ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಕರಪಾದದತೋ ಭಙ್ಗೇ ಚ್ಛೇದನೇ ಕರ್ಣನಾಸಯೋಃ । ಮಧ್ಯೋ ದಣ್ಡೋ ವ್ರಣೋದ್ಭೇದೇ ಮೃತಕಲ್ಪಹತೇ ತಥಾ ।। ೨೫೮.

ಕೈ, ಕಾಲು, ಕಿವಿ ಅಥವಾ ಮೂಗನ್ನು ಮುರಿದು ಅಥವಾ ಕತ್ತರಿಸಿದರೆ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ, ದೊಡ್ಡ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಸಾವು ಸಮಾನವಾದ ಹಾನಿಗು ಕೂಡ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಚೇಷ್ಟಾಭೋಜನವಾಗ್ನೋಧೇ ನೇತ್ರಾದಿಪ್ರತಿಭೇದನೇ । ಕನ್ಧರಾಬಾಹುಸಕ್ಥ್ಯಾಞ್ಚ ಭಹ್ಗೇ ಮಘ್ಯಮಸಾಹಸಃ ।। ೨೫೮.

ಚಲನೆ, ಊಟ ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು, ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು, ಕಂಠ, ಬಾಹು ಅಥವಾ ತೊಡೆಯನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು ಇವುಗಳಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಏಕಂ ಘ್ನತಾಂ ಬಹೂನಾಞ್ಚ ಯಥೋಕ್ತಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಾ ದಮಾಃ । ಕಲಹಾಪಹೃತಂ ದೇಯಂ ದಣ್ಡಸ್ತು ದ್ವಿಗುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೫೮.

ಒಬ್ಬನು ಅನೇಕರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಹೇಳಿದ ದಂಡವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಜಗಳದ ವೇಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಕೂಡ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ದುಃಖಮುತ್ಪಾದಯೇದ್ಯಸ್ತು ಸ ಸಮುತ್ಥಾನಜಂ ವ್ಯಯಮ್ । ದಾಪ್ಯೋ ದಣ್ಡಞ್ಚ ಯೋ ಯಸ್ಮಿನ್ ಕಲಹೇ ಸಮುದಾಹೃತಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ನೋವುಂಟುಮಾಡಿದರೋ ಅವರು ಆಗಿರುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕು. ಜಗಳದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವನು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

. ತರಿಕಃ ಸ್ಥಲಜಂ ಶುಲ್ಕಂ ಗೃಹ್ಣನ್ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಪಣಾನ್ದಶ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಾತಿವೇಶ್ಯಾನಾಮೇತದೇವಾನಿಮನ್ತ್ರಣೇ ।। ೨೫೮.

ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಹತ್ತು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೂ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಭಿಘಾತೇ ತಥಾ ಭೇದೇ ಚ್ಛೇದೇ ಕುಡ್ಯಾವಪಾತನೇ । ಪಣಾನ್ದಾಪ್ಯಃ ವಞ್ಚದಶವಿಂಶತಿಂ ತತ್ತ್ರಯನ್ತಥಾ ।। ೨೫೮.

ಹಲ್ಲು, ಮುರಿದು ಹಾಕುವುದು, ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಾಡಿದರೆ ಕೂಡ ಇದೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ದುಃಸ್ವೋತ್ಪಾದಿಗೃಹೇ ದ್ರವ್ಯಂ ಕ್ಷಿಪನ್ ಪ್ರಾಣಹರಂ ತಥಾ । ಷೋಡ಼ಶಾದ್ಯಃ ಪಣಾನ್ ದಾಪ್ಯೋ ದ್ವಿಪಣಪ್ರಭೃತಿಃ ಕ್ರಮಾತ್ ।। ೨೫೮.

ಹಾನಿಕರ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಕರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಸೆದರೆ, ಹದಿನಾರು ಪಣಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಎರಡು ಪಣಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ದುಃಖೇ ಚ ಶೋಣಿತೋತ್ಪಾದೇ ಶಾಖಾಙ್ಗಚ್ಛೇದನೇ ತಥಾ। ದಣ್ಡಃ ಕ್ಷುದ್ರಪಶೂನಾಂ ಸ್ಯಾದ್ವಿಪಣಪ್ರಭೃತಿಃ ಕ್ರಮಾತ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ರಕ್ತ ಹರಿದರೆ ಅಥವಾ ಅಂಗ ಅಥವಾ ಕೊಂಬು ಕಡಿದರೆ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಪ್ರಕಾರ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಲಿಙ್ಗಸ್ಯ ಚ್ಛೇದನೇ ಮೃತ್ತೌ ಮಧ್ಯಮೋ ಮೂಲ್ಯಮೇವ ಚ । ಮಹಾಪಶೂನಾಮೇತೇಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ದ್ವಿಗುಣಾ ದಮಾಃ ।। ೨೫೮.

ಲಿಂಗವನ್ನು ಕಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ಅಥವಾ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಎರಡುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಯಃ ಸಾಹಸಙ್ಕಾರಯತಿ ಸಂ ದಾಪ್ಯೋ ದ್ವಿಗುಣನ್ದಮಮ್ । ಯಸ್ತ್ವೇವಮುಕ್ತ್ವಾಹಂ ದಾತಾ ಕಾರಯೇತ್ ಚ ಚತುರ್ಗುಣಮ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಬಲಾತ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅವರು ಎರಡುಪಟ್ಟು ದಂಡ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಆದರೆ, 'ನಾನು ದಂಡವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿದರೆ, ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ದಂಡ ಕಟ್ಟಬೇಕು.

ಆರ್ಯ್ಯಾಕ್ರೋಶಾತಿಕ್ರಮಕೃದ್‌ಭ್ರಾತೃಜಾಯಾಪ್ರಹಾರದಃ ಸನ್ದಿಷ್ಟಸ್ಯಾಪ್ರದಾತಾ ಚ ಸಮುದ್ರಗೃಹಭೇದಕಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನ ಪತ್ನಿಗೆ ಹೊಡೆದು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕೊಡಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ನೀಡದೆ ತಡೆಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿಯ ಮನೆಯನ್ನು ಒಡೆದು ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ—

ಸಾಮನ್ತಕುಲಿಕಾದೀನಾಮಪಕಾರಸ್ಯ ಕಾರಕಃ । ಪಞ್ಚಾಶತ್ಪಣಿಕೋ ದಣ್ಡ ಏಷಾಮಿತಿ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ಕಾರಿಗರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾದ ದಂಡ ಐವತ್ತು ಪಣಗಳು. ಇದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಚ್ಛನ್ದವಿಧವಾಗಾಮೀ ವಿಕ್ರುಷ್ಟೇ ನಾಭಿಧಾವಕಃ । ಪಞ್ಚಾಶತ್ಪಣಿಕೋ ದಣ್ಡ ಏಷಾಮಿತಿ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ವಿಧವೆಯು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಯಾರಾದರೂ ಜೋರಾಗಿ ಕರೆಯುವಾಗ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಇವರಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ದಂಡ ಐವತ್ತು ಪಣಗಳು. ಇದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಶೂದ್ರಃ ಪ್ರವ್ರಜೀತಾನಾಞ್ಚ ದೈವೇ ಪೈತ್ರ್ಯೇ ಚ ಭೋಜಕಃ । ಅಯುಕ್ತಂ ಶಪಥಂ ಕುರ್ವ್ವನ್ನಯೋಗ್ಯೋ ಯೋಗ್ಯಕರ್ಮಕೃತ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾವ ಶೂದ್ರನು ತ್ಯಾಗಿಗಳ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೋ, ದೇವತೆಗಳ ಅಥವಾ ಪಿತೃಗಳ ಹವನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾನೋ, ತಪ್ಪು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅಥವಾ ಅವನಿಗೆ ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—

ವೃಷಕ್ಷುದ್ರಪಶೂನಾಞ್ಚ ಪುಂಸ್ತ್ವಸ್ಯ ಪ್ರತಿಘಾತಕೃತ್ । ಸಾಧಾರಣಸ್ಯಾಪಲಾಪೋ ದಾಸೀಗರ್ಭವಿನಾಶಕೃತ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಎತ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ವಂಧ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ದಾಸಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ—

ಪಿತಾಪುತ್ರಸ್ವಸೃಭ್ರಾತೃದಮ್ಪತ್ಯಾಚಾರ್ಯ್ಯಶಿಷ್ಯಕಾಃ । ಏಷಾಮಪತಿತಾನ್ಯೋನ್ಯತ್ಯಾಗೀ ಚ ಶತದಣ್ಡಭಾಕ್ ।। ೨೫೮.

ತಂದೆ, ಮಗ, ಸಹೋದರಿ, ಸಹೋದರ, ಪತಿ-ಪತ್ನಿ, ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರು—ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಪರಸ್ಪರ ತೊರೆದರೆ, ಅವರಿಗೆ ನೂರು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ವಸಾನಸ್ತ್ರೀನ್ ಪಣಾನ್ ದಣ್ಡ್ಯೋ ನೇಜಕಸ್ತು ಪರಾಂಶುಕಮ್ । ವಿಕ್ರಯಾವಕ್ರಯಾಧಾನಯಾಚಿತೇಷು ಪಣಾನ್ ದಶ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ಪಣಗಳ ದಂಡ. ಆದರೆ, ಸಾಲವಾಗಿ ಪಡೆದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ, ಖರೀದಿ, ಜಮಾ ಅಥವಾ ಸಾಲದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ತುಲಾಶಾಸನಮಾನಾನಂ ಕೂಟಕೃನ್ನಾಣಕಸ್ಯ ಚ । ಏಭಿಶ್ಚ ವ್ಯವಹರ್ತ್ತಾ ಯಃ ಸ ದಾಪ್ಯೋ ದಣ್ಡಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ತೂಕ, ಅಳತೆ ಅಥವಾ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಅಂತಹ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಅಕೂಟಂ ಕೂಟಕಂ ಬ್ರತೇ ಕೂಟಂ ಯಶ್ಚಾಪ್ಯಕೂಟಕಮ್ । ಸ ನಾಣಕಪರೀಕ್ಷೀ ತು ದಾಪ್ಯಃ ಪ್ರಥಮಸಾಹಸಮ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ನಿಜವಾದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ನಕಲಿ ಎಂದು, ಅಥವಾ ನಕಲನ್ನು ನಿಜವಾದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲನೇ ಮಟ್ಟದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಭಿಷಙ್‌ಮಿಥ್ಯಾಚರನ್ ದಾಪ್ಯಸ್ತಿರ್ಯ್ಯಕ್ಷು ಪ್ರಥಮಂ ದಮಮ್ । ಮಾನುಷೇ ಮಧ್ಯಮಂ ರಾಜಮಾನುಷೇಷೂತ್ತಮನ್ತಥಾ ।। ೨೫೮.

ವೈದ್ಯನು ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ದಂಡ, ಮಾನವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ, ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಅಬಧ್ಯಂ ಯಶ್ಚ ಬಧ್ನಾತಿ ಬಧ್ಯಂ ಯಶ್ಚ ಪ್ರಮುಞ್ಚತಿ । ಅಪ್ರಾಪ್ತವ್ಯವಹಾರಞ್ಚ ಸ ದಾಪ್ಯೋ ದಮಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಬಂಧಿಸಬಾರದವನನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬಂಧಿತನನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಮಾನೇನ ತುಲಯಾ ವಾಪಿ ಯೋಂಽಶಮಷ್ಟಮಕಂ ಹರೇತ್ । ದ್ವಾವಿಂಶತಿಪಣಾನ್ ದಾಪ್ಯೋ ವೃದ್ಧೌ ಹಾನೌ ಚ ಕಲ್ಪಿತಮ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ತೂಕ ಅಥವಾ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪಣಗಳ ದಂಡ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚಳ ಅಥವಾ ಕಡಿತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅದರಂತೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಬೇಕು.

ಭೇಷಜಸ್ನೇಹಲವಣಸ್ನೇಗನ್ಧಧಾನ್ಯಗುಡ಼ಾದಿಷು । ಪಣ್ಯೇಷು ಪ್ರಕ್ಷಿಪನ್ ಹೀನಂ ಪಣಾನ್ದಾಪ್ಯಸ್ತು ಷೋಡಶ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಔಷಧಿ, ಎಣ್ಣೆ, ಉಪ್ಪು, ಸುಗಂಧ, ಧಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಹದಿನಾರು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಸಮ್ಭೂಯ ಕುರ್ವ್ವತಾಮರ್ಘಂ ಸಬಾಧಂ ಕಾರುಶಿಲ್ಪಿನಾಂ । ಅರ್ಥಸ್ಯ ಹ್ರಾಸಂ ವೃದ್ಧಿಂ ವಾ ಸಹಸ್ರೋ ದಣ್ಡ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೫೮.

ಕಾರಿಗರು ಅಥವಾ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ತಡೆಯುವಂತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಹಣದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಲಾಭ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಸಾವಿರ ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ರಾಜನಿ ಸ್ಥಾಪ್ಯತೇ ಯೋಽರ್ಥಃ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ತೇನ ವಿಕ್ರಯಃ । ಕ್ರಯೋ ವಾ ನಿಸ್ರವಸ್ತಸ್ಮಾದ್ವಣಿಜಾಂ ಲಾಭಕೃತ್ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೫೮.

ರಾಜನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಬೆಲೆ ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ಖರೀದಿಗೆ ಮಾನ್ಯ. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ವದೇಶಪಣ್ಯೇ ತು ಶತಂ ವಣಿಗ್ ಗೃಹ್ಣೀತ ಪಞ್ಚಕಂ । ದಶಕಂ ಪಾರದೇಶ್ಯೇ ತು ಯಃ ಸದ್ಯಃ ಕ್ರಯವಿಕ್ರಯೀ ।। ೨೫೮.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತನ್ನ ದೇಶದ ಸರಕಿಗೆ ನೂರುಕ್ಕೆ ಐದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೊರನಾಡಿನ ಸರಕಿಗೆ ನೂರುಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಭಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅದು ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟವಾದರೆ.

ಪಣ್ಯಸ್ಯೋಪರಿ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ವ್ಯಯಂ ಪಣ್ಯಸಮುದ್ಭವಂ । ಅರ್ಥೋಂಽನುಗ್ರಹಕೃತ್ ಕಾರ್ಯ್ಯಃ ಕ್ರೇತುರ್ವಿಕ್ರೇತುರೇವ ಚ ।। ೨೫೮.

ಸರಕಿನ ಖರ್ಚನ್ನು ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ, ಖರೀದಿದಾರನಿಗೂ ಮಾರಾಟಗಾರನಿಗೂ ನ್ಯಾಯವಾದ ಲಾಭವಾಗುವಂತೆ ನೋಡಬೇಕು.

ಗೃಹೀತಮೂಲ್ಯಂ ಯಃ ಪಣ್ಯಂ ಕ್ರೇತುರ್ನೈವ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ । ಸೋದಯನ್ತಸ್ಯ ದಾಪ್ಯೋಽಸೌ ದಿಗ್ಲಾಭಂ ವಾ ದಿಗಾಗತೇ ।। ೨೫೮.

ಯಾರಾದರೂ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು ಸರಕನ್ನು ಖರೀದಿದಾರನಿಗೆ ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಬಡ್ಡಿಯೊಡನೆ ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಖರೀದಿದಾರನು ದೂರದ ಊರಿನವನು ಆಗಿದ್ದರೆ, ದೂರದ ನಷ್ಟವನ್ನೂ ಪೂರೈಸಬೇಕು.

ವಿಕ್ರೋತಮಪಿ ವಿಕ್ರೇಯಂ ಪೂರ್ವೇ ಕ್ರೇತರ್ಯ್ಯಗೃಹ್ಣತಿ । ಹಾನಿಶ್ಚೇತ್ ಕ್ರೇತೃದೋಷೇಣ ಕ್ರೇತುರೇವ ಹಿ ಸಾ ಭವೇತ್ ।। ೨೫೮.

ಮಾರಾಟವಾದ ಸರಕನ್ನು ಮೊದಲ ಖರೀದಿದಾರನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಖರೀದಿದಾರನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ನಷ್ಟವಾದರೆ, ಆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅವನೇ ಭರಿಸಬೇಕು.