ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ವಸುದೇವಾಚ್ಚ ರೋಹಿಣ್ಯಾಂ ರಾಮಃ ಸಾರಣದುರ್ಗಮೌ। ವಸುದೇವಾಚ್ಚ ದೇವಕ್ಯಾಮಾದೌ ಜಾತಃ ಸುಸೇನಕಃ ।। ೨೭೫.

ವಸುದೇವ ಮತ್ತು ರೋಹಿಣಿಯಿಂದ ರಾಮ, ಸಾರಣ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಮ ಎಂಬವರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ವಸುದೇವ ಮತ್ತು ದೇವಕಿಯಿಂದ ಮೊದಲು ಸುಸೇನಕನು ಜನಿಸಿದನು.

ಕೀರ್ತಿಮಾನ್ ಭದ್ರಸೇನಶ್ಚ ಜಾರುಖ್ಯೋ ವಿಷ್ಣುದಾಸಕಃ । ಭದ್ರದೇಹಃ ಕಂಶ ಏತಾನ್ ಷಡ್‌ಗರ್ಭಾನ್ನಿಜಘಾನ ಹ ।। ೨೭೫.

ಕೀರ್ತಿಮಾನ್, ಭದ್ರಸೇನ, ಜಾರುಖ್ಯ, ವಿಷ್ಣುದಾಸಕ, ಭದ್ರದೇಹ ಮತ್ತು ಕಂಸ—ಈ ಆರು ಗರ್ಭಗಳನ್ನು ಕಂಸನು ಕೊಂದನು.

ತತೋ ಬಲಸ್ತತಃ ಕೃಷ್ಣಃ ಸುಭದ್ರಾ ಭದ್ರಭಾಷಿಣೀ । ಚಾರುದೇಷ್ಣಶ್ಚ ಶಾಮ್ಬಾದ್ಯಾಃ ಕೃಷ್ಣಾಜ್ಜಾಮ್ಬವತೀಸುತಾಃ ।। ೨೭೫.

ಆಮೇಲೆ ಬಲರಾಮನು, ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನು, ಶುಭದ್ರಾ ಎಂಬ ಶುಭವಾದ ಮಾತಾಡುವವಳು, ಚಾರುದೇಶ್ನನು, ಶಾಂಬ ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವತಿಯ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಕಶ್ಯಪೋ ವಸುದೇವೋಽಭೂದ್ದೇವಕೀ ಚಾದಿತಿರ್ವ್ವರಾ । ದೇವಕ್ಯಾಂ ವಸುದೇವಾತ್ತು ಕೃಷ್ಣೋಽಭೂತ್ತಪಸಾನ್ವಿತಃ ।। ೨೭೬.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಕಶ್ಯಪನು ವಸುದೇವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು, ದೇವಕಿಯು ಮಹಾನ್ ಆದಿತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು. ವಸುದೇವ ಮತ್ತು ದೇವಕಿಯಿಂದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೃಷ್ಣನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಧರ್ಮ್ಮಸಂರಕ್ಷಣಾರ್ಥಾಯ ಹ್ಯಧರ್ಮ್ಮಹರಣಾಯ ಚ । ಸುರಾದೇಃ ಪಾಲನಾರ್ಥಞ್ಚ ದೈತ್ಯಾದೇರ್ಮ್ಮಥನಾಯ ಚ ।। ೨೭೬.

ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಅಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಅವನು ಜನಿಸಿದನು.

ರುಕ್ಮಿಣೀ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಚ ಸತ್ಯಾ ನಗ್ನಜಿತೀ ಪ್ರಿಯಾ । ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಹರೇಃ ಸೇವ್ಯಾ ಗಾನ್ಧಾರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ತಥಾ ।। ೨೭೬.

ರುಕ್ಮಿಣಿ, ಸತ್ಯಭಾಮಾ, ಸತ್ಯಾ, ನಾಗ್ನಜಿತಿಯೆಂಬ ಪ್ರಿಯೆ, ಹರಿಯ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸತ್ಯಭಾಮಾ, ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ—

ಮಿತ್ರವಿನ್ದಾ೧ ಚ ಕಾಲಿನ್ದೀ ದೇವೀ ಜಾಮ್ಬವತೀ ತಥಾ । ಸುಶೀಲಾ ಚ ತಥಾ ಮಾದ್ರೀ ಕೌಶಲ್ಯಾ ವಿಜಯಾ ಜಯಾ ।। ೨೭೬.

