ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಅನಿರುದ್ಧಸ್ಯ ವಜ್ರಾದ್ಯಾ ಯಾದವಾಃ ಸುಮಹಾವಲಾಃ । ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯೋ ಯಾದವಾನಾಂ ಷಷ್ಟಿರ್ಲಕ್ಷಾಣಿ ದಾನವಾಃ ।। ೨೭೬.

ಅನಿರುದ್ಧನಿಂದ ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯಾದವರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಕೋಟಿ ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಅರುವತ್ತ ಸಾವಿರ ದಾನವರು ಇದ್ದರು.

ಮನುಷ್ಯೇ ಬಾಧಕಾ ಯೇ ತು ನನ್ನಾಶಾಯ ಬಭೂವ ಸಃ । ಕರ್ತ್ತು ಕರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾನಂ ಮನುಷ್ಯೋ ಜಾಯತೇ ಹರಿಃ ।। ೨೭೬.

ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದವರನ್ನು ಅವನು ನಾಶಮಾಡಿದನು. ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹರಿಯು ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ದೇವಾಸುರಾಣಾಂ ಸಙ್‌ಗ್ರಾಮಾ ದಾಯಾರ್ಥಂ ದ್ವಾದಶಾಭವನ್ । ಪ್ರಥಮೋ ನಾರಸಿಂಹಸ್ತು ದ್ವಿತೀಯೋ ವಾಮನೋ ರಣಃ ।। ೨೭೬.

ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ನಡುವೆ ಹನ್ನೆರಡು ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು. ಮೊದಲನೆಯದು ನರಸಿಂಹ ಯುದ್ಧ, ಎರಡನೆಯದು ವಾಮನ ಯುದ್ಧ.

ಸಙ್‌ಗ್ರಾಮಸ್ತ್ವಥ ವಾರಾಹಶ್ಚತುರ್ಥೋಽಮೃತಮನ್ಥನಃ । ತಾರಕಾಮಯಸಙ್‌ಗ್ರಾಮಃ ಷಷ್ಠೋ ಹ್ಯಾಜೀವಕೋ ರಣಃ ।। ೨೭೬.

ಮೂರನೆಯದು ವಾರಾಹ ಯುದ್ಧ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಅಮೃತ ಮಥನ. ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧ, ಆರನೆಯದು ಆಜೀವಕ ಯುದ್ಧ.

ತ್ರೈಪುರಶ್ಚಾನ್ಧಕಬಧೋ ನವಮೋ ವೃತ್ರಘಾತಕಃ । ಜಿತೋ ಹಾಲಾಹಲಶ್ಚಾಥ ಘೋರಃ ಕೋಲಾಹಲೋ ರಣಃ ।। ೨೭೬.

ತ್ರೈಪುರ ಯುದ್ಧ, ಅಂಧಕನ ವಧೆ, ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ವೃತ್ರನ ಸಂಹಾರ. ಹಾಲಾಹಲನ ಜಯ, ನಂತರ ಭಯಾನಕವಾದ ಕೊಲಾಹಲ ಯುದ್ಧ.

ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪೋಶ್ಚೋರೋ ವಿದಾರ್ಯ್ಯ ಚ ನಖೈಃ ಪುರಾ । ನಾರಸಿಂಹೋ ದೇವಪಾಲಃ ಪ್ರಹ್ಲಾದಂ ಕೃತವಾನ್ ನೃಪಮ್ ।। ೨೭೬.

ಹಿರಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾರಸಿಂಹ ದೇವರು ತನ್ನ ನಖಗಳಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು.

ದೇವಾಸುರೇ ವಾಮನಶ್ಚ ಛತಿತ್ವಾ ಬಲಿಮೂರ್ಜ್ಜತಮ್ । ಮಹೇನ್ದ್ರಾಯ ದದೌ ರಾಜ್ಯಂ ಕಾಶ್ಯಪೋಽದಿತಿಸಮ್ಭವಃ ।। ೨೭೬.

ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಅದಿತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ವಾಮನನು ಬಲಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಮಹೇಂದ್ರನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ವರಾಹಸ್ತು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಂ ಹತ್ವಾ ದೇವಾನಪಾಲಯತ್ । ಉಜ್ಜಹಾರ ಭುವಂ ಮಗ್ನಾಂ ದೇವದೇವೈರಭಿಷ್ಟುತಃ ।। ೨೭೬.

ವರಾಹನು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನನ್ನು ಕೊಂದು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದನು; ದೇವತೆಗಳು ಹೊಗಳಿದಾಗ, ಅವನು ಮುಳುಗಿದ್ದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದನು.

ಮನ್ಥಾನಂ ಮನ್ದರಂ ಕೃತ್ವಾ ನೇತ್ರಂ ಕೃತ್ವಾ ತು ವಾಸುಕಿಮ್ । ಸುರಾಸುರೈಶ್ಚ ಮಥಿತಂ೨ ದೇವೇಭ್ಯಶ್ಚಾಮೃತಂ ।। ೨೭೬.

ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮದಾನಾಗಿ, ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ಹಗ್ಗವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಮಥಿಸಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ತಾರಕಾಮಯಸಙ್‌ಗ್ರಾಮೇ ತದಾ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಾಲಿತಾಃ । ನಿವಾರ್ಯ್ಯೇನ್ದ್ರಂ ಗುರೂನ್ ದೇವಾನ್ ದಾನವಾನ್ಸೋಮವಂಶಕೃತ್ ।। ೨೭೬.

ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು; ಇಂದ್ರನನ್ನು ತಡೆಯಲಾಯಿತು, ಸೋಮವಂಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ದಾನವರು ಗುರುಗಳಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರವಶಿಷ್ಠಾತ್ರಿಕವಯಶ್ಚ ರಣೇ ಸುರಾನ್ । ಅಪಾಲಯನ್ತೇ ನಿರ್ವ್ಯಾರ್ಯ್ಯ ರಗದ್ವೇಷಾದಿದಾನವಾನ್ ।। ೨೭೬.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಮೂವರು ಋಷಿಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ದಾನವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.

ಪೃಥ್ವೀರಥೇ ಬ್ರಹ್ಮಯನ್ತುರೀಶಸ್ಯ ಶರಣೋ ಹರಿಃ । ದದಾಹ ತ್ರಿಪುರಂ ದೇವಪಾಲಕೋ ದೈತ್ಯಮರ್ದನಃ ।। ೨೭೬.

ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ, ಈಶ್ವರನಿಗೂ ಆಶ್ರಯನಾದ ಹರಿಯು, ಪೃಥ್ವೀ ರಥದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ದೈತ್ಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.

ಗೌರೀಂ ಜಿಹೀರ್ಷುಣಾ ರುದ್ರಮನ್ಧಕೇನಾರ್ದಿತಂ ಹರಿಃ । ಅನುರಕ್ತಶ್ಚ ರೇವತ್ಯಾಂ ಚಕ್ರೇಚಾನ್ಧಾಸುರಾರ್ದನಮ್ ।। ೨೭೬.

ಗೌರಿಯನ್ನು ಕಬಳಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಅಂಧಕನು ರುದ್ರನಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ರೇವತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹರಿಯು ಆ ಅಂಧ ದಾನವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ವೃತ್ರೇ ದೇವಹರಂ ವಿಷ್ಣುರ್ದೇವಧರ್ಮ್ಮಾನಪಾಲಯತ್ ।। ೨೭೬.

ವಿಷ್ಣುವು ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ದೇವಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಶಾಲ್ವಾದೀನ್ ದಾನವಾನ್ ಜಿತ್ವಾ ಹರಿಃ ಪರಶುರಾಮಕಃ । ಅಪಾಲಯತ್ ಸುರಾದೀಂಶ್ಚ ದುಷ್ಟಕ್ಷತ್ರಂ ನಿಹತ್ಯ ಚ ।। ೨೭೬.

ಹರಿ ಪರಶುರಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಲ್ವ ಮತ್ತು ಇತರ ದಾನವರನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಯಕರನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ದುಷ್ಟ ರಾಜರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.

ಹಾಲಾಹಲಂ ವಿಷಂ ದೈತ್ಯಂ ನಿರಾಕೃತ್ಯ ಮಹೇಶ್ವರಾತ್ । ಭಯಂ ನಿರ್ಣಾಶಯಾಮಾಸ ದೇವಾನಾಂ ಮಧುಸೂದನಃ ।। ೨೭೬.

ಹಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನೂ, ದೈತ್ಯನನ್ನೂ ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿ, ಮಧುಸೂದನನು ದೇವತೆಗಳ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದನು.

ಹಾಲಾಹಲಂ ವಿಷಂ ಯಶ್ಚ ದೈತ್ಯಃ ಕೋಲಾಹಲೋ ಜಿತಃ । ಪಾಲಿತಾಶ್ಚ ಸುರಾಃ ಸರ್ವ್ವೇ ವಿಷ್ಣುನಾ ಧಮ್ಮಪಾಲನಾತ್ ।। ೨೭೬.

ಹಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನೂ, ಕೊಲಾಹಲ ದೈತ್ಯನನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ದೇವಾಸುರೇ ರಣೇ ಯಶ್ಚ ದೈತ್ಯಃ ಕೋಲಾಹಲೋ ಜಿತಃ । ಪಾಲಿತಾಶ್ಚ ಸುರಾಃ ಸರ್ವ್ವೇ ವಿಷ್ಣುನಾ ಧರ್ಮ್ಮಪಾಲನಾತ್ ।। ೨೭೬.

ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕೊಲಾಹಲ ದೈತ್ಯನು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ವಿಷ್ಣುವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ರಾಜಾನೋ ರಾಜಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಮುನಯೋ ದೇವತಾ ಹರಿಃ । ಯದುಕ್ತಂ ಯಚ್ಛ ನೈವೋಕ್ತಮವತಾರಾ ಹರೇರಿಮೇ ।। ೨೭೬.

ರಾಜರು, ರಾಜಕುಮಾರರು, ಮುನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು—ಏನು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹರಿಯ ಅವತಾರಗಳೇ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ತುರ್ವ್ವಸೋಶ್ಚ ಸುತೋ ವರ್ಗೋ ಗೋಭಾನುಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ । ಗೋಭಾನೋರಾಸೀತ್ ತ್ರೈಶಾನಿಸ್ತ್ರೈಶಾನೇಸ್ತು ಕರನ್ಧಮಃ ।। ೨೭೭.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ತುರ್ವಸುವಿನ ಮಗನಾದ ವರ್ಗನು, ಅವನ ಮಗ ಗೋಭಾನು, ಗೋಭಾನುವಿನ ಮಗ ತ್ರೈಶಾನಿ, ತ್ರೈಶಾನಿಯ ಮಗ ಕರಂಧಮನು.

ಕರನ್ಧಮಾನ್ಮರುತ್ತೋಭೂಽದ್‌ದುಷ್ಮನ್ತಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ । ದುಷ್ಮನ್ತಸ್ಯ ವರೂಥೋಽಭೂದ್‌ಗಾಣ್ಡೀರಸ್ತು ವರೂಥತಃ ।। ೨೭೭.

ಕರಂಧಮನ ಮಗ ಮರುತ್ತನು, ಅವನ ಮಗ ದುಷ್ಮಂತನು, ದುಷ್ಮಂತನ ಮಗ ವರೂಥನು, ವರೂಥನ ಮಗ ಗಾಂಡೀರನು.

ಗಾಣ್ಡೀರಾಚ್ಚೈವ ಗಾನ್ಧಾರಃ ಪಞ್ಚ ಜಾನಪದಾಸ್ತತಃ । ಗಾನ್ಧಾರಾಃ ಕೇರಲಾಶ್ಚೋಲಾಃ ಪಾಣ್ಡ್ಯಾಃ ಕೋಲಾ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೨೭೭.

ಗಾಂಡೀರನಿಂದ ಗಾಂಧಾರನು, ಅವನಿಂದ ಐದು ಜನಾಂಗಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು: ಗಾಂಧಾರರು, ಕೇರಳರು, ಚೋಳರು, ಪಾಂಡ್ಯರು ಮತ್ತು ಕೊಳರು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು.

ದ್ರುಹ್ಯಸ್ತು ವಭ್ರುಸೇತುಶ್ಚ ವಭ್ರುಸೇತೋಃ ಪುರೋವಸುಃ । ತತೋ ಗಾನ್ಧಾರಾ ಗಾನ್ಧಾರೈರ್ಘರ್ಮ್ಮೋ ಘರ್ಮ್ಮಾದ್ ಘೃತೋಽಭವತ್ ।। ೨೭೭.

ದ್ರುಹ್ಯು ಮತ್ತು ವಭ್ರುಸೇತು; ವಭ್ರುಸೇತುವನ ಮಗ ಪುರೋವಸು; ನಂತರ ಗಾಂಧಾರರು, ಗಾಂಧಾರರಿಂದ ಘರ್ಮ, ಘರ್ಮದಿಂದ ಘೃತ ಎಂಬವರು ಬಂದರು.

ಘೃತಾತ್ತು ವಿದುಷಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಚೇತಾಸ್ತಸ್ಯ ವೈ ಶತಮ್ । ಆನದ್ರಶ್ಚ ಸಭಾನರಶ್ಚಾಕ್ಷುಪಃ ಪರಮೇಷುಕಃ ।। ೨೭೭.

ಆ ಘೃತದಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನಿಂದ ನೂರು ವಿವೇಕಿ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: ಆನದ್ರ, ಸಭಾನರ, ಆಕ್ಷುಪ ಮತ್ತು ಪರಮೇಷುಕ.

ಸಭಾನರಾತ್ ಕಾಲಾನಲಃ ಕಾಲಾನಲಜಸೃಞ್ಜಯಃ । ಪುರಞ್ಜಯಃ ಸೃಞ್ಜಯಸ್ಯ ತತ್ಪುತ್ರೋ ಜನಮೇಜಯಃ ।। ೨೭೭.

ಸಭಾನರನಿಂದ ಕಾಲಾನಲ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನಿಂದ ಕಾಲಾನಲಜ ಎಂಬ ಸೃಂಜಯ, ಸೃಂಜಯನಿಂದ ಪುರಂಜಯ, ಅವನ ಮಗ ಜನಮೇಜಯ.

ತತ್ಪುತ್ರಸ್ತು ಮಹಾಶಾಲಸ್ತುತ್ಪುತ್ರೋಽಭೂನ್ಮಹಾಮನಾಃ । ತಸ್ಮಾದುಶೀನರೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನೃಗಾಯಾನ್ತು ತೃಗಸ್ತತಃ ।। ೨೭೭.

ಆ ಜನಮೇಜಯನ ಮಗ ಮಹಾಶಾಲ, ಅವನ ಮಗ ಮಹಾಮನ. ಅವನಿಂದ ಉಶೀನರ, ನಂತರ ಋಗಾಯಂತು, ಅವನ ನಂತರ ತೃಗ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ನರಾಯಾನ್ತು ನರಶ್ಚಾಸೀತ್ ಕೃಮಿಸ್ತು ಕೃಮಿತಃ ಸುತಃ । ದಶಾಯಾಂ ಸುಬ್ರತೋ ಜಜ್ಞೇ ದೃಶದ್ವತ್ಯಾಂ ಶಿವಿಸ್ತಥಾ ।। ೨೭೭.

ನರಾಯಂತುವಿನಿಂದ ನರ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಕೃಮಿಯಿಂದ ಕೃಮಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು, ದಶಾ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರತ ಜನಿಸಿದನು, ದೃಶದ್ವತಿ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಿ ಕೂಡ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಶಿವೇಃ ಪುತ್ತ್ರಾಸ್ತು ಚತ್ವಾರಃ ಪೃಥುದರ್ಭಶ್ಚ ವೀರಕಃ । ಕೈಕೇಯೋ ಭದ್ರಕಸ್ತೇಷಾಂ ನಾಮ್ನಾ ಜನಪದಾಃ ಶುಭಾಃ ।। ೨೭೭.

ಶಿವಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು: ಪೃಥುದರ್ಭ, ವೀರಕ, ಕೈಕೇಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರಕ. ಇವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಶುಭವಾದ ಜನಪದಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು.

ತಿತಿಕ್ಷುರುಶೀನರಜಸ್ತಿತಿಕ್ಷೋಸ್ಚ ರುಷದ್ರಯಃ । ರುಷದ್ರಥಾದಭೂತ್ಪೈಲಃ ಪೈಲಾಚ್ಚ ಸುತಪಾಃ ಸುತಃ ।। ೨೭೭.

ಉಶೀನರಾಜನಿಂದ ತಿತಿಕ್ಷು ಹುಟ್ಟಿದನು, ತಿತಿಕ್ಷುವಿನಿಂದ ರುಷದ್ರಯ, ರುಷದ್ರಥನಿಂದ ಪೈಲ, ಪೈಲನಿಂದ ಅವನ ಮಗ ಸುತಪಾ ಹುಟ್ಟಿದನು.