ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಬಹವಃ ಸ್ಯುರ್ಯದಿ ಸ್ವಾಂಶೈರ್ದದ್ಯುಃ ಪ್ರತಿಭುವೋ ಧನಮ್ । ಏಕಚ್ಛಾಯಾಶ್ರಿತೇಷ್ವೇಷು ಧನಿಕಸ್ಯ ಯಥಾರುಚಿ ।। ೨೫೪.

ಒಬ್ಬಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಖಾತರಿದಾರರು ಇದ್ದರೆ, ತಮ್ಮ ಪಾಲಿನಂತೆ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಒಬ್ಬರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವವರಲ್ಲಿ, ಸಾಲಕೊಟ್ಟವನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬಹುದು.

ಪ್ರತಿಭೂರ್ದಾಪಿತೋ ಯತ್ರ ಪ್ರಕಾಶಂ ಧನಿನೇ ಧನಮ್ । ದ್ವಿಗುಣಂ ಪ್ರತಿದಾತವ್ಯಮೃಣಿಕೈಸ್ತಸ್ಯ ತದ್ಭವೇತ್ ।। ೨೫೪.

ಖಾತರಿದಾರನು ತೆರೆದಾಗಿ ಸಾಲಕೊಟ್ಟವನಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ್ದರೆ, ಸಾಲಗಾರನು ಆತನಿಗೆ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು; ಇದು ಆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ನಿಯಮ.

ಸ್ವಸ್ನ್ತತಿಸ್ತ್ರೀಪಶವ್ಯಂ ಧಾನ್ಯಂ ದ್ವಿಗುಣಮೇವ ಚ । ವಸ್ತ್ರಂ ಚತುರ್ಗುಣಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ರಸಶ್ಚಾಷ್ಟಗುಣಸ್ತಥಾ ।। ೨೫೪.

ತಮ್ಮ ಸಂತಾನ, ಮಹಿಳೆ, ಹಸು, ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಬಟ್ಟೆಗೆ ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು, ದ್ರವಗಳಿಗೆ ಎಂಟುಪಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಆಧಿಃ ಪ್ರಣಶ್ಯೇತ್ ದ್ವಿಗುಣೇ ಧನೇ ಯದಿ ನ ಮೋಕ್ಷ್ಯತೇ । ಕಾಲೇ ಕಾಲಕೃತಂ ನಶ್ಯೇತ್ ಫಲಭೋಗ್ಯೋ ನ ನಶ್ಯತಿ ।। ೨೫೪.

ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಹಣ ಪಾವತಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಕಾಲ ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಹಾನಿಯಾದರೆ ಅದು ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಫಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಅದು ಹಾಳಾಗದು.

ಗೋಪ್ಯಾಧಿಬೋಗ್ಯೋ ನಾವೃದ್ಧಿಃ ಸೋಪಕಾರೇಽಥ ಭಾವಿತೇ । ನಷ್ಟೋ ದೇಯೋ ವಿನಷ್ಟಶ್ಚ ದೈವರಾಜಕೃತಾದೃತೇ ।। ೨೫೪.

ಮರೆಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಉಪಕಾರವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ; ಅದು ನಷ್ಟವಾದರೆ, ದೇವರ ಅಥವಾ ರಾಜನ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು.

ಆಧೇಃ ಸ್ವೀಕರಣಾತ್ಸಿದ್ಧೀರಕ್ಷಮಾಣೋಪ್ಯಸಾರತಾಮ್ । ಯಾತಶ್ಚೇದನ್ಯ ಆಧೇಯೋ ಧನಭಾಗ್‌ ವಾ ಧನೀ ಭವೇತ್ ।। ೨೫೪.

ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅದು ಹಾಳಾದರೆ ಅಥವಾ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಸಾಲಕೊಟ್ಟವನು ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಭಾಗ ಅಥವಾ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಚರಿತ್ರಂ ಬನ್ಧಕಕೃತಂ ಸವೃದ್ಧಂ ದಾಪಯೇದ್ವನಂ । ಸತ್ಯಹ್ಕಾರಕೃತಂ ದ್ರವ್ಯಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಪ್ರತಿದಾಪಯೇತ್ ।। ೨೫೪.

ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಅಥವಾ ಭದ್ರತೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು; ಸತ್ಯವಂತಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಎರಡುಪಟ್ಟು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು.

ಉಪಸ್ಥಿತಸ್ಯ ಮೋಕ್ತವ್ಯ ಆಧಿರ್ದಣ್ಡೋಽನ್ಯಥಾ ಭವೇತ್ । ಪ್ರಯೋಜಕೇ ಸತಿ ಧನಂ ಕುಲೇನ್ಯಸ್ಯಾಧಿಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೨೫೪.

ಸಾಲಕೊಟ್ಟವನು ಹಾಜರಿದ್ದಾಗ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ದೇಶ ಪೂರೈಸಿದರೆ, ಸಾಲಕೊಟ್ಟವನು ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬಹುದು.

ತತ್‌ಕಾಲಕೃತಮೂಲ್ಯೋ ವಾ ತತ್ರ ತಿಷ್ಠೇದವೃದ್ಧಿಕಃ । ವಿನಾ ಧಾರಣಕಾದ್ವಾಪಿ ವಿಕ್ರೀಣೀತೇ ಸಸಾಕ್ಷಿಕಮ್ ।। ೨೫೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾದ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಮೂಲ ಬೆಲೆ ಬಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯಬೇಕು; ಅಥವಾ ವಸ್ತು ಉಳಿಯದಿದ್ದರೆ, ಸಾಕ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.

ಯದಾ ತು ದ್ವಿಗುಣೀಭೂತಮೃಣಮಾಧೌ ತದಾ ಖಲು । ಮೋಚ್ಯಶ್ಚಾಧಿಸ್ತದುತ್ಪಾದ್ಯ ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ದ್ವಿಗುಣೇ ಧಣೇ ।। ೨೫೪.

ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಸಾಲ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಆದಾಗ, ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಎರಡುಪಟ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ ಅದು ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಸನಸ್ಥಮನಾಖ್ಯಾಯ ಹಸ್ತೇಽನ್ಯಸ್ಯ ಯದರ್ಪಯೇತ್ । ದ್ರವ್ಯಂ ತದೌಪನಿಧಿಕಂ ಪ್ರತಿದೇಯಂ ತಥೈವ ತತ್ ।। ೨೫೪.

ಯಾರಾದರೂ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹೇಳದೆ, ತನ್ನ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅದು ಜಮಾ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು.

ನ ದಾಪ್ಯೋಽಪಹೃತಂ ತತ್ತು ರಾಜದೈವಕತಸ್ಕರೈಃ । ಪ್ರೇಪಶ್ಚೇನ್ಮಾರ್ಗಿತೇ ದತ್ತೇ ದಾಪ್ಯೋ ದಣ್ಡಶ್ಚ ತತ್ಸಮಮ್ ।। ೨೫೪.

ರಾಜನು, ದೇವತೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಳ್ಳರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆ ವಸ್ತು ಮತ್ತೆ ಸಿಕ್ಕಿ, ಹುಡುಕಿ, ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ದಂಡವೂ ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ಆಜೀವನ್ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ದಣ್ಡ್ಯೋ ದಾಪ್ಯಸ್ತಚ್ಚಾಪಿ ಸೋದಯಂ । ಯಾಚಿತಾವಾಹಿತನ್ಯಾಸೇ ನಿಕ್ಷೇಪೇಷ್ವಪ್ಯಯಂ ವಿಧಿಃ ।।೨೫೪.

ಯಾರಾದರೂ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಜೀವಮಾನ ದಂಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಡ್ಡಿಯೊಡನೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕು. ಕೇಳಿದರೂ ಕೇಳದರೂ, ಜಮೆ ಅಥವಾ ಉಳಿತಾಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ತಪಸ್ವಿನೋ ದಾನಶೀಲಾಃ ಕುಲೀನಾಃ ಸತ್ಯವಾದಿನಃ । ಧರ್ಮ್ಮಪ್ರಧಾನಾ ಋಜವಃ ಪುತ್ರವವಿತೇ ದವೀವಿವುತೀಃ ।। ೨೫೫.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರು, ದಾನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು, ಉತ್ತಮ ಕುಲದವರು, ಸತ್ಯವಾಡುವವರು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಖ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಇಡುವವರು, ನೇರವಾದವರು, ಮತ್ತು ಪುತ್ರರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿರುವವರು—

ಪಞ್ಚಯಜ್ಞಕ್ರಿಯಾಯುಕ್ತಾಃ ಸಾಕ್ಷಇಣಃ ಪಞ್ಚ ವಾ ತ್ರಯಃ । ಯಥಾಜಾತಿ ಯಥಾವರ್ಣ ಸರ್ವ್ವೇ ಸರ್ವ್ವೇಷು ವಾ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೫೫.

