ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಅಧಃ ಕಟಿನ್ತು ಧನುಷಃ ಫಲದೇಶನ್ತು ಪತ್ರಿಣಃ । ಧರಣ್ಯಾಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ತ ತೋಲಯಿತ್ವಾ ತಥೈವ ಚ ।। ೨೪೯.

ಬಿಲ್ಲಿನ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಸೊಂಟದ ಬಳಿ, ಬಾಣದ ತುದಿಯನ್ನು ಮುನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ನಂತರ ಅವನ್ನು ಎತ್ತಬೇಕು.

ಭುಜಾಬ್ಯಾಮತ್ರ ಕುಬ್ಜಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಕೋಷ್ಠಾಭ್ಯಾಂ ಶುಭವ್ರತ । ಯಸ್ಯ ವಾಣಂ ಧನುಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪುಙ್ಖದೇಶೇ ಚ ಪತ್ರಿಣಃ ।। ೨೪೯.

ಬಾಹುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಗುಳ್ನೆರೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಡಚಿಕೊಂಡು, ಒಳ್ಳೆಯ ಬಿಲ್ಲು ಎಂದರೆ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಕೈಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವದು.

ವಿನ್ಯಾಸೋ ಧನುಷಶ್ಚೈವ ದ್ವಾದಶಙ್ಗುಲಮನ್ತರಂ । ಜ್ಯಯಾ ವಿಶಿಷ್ಟಃ ಕರ್ತ್ತವ್ಯೋ ನಾತಿಹೀನೋ ನ ಚಾಧಿಕಃ ।। ೨೪೯.

ಬಿಲ್ಲಿನ ಅಂತರ ಹನ್ನೆರಡು ಬೆರಳಷ್ಟು ಇರಬೇಕು; ಬಿಲ್ಲುಗುಣಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಗಿಯಾಗಿರಬಾರದು, ಹೆಚ್ಚು ಸಡಿಲವಾಗಿಯೂ ಇರಬಾರದು, ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.

ನಿವೇಶ್ಯ ಕಾರ್ಮುಕಂ ನಾಭ್ಯಾಂ ನಿತಮ್ಬೇ ಶರಸಙ್ಕರಂ । ಉತ್ಕ್ಷಿಪೇದುತ್ಥಿತಂ ಹಸ್ತಮನ್ತ್ರೇಣಾಕ್ಷಿಕರ್ಣಯೋಃ ।। ೨೪೯.

ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬಳಿ, ಬಾಣವನ್ನು ಸೊಂಟದ ಬಳಿ ಇಟ್ಟು, ಕೈಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಪೂರ್ವೇಣ ಮುಷ್ಟಿನಾ ಗ್ರಾಹ್ಯಸ್ತನಾಗ್ರೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ಶರಃ । ಹರಣನ್ತು ತತಃ ಕೃತ್ವಾ ಶೀಘ್ರಂ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಸಾರಯೇತ್ ।। ೨೪೯.

ಬಾಣವನ್ನು ಬಲಗೈಯ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು; ಗುರಿ ಹಿಡಿದು, ಕೈಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಚಾಚಬೇಕು.

ನಾಭ್ಯನ್ತರಾ ನೈವ ವಾಹ್ಯಾ ನೋದ್‌ರ್ಧ್ವಕಾ ನಾಧರಾ ತಥಾ । ನ ಚ ಕುಬ್ಜಾ ನ ಚೋತ್ತಾನಾ ನ ಚಲಾ ನಾತಿವೇಷ್ಟಿತಾ ।। ೨೪೯.

ಬಾಣವು ತುಂಬ ಹತ್ತಿರವೂ ಇರಬಾರದು, ದೂರವೂ ಇರಬಾರದು, ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲೆಯೂ ಕೆಳೆಯೂ ಇರಬಾರದು; ಅದು ಮಡಚಿಕೊಂಡರೂ, ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದರೂ, ಅಲುಗಿದರೂ, ಹೆಚ್ಚು ತಿರುಗಿದರೂ ಆಗಬಾರದು.

ಸಮಾ ಸ್ಥೈರ್ಯ್ಯಗುಣೋಪೇತಾ ಪೂರ್ವದಣ್ಡಮಿವ ಸ್ಥಿತಾ । ಛಾದಯಿತ್ವಾ ತತೋ ಲಕ್ಷ್ಯಂ ಪೂರ್ವ್ವೇಣಾನೇನ ಮುಷ್ಟಿನಾ ।। ೨೪೯.

ಬಾಣವು ನೇರವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು, ದಂಡದಂತೆ ಹಿಡಿಯಬೇಕು; ನಂತರ ಇದೇ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕು.

ಉರಸಾ ತೂತ್ಥಿತೋ ಯನ್ತಾ ತ್ರಿಕೋಣವಿನತಸ್ಥಿತಃ । ಸ್ರಸ್ತಾಂಶೇ ನಿಶ್ಚಲಗ್ರೀವೋ ಮಯೂರಾಞ್ಚಿತಮಸ್ತಕಃ ।। ೨೪೯.

ವೀರನು ಎದೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು, ತ್ರಿಕೋಣದಂತೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಕುತ್ತಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ತಲೆ ನವಿಲಿನಂತೆ ಬಾಗಿದಂತೆ ಇರಬೇಕು.

ಲಲಾಟನಾಸಾವಕ್ತ್ರಾಂಸಾಃ ಕುರ್ಯ್ಯುರಶ್ವಸಮಮ್ಭವೇತ್ । ಅನ್ತರಂ ತ್ರ್ಯಙ್ಗುಲಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಚಿವುಕಸ್ಯಾಂಸಕಸ್ಯ ಚ ।। ೨೪೯.

ಮುಖ, ಮೂಗು, ಬಾಯಿ, ಭುಜಗಳು ಕುದುರೆಯಂತೆ ಸರಳವಾಗಿ ಇರಬೇಕು; ಬಿಲ್ಲುಗುಣಿ ಮತ್ತು ಭುಜದ ನಡುವೆ ಮೂರು ಬೆರಳಷ್ಟು ಅಂತರ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪ್ರಥಮನ್ತ್ರಯಙ್ಗುಲಂ ಜ್ಞೇಯಂ ದ್ವಿತೀಯೇ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಂ ಸ್ಮೃತಂ । ತೃತೀಯೇಽಙ್ಗುಲಮುದ್ದಿಷ್ಟಮಾಯತಞ್ಚಿವುಕಾಂಸಯೋಃ ।। ೨೪೯.

ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಅಳತೆ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಎರಡನೇ ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಅಳತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮೂರನೇ ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಅಳತೆ, ಅದು ಹಲ್ಲು ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಭುಜದವರೆಗೆ ಅಳೆಯಬೇಕು.

ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸಾಯಕಂ ಪುಙ್ಖಾತ್ತರ್ಜ್ಜನ್ಯಾಙ್ಗುಷ್ಠಕೇನ ತು । ಅನಾಮಯಾ ಪುನರ್ಗೃಹ್ಯ ತಥಾ ಮಧ್ಯಮಯಾಪಿ ಚ ।। ೨೪೯.

ಬಾಣವನ್ನು ಅದರ ರೆಕ್ಕೆ ಭಾಗದಿಂದ ತೊಡೆಯ ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನಂತರ ಉಗುರುಬೆರಳಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹಿಡಿಯಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಮಧ್ಯಮ ಬೆರಳಿನಿಂದಲೂ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ತಾವದಾಕರ್ಷಯೇದ್ವೇಗಾದ್ಯಾವದ್ವಾಣಃ ಸುಪೂರಿತಃ । ಏವಂ ವಿಧಮುಪಕ್ರಮ್ಯ ಮೋಕ್ತವ್ಯಂ ವಿಧಿವತ್ ಖಗಂ ।। ೨೪೯.

ಬಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಂಡುವ ತನಕ ಬಲದಿಂದ ಎಳೆಯಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

ದೃಷ್ಟಿಮುಷ್ಟಿಹತಂ ಲಕ್ಷ್ಯಂ ಭಿನ್ದ್ಯಾದ್ವಾಣೇನ ಸುವ್ರತ । ಮುಕ್ವಾ ತು ಪಶ್ಚಿಮಂ ಹಸ್ತಂ ಕ್ಷಿಪೇದ್ವೇಗೇನ ಪೃಷ್ಠತಃ ।। ೨೪೯.

ಓ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೇ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮುಷ್ಟಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ, ಬಾಣದಿಂದ ಗುರಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಬೇಕು. ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಹಿಂದುಗಡೆಯ ಕೈಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಎಸೆಯಬೇಕು.

ಏತದುಚ್ಛೇದಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ಹಿ ತ್ವಯಾ ದ್ವಿಜ । ಕರ್ಪೂರನ್ತದಧಃ ಕಾರ್ಯ್ಯಮಾಕೃಷ್ಯ ತು ಧನುಷ್ಮತಾ ।। ೨೪೯.

ಇದನ್ನು 'ಕತ್ತರಿಸುವ ವಿಧಾನ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ನೀನು ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಧನುರ್ಧಾರಿ ತನ್ನ ಕೈಮೂಳೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಎಳೆಯಬೇಕು.

ಊದ್‌ರ್ಧ್ವಂ ವಿಮುಕ್ತಕೇ ಕಾರ್ಯೇ ಲಕ್ಷಶ್ಲಿಷ್ಟನ್ತು ಮಧ್ಯಮಂ । ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಂ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಧನಃಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದೈಃ ।। ೨೪೯.

ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಣ ಬಿಡುವಾಗ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಗುರಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಬೇಕು. ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ತು ಸಾಯಕೋ ಜ್ಞೇಯೋ ಭವೇದ್‌ದ್ವಾದಶಮುಷ್ಟಯಃ । ಏಕಾದಶ ತಥಾ ಮಧ್ಯಃ ಕನೀಯಾನ್ದಶಮುಷ್ಟಯಃ ।। ೨೪೯.

ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಾಣದ ಉದ್ದ ಹನ್ನೆರಡು ಮುಷ್ಟಿಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮಧ್ಯಮ ಬಾಣ ಹನ್ನೊಂದು ಮುಷ್ಟಿಗಳಷ್ಟು, ಚಿಕ್ಕದು ಹತ್ತು ಮುಷ್ಟಿಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದೆ.

ಚತುರ್ಹಸ್ತಂ ಧನುಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತ್ರಯಃ ಸಾದ್‌ರ್ಧನ್ತು ಮಧ್ಯಮಂ । ಕನೀಯಸ್ತು ತ್ರಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ನಿತ್ಯಮೇವ ಪದಾತಿನಃ ।। ೨೪೯.

ನಾಲ್ಕು ಮೊಟ್ಟೆಯಷ್ಟು ಧನುಸ್ಸು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಉದ್ದ ಮಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಪಾದಾತಿಗಳಿಗೆ ಎಂದೂ ಮೂರು ಮೊಟ್ಟೆಯಷ್ಟು ಧನುಸ್ಸು ಚಿಕ್ಕದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಪೂರ್ಣಾಯತಂ ದ್ವಿಜಃ ಕೃತ್ವಾ ತತೋ ಮಾಂಸೈರ್ಗದಾಯೂಧಾನ್ । ಸುನಿರ್ಧೌತಂ ಧನುಃ ಕೃತ್ವಾ ಯಜ್ಞಭೂಮೌ ವಿಧಾಪಯೇತ್ ।। ೨೫೦.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಳೆದ ನಂತರ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಗದಾಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ತತೋ ವಾಣಂ ಸಮಾಗೃಹ್ಯ ದಂಶಿತಃ ಸುಸಮಾಹಿತಃ । ಬಧ್ನೀಯಾದ್‌ದೃಢಾಂ ಕಕ್ಷಾಞ್ಚ ದಕ್ಷಿಣಾಮ್ ।। ೨೫೦.

ನಂತರ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಬಲಗೈಯ ರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು.

ವಿಲಕ್ಷಅಯಮಪಿ ತದ್ವಾಣಂ ತತ್ರ ಚೈವ ಸುಸಂಸ್ಥಿತಂ । ತತಃ ಸಮುದ್ಧರೇದ್ವಾಣಂ ತೂಣಾದ್ದಕ್ಷಿಣಪಾಣಿನಾ ।। ೨೫೦.

ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಇದ್ದರೂ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಬಲಗೈಯಿಂದ ತುಣಿಯಿಂದ ಬಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ತೇನೈವ ಸಹಿತಂ ಮಧ್ಯೇ ಶರಂ ಸಙ್‌ಗೃಹ್ಯ ಧಾರಯೇತ್ । ವಾಮಹಸ್ತೇನ ವೈ ಕಕ್ಷಾಂ ಧನುಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸಮುದ್ಧರೇತ್ ।। ೨೫೦.

ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕು. ಎಡಗೈಯಿಂದ ರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು.

ಅವಿಷಣ್ಣಮತಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಗುಣೇ ಪುಙ್ಖಂ ನಿವೇಶಯೇತ್ । ಸಮ್ಪೀಡ್ಯ ಸಿಂಹಕರ್ಣೇನ ಪುಙ್ಖೇನಾಪಿ ಸಮೇ ದೃಢಂ ।। ೨೫೦.

ಮನಸ್ಸು ಅಚಲವಾಗಿರಿಸಿ, ರೆಕ್ಕೆ ಭಾಗವನ್ನು ಧನುಸ್ಸಿನ ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. ಸಿಂಹಕರ್ಣ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆ ಭಾಗದಿಂದ ಸಮವಾಗಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಒತ್ತಬೇಕು.

ವಾಮಕರ್ಣೋಪವಿಷ್ಟಞ್ಚ ಫಲಂ ವಾಮಸ್ಯ ಧಾರಯೇತ್ । ವರ್ಣಾನ್ ಮಧ್ಯಮಯಾ ತತ್ರ ವಾಮಾಙ್ಗುಲ್ಯಾ ಚ ಧಾರಯೇತ್ ।। ೨೫೦.

ಬಾಣದ ತುದಿಯನ್ನು ಎಡಕಿವಿಯ ಹತ್ತಿರ ಇರಿಸಬೇಕು. ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಎಡ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮನೋ ಲಕ್ಷ್ಯಗತಂ ಕೃತ್ವಾ ಮುಷ್ಟಿನಾ ಚ ವಿಧಾನವಿತ್ । ದಕ್ಷಿಣೇ ಗಾತ್ರಭಾಗೋ ತು ಕೃತ್ವಾ ವರ್ಣಂ ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್ ।। ೨೫೦.

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ, ಸರಿಯಾದ ಹಿಡಿತದಿಂದ, ಬಲಭಾಗ ಬಳಸಿ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

ಲಲಾಟಪುಟಸಂಸ್ಥಾನಂ ದಣ್ಡಂ ಲಕ್ಷ್ಯೇ ನಿವೇಶಯೇತ್ । ಆಕೃಷ್ಯ ತಾಡ಼ಯೇತ್ತತ್ರ ಚನ್ದ್ರಕಂ ಷೋಡ಼ಶಙ್ಗುಲಮ್ ।। ೨೫೦.

ಬಾಣದ ದಂಡವನ್ನು ನುಣುಪು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ನಾಸಿಕೆಗೆ ಹತ್ತಿರ ಇಟ್ಟು, ಆರು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ದೂರ ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಗುರುತು ಬರುವಂತೆ ಎಳೆದು ಬಿಡಬೇಕು.

ಮುಕ್ತ್ವಾ ವಾಣಂ ತತಃ ಪಶ್ಚಾದುಲ್ಕಾಶಿಕ್ಷಸ್ತದಾ ತಯಾ । ನಿಗೃಹ್ಣೀಯಾನುಮಧ್ಯಮಯಾ ತತೋಽಙ್ಗುಲ್ಯಾ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೨೫೦.

ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಉಲ್ಕಾಶಿಕ್ಷಾ ವಿಧಾನದಿಂದ, ಮಧ್ಯಮ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಡಿದು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

ಅಕ್ಷಿಲಕ್ಷ್ಯಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್ತೂಣಾಚ್ಚತುರಸ್ರಞ್ಚ ದಕ್ಷಿಣಮ್ । ಚತುರಸ್ರಗತಂ ವೇಧ್ಯಮಭ್ಯಸೇಚ್ಚಾದಿತಃ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೨೫೦.

ತುಣಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮಟ್ಟದ ಗುರಿಗೆ ಬಾಣವನ್ನು ಹಾರಿಸಬೇಕು. ಬಲಭಾಗದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಗುರಿಗೂ ಹಾರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾರಂಭದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಆ ಚೌಕಾಕಾರದ ಗುರಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ತಸ್ಮಾದನನ್ತರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಪರವೃತ್ತಂ ಗತಞ್ಚ ಯತ್ । ನಿಮ್ನಮುನ್ನತವೇಧಞ್ಚ ಅಭ್ಯಸೇತ್ ಕ್ಷಿಪ್ರಕನ್ತತಃ ।। ೨೫೦.

ಆದಕಾರಣದಿಂದ, ನಂತರ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದವು, ಹೊರಗೆ ತಿರುಗಿರುವವು, ದೂರವಾದವು, ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವವು, ಎತ್ತಿರುವವು, ಚಲಿಸುವವು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಬೇಗನೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ವೇಧ್ಯಸ್ಥಾನೇಷ್ವಥೈತೇಷು ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಪುಟಕಾದ್ಧನುಃ । ಹಸ್ತಾವಾಪಶತೈಶ್ಚಿತ್ರೈಸ್ತರ್ಜ್ಜಯೇದ್‌ದುಸ್ತರೈರಪಿ ।। ೨೫೦.

ಊಳಲು ಹೊಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕೈಯ ಬಲದಿಂದ ಬಿಲ್ಲಿನ ಚೀಲದಿಂದ ತೆಗೆದು,色色ವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ತೋರಿಸಿ, ಕಷ್ಟವಾದ ಗುರಿಗಳನ್ನೂ ಬೆದರಿಸಬೇಕು.