ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಕಾನ್ತೇ ಸಪ್ತಮಂ ಭಾಗಂ ಚತುರ್ಥಂ ಪಥಿ ಸಂತ್ಯಜನ್ । ಭೃತಿಮರ್ದ್ಧಪಥೇ ಸರ್ವ್ವಾಂ ಪ್ರದಾಪ್ಯಸ್ತ್ಯಾಜಕೋಪಿ ಚ ।। ೨೫೮.

ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅರ್ಧ ವೇತನ, ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು, ಬಿಟ್ಟವನೂ ಕೂಡ.

ಗ್ಲಹೇ ಶತಿಕವೃದ್ಧೇಸ್ತು ಸಭಿಕಃ ಪಞ್ಚಕಂ ಶತಂ । ಗೃಹ್ಣೀಯಾದ್‌ಧೂರ್ತ್ತಕಿತವಾದಿತರಾದ್ದಶಕಂ ಶತಂ ।। ೨೫೮.

ಜುಗಾರಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದವನಿಂದ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷನು ನೂರರಲ್ಲಿ ಐದು ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೋಸಗಾರ ಅಥವಾ ಜುಗಾರಿ ಅಥವಾ ಇತರರಿಂದ ನೂರರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಸ ಸಮ್ಯಕ್‌ಪಾಲಿತೋ ದದ್ಯಾದ್ರಜ್ಞೇ ಭಾಗಂ ಯಥಾಕೃತಂ । ಜಿತಮುದ್‌ಗ್ರಾಹಯೇಜ್ಜೇತ್ರೇ ದದ್ಯಾತ್ಸತ್ಯಂ ವಚಃ ಕ್ಷಮೀ ।। ೨೫೮.

ಸರಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆತವನು ರಾಜನಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಗೆದ್ದವನು ಲಾಭವನ್ನು ಘೋಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಂತನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕು.

ಪ್ರಪ್ತೇ ನೃಪತಿನಾ ಭಾಗೋ ಪ್ರಸಿದ್ಧೇ ಧೂರ್ತ್ತಮಣ್ಡಲೇ । ಜಿತಂ ಸಶಭಿಕೇ ಸ್ಥಾನೇ ದಾಪಯೇದನ್ಯಥಾ ನ ತು ।। ೨೫೮.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜುಗಾರಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಗೆದ್ದವನು ಅದನ್ನು ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷನಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ದ್ರಷ್ಟಾರೋ ವ್ಯವಹಾರಾಣಾಂ ಸಾಕ್ಷಿಣಶ್ಚ ತ ಏವ ಹಿ । ರಾಜ್ಞಾ ಸಚಿಹ್ನಾ ನಿರ್ವಾಸ್ಯಾಃ ಕೂಟಾಕ್ಷೋಪಧಿದೇವಿನಃ ।। ೨೫೮.

ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದವರು ಸಾಕ್ಷಿಗಳು. ಕಪಟ ಜುಗಾರಿ, ಮೋಸಗಾರರು ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುವವರನ್ನು ರಾಜನು ಗುರುತುಹಾಕಿ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು.

ದ್ಯೂತಮೇಕಮುಖಂ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ತಸ್ಕರಜ್ಞಾನಕಾರಣಾತ್ । ಏಷ ಏವ ವಿಧಿರ್ಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರಾಣಿದ್ಯೂತೇ ಸಮಾಹ್ವಯೇ ।। ೨೫೮.

ಚೋರರು ಮತ್ತು ಮೋಸಗಾರರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಜುಗಾರಿ ಆಟವನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆಯೇ ನಡೆಸಬೇಕು. ಇದೇ ನಿಯಮ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜುಗಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯಾನ್ಯಥಾ ಸ್ತೋತ್ರೈರ್ನ್ಯೂನಾಙ್ಗೇನ್ದ್ರಿಯರೋಗಿಣಾಂ । ಕ್ಷೇಪಂ ಕರೋತಿ ಚೇದ್ದಣ್ಡ್ಯಃ ಪಣಾನರ್ದ್ಧತ್ರಯೋದಶ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಅಂಗವಿಕಲರು ಅಥವಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ದುರ್ಬಲರು ಎಂಬವರನ್ನು ನಿಜವಾಗಲಿ ಸುಳ್ಳಾಗಲಿ ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಅವಮಾನಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಹನ್ನೆರಡು ಅರ್ಧ ಪಣಗಳಷ್ಟು ದಂಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು.

ಅಭಿಗನ್ತಾಸ್ಮಿ ಭಗಿನೀಮ್ಮಾತರಂ ವಾ ತವೇತಿ ಚ । ಶಪನ್ತಂ ದಾಪಯೇದ್ರಾಜಾ ಪಞ್ಚವಿಶತಿಕಂ ದಮಂ ।। ೨೫೮.

"ನಾನು ನಿನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಅಥವಾ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಶಪಥ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ, ರಾಜನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ನಾಣ್ಯಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಅರ್ದ್ಧೋಽಧಮೇಷು ದ್ವಿಗುಣಃ ಪರಸ್ತ್ರೀಷೂತ್ತಮೇಷು ಚ । ದಣ್ಡಪ್ರಣಯನಂ ಕ್ಕಾಯ್ಯ ವರ್ಣಜಾತ್ಯುತ್ತರಾಧರೈಃ ।। ೨೫೮.

ಕೆಳ ವರ್ಣದವರಿಗೆ ಅರ್ಧ ದಂಡ, ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಎರಡುಪಟ್ಟು, ಅತ್ಯುನ್ನತ ವರ್ಣದವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡುಪಟ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ದಂಡವನ್ನು ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯಾಪವಾದೇಷು ದ್ವಿಗುಣತ್ರಿಗುಣಾ ದಮಾಃ । ವರ್ಣಾನಾಮಾನುಲೋಮ್ಯೇನ ತಸ್ಮಾದೇವಾರ್ದ್ಧಹಾನಿತಃ ।। ೨೫೮.

ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ದಂಡವನ್ನು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಣಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆದರೆ, ಆ ದಂಡವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಹುಗ್ರೀವಾನೇತ್ರಸಕ್ಥಿವಿನಾಶೇ ವಾಚಿಕೇ ದಮಃ । ಶತ್ಯಸ್ತತೋಽರ್ದ್ಧಿಕಃ ಪಾದನಾಸಾಕರ್ಣಕರಾದಿಷು ।। ೨೫೮.

ಬಾಹು, ಕಂಠ, ಕಣ್ಣು ಅಥವಾ ತೊಡೆಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಬಾಯಿಂದ ನಿಂದಿಸಿದಂತೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೈ, ಕಾಲು, ಮೂಗು, ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ, ಆ ದಂಡದ ಅರ್ಧವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪತನೀಯಕೃತೇ ಕ್ಷಏಪೇ ದಣ್ಡೋ ಮಧ್ಯಮಸಾಹಸಃ । ಉಪಪಾತಕಯುಕ್ತೇ ತು ದಾಪ್ಯಃ ಪ್ರಥಮಸಾಹಸಂ ।। ೨೫೮.

ಪತನೀಯವಾದ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೆ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೆ ಮೊದಲನೆಯ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ತ್ರೈವಿದ್ಯನೃಪದೇವಾನಾಂ ಕ್ಷೇಪ ಉತ್ತಮಸಾಹಸಃ । ಮಧ್ಯಮೋ ಜ್ಞಾತಿಪೂಗಾನಾಂ ಪ್ರಥಮೋ ಗ್ರಾಮದೇಶಯೋಃ ।। ೨೫೮.

ತ್ರೈವಿದ್ಯ, ರಾಜ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ, ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಊರಿನವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಅಸಾಕ್ಷಿಕಹತೇ ಚಿಹ್ನೈರ್ಯುಕ್ತಿಭಿಶ್ಚಾಗಮೇನ ಚ । ದ್ರಷ್ಟವ್ಯೋ ವ್ಯವಹಾರಸ್ತು ಕೂಟಚಿಹ್ನಕೃತಾದ್ಭಯಾತ್ ।। ೨೫೮.

ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತುಗಳು, ಯುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಳ್ಳು ಗುರುತುಗಳಿದ್ದರೆ, ಬಹಳ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕು.

ಭಸ್ಮಪಙ್ಕರಜಃಸ್ಪರ್ಶೇ ದಣ್ಡೋ ದಶಪಣಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಅಮೇಧ್ಯಪಾರ್ಷ್ಣಿನಿಷ್ಠ್ಯೂತಸ್ಪರ್ಶನೇ ದ್ವಿಗುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೫೮.

ಬೂದಿ, ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಧೂಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಹತ್ತು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಶುದ್ಧ ವಸ್ತು, ಕಾಲಿನ ಮುಳುಗು ಅಥವಾ ಉಗುಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಆ ದಂಡವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಸಮೇಷ್ವೇವಂ ಪರಸ್ತ್ರೀಷು ದ್ವಿಗುಣಸ್ತೂತ್ತಮೇಷು ಚ । ಹೀನೇಷ್ವರ್ದ್ಧಂ ದಮೋ ಮೋಹಮದಾದಿಭಿರದಣ್ಡನಮ್ ।। ೨೫೮.

ಇತರರ ಹೆಂಡತಿಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ವರ್ಣದ ಮಹಿಳೆಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಕಡಿಮೆ ವರ್ಣದವರಿಗೆ ಅರ್ಧ ದಂಡ. ಆದರೆ ಮೋಹ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ದಂಡವಿಲ್ಲ.

ವಿಪ್ರಪೀಡಾಕರಂ ಚ್ಛೇದ್ಯಮಙ್ಗಮಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ತು । ಉದ್‌ಗೂರ್ಣೇ ಪ್ರಥಮೋ ದಣ್ಡಃ ಸಂಸ್ಪರ್ಶೇ ತು ತದರ್ದ್ಧಿಕಃ ।। ೨೫೮.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಅಂಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾನಿಪಡಿಸಿದರೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಕೇವಲ ಗಾಯ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ದಂಡದ ಅರ್ಧವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಉದ್‌ಗೂರ್ಣೇ ಹಸ್ತಪಾದೇ ತು ದಶವಿಂಶತಿಕೌ ದಮೌ। ಪರಸ್ಪರನ್ತು ಸರ್ವ್ವೇಷಾಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಮಧ್ಯಮಸಾಹಸಃ ।। ೨೫೮.

ಕೈ ಅಥವಾ ಕಾಲಿಗೆ ಗಾಯ ಮಾಡಿದರೆ ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಪರಸ್ಪರ ಹಾನಿಯಾದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಪಾದಕೇಶಾಂಶುಕಕರೋಲ್ಲುಞ್ಚನೇಷು ಪಣಾನ್ ದಶ । ಪೀಡಾಕರ್ಷಾಶುಕಾವೇಷ್ಟಪಾದಾಧ್ಯಾಸೇ ಶತನ್ದಮಃ ।। ೨೫೮.

ಪಾದ, ಕೂದಲು, ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಕೈ ಎಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಹಿಂಡುವುದು, ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವುದು ಅಥವಾ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ನೋವುಂಟಾದರೆ ನೂರು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಶೋಣಿತೇನ ವಿನಾ ದುಃಖಙ್ಕುರ್ವನ್ ಕಾಷ್ಠಾದಿಭಿರ್ನರಃ । ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತಂ ಪಣಾನ್೨ ದಾಪ್ಯೋ ದ್ವಿಗುಣಂ ದರ್ಶನೇಽಸೃಜಃ ।। ೨೫೮.

ಕಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿಯದೆ ನೋವುಂಟು ಮಾಡಿದರೆ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ರಕ್ತ ಹರಿದರೆ ಆ ದಂಡವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಕರಪಾದದತೋ ಭಙ್ಗೇ ಚ್ಛೇದನೇ ಕರ್ಣನಾಸಯೋಃ । ಮಧ್ಯೋ ದಣ್ಡೋ ವ್ರಣೋದ್ಭೇದೇ ಮೃತಕಲ್ಪಹತೇ ತಥಾ ।। ೨೫೮.

ಕೈ, ಕಾಲು, ಕಿವಿ ಅಥವಾ ಮೂಗನ್ನು ಮುರಿದು ಅಥವಾ ಕತ್ತರಿಸಿದರೆ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ, ದೊಡ್ಡ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಸಾವು ಸಮಾನವಾದ ಹಾನಿಗು ಕೂಡ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಚೇಷ್ಟಾಭೋಜನವಾಗ್ನೋಧೇ ನೇತ್ರಾದಿಪ್ರತಿಭೇದನೇ । ಕನ್ಧರಾಬಾಹುಸಕ್ಥ್ಯಾಞ್ಚ ಭಹ್ಗೇ ಮಘ್ಯಮಸಾಹಸಃ ।। ೨೫೮.

ಚಲನೆ, ಊಟ ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು, ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು, ಕಂಠ, ಬಾಹು ಅಥವಾ ತೊಡೆಯನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು ಇವುಗಳಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಏಕಂ ಘ್ನತಾಂ ಬಹೂನಾಞ್ಚ ಯಥೋಕ್ತಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಾ ದಮಾಃ । ಕಲಹಾಪಹೃತಂ ದೇಯಂ ದಣ್ಡಸ್ತು ದ್ವಿಗುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೫೮.

ಒಬ್ಬನು ಅನೇಕರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಹೇಳಿದ ದಂಡವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಜಗಳದ ವೇಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಕೂಡ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ದುಃಖಮುತ್ಪಾದಯೇದ್ಯಸ್ತು ಸ ಸಮುತ್ಥಾನಜಂ ವ್ಯಯಮ್ । ದಾಪ್ಯೋ ದಣ್ಡಞ್ಚ ಯೋ ಯಸ್ಮಿನ್ ಕಲಹೇ ಸಮುದಾಹೃತಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ನೋವುಂಟುಮಾಡಿದರೋ ಅವರು ಆಗಿರುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕು. ಜಗಳದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವನು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

. ತರಿಕಃ ಸ್ಥಲಜಂ ಶುಲ್ಕಂ ಗೃಹ್ಣನ್ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಪಣಾನ್ದಶ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಾತಿವೇಶ್ಯಾನಾಮೇತದೇವಾನಿಮನ್ತ್ರಣೇ ।। ೨೫೮.

ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಹತ್ತು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೂ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಭಿಘಾತೇ ತಥಾ ಭೇದೇ ಚ್ಛೇದೇ ಕುಡ್ಯಾವಪಾತನೇ । ಪಣಾನ್ದಾಪ್ಯಃ ವಞ್ಚದಶವಿಂಶತಿಂ ತತ್ತ್ರಯನ್ತಥಾ ।। ೨೫೮.

ಹಲ್ಲು, ಮುರಿದು ಹಾಕುವುದು, ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಾಡಿದರೆ ಕೂಡ ಇದೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ದುಃಸ್ವೋತ್ಪಾದಿಗೃಹೇ ದ್ರವ್ಯಂ ಕ್ಷಿಪನ್ ಪ್ರಾಣಹರಂ ತಥಾ । ಷೋಡ಼ಶಾದ್ಯಃ ಪಣಾನ್ ದಾಪ್ಯೋ ದ್ವಿಪಣಪ್ರಭೃತಿಃ ಕ್ರಮಾತ್ ।। ೨೫೮.

ಹಾನಿಕರ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಕರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಸೆದರೆ, ಹದಿನಾರು ಪಣಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಎರಡು ಪಣಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ದುಃಖೇ ಚ ಶೋಣಿತೋತ್ಪಾದೇ ಶಾಖಾಙ್ಗಚ್ಛೇದನೇ ತಥಾ। ದಣ್ಡಃ ಕ್ಷುದ್ರಪಶೂನಾಂ ಸ್ಯಾದ್ವಿಪಣಪ್ರಭೃತಿಃ ಕ್ರಮಾತ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ರಕ್ತ ಹರಿದರೆ ಅಥವಾ ಅಂಗ ಅಥವಾ ಕೊಂಬು ಕಡಿದರೆ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಪ್ರಕಾರ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಲಿಙ್ಗಸ್ಯ ಚ್ಛೇದನೇ ಮೃತ್ತೌ ಮಧ್ಯಮೋ ಮೂಲ್ಯಮೇವ ಚ । ಮಹಾಪಶೂನಾಮೇತೇಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ದ್ವಿಗುಣಾ ದಮಾಃ ।। ೨೫೮.

ಲಿಂಗವನ್ನು ಕಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ಅಥವಾ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಎರಡುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು.