ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಯಥಾ ಜೀಮೂತಶಬ್ದೇನ ಸ್ತ್ರೀಣಂ ತ್ರಾಸೋಽಭಿಜಾಯತೇ । ತಥಾ ತು ತವ ಶಬ್ದೇನ ತ್ರಸ್ಯನ್ತ್ವಸ್ಮದ್‌ದ್ವಿಷೋ ರಣೇ ।। ೨೬೯.

ಮೇಘಗಳ ಶಬ್ದದಿಂದ ಹೆಂಗಸರು ಭಯಪಡುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಶಬ್ದದಿಂದ ನಮ್ಮ ಶತ್ರುಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಪಡುವಂತೆ ಮಾಡು.

ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸದಾರ್ಚ್ಚನೀಯಾಸ್ತೇ ಯೋಜನೀಯಾ ಜಯಾದಿಷು । ಘೃತಕಮ್ಬಲವಿಷ್ಣಾದೇಸ್ತ್ವಭಿಷೇಕಞ್ಚ ವತ್ಸರೇ ।। ೨೬೯.

ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಜಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ತುಪ್ಪ, ಕಂಬಳಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕಾ ಮನ್ತ್ರಾಶ್ಚತುರ್ವರ್ಗಪ್ರಸಾಧಕಾಃ ।೨೭೧.೦೦೧ ಋಗಥರ್ವ ತಥಾ ಸಾಮ ಯಜುಃ ಸಂಖ್ಯಾ ತು ಲಕ್ಷಕಂ ॥೨೭೧.೦೦೧ ಭೇದಃ ಸಾಙ್ಖ್ಯಾಯನಶ್ಚೈಕ ಆಶ್ವಲಾಯನೋ ದ್ವಿತೀಯಕಃ ।೨೭೧.೦೦೨ ಶತಾನಿ ದಶ ಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದ್ವಿಸಹಸ್ರಕಂ ॥೨೭೧.೦೦೨ ಋಗ್ವೇದೋ ಹಿ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಸ್ಮೃತೋ ದ್ವೈಪಾಯನಾದಿಭಿಃ ।೨೭೧.೦೦೩ ಏಕೋನಿದ್ವಿಸಹಸ್ರನ್ತು ಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಯಜುಷಸ್ತಥಾ ॥೨೭೧.೦೦೩ ಶತಾನಿ ದಶ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಷಡಶೀತಿಶ್ಚ ಶಾಖಿಕಾಃ ।೨೭೧.೦೦೪ ಕಾಣ್ವಮಾಧ್ಯನ್ದಿನೀ ಸಂಜ್ಞಾ ಕಠೀ ಮಾಧ್ಯಕಠೀ ತಥಾ ॥೨೭೧.೦೦೪ ಮೈತ್ರಾಯಣೀ ಚ ಸಂಜ್ಞಾ ಚ ತೈತ್ತಿರೀಯಾಭಿಧಾನಿಕಾ ।೨೭೧.೦೦೫ ವೈಶಮ್ಪಾಯನಿಕೇತ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಶಾಖಾ ಯಜುಷಿ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ॥೨೭೧.೦೦೫ ಸಾಮ್ನಃ ಕೌಥುಮಸಂಜ್ಞೈಕಾ ದ್ವಿತೀಯಾಥರ್ವಣಾಯನೀ ।೨೭೧.೦೦೬ ಗಾನಾನ್ಯಪಿ ಚ ಚತ್ವಾರಿ ವೇದ ಆರಣ್ಯಕನ್ತಥಾ ॥೨೭೧.೦೦೬ ಉಕ್ಥಾ ಊಹಚತುರ್ಥಞ್ಚ ಮನ್ತ್ರಾ ನವಸಹಸ್ರಕಾಃ ।೨೭೧.೦೦೭ ಸಚತುಃಶತಕಾಶ್ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಸಙ್ಘಟಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥೨೭೧.೦೦೭ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿರೇವಾತ್ರ ಸಾಮಮಾನಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಂ ।೨೭೧.೦೦೮ ಸುಮನ್ತುರ್ಜಾಜಲಿಶ್ಚೈವ ಶ್ಲೋಕಾಯನಿರಥರ್ವಕೇ ॥೨೭೧.೦೦೮ ಶೌನಕಃ ಪಿಪ್ಪಲಾದಶ್ಚ ಮುಞ್ಜಕೇಶಾದಯೋಽಪರೇ ।೨೭೧.೦೦೯ ಮನ್ತ್ರಾಣಾಮಯುತಂ ಷಷ್ಟಿಶತಞ್ಚೋಪನಿಷಚ್ಛತಂ ॥೨೭೧.೦೦೯ ವ್ಯಾಸರೂಪೀ ಸ ಭಗವಾನ್ ಶಾಖಾಭೇದಾದ್ಯಕಾರಯತ್ ।೨೭೧.೦೧೦ ಶಾಖಾಭೇದಾದಯೋ ವಿಷ್ಣುರಿತಿಹಾಸಃ ಪುರಾಣಕಂ ॥೨೭೧.