ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಸಂಶ್ರಾವ್ಯ ಪಾಯಯೇತ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಲಾತ್ತು ಪ್ರಸೃತಿತ್ರಯಮ್ । ಆಚತುರ್ದ್ದಶಮಾದಹ್ನೋ ಯಸ್ಯ ನೋ ರಾಜದೈವಿಕಮ್ ।। ೨೫೫.

ಅದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಆ ನೀರನ್ನು ಮೂರು ಸಲ ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದವರೆಗೆ ರಾಜ ಅಥವಾ ದೇವರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯವಾಗದಿದ್ದರೆ—

ವ್ಯಸನಂ ಜಾಯತೇ ಘೋರಂ ಸ ಶುದ್ಧಃ ಸ್ಯಾದಸಂಶಯಮ್ । ಸತ್ಯವಾಹನಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ಗೋಬೀಜಕನಕಾನಿ ಚ ।। ೨೫೫.

ಯಾವುದೇ ಭಯಾನಕ ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಶುದ್ಧನು; ಸತ್ಯದ ಆಯುಧಗಳು, ಹಸುಗಳು, ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನ—

ದೇವತಾಗುರುಪಾದಾಶ್ಚ ಇಷ್ಟಾಪೂರ್ತ್ತಕೃತಾನಿ ಚ । ಇತ್ಯೇತೇ ಸುಕರಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಶಪಥಾಃ ಸ್ವಲ್ಪಸಂಶಯೇ ।। ೨೫೫.

ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಪಾದಗಳು, ಹೋಮ ಮತ್ತು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು—ಇವು ಸಣ್ಣ ಸಂಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಸೀಗ್ನೋ ವಿವಾದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಯ ಸಾಮನ್ತಾಃ ಸ್ಥವಿರಾ ಗಣಾಃ ಗೋಪಾಃ ಸೀಮಾಕೃಷಾಣಾ ಯೇ ಸರ್ವೇ ಚ ವನಗೋಚರಾಃ ।। ೨೫೭.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಭೂಮಿ ಸಂಬಂಧದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ, ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು, ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವರು, ಗಡಿ ಗುರುತಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಕಾಡು, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವ ಎಲ್ಲರೂ—

ನಯೇಯುರೇತೇ ಸೀಮಾನಂ ಸ್ಥಲಾಙ್ಗಾರತುಷದ್ರುಮೈಃ । ಸೇತುವಲ್ಮೀಕನಿಮ್ನಾಸ್ಥಿಚೈತ್ಯಾದ್ಯೈರುಪಲಕ್ಷಿತಾಮ್ ।। ೨೫೭.

ಇವರು ಭೂಮಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು; ಅದು ಮಣ್ಣು, ಬೂದಿ, ಹುಲ್ಲು, ಮರಗಳು, ಕಟ್ಟೆಗಳು, ಪಿಟ್ಟೆಗಳು, ಗುಂಡಿಗಳು, ಶಿಲಾಸ್ಮಾರಕಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು.

ರಕ್ತಸ್ರಗ್ವಸನಾಃ ಸೀಮಾನ್ನಯೇಯುಃ ಕ್ಷಿತಿಧಾರಿಣಃ ।। ೨೫೮.

ಕೆಂಪು ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದವರು, ಭೂಮಿಯ ರಾಜರೆ, ಗಡಿಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕು.

ಅನೃತೇ ತು ಪೃಥಗ್ದಣ್ಡ್ಯಾ ರಾಜ್ಞಾ ಮಧ್ಯಮಸಾಹಸಮ್ । ಅಭಾವೇ ಜ್ಞಾತೃಚಿಹ್ನಾನಾಂ ರಾಜಾ ಸೀಮ್ನಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತಕಃ ।। ೨೫೮.

ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ರಾಜನಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು. ಗಡಿಯ ಗುರುತು ಹೇಳುವವರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಜನೇ ಗಡಿಯ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಆರಾಮಾಯತನಗ್ರಾಮನಿಪಾನೋದ್ಯಾನವೇಶ್ಮಸು । ಏಷ ಏವ ವಿಧಿರ್ಜ್ಞೇಯೋ ವರ್ಷಾಗ್ವುಪ್ರವಹೇಷು ಚ ।। ೨೫೮.

ತೋಟ, ದೇವಾಲಯ, ಹಳ್ಳಿ, ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿ, ಉದ್ಯಾನ, ಮನೆ ಮತ್ತು ಮಳೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು—ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಮರ್ಯ್ಯಾದಾಯಾಃ ಪ್ರಭೇದೇಷು ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಯ ಹರಣೇ ತಥಾ । ಮರ್ಯ್ಯಾದಾಯಾಶ್ಚ ದಣ್ಡ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರಧಮೋತ್ತಮಮಧ್ಯಮಾಃ ।। ೨೫೮.

ಗಡಿಯ ಭೇದ ಅಥವಾ ಭೂಮಿ ಕಳವು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಗಡಿಯ ಮೆರಗು ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ, ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ನ ನಿಷೇಧ್ಯೋಽಲ್ಪಬಾಧಸ್ತು ಸೇತುಃ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಕಃ । ಪರಭೂಮಿಂ ಹರನ್ ಕೂಪಃ ಸ್ವಲ್ಪಕ್ಷೇತ್ರೋ ಬಹೂದಕಃ ।। ೨೫೮.

ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಒಳ್ಳೆಯದು ತರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬಾರದು. ಆದರೆ, ಇತರರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಗದಲ್ಲಾದರೂ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಇರುವ ಬಾವಿ ತೆಗೆದರೆ, ಅದು ಅನುಮತಿಸಬಾರದು.

ಸ್ವಾಮಿನೇ ಯೋಽನಿವೇದ್ಯೈವ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಸೇತುಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್ । ಉತ್ಪನ್ನೇ ಸ್ವಾಮಿನೋ ಭೋಗಸ್ತದಭಾವೇ ಮಹೀಪತೇಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಭೂಮಿಯ ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ಹೇಳದೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿದರೆ, ಮಾಲಿಕ ಇದ್ದರೆ ಅವನಿಗೇ ಉಪಯೋಗ ಸಿಗಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಜನಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಫಾಲಾಹತಮಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಯೋ ನ ಕುರ್ಯಾನ್ನ ಕಾರಯೇತ್ । ಸ ಪ್ರದಾಪ್ಯೋಽಕೃಷ್ಟಫಲಂ ಕ್ಷೇತ್ರಮನ್ಯೇನ ಕಾರಯೇತ್ ।। ೨೫೮.

ಒಬ್ಬನು ಹಿತ್ತಲಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾನು ಬೆಳೆಹಾಕದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಬೆಳೆ ಹಾಕಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಬೆಳೆ ಹಾಕದ ಭೂಮಿಯ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲಾದರೂ ಬೆಳೆ ಹಾಕಿಸಬೇಕು.

ಮಾಸಾನಷ್ಟೌ ತು ಮಹಿಷೋ ಸಸ್ಯಘಾತಮ್ಥ ಕಾರಿಣೀ । ದಣ್ಡನಾಯಾ ತದರ್ದ್ಧನ್ತು ಗೌಸ್ತದರ್ದ್ಧನಜಾವಿಕಂ ।। ೨೫೮.

ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದ ಮಹಿಷಿಗೆ ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ದಂಡವಿದೆ; ಹಸುವಿಗೆ ಅದರ ಅರ್ಧ; ಕುರಿ ಅಥವಾ ಆಡುವಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟಿದೆ.

ಭಕ್ಷಯಿತ್ವೋಪವಿಷ್ಟಾನಾಂ ಯಥೋಕ್ತಾದ್ ದ್ವಿಗುಣೋ ದಮಃ । ಸಮಮೇಷಾಂ ವಿವಿತೇಪಿ ಖರೇಷ್ಟ್ರಂ ಮಹಿಷೀಸಮಮ್ ।। ೨೫೮.

ಮೇವು ತಿಂದು ಕುಳಿತಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದಂಡದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಹಿಷಿಗೆ ಹಸುವಿನಷ್ಟೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಯಾವತ್ ಸಸ್ಯಂ ವಿನಷ್ಟನ್ತು ತಾವತ್ ಕ್ಷೇತ್ರೀ ಫಲಂ ಲಭೇತ್ । ಪಾಲಸ್ತಾಡ್ಯೋಽಥ ಗೋಸ್ವಾಮೀ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ ।। ೨೫೮.

ಎಷ್ಟು ಬೆಳೆ ಹಾಳಾದರೂ, ಅಷ್ಟೇ ಫಲವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮಾಲಿಕನು ಪಡೆಯಬೇಕು; ಮೇಯಿಸುವವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ ಮಾಲಿಕನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು.

ಪಥಿ ಗ್ರಾಮವಿವೀತನ್ತೇ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ದೋಷೋ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಅಕಾಮತಃ ಕಾಮಚಾರೇ ಚೌರವದ್ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ ।। ೨೫೮.

ಹಳ್ಳಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಇಲ್ಲ; ಆದರೆ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ, ಕಳ್ಳತನದಂತೆ ದಂಡ ಕೊಡಬೇಕು.

ಮಹೋಕ್ಷೋತ್ಸೃಷ್ಟಪಶವಃ ಸೂತಿಕಾಗನ್ತುಕಾ ಚ ಗೌಃ । ಪಾಲೋ ಯೇಷಾನ್ತು ತೇ ಮೋಚ್ಯಾ ದೈವರಾಜಪರಿಪ್ಲುತಾಃ ।। ೨೫೮.

ದೊಡ್ಡ ಎಮ್ಮೆ ಬಿಡಿಸಿದ ಹಸುಗಳು, ಹೆಣ್ಣು ಹಸು ಹೆರಿಗೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ಹಸುಗಳು—ಇವುಗಳ ಮೇಯಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರ ಅಥವಾ ರಾಜನ ಕಾರಣದಿಂದ ತಪ್ಪು ಇಲ್ಲ.

ಯಥಾರ್ಪಿತಾನ್ ಪಶೂನ್ ಗೋಪಃ ಸಾಯಂ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಯೇತ್ತಥಾ । ಪ್ರಮಾದಮೃತನಷ್ಟಾಂಶ್ಚ ಪ್ರದಾಪ್ಯಃ ಕೃತವೇತನಃ ।। ೨೫೮.

ಗೋಪನು ಹಸುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡೋ ಹಾಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು; ಅವನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಸತ್ತ ಹಸುಗಳಿಗೆ, ವೇತನ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಅವನು ಪರಿಹಾರ ಕೊಡಬೇಕು.

ಪಾಲದೋಷವಿನಾಶೇ ತು ಪಾಲೇ ದಣ್ಡೋ ವಿಧೀಯತೇ । ಅರ್ದ್ಧತ್ರಯೋದಶಪಣಃ ಸ್ವಾಮಿನೋ ದ್ರವ್ಯಮೇವ ಚ ।। ೨೫೮.

ಮೇಯಿಸುವವನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಹಾನಿಯಾದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ಅರ್ಧ ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.

ಗ್ರಾಮೇಚ್ಛಯಾ ಗೋಪ್ರಚಾರೋ ಭೂಮಿರಾಜವಶೇನ ವಾ । ದ್ವಿಜಸ್ತೃಣೈಧಃ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸರ್ವತಃ ಸ್ವವದಾಹರೇತ್ ।। ೨೫೮.

ಹಳ್ಳಿ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ರಾಜನ ಆದೇಶದಿಂದ ಹಸುಗಳು ಮೇಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ದ್ವಿಜನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತನ್ನದಂತೆ ಹುಲ್ಲು, ಕಲ್ಲುಮರ ಮತ್ತು ಹೂಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಧನುಃಶತಂ ಪರೀಣಾಹೋ ಗ್ರಾಮಕ್ಷೇತ್ರಾನ್ತರಂ ಭವೇತ್ । ದ್ವೇ ಶನೇ ಖರ್ವಟಸ್ಯ ಸ್ಯಾನ್ನಗರಸ್ಯ ಚತುಃಶತಮ್ ।। ೨೫೮.

ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಹೊಲದ ಮಧ್ಯೆ ನೂರು ಧನುಸ್ಸಿನ ದೂರ ಇರಬೇಕು; ಹಳ್ಳಿಗೆ ಎರಡು ಧನುಸ್ಸು, ನಗರಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಧನುಸ್ಸು.

ಸ್ವಂ ಲಭೇತಾನ್ಯವಿಕ್ರೀತಂ ಕ್ರೇತುರ್ದ್ದೋಷೋಽಪ್ರಕಾಶಿತೇ । ಹೀನಾದ್ರಹೋ ಹೀನಮೂಲ್ಯೇ ವೇಲಾಹೀನೇ ಚ ತಸ್ಕರಃ ।। ೨೫೮.

ಒಬ್ಬನು ತನ್ನದನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೆ ಮಾರದೆ ಇದ್ದರೆ, ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಕೊಳ್ಳುವವನು ಹೇಳದೆ ಇಟ್ಟರೆ ಅವನ ತಪ್ಪು; ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ತಪ್ಪು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗಡಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೊಳ್ಳುವವನು ಕಳ್ಳನೆಂದು ಪರಿಗಣನೆ.

ನಷ್ಟಾ ಪಹೃತಮಾಸಾದ್ಯ ಹರ್ತ್ತಾರಂ ಗ್ರಾಹಯೇನ್ನರಮ್ । ದೇಶಕಾಲಾತಿಪತ್ತೌ ವಾ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸ್ವಯಮರ್ಪಯೇತ್ ।। ೨೫೮.

ಕಳವಾದ ಅಥವಾ ಕಳ್ಳತನವಾದ ವಸ್ತು ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ಕಳ್ಳನನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು; ಸಮಯ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳ ಮೀರಿದರೆ, ತಾನೇ ತೆಗೆದು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು.

ವಿಕ್ರೇತುರ್ದ್ದರ್ಶನಾಚ್ಛುದ್ಧಿಃ ಸ್ವಾಮೀ ದ್ರವ್ಯಂ ನೃಪೋ ದಮಮ್ । ಕ್ರೇತಾ ಮೂಲ್ಯಂ ಸಮಾಪ್ನೋತಿ ತಸ್ಮಾದ್ಯಸ್ತವ ವಿಕ್ರಯೀ ।। ೨೫೮.

ವಸ್ತು ತೋರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮಾರುವವನು ಪವಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮಾಲೀಕನು ತನ್ನ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ರಾಜನು ದಂಡವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕೊಳ್ಳುವವನು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಆಗಮೇನೋಪಭೋಗೇನ ನಷ್ಟಂ ಭಾವ್ಯಮತೋಽನ್ಯಥಾ । ಪಞ್ಚಬನ್ಧೋ ದಮಸ್ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೇ ತೇನಾಪ್ಯಭಾವಿತೇ ।। ೨೫೮.

ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ವಸ್ತು ಕಳೆದುಹೋದರೆ, ಅದನ್ನು ಹಾಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು; ಬೇರೆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಳೆದುಹೋದರೆ, ಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ರಾಜನು ಐದುಪಟ್ಟು ಬದ್ಧಕಟ್ಟನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹೃತಂ ಪ್ರನಷ್ಟಂ ಯೋ ದ್ರವ್ಯಂ ಪರಹಸ್ತದವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಅನಿವೇದ್ಯ ನೃಪೇ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಸ ತು ಷಣ್ಣವತಿಂ ಪಣಾನ್ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಕಳವಾದ ಅಥವಾ ಕಳೆದುಹೋದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಹತ್ತಿರ ಕಂಡು, ಅದನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ತೊಂಬತ್ತಾರು ಪಣ ದಂಡವನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕು.

ಶೌಲಿಕಕೈಃ ಸ್ಥಾನಪಾಲೈರ್ವಾ ನಷ್ಟಾಪಹೃತಮಾಹೃತಂ । ಅರ್ವ್ವಾಕ್ ಸಂವತ್ಸರಾತ್ ಸ್ವಾಮೀ ಲಭತೇ ಪರತೋ ನೃಪಃ ।। ೨೫೮.

ಕಾವಲುಗಾರರು ಅಥವಾ ರಕ್ಷಕರು ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ಕಳವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದರೆ, ಮಾಲೀಕನು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ನಂತರ ಅದು ರಾಜನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಪಣಾನೇಕಶಫೇ ದದ್ಯಾಚ್ಚತುರಃ ಪಞ್ಚ ಮಾನುಷೇ । ಮಹಿಷೋಷ್ಟ್ರಗವಾಂ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಪಾದಂ ಪಾದಮಜಾವಿಕೇ ।। ೨೫೮.

ಒಂದುಗಾಲು ಪ್ರಾಣಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಣ, ಮಾನವನಿಗೆ ಐದು ಪಣ, ಎಮ್ಮೆ, ಒಂಟೆ, ಹಸುವಿಗೆ ಎರಡು ಪಣ, ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಗಳಿಗೆ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಪಣ ಕೊಡಬೇಕು.

ಸ್ವಕುಟುಮ್‌ಬಾವಿರೋಧೇನ ದೇಯಂ ದಾರಸುತಾದೃತೇ । ನಾನ್ವಯೇ ಸತಿ ಸರ್ವಸ್ವಂ ದೇಯಂ ಯಚ್ಚಾನ್ಯಸಂಶ್ರುತಮ್ ।। ೨೫೮.

ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ವಾರಸುದಾರರು ಇದ್ದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ನೀಡಬಾರದು.