ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಮಸೂರಮುದ್‌ಗೌ ಪೇಯಾರ್ಥೇ ಭೋಜ್ಯಾ ಜೀರ್ಣಾಶ್ಚ ಶಾಲಯಃ । ನಿಮ್ಬಪರ್ಪಟಕೈಃ ಶಾಕೈರ್ಜ್ಜಾಙ್ಗಲಾನಾಂ ತಥಾ ರಸಃ ।। ೨೭೯.

ಮಸೂರಕ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ ಪಾಯಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ. ಬೇವು ಮತ್ತು ಪರ್ಪಟ ಸೊಪ್ಪು, ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಸ ಕೂಡ ಲಾಭಕರ.

ವಿಡಙ್ಗಂ ಮರಿಚಂ ಮುಸ್ತಂ ಕುಷ್ಠಂ ಲೋಧ್ರಂ ಸುವರ್ಚ್ಚಿಕಾ । ಮನಃ ಶಿಲಾ ಚ ವಾಲೇಯಃ ಕುಷ್ಠಹಾ ಮೂತ್ರಪೇಷಿತಃ ।। ೨೭೯.

ವಿಡಂಗ, ಮೆಣಸು, ಮುಸ್ತ, ಕುಷ್ಟ, ಲೋಧ್ರ, ಸುವರ್ಚಿಕಾ, ಮನಶಿಲಾ ಮತ್ತು ವಾಲೆರಿಯನ್ — ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಒರೆಸಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಚರ್ಮದ ರೋಗಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಅಪೂಪಕುಷ್ಠಕುಲ್ಮಾಷಯವಾದ್ಯಾ ಮೇಹಿನಾಂ ಹಿತಾಃ । ಯವಾನ್ನವಿಕೃತಿರ್ಮುದ್‌ಗಾ ಕುಲತ್ಥಾ ಜೀರ್ಣಶಾಲಯಃ ।। ೨೭೯.

ಅಪ್ಪೆ, ಕುಷ್ಟ, ಕುಲ್ಮಾಶ, ಜೋಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಹಾರಗಳು ಮೂತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಲಾಭಕರ. ಜೋಳ, ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ, ಹುರಳಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿ ಸೂಕ್ತ.

ತಿಕ್ತರುಕ್ಷಾಣಿ ಶಾಕಾನಿ ತಿಕ್ತಾನಿ ಹರಿತಾನಿ ಚ । ತೈಲಾನಿ ತಿಲಶಿಗ್ರುಕವಿಭೀತಕೇಙ್ಗುದಾನಿ ಚ ।। ೨೭೯.

ಕಹಿ ಮತ್ತು ಒಣ ಸೊಪ್ಪುಗಳು, ಕಹಿಯಾದ ಹಸಿರು ಸೊಪ್ಪುಗಳು, ಎಳ್ಳಿನೆಣ್ಣೆ, ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ, ವಿಭೀತಕ ಮತ್ತು ಎಂಗುಡದ ಎಣ್ಣೆ ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತ.

ಮುದ್‌ಗಾಃ ಸಯವಗೋಧೂಮಾ ಧಾನ್ಯಂ ವರ್ಷಸ್ಥಿತಞ್ಚ ಯತ್ । ಜಾಙ್ಗಲಸ್ಯ ರಸಃ ಶಸ್ತೋ ಭೋಜನೇ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಿಣಾಂ ।। ೨೭೯.

ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ, ಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಸ — ಇವು ಕ್ಷಯ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಹಾರ.

ಕೌಲತ್ಥಮೌದ್‌ಗಕೋ ರಾಸ್ನಾಶುಷ್ಕಮೂಲಕಜಾಙ್ಗಲೈಃ । ಪೂಪೈರ್ವಾ ವಿಸ್ಕಿರೈಃ ಸಿದ್ಧೈರ್ದಧಿದಾಡ಼ಿಮಸಾಧಿತೈಃ ।। ೨೭೯.

ಹುರುಳಿಕಾಯಿ, ಉದ್ದಿನಕಾಳು, ರಸ್ನೆ, ಒಣಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಕಾಡುಮಾಂಸ, ಹೂವುಗಳು ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ದಾಳಿಂಬದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಮಾತುಲಙ್ಗರಸಕ್ಷೌದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾವ್ಯೋಷಾದಿಸಂಸ್ಕೃತೈಃ । ಯವಗೋಧೂಮಶಾಲ್ಯನ್ನೈರ್ಭೋಜ್ಯೇಚ್ಛ್‌ವಾಸಕಾಸಿನಂ ।। ೨೭೯.

ಮಾತುಳಂಗ ರಸ, ಜೇನು, ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಪಿಪ್ಪಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರ, ಹಾಗೆಯೇ ಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮು ಇರುವವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.