೦೧೦ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವ್ಯಾಸಾತ್ಪುರಾಣಾದಿ ಸೂತೋ ವೈ ಲೋಮಹರ್ಷಣಃ ।೨೭೧.೦೧೧ ಸುಮತಿಶ್ಚಾಗ್ನಿವರ್ಚಾಶ್ಚ ಮಿತ್ರಯುಃಶಿಂಶಪಾಯನಃ ॥೨೭೧.೦೧೧ ಕೃತವ್ರತೋಥ ಸಾವರ್ಣಿಃ ಷಟ್ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಭವನ್ ।೨೭೧.೦೧೨ ಶಾಂಶಪಾಯನಾದಯಶ್ಚಕ್ರುಃ(೧) ಪುರಾಣಾನಾನ್ತು ಸಂಹಿತಾಃ ॥೨೭೧.೦೧೨ ಬ್ರಾಹ್ಮಾದೀನಿ ಪುರಾಣಾನಿ ಹರಿವಿದ್ಯಾ ದಶಾಷ್ಟ ಚ ।೨೭೧.೦೧೩ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಹ್ಯಾಗ್ನೇಯೇ ವಿದ್ಯಾರೂಪೋ ಹರಿಃ ಸ್ಥಿತಃ ॥೨೭೧.೦೧೩ ಸಪ್ರಪಞ್ಚೋ ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚೋ ಮೂರ್ತಾಮೂರ್ತಸ್ವರೂಪಧೃಕ್ ।೨೭೧.೦೧೪ ತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಸಂಸ್ತೂಯ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥೨೭೧.೦೧೪ ವಿಷ್ಣುರ್ಜಿಷ್ಣುರ್ಭವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಅಗ್ನಿಸೂರ್ಯಾದಿರೂಪವಾನ್ ।೨೭೧.೦೧೫ ಅಗ್ನಿರೂಪೇಣ ದೇವಾದೇರ್ಮುಖಂ ವಿಷ್ಣುಃ ಪರಾ ಗತಿಃ ॥೨೭೧.೦೧೫ ವೇದೇಷು ಸಪುರಾಣೇಷು ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿಶ್ಚ ಗೀಯತೇ ।೨೭೧.೦೧೬ ಆಗ್ನೇಯಾಖ್ಯಂ ಪುರಾಣನ್ತು ರೂಪಂ ವಿಷ್ಣೋರ್ಮಹತ್ತರಂ ॥೨೭೧.೦೧೬ ಆಗ್ನೇಯಾಖ್ಯಪುರಾಣಸ್ಯ ಕರ್ತಾ ಶ್ರೋತಾ ಜನಾರ್ದನಃ ।೨೭೧.೦೧೭ ತಸ್ಮಾತ್ಪುರಾಣಮಾಗ್ನೇಯಂ ಸರ್ವವೇದಮಯಂ ಮಹತ್ ॥೨೭೧.೦೧೭ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾಮಯಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಮಯಂ ವರಮ್(೨) ।೨೭೧.೦೧೮ ಸರ್ವಾತ್ಮ ಹರಿರೂಪಂ ಹಿ ಪಠತಾಂ ಶೃಣ್ವತಾಂ ನೃಣಾಂ ॥೨೭೧.೦೧೮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಾಞ್ಚ ವಿದ್ಯಾದಮರ್ಥಿನಾಂ ಶ್ರೀಧನಪ್ರದಮ್(೩) ।೨೭೧.೦೧೯ ರಾಜ್ಯಾರ್ಥಿನಾಂ ರಾಜ್ಯದಞ್ಚ ಧರ್ಮದಂ ಧರ್ಮಕಾಮಿನಾಮ್ ॥೨೭೧.೦೧೯ ಸ್ವರ್ಗಾರ್ಥಿನಾಂ ಸ್ವರ್ಗದಞ್ಚ ಪುತ್ರದಂ ಪುತ್ರಕಾಮಿನಾಂ ।೨೭೧.೦೨೦ ಗವಾದಿಕಾಮಿನಾಙ್ಗೋದಂ ಗ್ರಾಮದಂ ಗ್ರಾಮಕಾಮಿನಾಂ ॥೨೭೧.೦೨೦ ಟಿಪ್ಪಣೀ ೧ ಶಿಂಶಪಾಯನಾದಯಶ್ಚಕ್ರುರಿತಿ ಖ .. ೨ ಪರಮಿತಿ ಞ .. ೩ ಶ್ರೀಬಲಪ್ರದಮಿತಿ ಞ ಕಾಮಾರ್ಥಿನಾಂ ಕಾಮದಞ್ಚ ಸರ್ವಸೌಭಾಗ್ಯಸಮ್ಪ್ರದಮ್ ।೨೭೧.೦೨೧ ಗುಣಕೀರ್ತಿಪ್ರದನ್ನೄಣಾಂ ಜಯದಞ್ಜಯಕಾಮಿನಾಮ್ ॥೨೭೧.೦೨೧ ಸರ್ವೇಪ್ಸೂನಾಂ ಸರ್ವದನ್ತು ಮುಕ್ತಿದಂ ಮುಕ್ತಿಕಾಮಿನಾಂ ।೨೭೧.೦೨೨ ಪಾಪಘ್ನಂ ಪಾಪಕರ್ತೄಣಾಮಾಗ್ನೇಯಂ ಹಿ ಪುರಾಣಕಮ್ ॥೨೭೧.೦೨೨ ಇತ್ಯಾಗ್ನೇಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ವೇದಶಾಖಾದಿಕೀರ್ತಿನಂ ನಾಮ ಏಕಸಪ್ತತ್ಯಧಿಕದ್ವಿಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕಾ ಮನ್ತ್ರಾಶ್ಚತುರ್ವರ್ಗಪ್ರಸಾಧಕಾಃ । ಋಗಥರ್ವ ತಥಾ ಸಾಮ ಯಜುಃ ಸಂಖ್ಯಾ ತು ಲಕ್ಷಕಂ ।। ೨೭೧.

ಭೇದಃ ಸಾಙ್‌ಖ್ಯಾಯನಶ್ಚೈಕ ಆಶ್ವಲಾಯನೋ ದ್ವಿತೀಯಕಃ । ಶತಾನಿ ದಶ ಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದ್ವಿಸಹಸ್ರಕಂ ।। ೨೭೧.

ಒಂದು ಸಾಂಖ್ಯಾಯನ ಶಾಖೆ ಇದೆ, ಎರಡನೆಯದು ಆಶ್ವಲಾಯನ. ಹತ್ತು ನೂರು ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳಿವೆ.

ಋಗ್ವೇದೋ ಹಿ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಸ್ಮೃತೋ ದ್ವೈಪಾಯನಾದಿಭಿಃ । ಏಕೋನದ್ವಿಸಹಸ್ರನ್ತು ಮನ್ತ್ರಾಣಆಂ ಯಜುಷಸ್ತಥಾ ।। ೨೭೧.

ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ದ್ವೈಪಾಯನರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಜುರ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳು ಎರಡು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ.

ಶತಾನಿ ದಶ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಷಡ಼ಶೀತಿಶ್ಚ ಶಾರಿಬಕಾಃ । ಕಾಣಅವಮಾಧ್ಯನ್ದಿನೀ ಸಂಜ್ಞಾ ಕಠೀ ಮಾಧ್ಯಕಠೀತಥಾ ।। ೨೭೧.

ಹತ್ತು ನೂರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸೇರಿವೆ, ಎಪ್ಪತ್ತಾರು ಶಾಖೆಗಳಿವೆ. ಕಾಣ್ವ, ಮಧ್ಯಂದಿನಿ, ಕಠಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಠಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ಮೈತ್ರಾಯಣೀ ಚ ಸಂಜ್ಞಾ ಚ ತೈತ್ತಿರೀಯಾಭಿಧಾನಿಕಾ । ವೈಶಮ್ಪಾಯನಿಕೇತ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಶಾಖಾ ಯಜುಷಿ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೨೭೧.

ಮೈತ್ರಾಯಣಿ, ಸಂಜ್ಞಾ ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ವೈಶಂಪಾಯನ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಖೆಗಳು ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಸಾಮ್ನಃ ಕೌಥುಮಸಂಜ್ಞೈಕಾ ದ್ವಿತೀಯಾಥರ್ವಣಾಯನೀ । ಗಾನಾನ್ಯಪಿ ಚ ತತ್ವಾರಿ ವೇದ ಆರಣ್ಯಕನ್ತಥಾ ।। ೨೭೧.

ಸಾಮವೇದದಲ್ಲಿ ಕೌತುಮ ಶಾಖೆ ಒಂದು, ಅಥರ್ವಣಾಯನಿಯು ಎರಡನೆಯದು. ನಾಲ್ಕು ಗಾನಗಳು ಮತ್ತು ಆರಣ್ಯಕಗಳೂ ಸಹ ವೇದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ಉಕ್‌ಥಾ ಊಹಚತುರ್ಥಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರಾ ನವಸಹಸ್ರಕಾಃ । ಸಚತುಃಶತಕಾಶ್ಚೈವ ಬ್ಹ್ಮಸಙ್ಘಟಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೭೧.

ಉಕ್ತ, ಊಹ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಬ್ರಹ್ಮಸಂಗ್ರಹಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿರೇವಾತ್ರ ಸಾಮಮಾನ್ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಂ । ಸುಮನ್ತುರ್ಜಾಜಲಿಶ್ಚೈವ ಶ್ಲೋಕಾಯನಿರಥರ್ವ್ವಕೇ ।। ೨೭೧.

ಇಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾಮವೇದದ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಂತು, ಜಾಜಲಿ ಮತ್ತು ಶ್ಲೋಕಾಯನರು ಅಥರ್ವಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಶೌನಕಃ ಪಿಪ್ಪಲಾದಶ್ಚ ಮುಞ್ಜಕೇಶಾದಯೋಽಪರೇ । ಮನ್ತ್ರಾಣಾಮಯುತಂ ಷಷ್ಟಶತಞೇಚೋಪನಿಷಚ್ಛತಂ ।। ೨೭೧.

ಶೌಣಕ, ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಮತ್ತು ಮುಂಜಕೇಶಾದವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಅರವತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನೂರು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿವೆ.

ವ್ಯಾಸರೂಪೀ ಸ ಭಗವಾನ್ ಶಾಖಾಭೇದಾದ್ಯಕಾರಯತ್ । ಶಾಖಾಬೇದಾದಯೋ ವಿಷ್ಣುರಿತಿಹಾಸಃ ಪುರಾಣಕಂ ।। ೨೭೧.

ವ್ಯಾಸರು ತಮ್ಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ಶಾಖೆಗಳ ವಿಭಜನೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಮೂಲ ವಿಷ್ಣುವೇ.

ಪ್ರಾಪ್ಯ ವ್ಯಾಸಾತ್ ಪುರಾಣಾದಿ ಸೂತೋ ವೈ ಲೋಮಹರ್ಷಣಃ । ಸುಮತಿಶ್ಚಾಗ್ನಿವರ್ಚ್ಚಾಶ್ಚ ಮಿತ್ರಯುಃ ಶಿಂಶಪಾಯನಃ ।। ೨೭೧.

ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಪುರಾಣಾದಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಲೋಮಹರ್ಷಣ ಸುತ್ತು, ಸುಮತಿ, ಅಗ್ನಿವರ್ಚ, ಮಿತ್ರಯು ಮತ್ತು ಶಿಂಶಪಾಯನರು ಅನುಸರಿಸಿದರು.

ಕೃತವ್ರತೋಥ ಸಾವರ್ಣಿಃ ಷಟ़ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಭವನ್। ಶಾಂಶಪಾಯನಾದಯಶ್ಚಕ್ರುಃ೧ ಪುರಾಣಾನಾನ್ತು ಸಂಹಿತಾಃ ।। ೨೭೧.

ಅವನು ಕೃತವ್ರತ, ಸಾವರ್ಣಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು, ಆತನಿಗೆ ಆರು ಶಿಷ್ಯರು ಇದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಶಾಂಶಪಾಯನ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಾದೀನಿ ಪುರಾಣಾನಿ ಹರಿವಿದ್ಯಾ ದಶಾಷ್ಟ ಚ । ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಹ್ಯಾಗ್ನೇಯೇ ವಿದ್ಯಾರೂಪೋ ಹರಿಃ ತ್ಥಿತಃ ।। ೨೭೧.

ಬ್ರಾಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹರಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹತ್ತು ಎಂಟು ಉಪದೇಶಗಳು ಮಹಾ ಪುರಾಣವಾದ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹರಿ ಜ್ಞಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ಸಪ್ರಪಞ್ಚೋ ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚೋ ಮೂರ್ತ್ತಾಮುರ್ತ್ತಸ್ವರೂಪಧೃಕ್ । ತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾಭ್ಯರ್ಚ್ಚ್ಯ ಸಂಸ್ತೂಯ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೨೭೧.

ಅವನು ಪ್ರಪಂಚದೊಡನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚವಿಲ್ಲದವನೂ ಹೌದು, ರೂಪದೂ ಮತ್ತು ರೂಪವಿಲ್ಲದವನೂ ಹೌದು. ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪೂಜಿಸಿ, ಸ್ತುತಿಸಿದರೆ ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ವಿಷ್ಣುರ್ಜಿಷ್ಣುರ್ಭವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಅಗ್ನಿಸೂರ್ಯ್ಯಾದಿರೂಪವಾನ್ । ಅಗ್ನಿರೂಪೇಣ ದೇವಾದೇರ್ಮುಖಂ ವಿಷ್ಣುಃ ಪರಾ ಗತಿಃ ।। ೨೭೧.

ವಿಷ್ಣು ವಿಜಯಿಯಾಗಿಯೂ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿರುವವನಾಗಿಯೂ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಗ್ನಿರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಮುಖವಾಗಿದ್ದಾನೆ, ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಮ ಗಮ್ಯನು.

ವೇದೇಷು ಸಪುರಾಣೇಷು ಯಜ್ಞಮೂರ್ತ್ತಿಶ್ಚ ಗೀಯತೇ । ಆಗ್ನೇಯಾಖ್ಯಂ ಪುರಾಣನ್ತು ರೂಪಂ ವಿಷ್ಣೋರ್ಮಹತ್ತರಂ ।। ೨೭೧.

ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಯಜ್ಞದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನೇಯ ಎಂಬ ಪುರಾಣವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಹತ್ತರ ರೂಪವಾಗಿದೆ.

ಆಗ್ನೇಯಾಖ್ಯಪುರಾಣಸ್ಯ ಕರ್ತ್ತಾ ಶ್ರೋತಾ ಜನಾರ್ದನಃ । ತಸ್ಮಾತ್ಪುರಾಣಮಾಗ್ನೇಯಂ ಸರ್ವವೇದಮಯಂ ಮಹತ್ ।। ೨೭೨.

ಅಗ್ನೇಯ ಎಂಬ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಕರ್ತೃ ಮತ್ತು ಶ್ರೋತೃ ಜನಾರ್ದನನೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣವು ಮಹತ್ತರವಾದುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳ ಸಾರವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವಾತ್ಮ ಹರಿರೂಪಂ ಹಿ ಪಠತಾಂ ಶ್ರೃಣ್ವತಾಂ ನೃಣಾಂ ।। ೨೭೨.

ಓದುತ್ತಾ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿ, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಇದ್ದಾನೆ.

ರಾಜ್ಯರ್ಥಿನಾಂ ರಾಜ್ಯದಞ್ಚ ಧರ್ಮ್ಮದಂ ಧರ್ಮಕಾಮಿನಾಮ್ ।। ೨೭೨.

ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಧರ್ಮ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ವರ್ಗಾರ್ಥಿನಾ ಸ್ವರ್ಗದಞ್ಚ ಪುತ್ರದಂ ಪುತ್ರಕಾಮಿನಾಂ । ಗವಾದಿಕಾಮಿನಾಙ್ಗೋದಂ ಗ್ರಾಮದಂ ಗ್ರಾಮಕಾಮಿನಾಂ ।। ೨೭೨.

ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ; ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಹಸುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ; ಊರನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಊರು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಕಾಮಾರ್ಥಿನಾಂ ಕಾಮದಞ್ಚ ಸರ್ವಸೌಭಾಗ್ಯಸಮ್ಪದಮ್ । ಗುಣಕೀರ್ತ್ತಿಪ್ರದಂ ನೄಣಾಂ ಜಯದಞ್ಜಯಕಾಮಿನಾಮ್ ।। ೨೭೨.

ಕಾಮವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಕಾಮ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲ ಶುಭಸಂಪತ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಜನರಿಗೆ ಗುಣ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಜಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವೇಪ್ಸೂನಾಂ ಸರ್ವದನ್ತು ಮುಕ್ತಿದಂ ಮುಕ್ತಿಕಾಮಿನಾಂ । ಪಾಪಘ್ನಂ ಪಾಪಾಕರ್ತೄಣಾಮಾಗ್ನೇಯಂ ಹಿ ಪುರಾಣಕಮ್ ।। ೨೭೨.

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಪಾಪ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣವು ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಭಿಹಿತಂ ಪೂರ್ವ್ವಂ ಯಾವನ್ಮಾನ್ನಂ ಮರೀಚಯೇ । ಲಕ್ಷಾರ್ದ್ಧಾರ್ದ್ಧನ್ತು ತದ್‌ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪ್ರದಾಪ್ಯೇತ್ ।। ೨೭೨.

ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಿಂದೆ ಮರೀಚಿಗೆ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ, ಐವತ್ತಾಯಿರದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮ ಪುರಾಣವನ್ನು ಬರೆದು ಕೊಡಬೇಕು.

ವೈಶಾಖ್ಯಾಮ್ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಞ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಾರ್ಥೀ ಜಲಧೇನುಮತ್ । ಪಾದ್ಮಂ ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠೇ ದದ್ಯಾಚ್ಚ ಧೇನುಮತ್ ।। ೨೭೨.

ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಹಾಲುಹರಡುವ ಹಸುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪಾದ್ಮ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹಸುವಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.

ವರಾಹಕಲ್ಪವೃತ್ತಾನ್ತಮಧಿಕೃತ್ಯ ಪರಾಶರಃ । ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿಸಾಹಸ್ರಂ ವೈಷ್ಣವಂ ಪ್ರಾಹ ಚಾರ್ಪಯೇತ್ ।। ೨೭೨.

ವರಾಹಕಲ್ಪದ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪರಾಶರನು ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ವೈಷ್ಣವ ಪುರಾಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು, ಅದನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ಜಲಧೇನುಮದಾಪಾಢ್ಯಾಂ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪದಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಚತುರ್ದಶಸಹಸ್ರಾಣಿ ವಾಯವೀಯಂ ಹರಿಪ್ರಿಯಂ ।। ೨೭೨.

ಹಣದ ಹಸು ನೀಡಿದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹರಿ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರವಾದ ವಾಯವೀಯ ಪುರಾಣವು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿದೆ.

ಶ್ವೇತಕಲ್ಪಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಘರ್ಮ್ಮಾನ್ ವಾಯುರಿಹಾಬ್ರವೀತ್ । ದದ್ಯಾಲ್ಲಿಖಿತ್ವಾ ತದ್ವಿಪ್ರೇ ಶ್ರಾವಣ್ಯಾಂ ಗುಡ಼ಧೇನುಮತ್ ।। ೨೭೨.

ಶ್ವೇತಕಲ್ಪದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಘರ್ಮ ಪುರಾಣವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಬರೆದು, ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಹಸುವಿನೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.