ಮಿತ್ರವಿಂದಾ, ಕಾಲಿಂದಿ ದೇವಿ, ಜಾಂಬವತಿ, ಸುಶೀಲಾ, ಮಾದ್ರಿ, ಕೌಶಲ್ಯಾ, ವಿಜಯಾ ಮತ್ತು ಜಯಾ—

ಏವಮಾದೀನಿ ದೇವೀನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ತು ಷೋಡ಼ಶ । ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಾದ್ಯಾಶ್ಚ ರುಕ್ಮಿಣ್ಯಾಂ ಭೀಮಾದ್ಯಾಃ ಸತ್ಯಭಾಮಯಾ ।। ೨೭೬.

ಈ ರೀತಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ದೇವಿಯರು ಇದ್ದರು. ರುಕ್ಮಿಣಿಯಿಂದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಸತ್ಯಭಾಮೆಯಿಂದ ಭೀಮ ಮತ್ತು ಇತರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಜಾಮ್ಬವತ್ಯಾಞ್ಚ ಶಾಮ್ಬಾದ್ಯಾಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯಾಸಂಸ್ತಥಾಪರೇ । ಶತಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ತಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।। ೨೭೬.

ಜಾಂಬವತಿಯಿಂದ ಶಾಂಬ ಮತ್ತು ಇತರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಒಟ್ಟು ನೂರು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು.

ಅಶೀತಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಯಾದವಾಃ ಕೃಷ್ಣರಕ್ಷಿತಾಃ । ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ತು ವೈದರ್ಭ್ಯಾಮನಿರುದ್ಧೋ ರಣಪ್ರಿಯಃ ।। ೨೭೬.

ಎಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯಾದವರು ಕೃಷ್ಣನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ವೈದರ್ಭಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಅನಿರುದ್ಧನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಅನಿರುದ್ಧಸ್ಯ ವಜ್ರಾದ್ಯಾ ಯಾದವಾಃ ಸುಮಹಾವಲಾಃ । ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯೋ ಯಾದವಾನಾಂ ಷಷ್ಟಿರ್ಲಕ್ಷಾಣಿ ದಾನವಾಃ ।। ೨೭೬.

ಅನಿರುದ್ಧನಿಂದ ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯಾದವರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಕೋಟಿ ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಅರುವತ್ತ ಸಾವಿರ ದಾನವರು ಇದ್ದರು.

ಮನುಷ್ಯೇ ಬಾಧಕಾ ಯೇ ತು ನನ್ನಾಶಾಯ ಬಭೂವ ಸಃ । ಕರ್ತ್ತು ಕರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾನಂ ಮನುಷ್ಯೋ ಜಾಯತೇ ಹರಿಃ ।। ೨೭೬.

ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದವರನ್ನು ಅವನು ನಾಶಮಾಡಿದನು. ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹರಿಯು ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ದೇವಾಸುರಾಣಾಂ ಸಙ್‌ಗ್ರಾಮಾ ದಾಯಾರ್ಥಂ ದ್ವಾದಶಾಭವನ್ । ಪ್ರಥಮೋ ನಾರಸಿಂಹಸ್ತು ದ್ವಿತೀಯೋ ವಾಮನೋ ರಣಃ ।। ೨೭೬.

ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ನಡುವೆ ಹನ್ನೆರಡು ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು. ಮೊದಲನೆಯದು ನರಸಿಂಹ ಯುದ್ಧ, ಎರಡನೆಯದು ವಾಮನ ಯುದ್ಧ.

ಸಙ್‌ಗ್ರಾಮಸ್ತ್ವಥ ವಾರಾಹಶ್ಚತುರ್ಥೋಽಮೃತಮನ್ಥನಃ । ತಾರಕಾಮಯಸಙ್‌ಗ್ರಾಮಃ ಷಷ್ಠೋ ಹ್ಯಾಜೀವಕೋ ರಣಃ ।। ೨೭೬.

