ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಕರೌ ವಿಮೃದಿತವ್ರೀಹೇರ್ಲಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ತತೋ ನ್ಯಸೇತ್ । ಸಪ್ತಾಶ್ವತ್ಥಸ್ಯ ಪತ್ರಾಣಿ ತಾವತ್ ಸೂತ್ರೇಣ ವೇಷ್ಟಯೇತ್ ।। ೨೫೫.

ಹತ್ತಿದ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿ, ನಂತರ ಆ ಕೈಗಳ ಮೇಲೆ ಏಳು ಅಶ್ವತ್ಥದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು.

ತ್ವಮೇವ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮನ್ತಶ್ಚರಸಿ ಪಾವಕ । ಸಾಕ್ಷಿವತ್ ಪುಣ್ಯಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಬ್ರೂಹಿ ಸತ್ಯಙ್ಕರೇ ಮಮ ।। ೨೫೫.

ಪಾವಕನೆ, ನೀನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೊಳಗೂ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ; ಪುಣ್ಯ, ಪಾಪಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ, ನನಗಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು.

ತಸ್ಯೇತ್ಯುಕ್ತವತೋ ಲೌಹಂ ಪಶ್ಚಾಶತ್‌ಪಲಿಕಂ ಸಮಮ್ । ಅಗ್ನಿವರ್ಣಂ ನ್ಯಸೇತ್ ಪಿಣ್ಡಂ ಹಸ್ತಯೋರುಭಯೋರಪಿ ।। ೨೫೫.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಐವತ್ತು ಪಲ ತೂಕದ ಕಬ್ಬಿಣದ ತುಂಡನ್ನು, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕೆಂಪಾಗಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿ ಇಡಬೇಕು.

ಸ ತಮಾದಾಯ ಸಪ್ತೈವ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಶನೈರ್ವ್ರಜೇತ್ । ಷೋಡ಼ಶಙ್ಗುಲಕಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಮಣ್ಡಲಂ ತಾವದನ್ತರಮ್ ।। ೨೫೫.

ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಏಳು ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ದಾಟಬೇಕು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೃತ್ತವೂ ಹದಿನಾರು ಬೆರಳಷ್ಟು ದೂರ ಇರಬೇಕು.

ಮುಕ್ತ್ವಾಗ್ನಿಂ ಮೃದಿತವ್ರೀಹಿರದಗ್ಧಃ ಶುದ್ಧಿಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಅನ್ತರಾ ಪತಿತೇ ಪಿಣ್ಡೇ ಸನ್ದೇಹೇ ವಾ ಪುನರ್ಹರೇತ್ ।। ೨೫೫.

ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿದ ಅಕ್ಕಿ ಸುಡದೆ ಉಳಿದರೆ, ಅವನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಡು ಬಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಂಶಯವಾದರೆ, ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪವಿತ್ರಾಣಾಂ ಪವಿತ್ರ ತ್ವಂ ಶೋಧ್ಯಂ ಶೋಧಯ ಪಾವಕ। ಸತ್ಯೇನ ಮಾಭಿರಕ್ಷಸ್ವ ವರುಣೇತ್ಯಭಿಶಸ್ತಕಮ್ ।। ೨೫೫.

ಪಾವಕನೆ, ಪವಿತ್ರರಲ್ಲಿ ನೀನು ಪವಿತ್ರನು; ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸು; ಸತ್ಯದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ವರుణನೆಂದು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು.

ನಾಭಿದಘ್ನೋದಕಸ್ಥಸ್ಯ ಗೃಹೀತ್ವೋರೂ ಜಲಂ ವಿಶೇತ್ । ಸಮಕಾಲಮಿಷುಂ ಮುಕ್ತಮಾನೀಯಾದ್ಯೋ ಜವೀ ನರಃ ।। ೨೫೫.

ನಾಭಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ತೊಡೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನೀರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು, ವೇಗಿಯಾದವನು ಅದನ್ನು ತಂದುಕೊಡಬೇಕು.

ಯದಿ ತಸ್ಮಿನ್ನಿಮಗ್ನಾಙ್ಗಂ ಪಶ್ಯೇಚ್ಚೇಚ್ಛುದ್ಧಿಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ತ್ವಂ ವಿಷ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರ ಸತ್ಯಧರ್ಮೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೨೫೫.

ಅವನ ದೇಹ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವಾಗ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ನೀನು ವಿಷ, ಬ್ರಹ್ಮಣನ ಮಗ, ಸತ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.

ತ್ರಾಯಸ್ವಾಸ್ಮಾದಭೀಶಾಪಾತ್ ಸತ್ಯೇನ ಭವ ಮೇಽಮೃತಮ್ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ವಿಷಂ ಶಾರ್ಙ್ಗ ಭಕ್ಷಯೇದ್ಧಿಮಶೈಲಜಂ ।। ೨೫೫.

ಈ ಶಾಪದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು; ಸತ್ಯದಿಂದ ನಾನು ಅಮೃತನಾಗಲಿ; ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಶಾರಂಗನೆ, ಹಿಮಾಲಯದ ಪವಿತ್ರ ವಿಷವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಯಸ್ಯ ವೇಗೈರ್ವಿನಾ ಜೀರ್ಣಂ ಶುದ್ಧಿಂ ತಸ್ಯ ವಿನಿರ್ದ್ದಿಶೇತ್ । ದೇವಾನುಗ್ರಾನ್ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಚ್ಯ ತತ್ಸ್ನಾನೋದಕಮಾಹರೇತ್ ।। ೨೫೫.

ಯಾರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಆಗದೆ ಅದು ಜೀರ್ಣವಾದರೆ, ಅವನನ್ನು ಶುದ್ಧನೆಂದು ಘೋಷಿಸಬೇಕು; ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ತರುವನು.

ಸಂಶ್ರಾವ್ಯ ಪಾಯಯೇತ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಲಾತ್ತು ಪ್ರಸೃತಿತ್ರಯಮ್ । ಆಚತುರ್ದ್ದಶಮಾದಹ್ನೋ ಯಸ್ಯ ನೋ ರಾಜದೈವಿಕಮ್ ।। ೨೫೫.

ಅದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಆ ನೀರನ್ನು ಮೂರು ಸಲ ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದವರೆಗೆ ರಾಜ ಅಥವಾ ದೇವರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯವಾಗದಿದ್ದರೆ—

ವ್ಯಸನಂ ಜಾಯತೇ ಘೋರಂ ಸ ಶುದ್ಧಃ ಸ್ಯಾದಸಂಶಯಮ್ । ಸತ್ಯವಾಹನಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ಗೋಬೀಜಕನಕಾನಿ ಚ ।। ೨೫೫.

ಯಾವುದೇ ಭಯಾನಕ ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಶುದ್ಧನು; ಸತ್ಯದ ಆಯುಧಗಳು, ಹಸುಗಳು, ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನ—

ದೇವತಾಗುರುಪಾದಾಶ್ಚ ಇಷ್ಟಾಪೂರ್ತ್ತಕೃತಾನಿ ಚ । ಇತ್ಯೇತೇ ಸುಕರಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಶಪಥಾಃ ಸ್ವಲ್ಪಸಂಶಯೇ ।। ೨೫೫.

ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಪಾದಗಳು, ಹೋಮ ಮತ್ತು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು—ಇವು ಸಣ್ಣ ಸಂಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಸೀಗ್ನೋ ವಿವಾದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಯ ಸಾಮನ್ತಾಃ ಸ್ಥವಿರಾ ಗಣಾಃ ಗೋಪಾಃ ಸೀಮಾಕೃಷಾಣಾ ಯೇ ಸರ್ವೇ ಚ ವನಗೋಚರಾಃ ।। ೨೫೭.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಭೂಮಿ ಸಂಬಂಧದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ, ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು, ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವರು, ಗಡಿ ಗುರುತಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಕಾಡು, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವ ಎಲ್ಲರೂ—

ನಯೇಯುರೇತೇ ಸೀಮಾನಂ ಸ್ಥಲಾಙ್ಗಾರತುಷದ್ರುಮೈಃ । ಸೇತುವಲ್ಮೀಕನಿಮ್ನಾಸ್ಥಿಚೈತ್ಯಾದ್ಯೈರುಪಲಕ್ಷಿತಾಮ್ ।। ೨೫೭.

ಇವರು ಭೂಮಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು; ಅದು ಮಣ್ಣು, ಬೂದಿ, ಹುಲ್ಲು, ಮರಗಳು, ಕಟ್ಟೆಗಳು, ಪಿಟ್ಟೆಗಳು, ಗುಂಡಿಗಳು, ಶಿಲಾಸ್ಮಾರಕಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು.

ರಕ್ತಸ್ರಗ್ವಸನಾಃ ಸೀಮಾನ್ನಯೇಯುಃ ಕ್ಷಿತಿಧಾರಿಣಃ ।। ೨೫೮.

ಕೆಂಪು ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದವರು, ಭೂಮಿಯ ರಾಜರೆ, ಗಡಿಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕು.

ಅನೃತೇ ತು ಪೃಥಗ್ದಣ್ಡ್ಯಾ ರಾಜ್ಞಾ ಮಧ್ಯಮಸಾಹಸಮ್ । ಅಭಾವೇ ಜ್ಞಾತೃಚಿಹ್ನಾನಾಂ ರಾಜಾ ಸೀಮ್ನಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತಕಃ ।। ೨೫೮.

ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ರಾಜನಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು. ಗಡಿಯ ಗುರುತು ಹೇಳುವವರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಜನೇ ಗಡಿಯ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಆರಾಮಾಯತನಗ್ರಾಮನಿಪಾನೋದ್ಯಾನವೇಶ್ಮಸು । ಏಷ ಏವ ವಿಧಿರ್ಜ್ಞೇಯೋ ವರ್ಷಾಗ್ವುಪ್ರವಹೇಷು ಚ ।। ೨೫೮.

ತೋಟ, ದೇವಾಲಯ, ಹಳ್ಳಿ, ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿ, ಉದ್ಯಾನ, ಮನೆ ಮತ್ತು ಮಳೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು—ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಮರ್ಯ್ಯಾದಾಯಾಃ ಪ್ರಭೇದೇಷು ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಯ ಹರಣೇ ತಥಾ । ಮರ್ಯ್ಯಾದಾಯಾಶ್ಚ ದಣ್ಡ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರಧಮೋತ್ತಮಮಧ್ಯಮಾಃ ।। ೨೫೮.

ಗಡಿಯ ಭೇದ ಅಥವಾ ಭೂಮಿ ಕಳವು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಗಡಿಯ ಮೆರಗು ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ, ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ನ ನಿಷೇಧ್ಯೋಽಲ್ಪಬಾಧಸ್ತು ಸೇತುಃ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಕಃ । ಪರಭೂಮಿಂ ಹರನ್ ಕೂಪಃ ಸ್ವಲ್ಪಕ್ಷೇತ್ರೋ ಬಹೂದಕಃ ।। ೨೫೮.

ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಒಳ್ಳೆಯದು ತರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬಾರದು. ಆದರೆ, ಇತರರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಗದಲ್ಲಾದರೂ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಇರುವ ಬಾವಿ ತೆಗೆದರೆ, ಅದು ಅನುಮತಿಸಬಾರದು.

ಸ್ವಾಮಿನೇ ಯೋಽನಿವೇದ್ಯೈವ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಸೇತುಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್ । ಉತ್ಪನ್ನೇ ಸ್ವಾಮಿನೋ ಭೋಗಸ್ತದಭಾವೇ ಮಹೀಪತೇಃ ।। ೨೫೮.

ಯಾರು ಭೂಮಿಯ ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ಹೇಳದೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿದರೆ, ಮಾಲಿಕ ಇದ್ದರೆ ಅವನಿಗೇ ಉಪಯೋಗ ಸಿಗಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಜನಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಫಾಲಾಹತಮಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಯೋ ನ ಕುರ್ಯಾನ್ನ ಕಾರಯೇತ್ । ಸ ಪ್ರದಾಪ್ಯೋಽಕೃಷ್ಟಫಲಂ ಕ್ಷೇತ್ರಮನ್ಯೇನ ಕಾರಯೇತ್ ।। ೨೫೮.

ಒಬ್ಬನು ಹಿತ್ತಲಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾನು ಬೆಳೆಹಾಕದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಬೆಳೆ ಹಾಕಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಬೆಳೆ ಹಾಕದ ಭೂಮಿಯ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲಾದರೂ ಬೆಳೆ ಹಾಕಿಸಬೇಕು.

ಮಾಸಾನಷ್ಟೌ ತು ಮಹಿಷೋ ಸಸ್ಯಘಾತಮ್ಥ ಕಾರಿಣೀ । ದಣ್ಡನಾಯಾ ತದರ್ದ್ಧನ್ತು ಗೌಸ್ತದರ್ದ್ಧನಜಾವಿಕಂ ।। ೨೫೮.

ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದ ಮಹಿಷಿಗೆ ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ದಂಡವಿದೆ; ಹಸುವಿಗೆ ಅದರ ಅರ್ಧ; ಕುರಿ ಅಥವಾ ಆಡುವಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟಿದೆ.

ಭಕ್ಷಯಿತ್ವೋಪವಿಷ್ಟಾನಾಂ ಯಥೋಕ್ತಾದ್ ದ್ವಿಗುಣೋ ದಮಃ । ಸಮಮೇಷಾಂ ವಿವಿತೇಪಿ ಖರೇಷ್ಟ್ರಂ ಮಹಿಷೀಸಮಮ್ ।। ೨೫೮.

ಮೇವು ತಿಂದು ಕುಳಿತಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದಂಡದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಹಿಷಿಗೆ ಹಸುವಿನಷ್ಟೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಯಾವತ್ ಸಸ್ಯಂ ವಿನಷ್ಟನ್ತು ತಾವತ್ ಕ್ಷೇತ್ರೀ ಫಲಂ ಲಭೇತ್ । ಪಾಲಸ್ತಾಡ್ಯೋಽಥ ಗೋಸ್ವಾಮೀ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ ।। ೨೫೮.

ಎಷ್ಟು ಬೆಳೆ ಹಾಳಾದರೂ, ಅಷ್ಟೇ ಫಲವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮಾಲಿಕನು ಪಡೆಯಬೇಕು; ಮೇಯಿಸುವವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ ಮಾಲಿಕನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು.

ಪಥಿ ಗ್ರಾಮವಿವೀತನ್ತೇ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ದೋಷೋ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಅಕಾಮತಃ ಕಾಮಚಾರೇ ಚೌರವದ್ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ ।। ೨೫೮.

ಹಳ್ಳಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಇಲ್ಲ; ಆದರೆ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ, ಕಳ್ಳತನದಂತೆ ದಂಡ ಕೊಡಬೇಕು.

ಮಹೋಕ್ಷೋತ್ಸೃಷ್ಟಪಶವಃ ಸೂತಿಕಾಗನ್ತುಕಾ ಚ ಗೌಃ । ಪಾಲೋ ಯೇಷಾನ್ತು ತೇ ಮೋಚ್ಯಾ ದೈವರಾಜಪರಿಪ್ಲುತಾಃ ।। ೨೫೮.

ದೊಡ್ಡ ಎಮ್ಮೆ ಬಿಡಿಸಿದ ಹಸುಗಳು, ಹೆಣ್ಣು ಹಸು ಹೆರಿಗೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ಹಸುಗಳು—ಇವುಗಳ ಮೇಯಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರ ಅಥವಾ ರಾಜನ ಕಾರಣದಿಂದ ತಪ್ಪು ಇಲ್ಲ.

ಯಥಾರ್ಪಿತಾನ್ ಪಶೂನ್ ಗೋಪಃ ಸಾಯಂ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಯೇತ್ತಥಾ । ಪ್ರಮಾದಮೃತನಷ್ಟಾಂಶ್ಚ ಪ್ರದಾಪ್ಯಃ ಕೃತವೇತನಃ ।। ೨೫೮.

ಗೋಪನು ಹಸುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡೋ ಹಾಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು; ಅವನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಸತ್ತ ಹಸುಗಳಿಗೆ, ವೇತನ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಅವನು ಪರಿಹಾರ ಕೊಡಬೇಕು.

ಪಾಲದೋಷವಿನಾಶೇ ತು ಪಾಲೇ ದಣ್ಡೋ ವಿಧೀಯತೇ । ಅರ್ದ್ಧತ್ರಯೋದಶಪಣಃ ಸ್ವಾಮಿನೋ ದ್ರವ್ಯಮೇವ ಚ ।। ೨೫೮.

ಮೇಯಿಸುವವನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಹಾನಿಯಾದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ಅರ್ಧ ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.