ಐದು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾದವರು—ಅವರಲ್ಲಿ ಐದು ಅಥವಾ ಮೂರು ಜನರು, ಅವರ ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ವರ್ಣದ ಪ್ರಕಾರ—ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ತ್ರೀವೃದ್ಧಬಾಲಕಿತವಮತ್ತೋನ್ಮತ್ತಾಭಿಶಸ್ತಕಾಃ । ರಙ್ಗಾವತಾರಿಪಾಷಣ್ಡಿಕೂಟಕೃದ್ವಿಕಲೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ ।। ೨೫೫.

ಹೆಂಗಸರು, ವೃದ್ಧರು, ಮಕ್ಕಳ, ಜುಗಾರಿ, ಮದ್ಯಪಾನಿಗಳು ಅಥವಾ ಹುಚ್ಚರು, ಅಪವಾದಕ್ಕೊಳಗಾದವರು, ನಟರು, ನಂಬಿಕೆ ಬಿಟ್ಟವರು, ನಕಲಿ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರು—

ಪತಿತಾಪ್ತಾನ್ನಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಹಾಯರಿಪುತಸ್ಕರಾಃ । ಅಸಾಕ್ಷಿಣಃ ಸರ್ವ್ವಸಾಕ್ಷಈ ಚೌರ್ಯ್ಯಪಾರುಷ್ಯಸಾಹಸೇ ।। ೨೫೫.

ಪತನಗೊಂಡವರು, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರೊಡನೆ ಊಟ ಮಾಡುವವರು, ಸಹಚರರು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಶತ್ರುಗಳು, ಕಳ್ಳರು, ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಕಳ್ಳತನ, ಅವಮಾನ ಅಥವಾ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ—

ಉಭಯಾನುಮತಃ ಸಾಕ್ಷಈ ಭವತ್ಯೇಕೋಪಿ ಧರ್ಮ್ಮವಿತ । ಅಬ್ರುವನ್ ಹಿನರಃ ಸಾಕ್ಷಅಯಮೃಣಂ ಸದಶಬನ್ಧಕಮ್ ।। ೨೫೫.

ಎರಡೂ ಪಾರ್ಟಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಒಂದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಸಾಕ್ಷಿಯು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಬಹುದು; ಯಾರಾದರೂ ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳದೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಸದಾ ಆ ಮೌನದ ಸಾಲಿಗೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ರಾಜ್ಞಾ ಸರ್ವಂ ಪ್ರದಾಪ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಷಟ್‌ಚತ್ವಾರಿಂಶಕೇಽಹನಿ । ನ ದದಾತಿ ಹಿ ಯಃ ಸಾಕ್ಷಅಯಂ ಜಾನನ್ನಪಿ ನರಾಧಮಃ ।। ೨೫೫.

ನಲವತ್ತಾರು ದಿನದ ನಂತರ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ರಾಜನಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕು; ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷಿ ನೀಡದ ದುಷ್ಟನು—

ಸ ಕೂಟಸಾಕ್ಷಇಣಆಂ ಪಾಪೈಸ್ತುಲ್ಯೋ ದಣ್ಡೇನ ಚೈವ ಹಿ । ಸಾಕ್ಷಿಣಃ ಶ್ರಾವಯೇದ್ವಾದಿಪ್ರತಿವಾದಿಸಮೀಪಗಾನ್ ।। ೨೫೫.

ಅವನು ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಪಾಪಕ್ಕೂ, ದಂಡಕ್ಕೂ ಸಮಾನನು; ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ವಾದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವಾದಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಕೇಳಿಸಬೇಕು.

ಯೇ ಪಾತಕಕೃತಾಂ ಲೋಕಾ ಮಹಾಪಾತಕಿನಾಂ ತಥಾ । ಅಗ್ನಿದಾನಾಞ್ಚ ಯೇ ಲೋಕಾ ಯೇ ಚ ಸ್ತ್ರೀಬಾಲಘಾತಿನಾಂ ।। ೨೫೫.

