ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಭರ್ತ್ತಾರಂ ರಕ್ಷ ನಾಗೇನ್ದ್ರ ಸಮಯಃ ಪರಿಪಾಲ್ಯತಾಂ । ಐರಾವತಾಧಿರೂಢ಼ಸ್ತು ವಜ್ರಹಸ್ತಃ ಶತಕ್ರತುಃ ।। ೨೬೯.

ನಾಗಾಧಿಪತಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಒಡೆಯನನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಐರಾವತ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ವಜ್ರ ಹಿಡಿದ ಇಂದ್ರನು ಅಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.

ಪೃಷ್ಠತೋಽನುಗತಸ್ತ್ವೇಷ ರಕ್ಷತು ತ್ವಾಂ ಸ ದೇವರಾಟ್ । ಅವಾಪ್ನುಹಿ ಜಯಂ ಯುದ್ಧೇ ಸುಸ್ಥಶ್ಚೈವ ಸದಾ ವ್ರಜ ।। ೨೬೯.

ಈ ದೇವರಾಜನು ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ನಡೆದು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಸದಾ ಆರೋಗ್ಯದಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗು.

ಅವಾಪ್ನುಹಿ ಬಲಞ್ಚೈವ ಐರಾವತಸಮಂ ಯುಧಿ । ಶ್ರೀಸ್ತೇ ಸೋಮಾದ್‌ಬಲಂ ವಿಷ್ಣೋಸ್ತೇಜಃ ಸೂರ್ಯ್ಯಾಜ್ಜವೋಽನಿಲಾತ್ ।। ೨೬೯.

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಐರಾವತನಷ್ಟು ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯು; ನಿನಗೆ ಚಂದ್ರನಿಂದ ಐಶ್ವರ್ಯ, ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಬಲ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶ, ವಾಯುವಿನಿಂದ ವೇಗ ಸಿಗಲಿ.

ಸ್ಥೈರ್ಯ್ಯಂ ಗಿರೇರ್ಜಯಂ ರುದ್ರಾದ್ ಯಶೋ ದೇವಾತ್ ಪುರನ್ದರಾತ್ । ಯುದ್ಧೇ ರಕ್ಷನ್ತು ನಾಗಾಸ್ತ್ವಾಂ ದಿಶಶ್ಚ ಸಹ ದೈವತೈಃ ।। ೨೬೯.

ಪರ್ವತದಿಂದ ಸ್ಥೈರ್ಯ, ರುದ್ರನಿಂದ ಜಯ, ಪುರಂದರ ದೇವರಿಂದ ಕೀರ್ತಿ ನಿನಗೆ ಸಿಗಲಿ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳ ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ಅಶ್ವಿನೌ ಸಹ ಗನ್ಧರ್ವೈಃ ಪಾನ್ತು ತ್ವಾಂ ಸರ್ವತೋ ದಿಶಃ । ಮನವೋ ವಸವೋ ರುದ್ರಾ ವಾಯುಃ ಸೋಮೋ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೨೬೯.

ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಯಲಿ; ಮನುಗಳು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ವಾಯು, ಸೋಮ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೂಡ.

ನಾಗಕಿನ್ನರಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷಭೂತಗಣಾ ಗ್ರಹಾಃ । ಪ್ರಮಥಾಸ್ತು ಸಹಾದಿತ್ಯೈರ್ಭೂತೇಶೋ ಮಾತೃಭಿಃ ಸಹ ।। ೨೬೯.

ನಾಗ, ಕಿನ್ನರ, ಗಂಧರ್ವ, ಯಕ್ಷ, ಭೂತಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು; ಪ್ರಮಥರು ಆದಿತ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ಭೂತೇಶನು ಮಾತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಶಕ್ರಃ ಸೇನಾಪತಿಃ ಸ್ಕನ್ದೋ ವರುಣಶ್ಚಾಶ್ರಿತಸ್ತ್ವಯಿ । ಪ್ರದಹನ್ತು ರಿಪೂನ್ ಸರ್ವಾನ್ ರಾಜಾ ವಿಜಯಮೃಚ್ಛತು ।। ೨೬೯.

ಶಕ್ರ, ಸೇನಾಪತಿ ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ವರుణ ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಕರು; ಅವರು ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಹಿಸಲಿ, ರಾಜನು ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

ಯಾನಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಾನ್ಯರಿಭಿರ್ಭೂಷಣಾನಿ ಸಮನ್ತತಃ । ಪತನ್ತು ತವ ಶತ್ರಣಾಂ ಹತಾನಿ ತವ ತೇಜಸಾ ।। ೨೬೯.

ಶತ್ರುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಧರಿಸಿರುವ ಆಭರಣಗಳು, ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಅವರ ಮೇಲೆ ಬೀಳಲಿ.

ಕಾಲನೇಮಿಬಧೇ ಯದ್ವತ್ ಯುದ್ಧೇ ತ್ರಿಪುರಘಾತನೇ । ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪೋರ್ಯುದ್ಧೇ ಬಧೇ ಸರ್ವಾಸುರೇಷು ಚ ।। ೨೬೯.

ಕಾಲನೇಮಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದಂತೆ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಂತೆ.

ಶೋಭಿತಾಸಿ ತಥೈವಾದ್ಯ ಶೋಭಸ್ವ ಸಮಯಂ ಸ್ಮರ । ನೀಲಸ್ವೇತಾಮಿಮಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಶ್ಯನ್ತ್ವಾಶು ನೃಪಾರಯಃ ।। ೨೬೯.

ಈಗ ನೀನು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀಯ; ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗು, ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೆನಪುಮಾಡು; ಈ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಆನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಶತ್ರುರಾಜರು ಬೇಗ ನಾಶವಾಗಲಿ.

ವ್ಯಾಧಿಭಿರ್ವಿವಿಧೈರ್ಘೋರೈಃ ಶಸ್ತ್ರೈಶ್ಚ ಯುಧಿ ನಿರ್ಜ್ಜಿತಾಃ । ಪೂತನಾ ರೇವತೀ ಲೇಖಾ ಕಾಲರಾತ್ರೀತಿ ಪಠ್ಯತೇ ।। ೨೬೯.

ವಿವಿಧ ಭಯಾನಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತವರು: ಪೂತನಾ, ರೇವತಿ, ಲೇಖಾ ಮತ್ತು ಕಾಲರಾತ್ರಿ ಎಂಬವಳು.

ದಹನ್ತ್ವಾಶು ರಿಪೂನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಪತಾಕೇ ತ್ವಾಮುಪಾಶ್ರಿತಾಃ । ಸರ್ವಮೇಧೇ ಮಹಾಯಜ್ಞೇ ದೇವದೇವೇನ ಶೂಲಿನಾ ।। ೨೬೯.

ನಿನ್ನ ಧ್ವಜದ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಶತ್ರುಗಳು ಬೇಗ ದಹಿಸಲಿ; ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವ ಶೂಲಧಾರಿಯು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದನು.

ಶರ್ವೇಣ ಜಗತಶ್ಚೈವ ಸಾರೇಣ ತ್ವಂ ವಿನಿರ್ಮ್ಮಿತಃ । ನನ್ದಕಸ್ಯಾಪರಾಂ ಮೂರ್ತ್ತಿಂ ಸ್ಮರ ಶತ್ರುನಿವರ್ಹಣ ।। ೨೬೯.

ನೀನು ಶರ್ವನಿಂದ, ಜಗತ್ತಿನ ಸಾರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನೇ, ನಂದಕನ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವನ್ನು ನೆನಪುಮಾಡು.

ನೀಲೋತ್ಪಲದಲಶ್ಯಾಮ ಕೃಷ್ಣ ದುಃಸ್ವಪ್ನನಾಶನ । ಅಸಿರ್ವಿಶಸನಃ ಖಡ್ಗಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಧಾರೋ ದುರಾಸದಃ ।। ೨೬೯.

ನೀಲಿ ಉಟ್ತಲದ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ ಕೃಷ್ಣ, ಕೆಟ್ಟ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು; ಖಡ್ಗಧಾರಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣಧಾರಿ, ಎದುರಿಸಲಾಗದವನು.

ಔಗರ್ಭೋ ವಿಜಯಶ್ಚೈವ ಧರ್ಮ್ಮಪಾಲಸ್ತಥೈವ ಚ । ಇತ್ಯಷ್ಟೌ ತವ ನಾಮಾನಿ ಪುರೋಕ್ತಾನಿ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ।। ೨೬೯.

ಔಗರ್ಭ, ವಿಜಯ, ಧರ್ಮಪಾಲ ಎಂಬಂತೆ, ನಿನ್ನ ಎಂಟು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಭುವು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದನು.

ನಕ್ಷತ್ರಂ ಕೃತ್ತಿಕಾ ತುಭ್ಯಂ ಗುರುರ್ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ । ಹಿರಣ್ಯಞ್ಚ ಶರೀರನ್ತೇ ದೈವತನ್ತೇ ಜನಾರ್ದನಃ ।। ೨೬೯.

ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರವು ನಿನಗೆ ಸೇರಿದೆ; ನಿನ್ನ ಗುರು ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು. ನಿನ್ನ ದೇಹವು ಬಂಗಾರದಂತಿದೆ, ನಿನ್ನ ದೇವರು ಜನಾರ್ದನನು.

ರಾಜಾನಂ ರಕ್ಷ ನಿಸ್ತ್ರಿಂಶಂ ಸಬಲಂ ಸಪುರನ್ತಥಾ । ಪಿತಾ ಪಿತಾಮಹೋ ದೇವಃ ಸ ತ್ವಂ ಪಾಲಯ ಸರ್ವದಾ ।। ೨೬೯.

ರಾಜನನ್ನು, ಅವನ ಕತ್ತಿಯನ್ನು, ಸೇನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಊರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸು. ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾತನು ದೇವರುಗಳಂತೆ; ನೀನು ಅವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಯಬೇಕು.

ಶರ್ಮಪ್ರದಸ್ತ್ವಂ ಸಮರೇ ವರ್ಮನ್ ಸೈನ್ಯೇ ಯಶೋಽದ್ಯ ಮೇ । ರಕ್ಷ ಮಾಂ ರಕ್ಷಣೀಯೋಽಹನ್ತವಾನಘ ನಮೋಽಸ್ತುತೇ ।। ೨೬೯.

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವವನು; ಇಂದು ಯೋಧರ ನಡುವೆ ನನಗೆ ಕೀರ್ತಿ ದೊರಕಲಿ. ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ನಾನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದವನು; ದೋಷರಹಿತನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ದುನ್ದುಭೇ ತ್ವಂ ಸಪ್ತ್ನಾನಾಂ ಘೋಷಾದ್‌ಧೃದಯಕಮ್ಪನಃ । ಭವ ಭೂಮಿಪಸೈನ್ಯಾನಾಂ ಯಥಾ ವಿಜಯವರ್ದ್ಧನಃ ।। ೨೬೯.

ದುಂದುಭಿ, ನೀನು ಶತ್ರುಗಳ ಹೃದಯವನ್ನು ನಡುಗಿಸುವ ಶಬ್ದವನು. ರಾಜರ ಸೇನೆಗೆ ಜಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನಾಗಿ.

ಯಥಾ ಜೀಮೂತಘೋಷೇಣ ಹೃಷ್ಯನ್ತಿ ವರವಾರಣಾಃ । ತಥಾಸ್ತು ತವ ಶಬ್ದೇನ ಹರ್ಷೋಽಸ್ಮಾಕಂ ಮುದಾವಹ ।। ೨೬೯.

ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗು ಕೇಳಿ ಮಹಾ ಆನೆಗಳು ಹರ್ಷಪಡುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಶಬ್ದದಿಂದ ನಮಗೂ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಆನಂದ ಉಂಟಾಗಲಿ.

ಯಥಾ ಜೀಮೂತಶಬ್ದೇನ ಸ್ತ್ರೀಣಂ ತ್ರಾಸೋಽಭಿಜಾಯತೇ । ತಥಾ ತು ತವ ಶಬ್ದೇನ ತ್ರಸ್ಯನ್ತ್ವಸ್ಮದ್‌ದ್ವಿಷೋ ರಣೇ ।। ೨೬೯.

ಮೇಘಗಳ ಶಬ್ದದಿಂದ ಹೆಂಗಸರು ಭಯಪಡುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಶಬ್ದದಿಂದ ನಮ್ಮ ಶತ್ರುಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಪಡುವಂತೆ ಮಾಡು.

ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸದಾರ್ಚ್ಚನೀಯಾಸ್ತೇ ಯೋಜನೀಯಾ ಜಯಾದಿಷು । ಘೃತಕಮ್ಬಲವಿಷ್ಣಾದೇಸ್ತ್ವಭಿಷೇಕಞ್ಚ ವತ್ಸರೇ ।। ೨೬೯.

ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಜಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ತುಪ್ಪ, ಕಂಬಳಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕಾ ಮನ್ತ್ರಾಶ್ಚತುರ್ವರ್ಗಪ್ರಸಾಧಕಾಃ ।೨೭೧.೦೦೧ ಋಗಥರ್ವ ತಥಾ ಸಾಮ ಯಜುಃ ಸಂಖ್ಯಾ ತು ಲಕ್ಷಕಂ ॥೨೭೧.೦೦೧ ಭೇದಃ ಸಾಙ್ಖ್ಯಾಯನಶ್ಚೈಕ ಆಶ್ವಲಾಯನೋ ದ್ವಿತೀಯಕಃ ।೨೭೧.೦೦೨ ಶತಾನಿ ದಶ ಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದ್ವಿಸಹಸ್ರಕಂ ॥೨೭೧.೦೦೨ ಋಗ್ವೇದೋ ಹಿ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಸ್ಮೃತೋ ದ್ವೈಪಾಯನಾದಿಭಿಃ ।೨೭೧.೦೦೩ ಏಕೋನಿದ್ವಿಸಹಸ್ರನ್ತು ಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಯಜುಷಸ್ತಥಾ ॥೨೭೧.೦೦೩ ಶತಾನಿ ದಶ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಷಡಶೀತಿಶ್ಚ ಶಾಖಿಕಾಃ ।೨೭೧.೦೦೪ ಕಾಣ್ವಮಾಧ್ಯನ್ದಿನೀ ಸಂಜ್ಞಾ ಕಠೀ ಮಾಧ್ಯಕಠೀ ತಥಾ ॥೨೭೧.೦೦೪ ಮೈತ್ರಾಯಣೀ ಚ ಸಂಜ್ಞಾ ಚ ತೈತ್ತಿರೀಯಾಭಿಧಾನಿಕಾ ।೨೭೧.೦೦೫ ವೈಶಮ್ಪಾಯನಿಕೇತ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಶಾಖಾ ಯಜುಷಿ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ॥೨೭೧.೦೦೫ ಸಾಮ್ನಃ ಕೌಥುಮಸಂಜ್ಞೈಕಾ ದ್ವಿತೀಯಾಥರ್ವಣಾಯನೀ ।೨೭೧.೦೦೬ ಗಾನಾನ್ಯಪಿ ಚ ಚತ್ವಾರಿ ವೇದ ಆರಣ್ಯಕನ್ತಥಾ ॥೨೭೧.೦೦೬ ಉಕ್ಥಾ ಊಹಚತುರ್ಥಞ್ಚ ಮನ್ತ್ರಾ ನವಸಹಸ್ರಕಾಃ ।೨೭೧.೦೦೭ ಸಚತುಃಶತಕಾಶ್ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಸಙ್ಘಟಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥೨೭೧.೦೦೭ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿರೇವಾತ್ರ ಸಾಮಮಾನಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಂ ।೨೭೧.೦೦೮ ಸುಮನ್ತುರ್ಜಾಜಲಿಶ್ಚೈವ ಶ್ಲೋಕಾಯನಿರಥರ್ವಕೇ ॥೨೭೧.೦೦೮ ಶೌನಕಃ ಪಿಪ್ಪಲಾದಶ್ಚ ಮುಞ್ಜಕೇಶಾದಯೋಽಪರೇ ।೨೭೧.೦೦೯ ಮನ್ತ್ರಾಣಾಮಯುತಂ ಷಷ್ಟಿಶತಞ್ಚೋಪನಿಷಚ್ಛತಂ ॥೨೭೧.೦೦೯ ವ್ಯಾಸರೂಪೀ ಸ ಭಗವಾನ್ ಶಾಖಾಭೇದಾದ್ಯಕಾರಯತ್ ।೨೭೧.೦೧೦ ಶಾಖಾಭೇದಾದಯೋ ವಿಷ್ಣುರಿತಿಹಾಸಃ ಪುರಾಣಕಂ ॥೨೭೧.೦೧೦ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವ್ಯಾಸಾತ್ಪುರಾಣಾದಿ ಸೂತೋ ವೈ ಲೋಮಹರ್ಷಣಃ ।೨೭೧.೦೧೧ ಸುಮತಿಶ್ಚಾಗ್ನಿವರ್ಚಾಶ್ಚ ಮಿತ್ರಯುಃಶಿಂಶಪಾಯನಃ ॥೨೭೧.೦೧೧ ಕೃತವ್ರತೋಥ ಸಾವರ್ಣಿಃ ಷಟ್ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಭವನ್ ।೨೭೧.೦೧೨ ಶಾಂಶಪಾಯನಾದಯಶ್ಚಕ್ರುಃ(೧) ಪುರಾಣಾನಾನ್ತು ಸಂಹಿತಾಃ ॥೨೭೧.೦೧೨ ಬ್ರಾಹ್ಮಾದೀನಿ ಪುರಾಣಾನಿ ಹರಿವಿದ್ಯಾ ದಶಾಷ್ಟ ಚ ।೨೭೧.೦೧೩ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಹ್ಯಾಗ್ನೇಯೇ ವಿದ್ಯಾರೂಪೋ ಹರಿಃ ಸ್ಥಿತಃ ॥೨೭೧.೦೧೩ ಸಪ್ರಪಞ್ಚೋ ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚೋ ಮೂರ್ತಾಮೂರ್ತಸ್ವರೂಪಧೃಕ್ ।೨೭೧.೦೧೪ ತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಸಂಸ್ತೂಯ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥೨೭೧.೦೧೪ ವಿಷ್ಣುರ್ಜಿಷ್ಣುರ್ಭವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಅಗ್ನಿಸೂರ್ಯಾದಿರೂಪವಾನ್ ।೨೭೧.೦೧೫ ಅಗ್ನಿರೂಪೇಣ ದೇವಾದೇರ್ಮುಖಂ ವಿಷ್ಣುಃ ಪರಾ ಗತಿಃ ॥೨೭೧.೦೧೫ ವೇದೇಷು ಸಪುರಾಣೇಷು ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿಶ್ಚ ಗೀಯತೇ ।೨೭೧.೦೧೬ ಆಗ್ನೇಯಾಖ್ಯಂ ಪುರಾಣನ್ತು ರೂಪಂ ವಿಷ್ಣೋರ್ಮಹತ್ತರಂ ॥೨೭೧.೦೧೬ ಆಗ್ನೇಯಾಖ್ಯಪುರಾಣಸ್ಯ ಕರ್ತಾ ಶ್ರೋತಾ ಜನಾರ್ದನಃ ।೨೭೧.೦೧೭ ತಸ್ಮಾತ್ಪುರಾಣಮಾಗ್ನೇಯಂ ಸರ್ವವೇದಮಯಂ ಮಹತ್ ॥೨೭೧.೦೧೭ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾಮಯಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಮಯಂ ವರಮ್(೨) ।೨೭೧.೦೧೮ ಸರ್ವಾತ್ಮ ಹರಿರೂಪಂ ಹಿ ಪಠತಾಂ ಶೃಣ್ವತಾಂ ನೃಣಾಂ ॥೨೭೧.೦೧೮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಾಞ್ಚ ವಿದ್ಯಾದಮರ್ಥಿನಾಂ ಶ್ರೀಧನಪ್ರದಮ್(೩) ।೨೭೧.೦೧೯ ರಾಜ್ಯಾರ್ಥಿನಾಂ ರಾಜ್ಯದಞ್ಚ ಧರ್ಮದಂ ಧರ್ಮಕಾಮಿನಾಮ್ ॥೨೭೧.೦೧೯ ಸ್ವರ್ಗಾರ್ಥಿನಾಂ ಸ್ವರ್ಗದಞ್ಚ ಪುತ್ರದಂ ಪುತ್ರಕಾಮಿನಾಂ ।೨೭೧.೦೨೦ ಗವಾದಿಕಾಮಿನಾಙ್ಗೋದಂ ಗ್ರಾಮದಂ ಗ್ರಾಮಕಾಮಿನಾಂ ॥೨೭೧.೦೨೦ ಟಿಪ್ಪಣೀ ೧ ಶಿಂಶಪಾಯನಾದಯಶ್ಚಕ್ರುರಿತಿ ಖ .. ೨ ಪರಮಿತಿ ಞ .. ೩ ಶ್ರೀಬಲಪ್ರದಮಿತಿ ಞ ಕಾಮಾರ್ಥಿನಾಂ ಕಾಮದಞ್ಚ ಸರ್ವಸೌಭಾಗ್ಯಸಮ್ಪ್ರದಮ್ ।೨೭೧.೦೨೧ ಗುಣಕೀರ್ತಿಪ್ರದನ್ನೄಣಾಂ ಜಯದಞ್ಜಯಕಾಮಿನಾಮ್ ॥೨೭೧.೦೨೧ ಸರ್ವೇಪ್ಸೂನಾಂ ಸರ್ವದನ್ತು ಮುಕ್ತಿದಂ ಮುಕ್ತಿಕಾಮಿನಾಂ ।೨೭೧.೦೨೨ ಪಾಪಘ್ನಂ ಪಾಪಕರ್ತೄಣಾಮಾಗ್ನೇಯಂ ಹಿ ಪುರಾಣಕಮ್ ॥೨೭೧.೦೨೨ ಇತ್ಯಾಗ್ನೇಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ವೇದಶಾಖಾದಿಕೀರ್ತಿನಂ ನಾಮ ಏಕಸಪ್ತತ್ಯಧಿಕದ್ವಿಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕಾ ಮನ್ತ್ರಾಶ್ಚತುರ್ವರ್ಗಪ್ರಸಾಧಕಾಃ । ಋಗಥರ್ವ ತಥಾ ಸಾಮ ಯಜುಃ ಸಂಖ್ಯಾ ತು ಲಕ್ಷಕಂ ।। ೨೭೧.

ಭೇದಃ ಸಾಙ್‌ಖ್ಯಾಯನಶ್ಚೈಕ ಆಶ್ವಲಾಯನೋ ದ್ವಿತೀಯಕಃ । ಶತಾನಿ ದಶ ಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದ್ವಿಸಹಸ್ರಕಂ ।। ೨೭೧.

ಒಂದು ಸಾಂಖ್ಯಾಯನ ಶಾಖೆ ಇದೆ, ಎರಡನೆಯದು ಆಶ್ವಲಾಯನ. ಹತ್ತು ನೂರು ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳಿವೆ.

ಋಗ್ವೇದೋ ಹಿ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಸ್ಮೃತೋ ದ್ವೈಪಾಯನಾದಿಭಿಃ । ಏಕೋನದ್ವಿಸಹಸ್ರನ್ತು ಮನ್ತ್ರಾಣಆಂ ಯಜುಷಸ್ತಥಾ ।। ೨೭೧.

ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ದ್ವೈಪಾಯನರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಜುರ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳು ಎರಡು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ.

ಶತಾನಿ ದಶ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಷಡ಼ಶೀತಿಶ್ಚ ಶಾರಿಬಕಾಃ । ಕಾಣಅವಮಾಧ್ಯನ್ದಿನೀ ಸಂಜ್ಞಾ ಕಠೀ ಮಾಧ್ಯಕಠೀತಥಾ ।। ೨೭೧.

ಹತ್ತು ನೂರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸೇರಿವೆ, ಎಪ್ಪತ್ತಾರು ಶಾಖೆಗಳಿವೆ. ಕಾಣ್ವ, ಮಧ್ಯಂದಿನಿ, ಕಠಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಠಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ಮೈತ್ರಾಯಣೀ ಚ ಸಂಜ್ಞಾ ಚ ತೈತ್ತಿರೀಯಾಭಿಧಾನಿಕಾ । ವೈಶಮ್ಪಾಯನಿಕೇತ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಶಾಖಾ ಯಜುಷಿ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೨೭೧.

ಮೈತ್ರಾಯಣಿ, ಸಂಜ್ಞಾ ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ವೈಶಂಪಾಯನ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಖೆಗಳು ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಸಾಮ್ನಃ ಕೌಥುಮಸಂಜ್ಞೈಕಾ ದ್ವಿತೀಯಾಥರ್ವಣಾಯನೀ । ಗಾನಾನ್ಯಪಿ ಚ ತತ್ವಾರಿ ವೇದ ಆರಣ್ಯಕನ್ತಥಾ ।। ೨೭೧.

ಸಾಮವೇದದಲ್ಲಿ ಕೌತುಮ ಶಾಖೆ ಒಂದು, ಅಥರ್ವಣಾಯನಿಯು ಎರಡನೆಯದು. ನಾಲ್ಕು ಗಾನಗಳು ಮತ್ತು ಆರಣ್ಯಕಗಳೂ ಸಹ ವೇದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ಉಕ್‌ಥಾ ಊಹಚತುರ್ಥಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರಾ ನವಸಹಸ್ರಕಾಃ । ಸಚತುಃಶತಕಾಶ್ಚೈವ ಬ್ಹ್ಮಸಙ್ಘಟಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೭೧.

ಉಕ್ತ, ಊಹ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಬ್ರಹ್ಮಸಂಗ್ರಹಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.