ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರವಶಿಷ್ಠಾತ್ರಿಕವಯಶ್ಚ ರಣೇ ಸುರಾನ್ । ಅಪಾಲಯನ್ತೇ ನಿರ್ವ್ಯಾರ್ಯ್ಯ ರಗದ್ವೇಷಾದಿದಾನವಾನ್ ।। ೨೭೬.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಮೂವರು ಋಷಿಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ದಾನವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.

ಪೃಥ್ವೀರಥೇ ಬ್ರಹ್ಮಯನ್ತುರೀಶಸ್ಯ ಶರಣೋ ಹರಿಃ । ದದಾಹ ತ್ರಿಪುರಂ ದೇವಪಾಲಕೋ ದೈತ್ಯಮರ್ದನಃ ।। ೨೭೬.

ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ, ಈಶ್ವರನಿಗೂ ಆಶ್ರಯನಾದ ಹರಿಯು, ಪೃಥ್ವೀ ರಥದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ದೈತ್ಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.

ಗೌರೀಂ ಜಿಹೀರ್ಷುಣಾ ರುದ್ರಮನ್ಧಕೇನಾರ್ದಿತಂ ಹರಿಃ । ಅನುರಕ್ತಶ್ಚ ರೇವತ್ಯಾಂ ಚಕ್ರೇಚಾನ್ಧಾಸುರಾರ್ದನಮ್ ।। ೨೭೬.

ಗೌರಿಯನ್ನು ಕಬಳಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಅಂಧಕನು ರುದ್ರನಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ರೇವತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹರಿಯು ಆ ಅಂಧ ದಾನವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ವೃತ್ರೇ ದೇವಹರಂ ವಿಷ್ಣುರ್ದೇವಧರ್ಮ್ಮಾನಪಾಲಯತ್ ।। ೨೭೬.

ವಿಷ್ಣುವು ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ದೇವಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಶಾಲ್ವಾದೀನ್ ದಾನವಾನ್ ಜಿತ್ವಾ ಹರಿಃ ಪರಶುರಾಮಕಃ । ಅಪಾಲಯತ್ ಸುರಾದೀಂಶ್ಚ ದುಷ್ಟಕ್ಷತ್ರಂ ನಿಹತ್ಯ ಚ ।। ೨೭೬.

ಹರಿ ಪರಶುರಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಲ್ವ ಮತ್ತು ಇತರ ದಾನವರನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಯಕರನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ದುಷ್ಟ ರಾಜರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.

ಹಾಲಾಹಲಂ ವಿಷಂ ದೈತ್ಯಂ ನಿರಾಕೃತ್ಯ ಮಹೇಶ್ವರಾತ್ । ಭಯಂ ನಿರ್ಣಾಶಯಾಮಾಸ ದೇವಾನಾಂ ಮಧುಸೂದನಃ ।। ೨೭೬.

ಹಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನೂ, ದೈತ್ಯನನ್ನೂ ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿ, ಮಧುಸೂದನನು ದೇವತೆಗಳ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದನು.

ಹಾಲಾಹಲಂ ವಿಷಂ ಯಶ್ಚ ದೈತ್ಯಃ ಕೋಲಾಹಲೋ ಜಿತಃ । ಪಾಲಿತಾಶ್ಚ ಸುರಾಃ ಸರ್ವ್ವೇ ವಿಷ್ಣುನಾ ಧಮ್ಮಪಾಲನಾತ್ ।। ೨೭೬.

ಹಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನೂ, ಕೊಲಾಹಲ ದೈತ್ಯನನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ದೇವಾಸುರೇ ರಣೇ ಯಶ್ಚ ದೈತ್ಯಃ ಕೋಲಾಹಲೋ ಜಿತಃ । ಪಾಲಿತಾಶ್ಚ ಸುರಾಃ ಸರ್ವ್ವೇ ವಿಷ್ಣುನಾ ಧರ್ಮ್ಮಪಾಲನಾತ್ ।। ೨೭೬.

ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕೊಲಾಹಲ ದೈತ್ಯನು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ವಿಷ್ಣುವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ರಾಜಾನೋ ರಾಜಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಮುನಯೋ ದೇವತಾ ಹರಿಃ । ಯದುಕ್ತಂ ಯಚ್ಛ ನೈವೋಕ್ತಮವತಾರಾ ಹರೇರಿಮೇ ।। ೨೭೬.

ರಾಜರು, ರಾಜಕುಮಾರರು, ಮುನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು—ಏನು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹರಿಯ ಅವತಾರಗಳೇ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ತುರ್ವ್ವಸೋಶ್ಚ ಸುತೋ ವರ್ಗೋ ಗೋಭಾನುಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ । ಗೋಭಾನೋರಾಸೀತ್ ತ್ರೈಶಾನಿಸ್ತ್ರೈಶಾನೇಸ್ತು ಕರನ್ಧಮಃ ।। ೨೭೭.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ತುರ್ವಸುವಿನ ಮಗನಾದ ವರ್ಗನು, ಅವನ ಮಗ ಗೋಭಾನು, ಗೋಭಾನುವಿನ ಮಗ ತ್ರೈಶಾನಿ, ತ್ರೈಶಾನಿಯ ಮಗ ಕರಂಧಮನು.

ಕರನ್ಧಮಾನ್ಮರುತ್ತೋಭೂಽದ್‌ದುಷ್ಮನ್ತಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ । ದುಷ್ಮನ್ತಸ್ಯ ವರೂಥೋಽಭೂದ್‌ಗಾಣ್ಡೀರಸ್ತು ವರೂಥತಃ ।। ೨೭೭.

ಕರಂಧಮನ ಮಗ ಮರುತ್ತನು, ಅವನ ಮಗ ದುಷ್ಮಂತನು, ದುಷ್ಮಂತನ ಮಗ ವರೂಥನು, ವರೂಥನ ಮಗ ಗಾಂಡೀರನು.

ಗಾಣ್ಡೀರಾಚ್ಚೈವ ಗಾನ್ಧಾರಃ ಪಞ್ಚ ಜಾನಪದಾಸ್ತತಃ । ಗಾನ್ಧಾರಾಃ ಕೇರಲಾಶ್ಚೋಲಾಃ ಪಾಣ್ಡ್ಯಾಃ ಕೋಲಾ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೨೭೭.

ಗಾಂಡೀರನಿಂದ ಗಾಂಧಾರನು, ಅವನಿಂದ ಐದು ಜನಾಂಗಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು: ಗಾಂಧಾರರು, ಕೇರಳರು, ಚೋಳರು, ಪಾಂಡ್ಯರು ಮತ್ತು ಕೊಳರು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು.

ದ್ರುಹ್ಯಸ್ತು ವಭ್ರುಸೇತುಶ್ಚ ವಭ್ರುಸೇತೋಃ ಪುರೋವಸುಃ । ತತೋ ಗಾನ್ಧಾರಾ ಗಾನ್ಧಾರೈರ್ಘರ್ಮ್ಮೋ ಘರ್ಮ್ಮಾದ್ ಘೃತೋಽಭವತ್ ।। ೨೭೭.

ದ್ರುಹ್ಯು ಮತ್ತು ವಭ್ರುಸೇತು; ವಭ್ರುಸೇತುವನ ಮಗ ಪುರೋವಸು; ನಂತರ ಗಾಂಧಾರರು, ಗಾಂಧಾರರಿಂದ ಘರ್ಮ, ಘರ್ಮದಿಂದ ಘೃತ ಎಂಬವರು ಬಂದರು.

ಘೃತಾತ್ತು ವಿದುಷಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಚೇತಾಸ್ತಸ್ಯ ವೈ ಶತಮ್ । ಆನದ್ರಶ್ಚ ಸಭಾನರಶ್ಚಾಕ್ಷುಪಃ ಪರಮೇಷುಕಃ ।। ೨೭೭.

ಆ ಘೃತದಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನಿಂದ ನೂರು ವಿವೇಕಿ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: ಆನದ್ರ, ಸಭಾನರ, ಆಕ್ಷುಪ ಮತ್ತು ಪರಮೇಷುಕ.

ಸಭಾನರಾತ್ ಕಾಲಾನಲಃ ಕಾಲಾನಲಜಸೃಞ್ಜಯಃ । ಪುರಞ್ಜಯಃ ಸೃಞ್ಜಯಸ್ಯ ತತ್ಪುತ್ರೋ ಜನಮೇಜಯಃ ।। ೨೭೭.

ಸಭಾನರನಿಂದ ಕಾಲಾನಲ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನಿಂದ ಕಾಲಾನಲಜ ಎಂಬ ಸೃಂಜಯ, ಸೃಂಜಯನಿಂದ ಪುರಂಜಯ, ಅವನ ಮಗ ಜನಮೇಜಯ.

ತತ್ಪುತ್ರಸ್ತು ಮಹಾಶಾಲಸ್ತುತ್ಪುತ್ರೋಽಭೂನ್ಮಹಾಮನಾಃ । ತಸ್ಮಾದುಶೀನರೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನೃಗಾಯಾನ್ತು ತೃಗಸ್ತತಃ ।। ೨೭೭.

ಆ ಜನಮೇಜಯನ ಮಗ ಮಹಾಶಾಲ, ಅವನ ಮಗ ಮಹಾಮನ. ಅವನಿಂದ ಉಶೀನರ, ನಂತರ ಋಗಾಯಂತು, ಅವನ ನಂತರ ತೃಗ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ನರಾಯಾನ್ತು ನರಶ್ಚಾಸೀತ್ ಕೃಮಿಸ್ತು ಕೃಮಿತಃ ಸುತಃ । ದಶಾಯಾಂ ಸುಬ್ರತೋ ಜಜ್ಞೇ ದೃಶದ್ವತ್ಯಾಂ ಶಿವಿಸ್ತಥಾ ।। ೨೭೭.

ನರಾಯಂತುವಿನಿಂದ ನರ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಕೃಮಿಯಿಂದ ಕೃಮಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು, ದಶಾ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರತ ಜನಿಸಿದನು, ದೃಶದ್ವತಿ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಿ ಕೂಡ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಶಿವೇಃ ಪುತ್ತ್ರಾಸ್ತು ಚತ್ವಾರಃ ಪೃಥುದರ್ಭಶ್ಚ ವೀರಕಃ । ಕೈಕೇಯೋ ಭದ್ರಕಸ್ತೇಷಾಂ ನಾಮ್ನಾ ಜನಪದಾಃ ಶುಭಾಃ ।। ೨೭೭.

ಶಿವಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು: ಪೃಥುದರ್ಭ, ವೀರಕ, ಕೈಕೇಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರಕ. ಇವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಶುಭವಾದ ಜನಪದಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು.

ತಿತಿಕ್ಷುರುಶೀನರಜಸ್ತಿತಿಕ್ಷೋಸ್ಚ ರುಷದ್ರಯಃ । ರುಷದ್ರಥಾದಭೂತ್ಪೈಲಃ ಪೈಲಾಚ್ಚ ಸುತಪಾಃ ಸುತಃ ।। ೨೭೭.

ಉಶೀನರಾಜನಿಂದ ತಿತಿಕ್ಷು ಹುಟ್ಟಿದನು, ತಿತಿಕ್ಷುವಿನಿಂದ ರುಷದ್ರಯ, ರುಷದ್ರಥನಿಂದ ಪೈಲ, ಪೈಲನಿಂದ ಅವನ ಮಗ ಸುತಪಾ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಮಹಾಯೋಗೀ ಬಲಿಸ್ತಸ್ಮಾದಹ್ಗೋ ವಙ್ಗಶ್ಚ ಮುಖ್ಯಕಃ । ಪುಣ್ಡುಃ ಕಲಿಙ್ಗೋ ಬಾಲೋಯೋ ಬಲಿರ್ಯೋಗೀ ಬಲಾನ್ವಿತಃ ।। ೨೭೭.

ಆ ಸುತಪಾದಿಂದ ಮಹಾಯೋಗಿ ಬಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ನಂತರ ಅಙ್ಗ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾದ ವಙ್ಗ, ಪುಂಡು, ಕಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಬಾಲೋಯ. ಬಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಅಙ್ಗಾದ್ದಧಿವಾಹನೋಽಭೂತ ತಸ್ಮಾದ್ದಿವಿರಥೋ ನೃಪಃ । ದಿವಿರಥಾದ್ಧರ್ಮ್ಮರಥಸ್ತಸ್ಯ ಚಿತ್ರರಥಃ ಸುತಃ ।। ೨೭೭.

ಅಙ್ಗನಿಂದ ದಧಿವಾಹನ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನಿಂದ ರಾಜ ದಿವಿರಥ, ದಿವಿರಥನಿಂದ ಧರ್ಮರಥ, ಅವನ ಮಗ ಚಿತ್ರರಥ.

ಚಿತ್ರರಥಾತ್ಸತ್ಯರಥೋ ಲೋಮಪಾದಶ್ಚ ತತ್ಸುತಃ । ಲೋಮಪಾದಾಚ್ಚತುರಙ್ಗಃ ಪೃಥುಲಾಕ್ಷಶ್ಚ ತತ್ಸುತಃ ।। ೨೭೭.

ಚಿತ್ರರಥನಿಂದ ಸತ್ಯರಥ, ಅವನ ಮಗ ಲೋಮಪಾದ. ಲೋಮಪಾದನಿಂದ ಚತುರ್ವಂಗ, ಅವನ ಮಗ ಪೃಥುಲಾಕ್ಷ.

ಪೃಥುಲಾಕ್ಷಾಚ್ಚ ಚಮ್ಪೋಽಭೂಚ್ಚಮ್ಪಾದ್ಧರ್ಯ್ಯಙ್ಗಕೋಽಭವತ್ । ಹರ್ಯ್ಯಙ್ಗಾಚ್ಚ ಭದ್ರರಥೋ ಬೃಹತ್ಕರ್ಮ್ಮಾ ಚ ತತ್ಸುತಃ ।। ೨೭೭.

ಪೃಥುಲಾಕ್ಷನಿಂದ ಚಂಪು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಚಂಪಿನಿಂದ ಹರ್ಯಂಗಕ, ಹರ್ಯಂಗನಿಂದ ಭದ್ರರಥ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಬೃಹತ್ಕರ್ಮ.

ತಸ್ಮಾದಭೂದ್‌ವೄಹದ್ಭಾನುರ್ವೃಹದ್ಭಾನೋರ್ಬೃಹಾತ್ಮವಾನ್ । ತಸ್ಮಾಜ್ಜಯದ್ರಥೋ ಹ್ಯಾಸೀಜ್ಜಯದ್ರಥಾದ್‌ವೃಹದ್ರಥಃ ।। ೨೭೭.

ಅವನಿಂದ ಬೃಹದ್ಭಾನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಬೃಹದ್ಭಾನುವಿನಿಂದ ಬೃಹಾತ್ಮವಾನ್, ಅವನಿಂದ ಜಯದ್ರಥ, ಜಯದ್ರಥನಿಂದ ಬೃಹದ್ರಥ.

ವೃಹದ್ರಥಾದ್ವಿಶ್ವಜಿಚ್ಚ ಕರ್ಣೋ ವಿಶ್ವಜಿತೋಽಭವತ್ । ಕರ್ಣಸ್ಯ ವೃಷಸೇನಸ್ತು ಪೃಥುಸೇನಸ್ತದಾತ್ಮಜಃ । ಏತೇಽಙ್ಗವಂಶಜಾ ಭೂಪಾಃ ಪೂರೋರ್ವಂಶಂ ನಿಬೋಧ ಮೇ ।। ೨೭೭.

ಬೃಹದ್ರಥನಿಂದ ವಿಶ್ವಜಿತ್ ಹುಟ್ಟಿದನು, ವಿಶ್ವಜಿತನ ಮಗ ಕರ್ಣ, ಕರ್ಣನ ಮಗ ವೃಷಸೇನ, ಅವನ ಮಗ ಪೃಥುಸೇನ. ಇವರು ಅಙ್ಗ ವಂಶದ ರಾಜರು. ಈಗ ಪುರುವಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಪುರೋರ್ಜನಮೇಜಯೋಽಭೂತ್ಪ್ರಾಚೀನ್ನನ್ತಸ್ತು ತತ್ಸುತಃ । ಪ್ರಾಚೀನ್ನನ್ತಾನ್ಮನಸ್ಯುಸ್ತು ತಸ್ಮಾದ್ವೀತಮಯೋ ತೃಪಃ ।। ೨೭೮.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ಪುರುವಿನಿಂದ ಜನಮೇಜಯ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಾಚೀನ್ನಂತ, ಪ್ರಾಚೀನ್ನಂತನಿಂದ ಮನಸ್ಯು, ಅವನಿಂದ ವೀತಮಯ ಎಂಬ ಧೀರನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಶುನ್ಧುರ್ವೀತಮಯಾಚ್ಚಾಽಭೂಚ್ಛುನ್ಧೋರ್ಬಹುವಿಧಃ ಸುತಃ । ಬಹುವಿಧಾಚ್ಚ ಸಂಯಾತಿರಹೋವಾದೀ ಚ ತತ್ಸುತಃ ।। ೨೭೮.

ವೀತಮಯನಿಂದ ಶುಂಧು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಶುಂಧುವಿನ ಮಗ ಬಹುವಿಧ, ಬಹುವಿಧನಿಂದ ಸಂಯಾತಿ, ಅವನ ಮಗ ರಹೋವಾದಿ.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋಽಥ ಭದ್ರಾಶ್ವೋ ಭದ್ರಾಶ್ವಸ್ಯ ದಶಾತ್ಮಜಾಃ । ಋಚೇಯುಶ್ಚ ಕೃಷೇಯುಶ್ಚ ಸನ್ನತೇಯುಸ್ತಥಾತ್ಮಜಃ ।। ೨೭೮.

ಅವನ ಮಗ ಭದ್ರಾಶ್ವ, ಭದ್ರಾಶ್ವನಿಗೆ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರು: ಋಚೇಯು, ಕೃಷೇಯು, ಸನ್ನತೇಯು ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ.

ಘೃತೇಯುಶ್ಚ ಚಿತೇಯುಶ್ಚ ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇಯುಶ್ಚ ಸತ್ತಮಃ । ಧರ್ಮ್ಮೋಯುಃ ಸನ್ನತೇಯುಶ್ಚಃ ಕೃಚೇಯುರ್ಮ್ಮತಿನಾರಕಃ ।। ೨೭೮.

ಘೃತೇಯು, ಚಿತೇಯು, ಸ್ಥಂಡಿಲೇಯು ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಧರ್ಮೋಯು, ಸನ್ನತೇಯು, ಕೃಚೇಯು ಮತ್ತು ಮತಿನಾರಕ.