಶುಂಠಿ ರಸ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ನೋವು ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಬಲವಾದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಸೌವರ್ಚಲಾಗ್ನಿಹಙ್‌ಗೂನಾಂ ಸದೀಪ್ಯಾನಾಂ ರಸೈರ್ಯುತಂ । ವಿಡ಼ದೀಪ್ಯಕಯುಕ್ತಂ ವಾ ತಕ್ರಂ ಗುಲ್ಮಾತುರಃ ಪಿವೇತ್ ।। ೨೮೩.

ಸೌವರ್ಚಲ, ಅಗ್ನಿ, ಹಿಂಗು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮೊಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಅಥವಾ ವಿರದೀಪ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಯುವುದು ಗುಲ್ಮದ ರೋಗಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಧಾತ್ರೀಪಟೋಲಮುದ್‌ಗಾನಾಂ ಕ್ಕಾಥಃ ಸಾಜ್ಯೋ ವಿಸರ್ಪಹಾ । ಶುಣ್ಠೀದಾರುನವಾಕ್ಷೀರಕ್ಕಾಥೋ ಮೂತ್ರಾನ್ವಿತೋಽಪರಃ ।। ೨೮೩.

ಧಾತ್ರೀ, ಪಟ್ಟೋಲ ಮತ್ತು ಮುದ್ಗದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ವಿಸರ್ಪ ರೋಗ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಕಷಾಯವನ್ನು ಶುಂಠಿ, ದಾರು, ನವಾ ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಕೊಡಬಹುದು.

ಸವ್ಯೋಷಾಯೋರಜಃ ಕ್ಷಾರಃ ಫಲಕ್ಕಾಥಶ್ಚ ಶೋಥಹೃತ್ । ಗುಡ಼ಶಿಗ್ರುತ್ರಿವೃದ್ಭಿಶ್ಚ ಸೈನ್ಧವಾನಾಂ ರಜೋಯುತಃ ।। ೨೮೩.

ಎರಡು ಯುವತಿಯರ ರಸ, ಕಕ್ಕತ ಫಲದ ಬೂದಿ, ಗುಡ, ಶಿಗ್ರು, ತ್ರಿವೃತ್ ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಲವಣದ ಪುಡಿ ಸೇರಿಸಿ ಬಳಿಸಿದರೆ, ದೇಹದ ಊತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿವೃತಾಫಲಕಕ್ಕಾಥಃ ಸಗುಡ಼ ಸ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನಃ । ವಚಾಫಲಕಷಾಯೋತ್ಥಂ ಸೈನ್ಧವಾನಾಂ ರಜೋಯುತಃ ।। ೨೮೩.

ತ್ರಿವೃತ್ ಮತ್ತು ಕಕ್ಕತ ಫಲ, ಗುಡ ಜೊತೆಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಶುದ್ಧಿಕರವಾಗಿದೆ; ವಚಾ ಮತ್ತು ಫಲಕದ ಕಷಾಯ, ಸೈಂಧವ ಲವಣದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಿದರೂ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.