ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಗಙ್ಗಾಯಾಂ ಶಾನ್ತನೋರ್ಭೀಷ್ಮಃ ಕಾಲ್ಯಾಯಾಂ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯ್ಯಕಃ । ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನಶ್ಚೈವ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ವೈಚಿತ್ರವೀರ್ಯ್ಯಕೇ ।। ೨೭೮.

ಗಂಗೆಯಿಂದ ಶಾಂತನುವಿಗೆ ಭೀಷ್ಮನು, ಕಾಲ್ಯೆಯಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ಹುಟ್ಟಿದರು. ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನು ಜನಿಸಿದರು.

ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಞ್ಚ ಪಾಣ್ಡುಞ್ಚ ವಿದುರಞ್ಚಾಪ್ಯಜೀಜನತ್ । ಪಾಣ್ಡೋರ್ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ ಕುನ್ತ್ಯಾಂ ಭೀಮಶ್ಚೈವಾರ್ಜುನಸ್ತ್ರಯಃ ।। ೨೭೮.

ಅವನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಪಾಂಡು ಮತ್ತು ವಿದುರರನ್ನು ಜನಿಸಿದನು. ಪಾಂಡುವಿಗೆ ಕುಂತಿಯಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಭೀಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ನಕುಲಃ ಸಹದೇವಶ್ಚ ಪಾಣ್ಡೋರ್ಮ್ಮಾದ್ಯ್ರಾಞ್ಚ ದೈವತಃ । ಅರ್ಜುನಸ್ಯ ಚ ಸೌಭದ್ರಃ ಪರಿಕ್ಷಿದಭಿಮನ್ಯುತಃ ।। ೨೭೮.

ಪಾಂಡುವಿಗೆ ಮಾದ್ರಿಯಿಂದ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ದೇವತಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಅಭಿಮನ್ಯುವ ಮಗ ಪಾರಿಕ್ಷಿತನು ಜನಿಸಿದರು.

ದ್ರೌಪದೀ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಞ್ಚ ಪ್ರಿಯಾ ತಸ್ಯಾಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾತ್ । ಪ್ರತಿವಿನ್ಧ್ಯೋ ಭೀಮಸೇನಾಚ್ಛ್ರುತಕೀರ್ತ್ತಿರ್ದ್ಧನಞ್ಜಯಾತ್ ।। ೨೭೮.

ದ್ರೌಪದಿಯು ಪಾಂಡವರ ಪ್ರಿಯೆ. ಅವಳಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಪ್ರತಿವಿಂಧ್ಯನು, ಭೀಮಸೇನನಿಗೆ ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ, ಧನಂಜಯನಿಗೆ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಸಹದೇವಾಚ್ಛ್ರುತಕರ್ಮ್ಮಾ ಶತಾನೀಕಸ್ತು ನಾಕುಲಿಃ । ಭೀಮಸೇನಾದ್ಧಿಡ಼ಿಮ್ಬಾಯಾಮನ್ಯ ಆಸೀದ್ ಘಟೋತ್‌ಕಚಃ ।। ೨೭೮.

ಸಹದೇವನಿಂದ ಶ್ರುತಕರ್ಮನು, ನಕುಲನ ಮಗ ಶತಾನಿಕನು. ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಹಿಮ್ಬೆಯಿಂದ ಘಟೋತ್ಕಚನು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಏತೇ ಭೂತಾ ಭವಿಷ್ಯಾಶ್ಚ ನೃಪಾಃ ಸಂಖ್ಯಾ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಗತಾಃ ಕಾಲೇನ ಕಾಲೋ ಹಿ ಹರಿಸ್ತಂ ಪೂಜಯೇದ್‌ದ್ವಿಜ ।। ೨೭೮.

ಈ ರಾಜರು, ಹಳೆಯವರೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರೂ ಅನೇಕರು. ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಹೋದರು. ಕಾಲವೇ ಹರಿಯಾಗಿದೆ; ಅವನನ್ನು ದ್ವಿಜರು ಪೂಜಿಸಲಿ.

ಹೋಮಮಗ್ನೌಸಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಕುರು ಸರ್ವ್ವಪ್ರದಂ ಯತಃ ।। ೨೭೮.

ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮಮಾಡು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಆಯುರ್ವೇದಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸುಶ್ರುತಾಯ ಯಮಬ್ರವೀತ್ । ದೇವೋ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ಸಾರಂ ಮೃತಸಞ್ಜೀವನೀಕರಂ ।। ೨೭೯.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಆಯುರ್ವೇದದ ಸಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ದೇವರಾದ ಧನ್ವಂತರಿ ಅವರು ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವು, ಸತ್ತವರಿಗೂ ಜೀವ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ.

ಸುಶ್ರುತ ಉವಾಚ ಆಯುರ್ವೇದಂ ಮಮ ಬ್ರೂಹಿ ನರಾಶ್ವೇಭರುಗರ್ದನಮ್ । ಸಿದ್ಧಯೋಗಾನ್‌ ಸಿದ್ಧಮನ್ತ್ರಾನ್‌ ಮೃತಸಞ್ಜೀವನೀಕರಾನ್ ।। ೨೭೯.

ಸುಶ್ರುತನು ಹೇಳಿದನು: ಮಾನವರಿಗೂ, ಕುದುರೆಗಳಿಗೂ, ಹಸುವಿನ ರೋಗಗಳಿಗೂ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು. ಜೊತೆಗೆ, ಫಲಪ್ರದವಾದ ಯೋಗಗಳು, ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸತ್ತವರಿಗೂ ಜೀವ ನೀಡುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸು.

ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ ರಕ್ಷನ್ ಬಲಂ ಹಿ ಜ್ವರಿತಂ ಲಙ್ಘಿತಂ ಭೋಜಯೇದ್ಭಿಷಕ್ । ಸವಿಶ್ವಂ ಲಾಜಮಣ್ಡನ್ತು ತೃಡ್‌ಜ್ವರಾನ್ತಂ ಶ್ರೃತಂ ಜಲಮ್ ।। ೨೭೯.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದರು: ಜ್ವರ ಇದ್ದಾಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ವೈದ್ಯನು ಹಗುರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಹುರಿದ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಲಾಜ, ತಣಿದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ದಾಹವೂ ಜ್ವರವೂ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಸ್ತಪರ್ಪಟಕೋಶೀರಚನ್ದನೋದೀಚ್ಯನಾಗರೈಃ । ಷಡ಼ಹೇ ಚ ವ್ಯತಿಕ್ರಾನ್ತೇ ತಿಕ್ತಕಂ ಪಾಯಯೇದ್‌ಧ್ರುವಮ್ ।। ೨೭೯.

ಮುಸ್ತ, ಪರ್ಪಟ, ಕೋಶಿರ, ಚಂದನ, ಉಡಿಚ್ಯ, ಶುಂಠಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಜ್ವರ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ ಮೇಲೆ, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕಹಿಯಾದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ಸ್ನೇಹಯೇತ್ತ್ಯಕ್ತದೋಷನ್ತು ತತಸ್ತಞ್ಚ ವಿರೇಚಯೇತ್ । ಜೀರ್ಣಾಃ ಷಷ್ಟಿಕನೀವಾರರಕ್ತಶಾಲಿಪ್ರಮೋದಕಾಃ ।। ೨೭೯.

ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ ದೋಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ, ವಾಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಷಷ್ಠಿಕ, ನಿವಾರ, ಕೆಂಪು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೋದಕ ಅನ್ನವು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ತದ್ವಿಧಾಸ್ತೇ ಜ್ವರೇಷ್ವಿಷ್ಟಾ ಯವಾನಾಂ ವಿಕೃತಿಸ್ತಥಾ । ಮುದ್‌ಗಾ ಮಸೂರಾಶ್ಚಣಕಾಃ ಕುಲತ್ಥಾಸ್ಚ ಸಕುಷ್ಠಕಾಃ ।। ೨೭೯.

ಈ ರೀತಿಯ ಆಹಾರಗಳು ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ. ಜೊತೆಗೆ ಜೋಳದ ತಯಾರಿಗಳು, ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ, ಮಸೂರಕ, ಕಡಲೆ, ಹುರಳಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಟವಿರುವ ಆಹಾರಗಳು ಕೂಡ ಸೂಕ್ತ.

ಆಟಕ್ಯೋ ನಾರಕಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಕರ್ಕ್ಕೋಟಕಕಟೋಲ್ವಕಮ್ । ಪಟೋಲಂ ಸಫಲಂ ನಿಮ್ಬಂ ಪರ್ಪಟಂ ದಾಡಿಮಂ ಜ್ವರೇ ।। ೨೭೯.

ಆಟಕ್ಯ, ನರಕ, ಕರ್ಕೋಟಕ, ಕಟೋಲ್ವಕ, ಹಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಪಟ್ಟೋಲ, ಬೇವು, ಪರ್ಪಟ ಮತ್ತು ದಾಳಿಂಬೆ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಲಾಭಕರ.

ಅಧೋಗೇ ವಮನಂ ಶಸ್ತಮೂದ್‌ರ್ಧ್ವಗೇ ಚ ವಿರೇಚನಮ್ । ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ತಥಾ ಪಾನಂ ಷಡಙ್ಗಂ ಶುಣ್ಠಿವರ್ಜ್ಜಿತಮ್ ।। ೨೭೯.

ಕೆಳಗಡೆ ಹರಡುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಂತಿ ಮಾಡಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಡುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ರಕ್ತಪಿತ್ತದಲ್ಲಿ, ಶುಂಠಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಆರು ಪದಾರ್ಥಗಳ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು.

ಶಕ್ರುಗೋಧೂಮಲಾಜಾಶ್ಚ ಯವಶಾಲಿಮಸೂರಕಾಃ । ಸಕುಷ್ಠಚಣಕಾ ಮುದ್‌ಗಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾ ಗೋಧೂಮಕಾ ಹಿತಾಃ ।। ೨೭೯.

ಹುರಿದ ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಮಸೂರಕ, ಕುಷ್ಟವಿರುವ ಕಡಲೆ, ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯ ತಯಾರಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ.

ಸಾಧಿತಾ ಘೃತದುಗ್ಧಾಭ್ಯಾಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ವೃಷರಸೋ ಮಧು । ಅತೀಸಾರೇ ಪುರಾಣಾನಾಂ ಶಾಲೀನಾಂ ಭಕ್ಷಣಂ ಹಿತಂ ।। ೨೭೯.

ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರ, ಜೇನು, ಎಮ್ಮೆ ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಜೇನು ಆರೋಗ್ಯಕರ. ಹಳೆಯ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಅತಿಸಾರದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವುದು ಲಾಭಕರ.

ಅನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಯಚ್ಚಾನ್ನಂ ಲೋಧ್ರವಲ್ಕಲಸಂಯುತಮ್ । ಮಾರುತಂ ವರ್ಜ್ಜಯೇದ್ ಯತ್ನಃ ಕಾರ್ಯ್ಯೋ ಗುಲ್ಮೇಷು ಸರ್ವಥಾ ।। ೨೭೯.೧೧ ವಾಟ್ಯಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಚಾಶ್ನೀಯಾದ್ವಾಸ್ತೂಕಂ ಘೃತಸಾಧಿತಂ । ಗೋಧೂಮಶಾಲಯಸ್ತಿಕ್ತಾ ಹಿತಾ ಜಠರಿಣಾಮಥ ।। ೨೭೯.

ಅಡಚಣೆ ಉಂಟುಮಾಡದ ಅನ್ನ, ಲೋಧ್ರದ ತೊಗಲು ಸೇರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಸೂಕ್ತ. ಗ್ಯಾಸು ಅಥವಾ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಗೋಧೂಮಶಾಲಯೋ ಮುದ್‌ಗಾ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಕ್ಷಖದಿರೋಽಭಯಾ । ಪಞ್ಚಕೋಲಞ್ಜಾಙ್ಗಲಾಶ್ಚ ನಿಮ್ಬಧಾತ್ರ್ಯಾಃ ಪಟೋಲಕಾಃ ।। ೨೭೯.

ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಿ, ಖದಿರ, ಹರಿತಕಿ, ಐದು ವಿಧದ ಮೆಣಸು, ಕಾಡು ಸೊಪ್ಪುಗಳು, ಬೇವು, ಆಮಲಕೀ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟೋಲವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಮಾತುಲಙ್ಗರಸಾಜಾತಿಶುಷ್ಕಮೂಲಕಸೈನ್ಧವಾಃ । ಕುಷ್ಠಿನಾಞ್ಚ ತತಾ ಶಸ್ತಂ ಪಾನಾರ್ಥೇ ಖದಿರೋದಕಂ ।। ೨೭೯.

ಮಾತುಲಿಂಗ ರಸ, ಜಾತಿ, ಒಣಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪು; ಚರ್ಮದ ರೋಗ ಇರುವವರಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಖದಿರದ ನೀರು ಉತ್ತಮ.

ಮಸೂರಮುದ್‌ಗೌ ಪೇಯಾರ್ಥೇ ಭೋಜ್ಯಾ ಜೀರ್ಣಾಶ್ಚ ಶಾಲಯಃ । ನಿಮ್ಬಪರ್ಪಟಕೈಃ ಶಾಕೈರ್ಜ್ಜಾಙ್ಗಲಾನಾಂ ತಥಾ ರಸಃ ।। ೨೭೯.

ಮಸೂರಕ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ ಪಾಯಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ. ಬೇವು ಮತ್ತು ಪರ್ಪಟ ಸೊಪ್ಪು, ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಸ ಕೂಡ ಲಾಭಕರ.

ವಿಡಙ್ಗಂ ಮರಿಚಂ ಮುಸ್ತಂ ಕುಷ್ಠಂ ಲೋಧ್ರಂ ಸುವರ್ಚ್ಚಿಕಾ । ಮನಃ ಶಿಲಾ ಚ ವಾಲೇಯಃ ಕುಷ್ಠಹಾ ಮೂತ್ರಪೇಷಿತಃ ।। ೨೭೯.

ವಿಡಂಗ, ಮೆಣಸು, ಮುಸ್ತ, ಕುಷ್ಟ, ಲೋಧ್ರ, ಸುವರ್ಚಿಕಾ, ಮನಶಿಲಾ ಮತ್ತು ವಾಲೆರಿಯನ್ — ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಒರೆಸಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಚರ್ಮದ ರೋಗಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಅಪೂಪಕುಷ್ಠಕುಲ್ಮಾಷಯವಾದ್ಯಾ ಮೇಹಿನಾಂ ಹಿತಾಃ । ಯವಾನ್ನವಿಕೃತಿರ್ಮುದ್‌ಗಾ ಕುಲತ್ಥಾ ಜೀರ್ಣಶಾಲಯಃ ।। ೨೭೯.

ಅಪ್ಪೆ, ಕುಷ್ಟ, ಕುಲ್ಮಾಶ, ಜೋಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಹಾರಗಳು ಮೂತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಲಾಭಕರ. ಜೋಳ, ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ, ಹುರಳಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿ ಸೂಕ್ತ.

ತಿಕ್ತರುಕ್ಷಾಣಿ ಶಾಕಾನಿ ತಿಕ್ತಾನಿ ಹರಿತಾನಿ ಚ । ತೈಲಾನಿ ತಿಲಶಿಗ್ರುಕವಿಭೀತಕೇಙ್ಗುದಾನಿ ಚ ।। ೨೭೯.

ಕಹಿ ಮತ್ತು ಒಣ ಸೊಪ್ಪುಗಳು, ಕಹಿಯಾದ ಹಸಿರು ಸೊಪ್ಪುಗಳು, ಎಳ್ಳಿನೆಣ್ಣೆ, ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ, ವಿಭೀತಕ ಮತ್ತು ಎಂಗುಡದ ಎಣ್ಣೆ ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತ.

ಮುದ್‌ಗಾಃ ಸಯವಗೋಧೂಮಾ ಧಾನ್ಯಂ ವರ್ಷಸ್ಥಿತಞ್ಚ ಯತ್ । ಜಾಙ್ಗಲಸ್ಯ ರಸಃ ಶಸ್ತೋ ಭೋಜನೇ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಿಣಾಂ ।। ೨೭೯.

ಹಸಿರು ಗ್ರಾಂ, ಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಸ — ಇವು ಕ್ಷಯ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಹಾರ.

ಕೌಲತ್ಥಮೌದ್‌ಗಕೋ ರಾಸ್ನಾಶುಷ್ಕಮೂಲಕಜಾಙ್ಗಲೈಃ । ಪೂಪೈರ್ವಾ ವಿಸ್ಕಿರೈಃ ಸಿದ್ಧೈರ್ದಧಿದಾಡ಼ಿಮಸಾಧಿತೈಃ ।। ೨೭೯.

ಹುರುಳಿಕಾಯಿ, ಉದ್ದಿನಕಾಳು, ರಸ್ನೆ, ಒಣಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಕಾಡುಮಾಂಸ, ಹೂವುಗಳು ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ದಾಳಿಂಬದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಮಾತುಲಙ್ಗರಸಕ್ಷೌದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾವ್ಯೋಷಾದಿಸಂಸ್ಕೃತೈಃ । ಯವಗೋಧೂಮಶಾಲ್ಯನ್ನೈರ್ಭೋಜ್ಯೇಚ್ಛ್‌ವಾಸಕಾಸಿನಂ ।। ೨೭೯.

ಮಾತುಳಂಗ ರಸ, ಜೇನು, ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಪಿಪ್ಪಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರ, ಹಾಗೆಯೇ ಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮು ಇರುವವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.

ದಶಮೂಲವಲಾರಾಸ್ನಾಕುಲತ್ಥೈರುಪಸಾಧಿತಾಃ । ಪೇಯಾಃ ಪೂಪರಸಾಃ ಕ್ಕಾಥಾಃ ಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾನಿವಾರಣಾ ।। ೨೭೯.

ದಶಮೂಲ, ಬಲಾ, ರಸ್ನೆ ಮತ್ತು ಹುರುಳಿಕಾಯಿ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾಯಸ, ರಸ ಮತ್ತು ಕಷಾಯಗಳು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಹಿಕ್ಕು ನಿವಾರಣೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ.

ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಕೌಲತ್ಥಮೂಲಜಾಹ್ಗಲಜೈ ರಸೈಃ । ಯವಗೋಧೂಮಶಾಲ್ಯನ್ನಂ ಜೀರ್ಣಂ ಸೋಶೀರಮಾಚರೇತ್ ।। ೨೭೯.

ಒಣಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಹುರುಳಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಾಡುಮೂಲಿಕೆಗಳ ರಸದೊಂದಿಗೆ ಜೀರ್ಣವಾದ ಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಉಶೀರದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು.