ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸಾಯಕಂ ಪುಙ್ಖಾತ್ತರ್ಜ್ಜನ್ಯಾಙ್ಗುಷ್ಠಕೇನ ತು । ಅನಾಮಯಾ ಪುನರ್ಗೃಹ್ಯ ತಥಾ ಮಧ್ಯಮಯಾಪಿ ಚ ।। ೨೪೯.

ಬಾಣವನ್ನು ಅದರ ರೆಕ್ಕೆ ಭಾಗದಿಂದ ತೊಡೆಯ ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನಂತರ ಉಗುರುಬೆರಳಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹಿಡಿಯಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಮಧ್ಯಮ ಬೆರಳಿನಿಂದಲೂ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ತಾವದಾಕರ್ಷಯೇದ್ವೇಗಾದ್ಯಾವದ್ವಾಣಃ ಸುಪೂರಿತಃ । ಏವಂ ವಿಧಮುಪಕ್ರಮ್ಯ ಮೋಕ್ತವ್ಯಂ ವಿಧಿವತ್ ಖಗಂ ।। ೨೪೯.

ಬಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಂಡುವ ತನಕ ಬಲದಿಂದ ಎಳೆಯಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

ದೃಷ್ಟಿಮುಷ್ಟಿಹತಂ ಲಕ್ಷ್ಯಂ ಭಿನ್ದ್ಯಾದ್ವಾಣೇನ ಸುವ್ರತ । ಮುಕ್ವಾ ತು ಪಶ್ಚಿಮಂ ಹಸ್ತಂ ಕ್ಷಿಪೇದ್ವೇಗೇನ ಪೃಷ್ಠತಃ ।। ೨೪೯.

ಓ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೇ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮುಷ್ಟಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ, ಬಾಣದಿಂದ ಗುರಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಬೇಕು. ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಹಿಂದುಗಡೆಯ ಕೈಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಎಸೆಯಬೇಕು.

ಏತದುಚ್ಛೇದಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ಹಿ ತ್ವಯಾ ದ್ವಿಜ । ಕರ್ಪೂರನ್ತದಧಃ ಕಾರ್ಯ್ಯಮಾಕೃಷ್ಯ ತು ಧನುಷ್ಮತಾ ।। ೨೪೯.

ಇದನ್ನು 'ಕತ್ತರಿಸುವ ವಿಧಾನ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ನೀನು ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಧನುರ್ಧಾರಿ ತನ್ನ ಕೈಮೂಳೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಎಳೆಯಬೇಕು.

ಊದ್‌ರ್ಧ್ವಂ ವಿಮುಕ್ತಕೇ ಕಾರ್ಯೇ ಲಕ್ಷಶ್ಲಿಷ್ಟನ್ತು ಮಧ್ಯಮಂ । ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಂ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಧನಃಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದೈಃ ।। ೨೪೯.

ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಣ ಬಿಡುವಾಗ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಗುರಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಬೇಕು. ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ತು ಸಾಯಕೋ ಜ್ಞೇಯೋ ಭವೇದ್‌ದ್ವಾದಶಮುಷ್ಟಯಃ । ಏಕಾದಶ ತಥಾ ಮಧ್ಯಃ ಕನೀಯಾನ್ದಶಮುಷ್ಟಯಃ ।। ೨೪೯.

ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಾಣದ ಉದ್ದ ಹನ್ನೆರಡು ಮುಷ್ಟಿಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮಧ್ಯಮ ಬಾಣ ಹನ್ನೊಂದು ಮುಷ್ಟಿಗಳಷ್ಟು, ಚಿಕ್ಕದು ಹತ್ತು ಮುಷ್ಟಿಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದೆ.

ಚತುರ್ಹಸ್ತಂ ಧನುಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತ್ರಯಃ ಸಾದ್‌ರ್ಧನ್ತು ಮಧ್ಯಮಂ । ಕನೀಯಸ್ತು ತ್ರಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ನಿತ್ಯಮೇವ ಪದಾತಿನಃ ।। ೨೪೯.

ನಾಲ್ಕು ಮೊಟ್ಟೆಯಷ್ಟು ಧನುಸ್ಸು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಉದ್ದ ಮಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಪಾದಾತಿಗಳಿಗೆ ಎಂದೂ ಮೂರು ಮೊಟ್ಟೆಯಷ್ಟು ಧನುಸ್ಸು ಚಿಕ್ಕದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಪೂರ್ಣಾಯತಂ ದ್ವಿಜಃ ಕೃತ್ವಾ ತತೋ ಮಾಂಸೈರ್ಗದಾಯೂಧಾನ್ । ಸುನಿರ್ಧೌತಂ ಧನುಃ ಕೃತ್ವಾ ಯಜ್ಞಭೂಮೌ ವಿಧಾಪಯೇತ್ ।। ೨೫೦.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಳೆದ ನಂತರ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಗದಾಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ತತೋ ವಾಣಂ ಸಮಾಗೃಹ್ಯ ದಂಶಿತಃ ಸುಸಮಾಹಿತಃ । ಬಧ್ನೀಯಾದ್‌ದೃಢಾಂ ಕಕ್ಷಾಞ್ಚ ದಕ್ಷಿಣಾಮ್ ।। ೨೫೦.

ನಂತರ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಬಲಗೈಯ ರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು.

ವಿಲಕ್ಷಅಯಮಪಿ ತದ್ವಾಣಂ ತತ್ರ ಚೈವ ಸುಸಂಸ್ಥಿತಂ । ತತಃ ಸಮುದ್ಧರೇದ್ವಾಣಂ ತೂಣಾದ್ದಕ್ಷಿಣಪಾಣಿನಾ ।। ೨೫೦.

ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಇದ್ದರೂ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಬಲಗೈಯಿಂದ ತುಣಿಯಿಂದ ಬಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ತೇನೈವ ಸಹಿತಂ ಮಧ್ಯೇ ಶರಂ ಸಙ್‌ಗೃಹ್ಯ ಧಾರಯೇತ್ । ವಾಮಹಸ್ತೇನ ವೈ ಕಕ್ಷಾಂ ಧನುಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸಮುದ್ಧರೇತ್ ।। ೨೫೦.

ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕು. ಎಡಗೈಯಿಂದ ರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು.

ಅವಿಷಣ್ಣಮತಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಗುಣೇ ಪುಙ್ಖಂ ನಿವೇಶಯೇತ್ । ಸಮ್ಪೀಡ್ಯ ಸಿಂಹಕರ್ಣೇನ ಪುಙ್ಖೇನಾಪಿ ಸಮೇ ದೃಢಂ ।। ೨೫೦.

ಮನಸ್ಸು ಅಚಲವಾಗಿರಿಸಿ, ರೆಕ್ಕೆ ಭಾಗವನ್ನು ಧನುಸ್ಸಿನ ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. ಸಿಂಹಕರ್ಣ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆ ಭಾಗದಿಂದ ಸಮವಾಗಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಒತ್ತಬೇಕು.

ವಾಮಕರ್ಣೋಪವಿಷ್ಟಞ್ಚ ಫಲಂ ವಾಮಸ್ಯ ಧಾರಯೇತ್ । ವರ್ಣಾನ್ ಮಧ್ಯಮಯಾ ತತ್ರ ವಾಮಾಙ್ಗುಲ್ಯಾ ಚ ಧಾರಯೇತ್ ।। ೨೫೦.

ಬಾಣದ ತುದಿಯನ್ನು ಎಡಕಿವಿಯ ಹತ್ತಿರ ಇರಿಸಬೇಕು. ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಎಡ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮನೋ ಲಕ್ಷ್ಯಗತಂ ಕೃತ್ವಾ ಮುಷ್ಟಿನಾ ಚ ವಿಧಾನವಿತ್ । ದಕ್ಷಿಣೇ ಗಾತ್ರಭಾಗೋ ತು ಕೃತ್ವಾ ವರ್ಣಂ ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್ ।। ೨೫೦.

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ, ಸರಿಯಾದ ಹಿಡಿತದಿಂದ, ಬಲಭಾಗ ಬಳಸಿ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

ಲಲಾಟಪುಟಸಂಸ್ಥಾನಂ ದಣ್ಡಂ ಲಕ್ಷ್ಯೇ ನಿವೇಶಯೇತ್ । ಆಕೃಷ್ಯ ತಾಡ಼ಯೇತ್ತತ್ರ ಚನ್ದ್ರಕಂ ಷೋಡ಼ಶಙ್ಗುಲಮ್ ।। ೨೫೦.

ಬಾಣದ ದಂಡವನ್ನು ನುಣುಪು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ನಾಸಿಕೆಗೆ ಹತ್ತಿರ ಇಟ್ಟು, ಆರು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ದೂರ ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಗುರುತು ಬರುವಂತೆ ಎಳೆದು ಬಿಡಬೇಕು.

ಮುಕ್ತ್ವಾ ವಾಣಂ ತತಃ ಪಶ್ಚಾದುಲ್ಕಾಶಿಕ್ಷಸ್ತದಾ ತಯಾ । ನಿಗೃಹ್ಣೀಯಾನುಮಧ್ಯಮಯಾ ತತೋಽಙ್ಗುಲ್ಯಾ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೨೫೦.

ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಉಲ್ಕಾಶಿಕ್ಷಾ ವಿಧಾನದಿಂದ, ಮಧ್ಯಮ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಡಿದು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

ಅಕ್ಷಿಲಕ್ಷ್ಯಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್ತೂಣಾಚ್ಚತುರಸ್ರಞ್ಚ ದಕ್ಷಿಣಮ್ । ಚತುರಸ್ರಗತಂ ವೇಧ್ಯಮಭ್ಯಸೇಚ್ಚಾದಿತಃ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೨೫೦.

ತುಣಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮಟ್ಟದ ಗುರಿಗೆ ಬಾಣವನ್ನು ಹಾರಿಸಬೇಕು. ಬಲಭಾಗದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಗುರಿಗೂ ಹಾರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾರಂಭದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಆ ಚೌಕಾಕಾರದ ಗುರಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ತಸ್ಮಾದನನ್ತರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಪರವೃತ್ತಂ ಗತಞ್ಚ ಯತ್ । ನಿಮ್ನಮುನ್ನತವೇಧಞ್ಚ ಅಭ್ಯಸೇತ್ ಕ್ಷಿಪ್ರಕನ್ತತಃ ।। ೨೫೦.

ಆದಕಾರಣದಿಂದ, ನಂತರ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದವು, ಹೊರಗೆ ತಿರುಗಿರುವವು, ದೂರವಾದವು, ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವವು, ಎತ್ತಿರುವವು, ಚಲಿಸುವವು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಬೇಗನೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ವೇಧ್ಯಸ್ಥಾನೇಷ್ವಥೈತೇಷು ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಪುಟಕಾದ್ಧನುಃ । ಹಸ್ತಾವಾಪಶತೈಶ್ಚಿತ್ರೈಸ್ತರ್ಜ್ಜಯೇದ್‌ದುಸ್ತರೈರಪಿ ।। ೨೫೦.

ಊಳಲು ಹೊಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕೈಯ ಬಲದಿಂದ ಬಿಲ್ಲಿನ ಚೀಲದಿಂದ ತೆಗೆದು,色色ವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ತೋರಿಸಿ, ಕಷ್ಟವಾದ ಗುರಿಗಳನ್ನೂ ಬೆದರಿಸಬೇಕು.

ತಸ್ಮಿನ್ ವೇಧ್ಯಗತೇ ವಿಪ್ರ ದ್ವೇ ವೇಧ್ಯೇ ದೃಢಸಂಜ್ಞಕೇ । ದ್ವೇ ವೇಧ್ಯೇ ದುಷ್ಕರೇ ವೇಧ್ಯೇ ದ್ವೇ ತಥಾ ಚಿತ್ರದುಷ್ಕರೇ ।। ೨೫೦.

ಆ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಎರಡು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗುರಿಗಳು, ಎರಡು ಕಷ್ಟವಾದ ಗುರಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟವಾದ ಗುರಿಗಳು ಇವೆ.

ನ ತು ನಿಮ್ನಞ್ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಞ್ಚ ದೃಢವೇಧ್ಯೇ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತೇ । ನಿಮ್ನಂ ದುಷ್ಕರಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ವೇಧ್ಯಮೂದ್‌ರ್ಧ್ವಗತಞ್ಚ ಯತ್ ।। ೨೫೦.

ಆದರೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವದು ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದದು ಗಟ್ಟಿ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ; ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವದು ಕಷ್ಟವಾದದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎತ್ತಿರುವ ಗುರಿಯೂ.

ಮಸ್ತಕಾಯನಮಧ್ಯೇ ತು ಚಿತ್ರದುಷ್ಕರಸಞ್‌ಜ್ಞಕೇ । ಏವಂ ವೇಧ್ಯಗಣಙ್‌ಕೃತ್ವಾ ದಕ್ಷಿಣೇನೇತರೇಣ ಚ ।। ೨೫೦.

ತಲೆಯೂ ದೇಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಗುರಿಯನ್ನು ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟವಾದದು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದರಿಂದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಗುಂಪುಮಾಡಬೇಕು.

ಆರೋಹೇತ್ ಪ್ರಥಮಂ ವೀರೋ ಜಿತಲಕ್ಷಸ್ತತೋ ನರಃ । ಏಷ ಏವ ವಿಧಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತತ್ರ ದೃಷ್ಟಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತೃಭಿಃ ।। ೨೫೦.

ಯಾರು ಮೊದಲು ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೋ ಆ ವೀರನು ಏರಬೇಕು, ನಂತರ ಇತರನು; ಇದೇ ನಿಯಮ ಎಂದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅಧಿಕಂ ಭ್ರಮಣಂ ತಸ್ಯ ತಸ್ಮಾದ್ ವೇಧ್ಯಾತ್ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್ । ಲಕ್ಷ್ಯಂ ಸ ಯೋಜಯೇತ್ತತ್ರ ಪತ್ರಿಪತ್ರಗತಂ ದೃಢಮ್ ।। ೨೫೦.

ಆ ಗುರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿರುಗಾಟವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು.

ಭ್ರಾನ್ತಂ ಪ್ರಚಲಿಚಞ್ಚೈವ ಸ್ಥಿರಂ ಯಚ್ಚ ಭವೇದತಿ । ಸಮನ್ತಾತ್ತಾಡಯೇದ್ ಭಿನ್ದ್ಯಾಚ್ಛೇದಯೇದ್ವ್ಯಥಯೇದಪಿ ।। ೨೫೦.

ಏನು ತಿರುಗುತ್ತಿದೆಯೋ, ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ, ಬಹಳ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಮುರಿದು, ಕತ್ತರಿಸಿ, ನೋವುಂಟುಮಾಡಬೇಕು.

ಕರ್ಮ್ಮಯೋಗವಿಧಾನಜ್ಞೋ ಜ್ಞಾತ್ವೈವಂ ವಿಧಿಮಾಚರೇತ್ । ಮನಸಾ ಚಕ್ಷುಷಾ ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಯೋಗರಿಕ್ಷುರ್ಯಮಂ ಜಯೇತ್ ।। ೨೫೦.

ಕರ್ಮಯೋಗದ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಅರಿತು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ, ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯೋಗದ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು ನಿಯಮವನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಜಿತಹಸ್ತೋ ಜಿತಮತಿರ್ಜ್ಜಿತದೃಗ್‌ಲಕ್ಷ್ಯಸಾಧಕಃ । ನಿಯತಾಂ ಸಿದ್ಧಿಮಾಸಾದ್ಯ ತತೋ ವಾಹನಮಾರುಹೇತ್ ।। ೨೫೧.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಕೈ, ಮನಸ್ಸು, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದವನು, ಖಚಿತವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದು, ನಂತರ ವಾಹನವನ್ನು ಏರಬೇಕು.

ದಶಹಸ್ತೋ ಭವೇತ್ ಪಾಶೋ ವೃತ್ತಃ ಕರಮುಖಸ್ತಥಾ । ಗುಣಕಾರ್ಪಾಸಮುಞ್ಜಾನಾಂ ಭಙ್ಗಸ್ನಾಯ್ವರ್ಕ್ಕವರ್ಮ್ಮಿಣಾಮ್ ।। ೨೫೧.

ಪಾಶವು ಹತ್ತು ಕೈ ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು, ವೃತ್ತವಾಗಿರಬೇಕು, ಕೈಯ ಮುಂಚೂರಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು; ಅದು ಹತ್ತಿ, ಮುಂಜಾ ಹುಲ್ಲು, ಭಂಗ, ಬಲವಾದ ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಕವಚದ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅನ್ಯೇಷಾಂ ಸುದೃಢಾನಾಞ್ಚ ಸುಕೃತಂ ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಮ್ । ತಯಾ ತ್ರಿಂಶತ್‌ಸಮಂ ಪಾಶಂ ಬುಧಃ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ಸುವರ್ತ್ತಿಂತಮ್ ।। ೨೫೧.

ಇನ್ನಿತರಿಗೆ, ಬಹಳ ಬಲಿಷ್ಠರಿಗೆ, ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುತ್ತಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯು ಪಾಶವನ್ನು ಮೂವತ್ತು ಪಟ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಬೇಕು.