ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಯೇ ಪಾತಕಕೃತಾಂ ಲೋಕಾ ಮಹಾಪಾತಕಿನಾಂ ತಥಾ । ಅಗ್ನಿದಾನಾಞ್ಚ ಯೇ ಲೋಕಾ ಯೇ ಚ ಸ್ತ್ರೀಬಾಲಘಾತಿನಾಂ ।। ೨೫೫.

ಮಹಾಪಾತಕ ಮಾಡಿದವರು, ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವವರು, ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವರು ಪಡೆಯುವ ಲೋಕಗಳು—

ತಾನ್ ಸರ್ವ್ವಾನ್ ಸಮವಾಪ್ನೋತಿ ಯಃ ಸಾಕ್ಷ್ಯಮನೃತಂ ವದೇತ್ । ಸುಕೃತಂ ಯತ್ತ್ವಾಯಾ ಕಿಞಅಚಿಜ್ಜನ್ಮಾನ್ತರಶತೈಃ ಕೃತಮ್ ।। ೨೫೫.

ಅಂತಹ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳುವವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಶತಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯವೂ—

ತಸ್ತರ್ವಂ ತಸ್ಯ ಜಾನೀಹಿ ಯಂ ಪರಾಜಯಸೇ ಮೃಷಾ । ದ್ವೈಧೇ ಬಹೂನಾಂ ವಚನಂ ಸಮೇಷು ಗುಣಇನಾನ್ತಥಾ ।। ೨೫೫.

ಯಾವುದೇ ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸೋಲಿಸಿದರೆ, ಆ ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಅನೇಕ ಜನರ ಮಾತು ವಿಭಜನೆಯಾದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಗುಣವಿರುವವರ ಮಾತು ಪ್ರಭಾವಿ.

ಗುಣಿದ್ವೈಧೇ ತು ವಚನಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಯೇ ಗುಣವತ್ತರಾಃ । ಯಸ್ಯೋಚುಃ ಸಾಕ್ಷಇಣಃ ಸತ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಸ ಜಯೀ ಭವೇತ್ ।। ೨೫೫.

ಗುಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಇದ್ದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಗುಣವಿರುವವರ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಯಾರ ಪರವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಸತ್ಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವನಿಗೆ ಜಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನ್ಯಥಾ ವಾದಿನೋ ಯಸ್ಯ ಧ್ರುವಸ್ತಸ್ಯ ಪರಾಜಯಃ ಉಕ್ತೇಪಿ ಸಾಕ್ಷಇಭಿಃ ಸಾಕ್ಷ್ಯೇ ಯದ್ಯನ್ಯೇ ಗುಣವತ್ತರಾಃ ।। ೨೫೫.

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಗುಣವಿರುವ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿರುವವನು ಖಂಡಿತ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ; ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರೂ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹೆಚ್ಚು ಗುಣವಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಮಾತೇ ಮಾನ್ಯ.

ದ್ವಿಗುಣಾವಾನ್ಯಥಾ ಬ್ರಯುಃ ಕೂಟಾಃ ಸ್ಯು ಪೂರ್ವಸಾಕ್ಷಇಣಃ । ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಗ್ದಣ್ಡನೀಯಾಃ ಕೂಟಕೃತ್ಸಾಕ್ಷಇಣಸ್ತಥಾ ।। ೨೫೫.

ನಂತರದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ, ಮೊದಲಿನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು; ನಕಲಿ ಮಾಡುವವರನ್ನೂ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಂಡಿಸಬೇಕು.

ವಿವಾದಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಂ ದಣ್ಡಂ ವಿವಾಸ್ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಯಃ ಸಾಕ್ಷ್ಯಂ ಶ್ರಾವಿತೋಽನ್ಯೇಭ್ಯೋ ನಿಹ್ನತೇ ತತ್ತಮೋವೃತಃ ।। ೨೫೫.

ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರೆ, ಅವನನ್ನು ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು.

ಸ ದಾಪ್ಯೋಷ್ಟಗುಣಂ ದಣ್ಡಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ್ತು ವಿವಾಸಯೇತ್ । ವರ್ಣಿನಾಂ ಹಿ ಬಧೋ ಯತ್ರ ತತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಽನೃತಂ ವದೇತ್ ।। ೨೫೫.

ಅವನು ಎಂಟು ಪಟ್ಟು ದಂಡ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು; ಯಾವ ವರ್ಣದವನು ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಿದರೂ ಬಂಧನ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಯಃ ಕಶ್ಚಿದರ್ಥೋಽಭಿಮತಃ ಸ್ವರುಕಚ್ಯಾ ತು ಪರಸ್ಪರಂ । ಲೇಖ್ಯಂ ತು ಸಾಕ್ಷಿಮತ್ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಧನಿಕಪೂರ್ವಕಮ್ ।। ೨೫೫.

ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಾಲಕೊಟ್ಟವನ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಬರೆಯಬೇಕು.

ಸಮಾಮಾಸತದರ್ದ್ಧಾಹರ್ನ್ನಾಮಜಾತಿಸ್ವಗೋತ್ರಜೈಃ । ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಕಾತ್ಮೀಯಪಿತೃನಾಮಾದಿಚಿಹ್ನಿತಮ್ ।। ೨೫೫.

ಆ ಋಣದ ದಾಖಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕು. ಅದರಲ್ಲಿ ಋಣಿಯಾಗಿರುವವನ ಹೆಸರೂ, ಜಾತಿಯೂ, ಕುಲವೂ, ಕುಟುಂಬವೂ, ಅವನ ಜೊತೆ ಓದಿದವರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಹೆಸರುಗಳೂ, ಹಾಗೂ ಪಿತೃಪೂರ್ವಜರ ಗುರುತುಗಳೂ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು.

ಸಮಾಪ್ತೇಽರ್ಥೇ ಋಣೀ ನಾಮ ಸ್ವಹಸ್ತೇನ ನಿವೇಶಯೇತ್ । ಮತಂ ಮೇಽಮುಕಪುತ್ರಸ್ಯ ಯದತ್ರೋಪರಿಲೇಖಿತಂ ।। ೨೫೫.

ವಿಷಯ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಋಣಿಯಾಗಿರುವವನು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಬರೆಯಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ನನ್ನ ಮಗನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಸಾಕ್ಷಇಣಶ್ಚ ಸ್ವಹಸ್ತೇನ ಪಿತೃನಾಮಕರ್ಪೂರ್ವಕಮ್ । ಅತ್ರಾಹಮಮುಕಃ ಸಾಕ್ಷೀ ಲಿಖೇಯುರಿತಿ ರ್ತೇ ಸಮಾಃ ।। ೨೫೫.

ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕುಟುಂಬವನ್ನೂ ಬರೆಯಬೇಕು. 'ಇಲ್ಲಿ ನಾನು, ಅಮೂಕನು, ಸಾಕ್ಷಿ' ಎಂದು ಬರೆಯಬೇಕು. ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರಬಹುದು.

ಅಲಿಪಿಜ್ಞ ಋಣೀ ಯಃ ಸ್ಯಾಲ್ಲೇಖಯೇತ್ ಸ್ವಮತನ್ತು ಸಃ । ಸಾಕ್ಷೀ ವಾ ಸಾಕ್ಷಇಣಾನ್ಯೇನ ಸರ್ವಸಾಕ್ಷಿಸಮೀಪತಃ ।। ೨೫೫.

ಋಣಿಯಾಗಿರುವವನು ಓದಲು ಬರೆಯಲು ಬಾರದವನಾದರೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯು ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು.

ಉಭಯಾಭ್ಯರ್ಥಿನೈತನ್ಮಯಾ ಹ್ಯಮುಕಸೂನುನಾ । ಲಿಖಿತಂ ಹ್ಯಮುಕೇನೇತಿ ಲೇಖಕೋಽಥಾನ್ತತೋ ಲಿಖೇತ ।। ೨೫೫.

ಇದು ಇಬ್ಬರೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ, ನಾನು ಅಮೂಕನ ಮಗನು ಬರೆಯಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಬರೆಯಬೇಕು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, 'ಇದು ಅಮೂಕನು ಬರೆದದ್ದು' ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಗಾರನು ಬರೆಯಬೇಕು.

ವಿನಾಪಿ ಸಾಕ್ಷಿಭಿರ್ಲ್ಲೇಖ್ಯಂ ಸ್ವಹಸ್ತಲಿಖಿತಞ್ಚ ಯತ್ । ತತ್ ಪ್ರಮಾಣಂ ಸ್ಮೃತಂ ಸರ್ವಂ ಬಲೋಪಧಿಕೃತಾದೃತೇ ।। ೨೫೫.

ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಂತ ಕೈಯಿಂದ ಬರೆದ ದಾಖಲೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಲವಂತದಿಂದ ಅಥವಾ ಮೋಸದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಮಾನ್ಯವಲ್ಲ.

ಋಣಂ ಲೇಖ್ಯಕೃತಂ ದೇಯಂ ಪುರುಷೈಸ್ತ್ರಿಭಿರೇವ ತು । ಆಧಿಸ್ತು ಭುಜ್ಯತೇ ತಾವದ್ಯಾವತ್ತನ್ನ ಪ್ರದೀಯತೇ ।। ೨೫೫.

ಬರೆದು ಮಾಡಿದ ಋಣವನ್ನು ಮೂವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಜಾಮೀನನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ದೇಶಾನ್ತರಸ್ಥೇ ದುರ್ಲ್ಲೇಖ್ಯೇ ನಷ್ಟೋನ್ಮೃಷ್ಟೇ ಹೃತೇ ತಥಾ । ಭಿನ್ನೇ ಚ್ಛಿನ್ನೇ ತಥಾ ದಗ್ಧೇ ಲೇಖ್ಯಮನ್ಯತ್ತು ಕಾರಯೇತ್ ।। ೨೫೫.

ದಾಖಲೆ ಬೇರೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಓದಲು ಕಷ್ಟವಾದರೆ, ಕಳೆದುಹೋದರೆ, ಅಳಿಸಿದರೆ, ಕಳ್ಳತನವಾದರೆ, ಮುರಿದರೆ, ಹರಿದರೆ ಅಥವಾ ಸುಟ್ಟಹೋದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ದಾಖಲೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸನ್ದಿಗ್ಧಾರ್ಥವಿಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಸ್ವಹಸ್ತಲಿಖಿತಂ ತು ಯತ್ । ಯುಕ್ತಿಪ್ರಾಪ್ತಿಕ್ರಿಯಾಚಿಹ್ನಸಮ್ಬನ್ಧಾಗಮಹೇತುಭಿಃ ।। ೨೫೫.

ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು, ಸ್ವಂತ ಕೈಯಿಂದ ಬರೆದ ದಾಖಲೆ ಯುಕ್ತಿ, ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ, ಕಾರ್ಯದ ಗುರುತು, ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಡಿಸಬೇಕು.

ಲೇಖ್ಯೇಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠೇಽಭಿಲಿಖೇತ್ ಪ್ರವಿಷ್ಟಮಘಮರ್ಣಿನಃ । ಧನೀ ಚೋಪಗತಂ ದದ್ಯಾತ್ ಸ್ವಹಸ್ತಪರಿಚಿಹ್ನಿತಮ್ ।। ೨೫೫.

ದಾಖಲೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಋಣಿಯಾಗಿರುವವನು ಋಣವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಬರೆಯಬೇಕು. ಹಣ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಸಾಲಕೊಡುವವನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಗುರುತು ಹಾಕಿದ ರಸೀದಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ದತ್ವರ್ಣಂ ಪಾಟಯೇಲ್ಲೇಖ್ಯಂ ಶುದ್ಧ್ಯೈ ಚಾನ್ಯತ್ತು ಕಾರಯೇತ್ । ಸಾಕ್ಷಿಮಚ್ಚ ಭವೇದ್ಯತ್ತು ದದ್ದಾತವ್ಯಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ।। ೨೫೫.

ಹಣ ಪಾವತಿಯಾದ ನಂತರ, ಆ ದಾಖಲೆ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಬೇರೆ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಇದ್ದರೆ, ಕೊಡಬೇಕಾದದು ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಕೊಡಬೇಕು.

ತುಲಾಗ್ನ್ಯಾಪೋ ವಿಷಂ ಕೋಷೋ ದಿವ್ಯಾನೀಹ ವಿಶುದ್ಧಯೇ । ಮಹಾಭಿಯೋಗೇಷ್ವೇತಾನಿ ಶೀರ್ಷಕಸ್ಥೇಽಭಿಯೋಕ್ತರಿ ।। ೨೫೫.

ತೂಗು, ಬೆಂಕಿ, ನೀರು, ವಿಷ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಎಂಬ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಆರೋಪಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆರೋಪಿಸುವವನು ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ರುಚ್ಯಾ ವಾನ್ಯತರಃ ಕುರ್ಯ್ಯಾದಿತರೋ ವರ್ತ್ತಯೇಚ್ಛಿರಃ । ವಿನಾಪಿ ಶೀರ್ಷಕಾತ್ ಕುರ್ಯ್ಯಾನ್ನೃಪದ್ರೋಹೇಽಥ ಪಾತಕೇ ।। ೨೫೫.

ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಇಚ್ಛೆಯೋ ಅವನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ತಲೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಪರೀಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಾಜದ್ರೋಹ ಅಥವಾ ಭಾರೀ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ನಾಸಹಸ್ರಾದ್ಧರೇತ್ ಫಾಲಂ ನ ತುಲಾನ್ನ ವಿಷನ್ತಥಾ । ನೃಪಾರ್ಥೇಷ್ವಭಿಯೋಗೇಷು ವಹೇಯುಃ ಶುಚಯಃ ಸದಾ ।। ೨೫೫.

ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೂಗು, ಹಾಲುಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ವಿಷ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬಾರದು. ರಾಜಕಾರ್ಯದ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶುದ್ಧರಾದವರೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು.

ಸಹಸ್ರಾರ್ಥೇ ಲುಲಾದೀನಿ ಕೋಷಮಲ್ಪೇಽಪಿ ದಾಪಯೇತ್ । ಶತಾರ್ದ್ಧಂ ದಾಪಯೇಚ್ಛುದ್ಧಮಶುದ್ಧೋ ದಣ್ಡಭಾಗ ಭವೇತ್ ।। ೨೫೫.

ಸಾವಿರದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತೂಗು ಮತ್ತು ಇತರ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊತ್ತಕ್ಕೂ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಐವತ್ತಿನ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧನಾದವನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು, ಅಶುದ್ಧನಾದವನು ದಂಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು.

ಸಚೇಲಸ್ನಾತಮಾಹೂಯ ಸೂರ್ಯ್ಯೋದಯ ಉಪೋಷಿತಮ್ । ಕಾರಯೇತ್ಸರ್ವದಿವ್ಯಾನಿ ನೃಪಬ್ರಾಹ್ಮಣಸನ್ನಿಧೌ ।। ೨೫೫.

ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿಸಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಸೂರ್ಯೋದಯದ ವೇಳೆ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕರೆಯಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ರಾಜ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕು.

ತುಲಾ ಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಾನ್ಧಪಙ್ಗುಬ್ರಾಹ್ಮಣರೋಗಿಣಾಂ । ಅಗ್ನಿರ್ಜ್ಜಲಂ ವಾ ಶೂದ್ರಸ್ಯ ಯವಾಃ ಸಪ್ತ ವಿಷಸ್ಯ ವಾ ।। ೨೫೫.

ಮಹಿಳೆ, ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರು, ಕುರುಡು, ಲಂಗಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ತೂಗು ಪರೀಕ್ಷೆ; ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಅಥವಾ ನೀರು; ಅಥವಾ ಏಳು ಯವದಾಣಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿಷ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ತುಲಾಧಾರಣವಿದ್ವದ್ಭಿರಭಿಯುಕ್ತಸ್ತುಲಾಶ್ರಿತಃ । ಪ್ರತಿಮಾನಸಮೀಭೂತೋ ರೇಖಾಂ ಕೃತ್ವಾವತಾರಿತಃ ।। ೨೫೫.

ತೂಗು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾದ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ತೂಗಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಸಮತೂಕಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಗುರುತು ಹಾಕಿ, ತೂಗನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಬೇಕು.

ಆದಿತ್ಯಚನ್ದ್ರಾವನಿಲೋಽನಲಶ್ಚ ದ್ಯೌರ್ಭೂಮಿರಾಪೋ ಹೃದಯಂ ಯಮಶ್ಚ । ಅಹಶ್ಚ ರಾತ್ರಿಸ್ಚ ಉಭೇ ಚ ಸನ್ಧ್ಯೇ ಧರ್ಮ್ಮಶ್ಚ ಜಾನಾತಿ ನರಸ್ಯ ವೃತ್ತಮ್ ।। ೨೫೫.

ಸೂರ್ಯನು, ಚಂದ್ರನು, ಗಾಳಿ, ಬೆಂಕಿ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಹೃದಯ, ಯಮನು, ಹಗಲು, ರಾತ್ರಿ, ಎರಡೂ ಸಂಧ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನುಷ್ಯನ ನಡೆನುಡಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ತ್ವಂ ತುಲೇ ಸತ್ಯಧಾಮಾಸಿ ಪುರಾ ದೇವೈವಿನಿರ್ಮಿತಾ । ಸತ್ಯಂ ವದಸ್ವ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸಂಶಯಾನ್ಮಾಂ ವಿಮೋಚಯ ।। ೨೫೫.

ನೀನು ಸತ್ಯದ ನೆಲೆ, ದೇವತೆಗಳು ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ತೂಗುತಕ್ಕಡಿ, ಸುಂದರಿಯೇ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು; ನನ್ನ ಅನುಮಾನವನ್ನು ನೀನು ದೂರಮಾಡು.