ದಶಮೂಲವಲಾರಾಸ್ನಾಕುಲತ್ಥೈರುಪಸಾಧಿತಾಃ । ಪೇಯಾಃ ಪೂಪರಸಾಃ ಕ್ಕಾಥಾಃ ಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾನಿವಾರಣಾ ।। ೨೭೯.

ದಶಮೂಲ, ಬಲಾ, ರಸ್ನೆ ಮತ್ತು ಹುರುಳಿಕಾಯಿ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾಯಸ, ರಸ ಮತ್ತು ಕಷಾಯಗಳು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಹಿಕ್ಕು ನಿವಾರಣೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ.

ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಕೌಲತ್ಥಮೂಲಜಾಹ್ಗಲಜೈ ರಸೈಃ । ಯವಗೋಧೂಮಶಾಲ್ಯನ್ನಂ ಜೀರ್ಣಂ ಸೋಶೀರಮಾಚರೇತ್ ।। ೨೭೯.

ಒಣಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಹುರುಳಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಾಡುಮೂಲಿಕೆಗಳ ರಸದೊಂದಿಗೆ ಜೀರ್ಣವಾದ ಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಉಶೀರದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಶೋಥವಾನ್ ಸಗುಡ಼ಾಂ ಪಥ್ಯಾಂ ಖಾದೇದ್ವಾ ಗುಡ಼ನಾಗರಮ್ । ತಕ್ರಞ್ಚ ಚಿತ್ರಕಞ್ಚೋಭೌ ಗ್ರಹಣೀರೋಗನಾಶನೌ ।। ೨೭೯.

ಉಬ್ಬು ಇರುವವನು ಪಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಬೇಕು; ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕವೂ ಜೀರ್ಣಕೋಶದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ.

ಪುರಾಣಯವಗೋಧೂಮಶಾಲಯೋ ಜಾಙ್ಗಲೋ ರಸಃ । ಮುದ್‌ಗಾಮಲಕಖರ್ಜೂರಮೃದ್ವೀಕಾವದರಾಣಿ ಚ ।। ೨೭೯.

ಹಳೆಯ ಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ, ಕಾಡುಮಾಂಸದ ರಸ, ಹಾಗೆಯೇ ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ, ಆಮಲಕ, ಖರ್ಜೂರ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಬದರಿ ಕೂಡ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಮಧು ಸರ್ಪಿಃ ಪಯಃ ಶಕ್ರ ನಿಮ್ಬಪರ್ಪಟಕೌ ವೃಷಮ್ । ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಸತತಂ ವಾತರೋಗಿಣಾಮ್ ।। ೨೭೯.

ಜೇನು, ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು, ಸಕ್ಕರೆ, ನೀಂ, ಪರ್ಪಟ, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಅರಿಷ್ಟಾ ಯಾವಾಗಲೂ ವಾತದೋಷ ಇರುವವರಿಗೆ ಹಿತಕರ.

ಹೃದ್ರೋಗಿಣೋ ವಿರೇಚ್ಯಾಸ್ತು ಪಿಪ್ಪಲ್ಯೋ ಹಿಕ್ಕಿನಾಂ ಹಿತಾಃ । ತಕ್ರಾವಲಾಲಸಿನ್ಧೂನಿ ಮುಕ್ತಾನಿ ಶಿಶಿರಾಮ್ಭಸಾ ।। ೨೭೯.

ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆ ಇರುವವರಿಗೆ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಪಿಪ್ಪಳಿ ಹಿಕ್ಕಿಗೆ ಹಿತ. ಮೊಸರು, ವಲಾಲ ಮತ್ತು ಸಿಂಧುಗಳನ್ನು ತಂಪಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು.

ಮುಕ್ತಾಃ ಸೌವರ್ಚಲಾಜಾದಿ ಮದ್ಯಂ ಶಸ್ತಂ ಮದಾತ್ಯಯೇ । ಸಕ್ಷೋದ್ರಪಯಸಾ ಲಾಕ್ಷಆಂ ಪಿವೇಚ್ಚ ಕ್ಷಚವಾನ್ನರಃ ।। ೨೭೯.

ಮುತ್ತು, ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪು ಇತ್ಯಾದಿ ಮದ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಉತ್ತಮ; ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಲಾಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ವಾಂತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷಯಂ ಮಾಂಸರಸಾಹಾರೋ ವಹ್ನಿಸಂರಕ್ಷಣಾಜ್ಜಯೇತ್ । ಶಾಲಯೋ ಭೋಜನೇ ರಕ್ತಾ ನೀವಾರಕಲಮಾದಯಃ ।। ೨೭೯.

ಮಾಂಸದ ರಸದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರ ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಕ್ಷಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಊಟದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಅಕ್ಕಿ, ನೀವಾರ ಮತ್ತು ಕಲಮವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಯವಾನ್ನವಿಕೃತಿರ್ಮ್ಮಾಂಸಂ ಶಾಕಂ ಸೌವರ್ಚಲಂ ಶಟೀ । ಪಥ್ಯಾ ತಥೈವಾರ್ಶಸಾಂ ಯನ್‌ಮಣ್ಡಂ ತಕ್ರಞ್ಚ ವಾರಿಣಾ ।। ೨೭೯.

ಜೋಳದ ತಯಾರಿತ ಆಹಾರ, ಮಾಂಸ, ತರಕಾರಿಗಳು, ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಶಟಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ; ಹಾಗೆಯೇ ಅರ್ಶಸ್ಸಿಗೆ ಮಣ್ಡ ಅಥವಾ ಮೊಸರನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಮುಸ್ತಾಭ್ಯಾಸಸ್ತಥಾ ಲೋಪಶ್ಚಿತ್ರಕೇಣ ಹರಿದ್ರಯಾ । ಯವಾನ್ನವಿಕೃತಿಃ ಶಾಲಿರ್ವ್ವಾಸ್ತೂಕಂ ಸಸುವರ್ಚ್ಚಲಮ್ ।। ೨೭೯.

ಮುಸ್ತಾ ಉಪಯೋಗ, ಚಿತ್ರಕ ಮತ್ತು ಹಳದಿಯೊಂದಿಗೆ ಲೋಪ, ಜೋಳದ ತಯಾರಿತ ಆಹಾರ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಕವನ್ನು ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ತ್ರಪುಷೈರ್ವಾರುಗೋಧೂಮಾಃ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುಘೃತಸಂಯುತಾಃ । ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ ಚ ಶಸ್ತಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪಾನೇ ಮಣ್ಡಸುರಾದಯಃ ।। ೨೭೯.

ಟಿನ್ನು ಹಾಕಿದ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಹಾಲು, ಎಳ್ಳುಹಣ್ಣು ರಸ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಮೂತ್ರಕಠಿಣ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ; ಕುಡಿಯಲು ಮಣ್ಡ ಮತ್ತು ಸುರಾ ಸೂಕ್ತ.

ಲಾಜಾಃ ಶಕ್ತುಸ್ತಥಾ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೂಲ್ಯಂ ಮಾಂಸಂ ಪರೂಷಕಮ್ । ವಾರ್ತ್ತಾಕುಲಾವಶಿಖಿನಶ್ಛರ್ದ್ದಿಘ್ನಾಃ ಪಾನಕಾನಿ ಚ ।। ೨೭೯.

ಲಾಜ, ಶಕ್ತು, ಜೇನು, ಹುರಿದ ಮಾಂಸ, ಪರೂಷಕ, ಬದನೆಕಾಯಿ, ಕುಲಾವ, ಶಿಖಿನ ಮತ್ತು ಪಾನಗಳು ವಾಂತಿಗೆ ಪರಿಹಾರ.

ಶಾಲ್ಯನ್ನನ್ತೋಯಪಯಸೀ ಕೇವಲೋಷ್ಣೇ ಶ್ರೃತೇಽಪಿ ವಾ । ತೃಷ್ಣಾಘ್ನೇ ಮುಸ್ತಗುಡ಼ಯೋರ್ಗುಟಿಕಾ ವಾ ಮುಖೇ ಧೃತಾ ।। ೨೭೯.

ಹೆಚ್ಚು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನ ದಾಹವನ್ನು ಶಮನಿಸುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲವೇ ಮುಸ್ತಾ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲದ ಗುಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದು.

ಯವಾನ್ನವಿಕೃತಿಃ ಪೂಪಂ ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಜನ್ತಥಾ । ಶಾಕಂ ಪಟೋಲವೇತ್ರಾಗ್ರಮುರುಸ್ತಮ್ಭವಿನಾಶನಮ್ ।। ೨೭೯.

ಜೋಳದ ತಯಾರಿತ ಆಹಾರ, ಹಿಟ್ಟಿನ ಹೋಳಿಗೆ, ಒಣಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಪಟೋಳ ಮತ್ತು ವೇತ್ರದ ಮೊಗ್ಗುಗಳಂತಹ ತರಕಾರಿಗಳು ಗಟ್ಟಿತನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಮುದ್‌ಗಾಢ಼ಕಮಸೂರಾಣಾಂ ಸತಿಲೈರ್ಜಾಙ್ಗಲೈ ರಸೈಃ । ಸಸೈನ್ಧವಘೃತದ್ರಾಕ್ಷಾಶುಣ್ಠ್ಯಾಮಲಕಕೋಲಜೈಃ ।। ೨೭೯.

ಹೆಸರುಕಾಳು, ತೊಗರಿಕಾಳು, ಮಸೂರಕಾಳು, ಎಳ್ಳು, ಕಾಡುಮಾಂಸದ ರಸ, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು, ತುಪ್ಪ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಶುಂಠಿ, ಆಮಲಕ ಮತ್ತು ಕೋಲಾ ಸೇರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಯೂಷೈಃ ಪುರಾಣಗೋಧೂಮಯವಶಾಲ್ಯನ್ನಮಭ್ಯಸೇತ್ । ವಿಸರ್ಪೀ ಸಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಮೃದ್ವೀಕಾದಾಡ಼ಿಮೋದಕಮ್ ।। ೨೭೯.

ಹಳೆಯ ಗೋಧಿ, ಜೋಳ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಾರು ಸೇವಿಸಬೇಕು; ವಿಶರ್ಪಿ ಇರುವವರಿಗೆ ಎಳ್ಳು, ಜೇನು, ದ್ರಾಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ದಾಳಿಂಬದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಿಠಾಯಿ ಹಿತಕರ.

ರಕ್ತಯಷ್ಟಿಕಗೋಧೂಮಯವಮುದ್‌ಗಾದಿಕಂ ಲಘು । ಕಾಕಮಾರೀ ಚ ವೇತ್ರಾಗ್ರಂ ವಾಸ್ತುಕಞ್ಚ ಸುವರ್ಚ್ಚಲಾ ।। ೨೭೯.

ಕೆಂಪು ಇಚ್ಛು, ಗೋಧಿ, ಜೋಳ, ಹುರಳಿಕಾಯಿ—allವು ಹಗುರವಾಗಿವೆ. ಕಾಕಮಾರಿ, ವೇತ್ರದ ತುದಿ, ವಾಸ್ತುಕ, ಮತ್ತು ಸುವರ್ಚಲಾ ಕೂಡ ಹಗುರವಾಗಿವೆ.

ವಾತಶೋಣಿತನಾಶಾಯ ತೋಯಂ ಶಸ್ತಂ ಮಧು । ನಾಶಾರೋಗೇಷು ಚ ಹಿತಂ ಘೃತಂ ದುರ್ವ್ವಾಪ್ರಸಾಧಿತಮ್ ।। ೨೭೯.

ವಾತ ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿದ ನೀರು ಉತ್ತಮ. ಗುಣವಾಗದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ದುರ್ವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ತುಪ್ಪ ಉಪಯುಕ್ತ.

ಭೃಙ್ಗರಾಜರಸೇ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಧಾತ್ರೀರಸೇಽಪಿ ವಾ । ನಶ್ಯಂ ಸರ್ವಾಮಯೇಷ್ವಿಷ್ಟಂ ಮೂರ್ದ್ಧಜನ್ತೂದ್ಭವೇಷು ಚ ।। ೨೭೯.

ಭೃಂಗರಾಜ ಅಥವಾ ನಲ್ಲಿಕಾಯಿ ರಸದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಎಣ್ಣೆ, ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಹಾಕಲು ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಲೆ ಮೇಲೆ ಹುಳಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ.

ಶೀತತೋಯಾನ್ನಪಾನಞ್ಚ ತಿಲಾನಾಂ ವಿಪ್ರ ಭಕ್ಷಣಮ್ । ದ್ವಿಜಜಾಢರ್ಯಕರಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತಥಾ ತುಷ್ಟಿಕರಮ್ಪರಮ್ ।। ೨೭೯.

ಶೀತಲ ನೀರು, ಆಹಾರ, ಪಾನ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಜಡತೆ ತರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಗಣ್ಡೂಷಂ ತಿಲತೈಲೇನ ದ್ವಿಜಜಾರ್ಢ್ಯಕರಂ ಪರಂ । ವಿಡ಼ಙ್ಗಚೂರ್ಣಂ ಗೋಮೂತ್ರಂ ಸರ್ವ್ವಂತ್ರ ಕೃಮಿನಾಶನೇ ।। ೨೭೯.

ಎಳ್ಳಿನ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಗರ್ಗರಾ ಮಾಡಿದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಜಡತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ವಿರಂಗ ಚೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರ ಎಲ್ಲ ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಉಪಯುಕ್ತ.

ಧಾತ್ರೀಫಲಾನ್ಯಥಾಜ್ಯಞ್ಚ ಶಿರೋಲೇಪನಮುತ್ತಮಮ್ । ಶಿರೋರೋಗವಿನಾಶಾಯ ಸ್ರಿಗ್ಧಮುಷ್ಣಞ್ಚ ಭೋಜನಮ್ ।। ೨೭೯.

ನಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಪ ತಲೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ತಲೆ ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಆಹಾರವೂ ಸಹಾಯಕರವಾಗಿವೆ.