ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಆರ್ಯ್ಯಾಕ್ರೋಶಾತಿಕ್ರಮಕೃದ್‌ಭ್ರಾತೃಜಾಯಾಪ್ರಹಾರದಃ ಸನ್ದಿಷ್ಟಸ್ಯಾಪ್ರದಾತಾ ಚ ಸಮುದ್ರಗೃಹಭೇದಕಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನ ಪತ್ನಿಗೆ ಹೊಡೆದು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕೊಡಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ನೀಡದೆ ತಡೆಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿಯ ಮನೆಯನ್ನು ಒಡೆದು ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ—

ಸಾಮನ್ತಕುಲಿಕಾದೀನಾಮಪಕಾರಸ್ಯ ಕಾರಕಃ । ಪಞ್ಚಾಶತ್ಪಣಿಕೋ ದಣ್ಡ ಏಷಾಮಿತಿ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ಕಾರಿಗರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾದ ದಂಡ ಐವತ್ತು ಪಣಗಳು. ಇದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಚ್ಛನ್ದವಿಧವಾಗಾಮೀ ವಿಕ್ರುಷ್ಟೇ ನಾಭಿಧಾವಕಃ । ಪಞ್ಚಾಶತ್ಪಣಿಕೋ ದಣ್ಡ ಏಷಾಮಿತಿ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ವಿಧವೆಯು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಯಾರಾದರೂ ಜೋರಾಗಿ ಕರೆಯುವಾಗ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಇವರಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ದಂಡ ಐವತ್ತು ಪಣಗಳು. ಇದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಶೂದ್ರಃ ಪ್ರವ್ರಜೀತಾನಾಞ್ಚ ದೈವೇ ಪೈತ್ರ್ಯೇ ಚ ಭೋಜಕಃ । ಅಯುಕ್ತಂ ಶಪಥಂ ಕುರ್ವ್ವನ್ನಯೋಗ್ಯೋ ಯೋಗ್ಯಕರ್ಮಕೃತ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾವ ಶೂದ್ರನು ತ್ಯಾಗಿಗಳ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೋ, ದೇವತೆಗಳ ಅಥವಾ ಪಿತೃಗಳ ಹವನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾನೋ, ತಪ್ಪು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅಥವಾ ಅವನಿಗೆ ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—

ವೃಷಕ್ಷುದ್ರಪಶೂನಾಞ್ಚ ಪುಂಸ್ತ್ವಸ್ಯ ಪ್ರತಿಘಾತಕೃತ್ । ಸಾಧಾರಣಸ್ಯಾಪಲಾಪೋ ದಾಸೀಗರ್ಭವಿನಾಶಕೃತ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಎತ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ವಂಧ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ದಾಸಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ—

ಪಿತಾಪುತ್ರಸ್ವಸೃಭ್ರಾತೃದಮ್ಪತ್ಯಾಚಾರ್ಯ್ಯಶಿಷ್ಯಕಾಃ । ಏಷಾಮಪತಿತಾನ್ಯೋನ್ಯತ್ಯಾಗೀ ಚ ಶತದಣ್ಡಭಾಕ್ ।। ೨೫೮.

ತಂದೆ, ಮಗ, ಸಹೋದರಿ, ಸಹೋದರ, ಪತಿ-ಪತ್ನಿ, ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರು—ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಪರಸ್ಪರ ತೊರೆದರೆ, ಅವರಿಗೆ ನೂರು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ವಸಾನಸ್ತ್ರೀನ್ ಪಣಾನ್ ದಣ್ಡ್ಯೋ ನೇಜಕಸ್ತು ಪರಾಂಶುಕಮ್ । ವಿಕ್ರಯಾವಕ್ರಯಾಧಾನಯಾಚಿತೇಷು ಪಣಾನ್ ದಶ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ಪಣಗಳ ದಂಡ. ಆದರೆ, ಸಾಲವಾಗಿ ಪಡೆದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ, ಖರೀದಿ, ಜಮಾ ಅಥವಾ ಸಾಲದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ತುಲಾಶಾಸನಮಾನಾನಂ ಕೂಟಕೃನ್ನಾಣಕಸ್ಯ ಚ । ಏಭಿಶ್ಚ ವ್ಯವಹರ್ತ್ತಾ ಯಃ ಸ ದಾಪ್ಯೋ ದಣ್ಡಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ತೂಕ, ಅಳತೆ ಅಥವಾ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಅಂತಹ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಅಕೂಟಂ ಕೂಟಕಂ ಬ್ರತೇ ಕೂಟಂ ಯಶ್ಚಾಪ್ಯಕೂಟಕಮ್ । ಸ ನಾಣಕಪರೀಕ್ಷೀ ತು ದಾಪ್ಯಃ ಪ್ರಥಮಸಾಹಸಮ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ನಿಜವಾದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ನಕಲಿ ಎಂದು, ಅಥವಾ ನಕಲನ್ನು ನಿಜವಾದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲನೇ ಮಟ್ಟದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಭಿಷಙ್‌ಮಿಥ್ಯಾಚರನ್ ದಾಪ್ಯಸ್ತಿರ್ಯ್ಯಕ್ಷು ಪ್ರಥಮಂ ದಮಮ್ । ಮಾನುಷೇ ಮಧ್ಯಮಂ ರಾಜಮಾನುಷೇಷೂತ್ತಮನ್ತಥಾ ।। ೨೫೮.

ವೈದ್ಯನು ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ದಂಡ, ಮಾನವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ, ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಅಬಧ್ಯಂ ಯಶ್ಚ ಬಧ್ನಾತಿ ಬಧ್ಯಂ ಯಶ್ಚ ಪ್ರಮುಞ್ಚತಿ । ಅಪ್ರಾಪ್ತವ್ಯವಹಾರಞ್ಚ ಸ ದಾಪ್ಯೋ ದಮಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಬಂಧಿಸಬಾರದವನನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬಂಧಿತನನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಮಾನೇನ ತುಲಯಾ ವಾಪಿ ಯೋಂಽಶಮಷ್ಟಮಕಂ ಹರೇತ್ । ದ್ವಾವಿಂಶತಿಪಣಾನ್ ದಾಪ್ಯೋ ವೃದ್ಧೌ ಹಾನೌ ಚ ಕಲ್ಪಿತಮ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ತೂಕ ಅಥವಾ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪಣಗಳ ದಂಡ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚಳ ಅಥವಾ ಕಡಿತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅದರಂತೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಬೇಕು.

ಭೇಷಜಸ್ನೇಹಲವಣಸ್ನೇಗನ್ಧಧಾನ್ಯಗುಡ಼ಾದಿಷು । ಪಣ್ಯೇಷು ಪ್ರಕ್ಷಿಪನ್ ಹೀನಂ ಪಣಾನ್ದಾಪ್ಯಸ್ತು ಷೋಡಶ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಔಷಧಿ, ಎಣ್ಣೆ, ಉಪ್ಪು, ಸುಗಂಧ, ಧಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಹದಿನಾರು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಸಮ್ಭೂಯ ಕುರ್ವ್ವತಾಮರ್ಘಂ ಸಬಾಧಂ ಕಾರುಶಿಲ್ಪಿನಾಂ । ಅರ್ಥಸ್ಯ ಹ್ರಾಸಂ ವೃದ್ಧಿಂ ವಾ ಸಹಸ್ರೋ ದಣ್ಡ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೫೮.

ಕಾರಿಗರು ಅಥವಾ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ತಡೆಯುವಂತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಹಣದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಲಾಭ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಸಾವಿರ ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ರಾಜನಿ ಸ್ಥಾಪ್ಯತೇ ಯೋಽರ್ಥಃ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ತೇನ ವಿಕ್ರಯಃ । ಕ್ರಯೋ ವಾ ನಿಸ್ರವಸ್ತಸ್ಮಾದ್ವಣಿಜಾಂ ಲಾಭಕೃತ್ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೫೮.

ರಾಜನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಬೆಲೆ ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ಖರೀದಿಗೆ ಮಾನ್ಯ. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ವದೇಶಪಣ್ಯೇ ತು ಶತಂ ವಣಿಗ್ ಗೃಹ್ಣೀತ ಪಞ್ಚಕಂ । ದಶಕಂ ಪಾರದೇಶ್ಯೇ ತು ಯಃ ಸದ್ಯಃ ಕ್ರಯವಿಕ್ರಯೀ ।। ೨೫೮.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತನ್ನ ದೇಶದ ಸರಕಿಗೆ ನೂರುಕ್ಕೆ ಐದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೊರನಾಡಿನ ಸರಕಿಗೆ ನೂರುಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಭಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅದು ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟವಾದರೆ.

ಪಣ್ಯಸ್ಯೋಪರಿ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ವ್ಯಯಂ ಪಣ್ಯಸಮುದ್ಭವಂ । ಅರ್ಥೋಂಽನುಗ್ರಹಕೃತ್ ಕಾರ್ಯ್ಯಃ ಕ್ರೇತುರ್ವಿಕ್ರೇತುರೇವ ಚ ।। ೨೫೮.

ಸರಕಿನ ಖರ್ಚನ್ನು ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ, ಖರೀದಿದಾರನಿಗೂ ಮಾರಾಟಗಾರನಿಗೂ ನ್ಯಾಯವಾದ ಲಾಭವಾಗುವಂತೆ ನೋಡಬೇಕು.

ಗೃಹೀತಮೂಲ್ಯಂ ಯಃ ಪಣ್ಯಂ ಕ್ರೇತುರ್ನೈವ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ । ಸೋದಯನ್ತಸ್ಯ ದಾಪ್ಯೋಽಸೌ ದಿಗ್ಲಾಭಂ ವಾ ದಿಗಾಗತೇ ।। ೨೫೮.

ಯಾರಾದರೂ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು ಸರಕನ್ನು ಖರೀದಿದಾರನಿಗೆ ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಬಡ್ಡಿಯೊಡನೆ ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಖರೀದಿದಾರನು ದೂರದ ಊರಿನವನು ಆಗಿದ್ದರೆ, ದೂರದ ನಷ್ಟವನ್ನೂ ಪೂರೈಸಬೇಕು.

ವಿಕ್ರೋತಮಪಿ ವಿಕ್ರೇಯಂ ಪೂರ್ವೇ ಕ್ರೇತರ್ಯ್ಯಗೃಹ್ಣತಿ । ಹಾನಿಶ್ಚೇತ್ ಕ್ರೇತೃದೋಷೇಣ ಕ್ರೇತುರೇವ ಹಿ ಸಾ ಭವೇತ್ ।। ೨೫೮.

ಮಾರಾಟವಾದ ಸರಕನ್ನು ಮೊದಲ ಖರೀದಿದಾರನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಖರೀದಿದಾರನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ನಷ್ಟವಾದರೆ, ಆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅವನೇ ಭರಿಸಬೇಕು.

ರಾಜದೈವೋಪಘಾತೇನ ಪಣ್ಯೇ ದೋಷಮುಪಾಗತೇ । ಹಾನಿರ್ವಿಕ್ರೇತುರೇವಾಸೌ ಯಾಚಿತಸ್ಯಾಪ್ರಯಚ್ಛತಃ ।। ೨೫೮.

ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸರಕಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ, ನಷ್ಟವು ಮಾರಾಟಗಾರನ ಮೇಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಕೊಡುವದನ್ನು ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಅನ್ಯವಾಗಿ.

ಅನ್ಯಹಸ್ತೇ ಚ ವಿಕ್ರೀತಂ ದುಷ್ಟಂ ವಾ ದುಷ್ಟವದ್ಯದಿ । ವಿಕ್ರೀನೀತೇ ದಮಸ್ತತ್ರ ತನ್ಮೂಲ್ಯಾದದ್ವಿಗುಣೋ ಭವೇತ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರಾದರೂ ಸರಕನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಅದು ಕೆಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದ್ದೆಂದು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಮಾರಾಟಗಾರನು ಆ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದಂಡವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ಕ್ಷಯಂ ವೃದ್ಧಿಞ್ಚ ಬಣಿಜಾಪಣ್ಯಾನಾಮವಿಜಾನತಾ । ಕ್ರೀತ್ವಾ ನಾನುಶಯಃ ಕಾರ್ಯ್ಯಃ ಕುರ್ವನ್ ಷಡ್‌ಭಾಗದಣ್ಡಭಾಕ್ ।। ೨೫೮.

ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಸರಕನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ಅದರ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮಾಡಿದರೆ, ಆತನಿಗೆ ಆರು ಭಾಗದ ಒಂದು ಭಾಗ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಮವಾಯೇನ ವಣಿಜಾಂ ಲಾಭಾರ್ಥಂ ಕರ್ಮ ಕುರ್ವತಾಂ । ಲಾಭಾಲಾಭೌ ಯಥಾ ದ್ರವ್ಯಂ ಯಥಾ ವಾ ಸಂವಿದಾ ಕೃತೌ ।। ೨೫೮.

ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಪ್ರತಿಪಿದ್ಧಮನಾದಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಮಾದಾದ್ಯಚ್ಚ ನಾಶಿತಂ । ಸ ತದ್ದದ್ಯಾದ್ ವಿಪ್ಲವಾಚ್ಚ ರಕ್ಷಇತಾದ್ದಸಮಾಂಶಭಾಕ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಆದರೆ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಹೋದರೆ, ಹತ್ತು ಭಾಗದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಡಬೇಕು.

ಅರ್ಥಪ್ರಕ್ಷಏಪಣಾದ್ವಿಂಶಂ ಭಾಗಂ ಶುಲ್ಕಂ ನೃಪೋ ಹರೇತ್ । ವ್ಯಾಸಿದ್ಧಂ ರಾಜಯೋಗ್ಯಞ್ಚ ವಿಕ್ರೀತಂ ರಾಜಗಾಮಿ ತತ್ ।। ೨೫೮.

ಲಾಭವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಅದರ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಭಾಗವನ್ನು ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದರೆ ನಿಷೇಧಿತವಾದ ಸರಕು ಅಥವಾ ರಾಜನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸರಕು ಮಾರಾಟವಾದರೆ, ಅದು ರಾಜನಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು.

ಮಿತ್ಥ್ಯಾ ವದನ್ ಪರೀಮಾಣಂ ಶುಲ್ಕಸ್ಥಾನಾದಪಕ್ರಮಮ್ । ದಾಪ್ಯಸ್ತ್ವಷ್ಟಗುಣಂ ಯಶ್ಚ ಸವ್ಯಾಜಕ್ರಯವಿಕ್ರಯೀ ।। ೨೫೮.

ಯಾರಾದರೂ ತಪ್ಪು ಅಳತೆ ಹೇಳಿದರೆ, ತೆರಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಮೋಸದಿಂದ ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಆ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಎಂಟು ಪಟ್ಟು ದಂಡವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ದೇಶಾನ್ತರಗತೇ ಪ್ರೇತೇ ದ್ರವ್ಯಂ ದಾಯಾದಬಾನ್ಧವಾಃ । ಜ್ಞಾತಯೋ ವಾ ಹರೇಯುಸ್ತದಾಗತಾಸ್ತೈರ್ವಿನಾ ನೃಪಃ ।। ೨೫೯.

ಯಾರಾದರೂ ಪರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರೆ, ಅವನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಇದ್ದ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅಥವಾ ವಾರಸುದಾರರು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದು ರಾಜನಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು.

ಜಿಹ್ಮಂ ತ್ಯಜೇಯುರ್ನಿರ್ಲೋಭಮಶಕ್ತೋಽನ್ಯೇನ ಕಾರಯೇತ್ । ಅನೇನ ವಿಧಿರಾಖ್ಯಾತ ಋತ್ವಿಕ್ಕರ್ಷಕಕರ್ಮಿಣಾಂ ।। ೨೫೯.

ಮೋಸವನ್ನು ಲಾಲಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಿಡಬೇಕು. ಆಗಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಂದ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಯಜಮಾನರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಹಕೈರ್ಗೃಹ್ಯತೇ ಚೌರೋ ಲೋಪ್ತ್ರೇಣಾಥ ಪದೇನ ವಾ । ಪೂರ್ವಕರ್ಮಾಪರಾಧೀ ವಾ ತಥೈವಾಶುದ್ಧವಾಸಕಃ ।। ೨೫೮.

ಚೋರನನ್ನು ಖರೀದಿದಾರರು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಲೋಪಟ್ರ ಅಥವಾ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳಿಂದಲೂ ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಹಿಂದಿನ ಅಪರಾಧಿ ಅಥವಾ ಅಶುದ್ಧ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದವನನ್ನೂ ಹಿಡಿಯಬಹುದು.