ಮೂರನೆಯದು ವಾರಾಹ ಯುದ್ಧ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಅಮೃತ ಮಥನ. ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧ, ಆರನೆಯದು ಆಜೀವಕ ಯುದ್ಧ.

ತ್ರೈಪುರಶ್ಚಾನ್ಧಕಬಧೋ ನವಮೋ ವೃತ್ರಘಾತಕಃ । ಜಿತೋ ಹಾಲಾಹಲಶ್ಚಾಥ ಘೋರಃ ಕೋಲಾಹಲೋ ರಣಃ ।। ೨೭೬.

ತ್ರೈಪುರ ಯುದ್ಧ, ಅಂಧಕನ ವಧೆ, ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ವೃತ್ರನ ಸಂಹಾರ. ಹಾಲಾಹಲನ ಜಯ, ನಂತರ ಭಯಾನಕವಾದ ಕೊಲಾಹಲ ಯುದ್ಧ.

ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪೋಶ್ಚೋರೋ ವಿದಾರ್ಯ್ಯ ಚ ನಖೈಃ ಪುರಾ । ನಾರಸಿಂಹೋ ದೇವಪಾಲಃ ಪ್ರಹ್ಲಾದಂ ಕೃತವಾನ್ ನೃಪಮ್ ।। ೨೭೬.

ಹಿರಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾರಸಿಂಹ ದೇವರು ತನ್ನ ನಖಗಳಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು.

ದೇವಾಸುರೇ ವಾಮನಶ್ಚ ಛತಿತ್ವಾ ಬಲಿಮೂರ್ಜ್ಜತಮ್ । ಮಹೇನ್ದ್ರಾಯ ದದೌ ರಾಜ್ಯಂ ಕಾಶ್ಯಪೋಽದಿತಿಸಮ್ಭವಃ ।। ೨೭೬.

ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಅದಿತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ವಾಮನನು ಬಲಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಮಹೇಂದ್ರನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ವರಾಹಸ್ತು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಂ ಹತ್ವಾ ದೇವಾನಪಾಲಯತ್ । ಉಜ್ಜಹಾರ ಭುವಂ ಮಗ್ನಾಂ ದೇವದೇವೈರಭಿಷ್ಟುತಃ ।। ೨೭೬.

ವರಾಹನು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನನ್ನು ಕೊಂದು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದನು; ದೇವತೆಗಳು ಹೊಗಳಿದಾಗ, ಅವನು ಮುಳುಗಿದ್ದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದನು.

ಮನ್ಥಾನಂ ಮನ್ದರಂ ಕೃತ್ವಾ ನೇತ್ರಂ ಕೃತ್ವಾ ತು ವಾಸುಕಿಮ್ । ಸುರಾಸುರೈಶ್ಚ ಮಥಿತಂ೨ ದೇವೇಭ್ಯಶ್ಚಾಮೃತಂ ।। ೨೭೬.

ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮದಾನಾಗಿ, ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ಹಗ್ಗವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಮಥಿಸಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ತಾರಕಾಮಯಸಙ್‌ಗ್ರಾಮೇ ತದಾ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಾಲಿತಾಃ । ನಿವಾರ್ಯ್ಯೇನ್ದ್ರಂ ಗುರೂನ್ ದೇವಾನ್ ದಾನವಾನ್ಸೋಮವಂಶಕೃತ್ ।। ೨೭೬.

ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು; ಇಂದ್ರನನ್ನು ತಡೆಯಲಾಯಿತು, ಸೋಮವಂಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ದಾನವರು ಗುರುಗಳಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರವಶಿಷ್ಠಾತ್ರಿಕವಯಶ್ಚ ರಣೇ ಸುರಾನ್ । ಅಪಾಲಯನ್ತೇ ನಿರ್ವ್ಯಾರ್ಯ್ಯ ರಗದ್ವೇಷಾದಿದಾನವಾನ್ ।। ೨೭೬.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಮೂವರು ಋಷಿಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ದಾನವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.

ಪೃಥ್ವೀರಥೇ ಬ್ರಹ್ಮಯನ್ತುರೀಶಸ್ಯ ಶರಣೋ ಹರಿಃ । ದದಾಹ ತ್ರಿಪುರಂ ದೇವಪಾಲಕೋ ದೈತ್ಯಮರ್ದನಃ ।। ೨೭೬.

ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ, ಈಶ್ವರನಿಗೂ ಆಶ್ರಯನಾದ ಹರಿಯು, ಪೃಥ್ವೀ ರಥದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ದೈತ್ಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.

ಗೌರೀಂ ಜಿಹೀರ್ಷುಣಾ ರುದ್ರಮನ್ಧಕೇನಾರ್ದಿತಂ ಹರಿಃ । ಅನುರಕ್ತಶ್ಚ ರೇವತ್ಯಾಂ ಚಕ್ರೇಚಾನ್ಧಾಸುರಾರ್ದನಮ್ ।। ೨೭೬.

ಗೌರಿಯನ್ನು ಕಬಳಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಅಂಧಕನು ರುದ್ರನಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ರೇವತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹರಿಯು ಆ ಅಂಧ ದಾನವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ವೃತ್ರೇ ದೇವಹರಂ ವಿಷ್ಣುರ್ದೇವಧರ್ಮ್ಮಾನಪಾಲಯತ್ ।। ೨೭೬.

ವಿಷ್ಣುವು ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ದೇವಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಶಾಲ್ವಾದೀನ್ ದಾನವಾನ್ ಜಿತ್ವಾ ಹರಿಃ ಪರಶುರಾಮಕಃ । ಅಪಾಲಯತ್ ಸುರಾದೀಂಶ್ಚ ದುಷ್ಟಕ್ಷತ್ರಂ ನಿಹತ್ಯ ಚ ।। ೨೭೬.

ಹರಿ ಪರಶುರಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಲ್ವ ಮತ್ತು ಇತರ ದಾನವರನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಯಕರನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ದುಷ್ಟ ರಾಜರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.

ಹಾಲಾಹಲಂ ವಿಷಂ ದೈತ್ಯಂ ನಿರಾಕೃತ್ಯ ಮಹೇಶ್ವರಾತ್ । ಭಯಂ ನಿರ್ಣಾಶಯಾಮಾಸ ದೇವಾನಾಂ ಮಧುಸೂದನಃ ।। ೨೭೬.

ಹಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನೂ, ದೈತ್ಯನನ್ನೂ ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿ, ಮಧುಸೂದನನು ದೇವತೆಗಳ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದನು.

ಹಾಲಾಹಲಂ ವಿಷಂ ಯಶ್ಚ ದೈತ್ಯಃ ಕೋಲಾಹಲೋ ಜಿತಃ । ಪಾಲಿತಾಶ್ಚ ಸುರಾಃ ಸರ್ವ್ವೇ ವಿಷ್ಣುನಾ ಧಮ್ಮಪಾಲನಾತ್ ।। ೨೭೬.

ಹಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನೂ, ಕೊಲಾಹಲ ದೈತ್ಯನನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ದೇವಾಸುರೇ ರಣೇ ಯಶ್ಚ ದೈತ್ಯಃ ಕೋಲಾಹಲೋ ಜಿತಃ । ಪಾಲಿತಾಶ್ಚ ಸುರಾಃ ಸರ್ವ್ವೇ ವಿಷ್ಣುನಾ ಧರ್ಮ್ಮಪಾಲನಾತ್ ।। ೨೭೬.

ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕೊಲಾಹಲ ದೈತ್ಯನು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ವಿಷ್ಣುವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ರಾಜಾನೋ ರಾಜಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಮುನಯೋ ದೇವತಾ ಹರಿಃ । ಯದುಕ್ತಂ ಯಚ್ಛ ನೈವೋಕ್ತಮವತಾರಾ ಹರೇರಿಮೇ ।। ೨೭೬.

ರಾಜರು, ರಾಜಕುಮಾರರು, ಮುನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು—ಏನು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹರಿಯ ಅವತಾರಗಳೇ.