ಮಹಾಪಾತಕ ಮಾಡಿದವರು, ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವವರು, ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವರು ಪಡೆಯುವ ಲೋಕಗಳು—

ತಾನ್ ಸರ್ವ್ವಾನ್ ಸಮವಾಪ್ನೋತಿ ಯಃ ಸಾಕ್ಷ್ಯಮನೃತಂ ವದೇತ್ । ಸುಕೃತಂ ಯತ್ತ್ವಾಯಾ ಕಿಞಅಚಿಜ್ಜನ್ಮಾನ್ತರಶತೈಃ ಕೃತಮ್ ।। ೨೫೫.

ಅಂತಹ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳುವವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಶತಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯವೂ—

ತಸ್ತರ್ವಂ ತಸ್ಯ ಜಾನೀಹಿ ಯಂ ಪರಾಜಯಸೇ ಮೃಷಾ । ದ್ವೈಧೇ ಬಹೂನಾಂ ವಚನಂ ಸಮೇಷು ಗುಣಇನಾನ್ತಥಾ ।। ೨೫೫.

ಯಾವುದೇ ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸೋಲಿಸಿದರೆ, ಆ ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಅನೇಕ ಜನರ ಮಾತು ವಿಭಜನೆಯಾದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಗುಣವಿರುವವರ ಮಾತು ಪ್ರಭಾವಿ.

ಗುಣಿದ್ವೈಧೇ ತು ವಚನಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಯೇ ಗುಣವತ್ತರಾಃ । ಯಸ್ಯೋಚುಃ ಸಾಕ್ಷಇಣಃ ಸತ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಸ ಜಯೀ ಭವೇತ್ ।। ೨೫೫.

ಗುಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಇದ್ದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಗುಣವಿರುವವರ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಯಾರ ಪರವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಸತ್ಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವನಿಗೆ ಜಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನ್ಯಥಾ ವಾದಿನೋ ಯಸ್ಯ ಧ್ರುವಸ್ತಸ್ಯ ಪರಾಜಯಃ ಉಕ್ತೇಪಿ ಸಾಕ್ಷಇಭಿಃ ಸಾಕ್ಷ್ಯೇ ಯದ್ಯನ್ಯೇ ಗುಣವತ್ತರಾಃ ।। ೨೫೫.

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಗುಣವಿರುವ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿರುವವನು ಖಂಡಿತ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ; ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರೂ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹೆಚ್ಚು ಗುಣವಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಮಾತೇ ಮಾನ್ಯ.

ದ್ವಿಗುಣಾವಾನ್ಯಥಾ ಬ್ರಯುಃ ಕೂಟಾಃ ಸ್ಯು ಪೂರ್ವಸಾಕ್ಷಇಣಃ । ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಗ್ದಣ್ಡನೀಯಾಃ ಕೂಟಕೃತ್ಸಾಕ್ಷಇಣಸ್ತಥಾ ।। ೨೫೫.

ನಂತರದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ, ಮೊದಲಿನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು; ನಕಲಿ ಮಾಡುವವರನ್ನೂ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಂಡಿಸಬೇಕು.

ವಿವಾದಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಂ ದಣ್ಡಂ ವಿವಾಸ್ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಯಃ ಸಾಕ್ಷ್ಯಂ ಶ್ರಾವಿತೋಽನ್ಯೇಭ್ಯೋ ನಿಹ್ನತೇ ತತ್ತಮೋವೃತಃ ।। ೨೫೫.

ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರೆ, ಅವನನ್ನು ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು.

ಸ ದಾಪ್ಯೋಷ್ಟಗುಣಂ ದಣ್ಡಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ್ತು ವಿವಾಸಯೇತ್ । ವರ್ಣಿನಾಂ ಹಿ ಬಧೋ ಯತ್ರ ತತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಽನೃತಂ ವದೇತ್ ।। ೨೫೫.

ಅವನು ಎಂಟು ಪಟ್ಟು ದಂಡ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು; ಯಾವ ವರ್ಣದವನು ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಿದರೂ ಬಂಧನ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಯಃ ಕಶ್ಚಿದರ್ಥೋಽಭಿಮತಃ ಸ್ವರುಕಚ್ಯಾ ತು ಪರಸ್ಪರಂ । ಲೇಖ್ಯಂ ತು ಸಾಕ್ಷಿಮತ್ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಧನಿಕಪೂರ್ವಕಮ್ ।। ೨೫೫.

ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಾಲಕೊಟ್ಟವನ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಬರೆಯಬೇಕು.