ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಅನಸೂಯಾ ದಯಾ ಕ್ಷಾನ್ತಿರ್ಮಙ್ಗಲಾಚಾರಯುಕ್ತತಾ । ಶೌಚಂ ಸ್ಪೃಹಾ ತ್ವಕಾರ್ಪಣ್ಯಮನಾಯಾಸಶ್ಚ ಶೌರ್ಯ್ಯತಾ ।। ೨೪೩.

ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ದಯೆ, ಸಹನೆ, ಶುಭವಾದ ನಡೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಆಸೆ, ವಿನಯ, ಸುಲಭವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ.

ತ್ರಿತ್ರಿಕಸ್ತ್ರಿಪ್ರಲಮ್ಬಃ ಸ್ಯಾದ್‌ವೃಷಣೋ ಭುಜಯೋರ್ನರಃ । ದಿಗ್ದೇಶಜಾತಿವರ್ಗಾಂಶ್ಚ ತೇಜಸಾ ಯಶಸಾ ಶ್ರಿಯಾ ।। ೨೪೩.

ಮೂರು ಭಾಗಗಳು, ಮೂರು ಕೆಳಗೆ ಉರುಳಿದವುಗಳು, ಗಂಡನ ವೃಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಳು; ಪ್ರದೇಶ, ಜನ್ಮ, ವರ್ಗಗಳು, ಪ್ರಕಾಶ, ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ.

ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಯಸ್ತ್ರಿಕವ್ಯಾಪಿ ತ್ರಿಬಲೀಮಾನ್ನರಸ್ತ್ವಸೌ । ಉದರೇ ಬಲಯಸ್ತಿಸ್ತ್ರೋ ನರನ್ತ್ರಿವಿನತಂ ಶ್ರೃಣು ।। ೨೪೩.

ಯಾರು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಾರೆ, ಮೂರು ರೇಖೆಗಳು; ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಲಗಳು; ಮೂರು ಕಡೆ ವಕ್ರವಾಗಿರುವ ಗಂಡನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು.

ದೇವತಾನಾಂ ದ್ವಿಜಾನಾಞ್ಚ ಗುರೂಣಾಂ ಪ್ರಣತಸ್ತು ಯಃ । ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಕಾಲಜ್ಞಸ್ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞೋಽಭಿಧೀಯತೇ ।। ೨೪೩.

ಯಾರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮದ ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಮೂರು ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉರೋ ಲಲಾಟಂ ವಕ್ತ್ರಞ್ಚ ತ್ರಿವಸ್ತೀರ್ಣೋ ವಿಲೇಖವಾನ್ । ದ್ವೌ ಪಾಣೀ ದ್ವೌ ತಥಾ ಪಾದೌ ಧ್ವಜಚ್ಛತ್ರಾದಿಭಿರ್ಯುತೌ ।। ೨೪೩.

ಯಾರು ಮೂವರು ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೃದಯ, ನೆತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಎರಡು ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳು ಧ್ವಜ, ಛತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಅಙ್ಗುಲ್ಯೋ ಹೃದಯಂ ಪೃಷ್ಠಂ ಕಟಿಃ ಶಸ್ತಂ ಚತುಃಸಮಂ । ಷಣ್ಣವತ್ಯಹ್ಗುಲೋತ್ಸೇಧಶ್ಚತುಷ್ಕಿಷ್ಕುಪ್ರಮಾಣತಃ ।। ೨೪೩.

ಬೆರಳುಗಳು, ಹೃದಯ, ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಕಮರು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಇದ್ದು, ಒಟ್ಟು ತೊಗಲು ತೊಂಬತ್ತಾರು ಬೆರಳಿನ ಎತ್ತರ, ನಾಲ್ಕು ಮುಟ್ಟಿನಷ್ಟು ಅಗಲವಿರುತ್ತದೆ.

ದ್ರಂಷ್ಟ್ರಾಶ್ಚತಸ್ರಶ್ಚನ್ದ್ರಾಭಾಶ್ಚತುಃಕೃಷ್ಣಂ ವದಾಮಿ ತೇ । ನೇತ್ರತಾರೌ ಬ್ರುವೌ ಶ್ಮಶ್ರುಃ ಕೃಷ್ಣಾಃ ಕೇಶಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೨೪೩.

ನಾನಾ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ನಾಲ್ಕು ದಂತಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಪ್ಪು ದಂತಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಕಣ್ಣುಗಳ ಕಪ್ಪು, ಭ್ರೂಗಳು, ಗಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೂದಲು ಕೂಡ ಕಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ನಾಸಾಯಾಂ ವದನೇ ಸ್ವೇದೇ ಕಕ್ಷಯೋರ್ವಿಡಗನ್ಧಕಃ । ಹ್ರಸ್ವಂ ಲಿಙ್ಗಂ ತಥಾ ಗ್ರೀವಾ ಜಙ್ಘೇ ಸ್ಯಾದ್ವೇದಹ್ರಸ್ವಕಂ ।। ೨೪೩.

ಮೂಗು ಮತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೆವರು, ಕುಂಕುಳಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಂಧ, ಚಿಕ್ಕ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಕಂಠ, ಜಂಘೆಗಳು ಕೂಡ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿವೆ ಎಂದು ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣ್ಯಹ್ಗುಲಿಪರ್ವಾಣಿ ನಖಕೇಶದ್ವಿಜತ್ವಚಃ । ಹನೂ ನೇತ್ರೇ ಲಲಾಟೇ ಚ ನಾಸಾ ದೀರ್ಘಾ ಸ್ತನಾನ್ತರಂ ।। ೨೪೩.

ಬೆರಳಿನ ಸಂಧಿಗಳು ಸಣ್ಣವಾಗಿವೆ, ನೇಲು, ಕೂದಲು, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಚರ್ಮವು ದ್ವಿಜರಂತಿವೆ; ಹನುವು, ಕಣ್ಣು, ನೆತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಗು ಉದ್ದವಾಗಿವೆ, ಸ್ತನಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿದೆ.

ವಕ್ಷಃ ಕಕ್ಷೌ ಖಾ ನಾಸೋನ್ನತಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಕೃಕಾಟಿಕಾ । ಸ್ರಿಗ್ಧಾಸ್ತ್ವಕ್ಕೇಶದನ್ತಾಶ್ಚ ಲೋಮ ದೃಷ್ಟಿರ್ನಖಾಶ್ಚ ವಾಕ್ ।। ೨೪೩.

ಹೃದಯ, ಕುಂಕುಳು, ಬಾಯಿ, ಮೂಗು ಎತ್ತವಾಗಿವೆ; ಮುಖವು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದೆ; ಚರ್ಮ, ಕೂದಲು, ಹಲ್ಲು ಮೃದುವಾಗಿವೆ; ಕೂದಲು, ದೃಷ್ಟಿ, ನೇಲು ಮತ್ತು ಮಾತು ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿ.

ಜಾನ್ವೋರುರ್ವೋಶ್ಚ ಪೃಷ್ಠಸ್ಥ ವಂಶೌ ದ್ವೌ ಕರನಾಸಯೋಃ । ನೇತ್ರೇ ನಾಸಪುಟೌ ಕರ್ಣೌ ಮೇಢ್ರಂ ಪಾಯುಮುಖೇಽಮಲಂ ।। ೨೪೩.

ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಡೆಯ ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಬಾಂಬುಗಳಂತೆ ರಚನೆ ಇದೆ; ಕಣ್ಣು, ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರ, ಕಿವಿ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಗುದದ ಬಾಯಿಗಳು ಶುದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಜಿಹ್ವೋಷ್ಠೇ ತಾಲುನೇತ್ರೇ ತು ಹಸ್ತಪಾದೌ ನಖಾಸ್ತಥಾ । ಶಿಶ್ನಾಗ್ರವಕ್ತ್ರಂ ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಪದ್ಮಾಭಾ ದಶ ದೇಹಿನಾಂ ।। ೨೪೩.

ಜಿಹ್ವೆ, ತುಟಿ, ಪಲ್ಲಟ, ಕಣ್ಣು, ಕೈ, ಕಾಲು, ನೇಲು, ಲಿಂಗದ ತುದಿ ಮತ್ತು ಬಾಯಿ — ಈ ಹತ್ತು ಅಂಗಗಳು ಹೂವಿನಂತೆ ಸುಂದರವೆಂದು ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಪಾಣಿಪಾದಂ ಸುಖಂ ಗ್ರೀವಾ ಶ್ರವಣೇ ಹೃದಯಂ ಶಿರಃ । ಲಲಾಟಮುದರಂ ಪೃಷ್ಠಂ ವೃಹನ್ತಃ ಪೂಜಿತಾ ದಶ ।। ೨೪೩.

ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲು ಸುಖಕರವಾಗಿವೆ, ಕಂಠ, ಕಿವಿ, ಹೃದಯ, ತಲೆ, ನೆತ್ತಿ, ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನು — ಈ ಹತ್ತು ಅಂಗಗಳು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಸಾರಿತಭುಜಸ್ಯೇಹ ಮಧ್ಯಮಾಗ್ರದ್ವಯಾನ್ತರಂ । ಉಚ್ಛ್ರಾಯೇಣ ಸಮಂ ಯಸ್ಯ ನ್ಯಗ್ರೋಧಪರಿಮಣ್ಡಲಃ ।। ೨೪೩.

ಯಾರದು ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿದಾಗ ಮಧ್ಯಮ ಬೆರಳಿನ ತುದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಅವರ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವರು ಆಲದ ಮರದ ವೃತ್ತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಪಾದೌ ಗುಲ್ಫೌ ಸ್ಫಿಚೌ ಪರ್ಶ್ವೌ ವಙ್ಕ್ಷಣೌ ವೃಷಣೌ ಕುಚೌ । ಕರ್ಣೌಷ್ಠೇ ಸಕ್ಥಿನೀ ಜಹ್ಘೇ ಹಸ್ತೌ ಬಾಹೂ ತಥಾಕ್ಷಿಣೀ ।। ೨೪೩.

ಕಾಲು, ಗುಳಿಗೆ, ಹಿಪ್ಪು, ಬದಿಗಳು, ವಂಕ್ಷಣ, ವೃಷಣ, ಸ್ತನ, ಕಿವಿ, ತುಟಿ, ತೊಡೆ, ಜಂಘೆ, ಕೈ, ಭುಜ, ಕಣ್ಣು — ಇವುಗಳು.

ಚತುರ್ದ್ದಶಮದ್ವನ್ದ್ವ ಏತತ್ಸಾಮಾನ್ಯತೋ ನರಃ । ವಿದ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ದ್ದಶ ದ್ವ್ಯಕ್ಷೈಃ ಪಶ್ಯೇದ್ಯಃ ಷೋಡಶಾಕ್ಷಕಃ ।। ೨೪೩.

ನರನಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಲ್ಲವನು ಷೋಡಶಾಕ್ಷಕನು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ರೂಕ್ಷಂ ಶಿರಾತತಂ ಗಾತ್ರಮಶುಭಂ ಮಾಂಸವಜಿತಂ । ದುರ್ಗನ್ಧಿವಿಪರೀತಂ ಯಚ್ಛಸ್ತನ್ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಪ್ರಸನ್ನಯಾ ।। ೨೪೩.

ಒಂದು ರುಕ್ಷವಾದ, ಚಿತ್ತರಿದ ದೇಹ, ಅಶುಭ, ಮಾಂಸದಿಲ್ಲದ, ದುರ್ಗಂಧ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿ ವಾಸನೆ ಇರುವ ದೇಹವೂ ಶುದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿದೆ.

ಧಃಯಸ್ಯ ಮಧುರಾ ವಾಣೀ ಗತಿರ್ಮ್ಮತ್ತೇಭಸನ್ನಿಭಾ । ಏಕಕೂಪಭವಂ ರೋಮ ಭಯೇ ರಕ್ಷಾ ಸಕೃತ್ ಸಕೃತ್ ।। ೨೪೩.

ಅವನ ಮಾತು ಮಧುರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನಡೆಯು ಗರ್ವಿತ ಗಜದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಒಂದೇ ರಂಧ್ರದಿಂದ ಕೂದಲು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಭಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಪುನಃ ಪುನಃ.

ಸಮುದ್ರ ಉವಾಚ ಶಸ್ತಾ ಸ್ತ್ರೀ ಚಾರುಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ಮತ್ತಮಾತಙ್ಗಗಾಮಿನೀ । ಗುರೂರುಜಘನಾ ಯಾ ಚ ಮತ್ತಪಾರಾವತೇಕ್ಷಣಾ ।। ೨೪೪.

ಸಮುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಸುಂದರ ಅಂಗಗಳಿರುವ, ಗರ್ವಿತ ಗಜದಂತೆ ನಡೆಯುವ, ಭಾರವಾದ ಹಿಪ್ಪುಗಳುಳ್ಳ, ಗರ್ವಿತ ಪಾರಿವಾಳದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವಳು ಶುಭಸ್ತ್ರೀಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸುನೀಲಕೇಶೀ ತನ್ವಙ್ಗೀ ವಿಲೋಮಾಱಙ್ಗೀ ಮನೋಹರಾ । ಸಮಭೂಮಿಸ್ಪೃಶೌ ಪಾದೌ ಸಂಹತೌ ಚ ತಥಾ ಸ್ತನೌ ।। ೨೪೪.

ಸುಂದರ ಕೂದಲಿರುವ, ಸೊಪ್ಪು ಅಂಗಗಳಿರುವ, ಮೃದುವಾದ ರೋಮಗಳಿರುವ, ಮನೋಹರವಾದವಳು, ನೆಲವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಮುಟ್ಟುವ ಕಾಲುಗಳು, ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಸ್ತನಗಳು.

ನಾಭಿಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತ್ತಾ ಗುಹ್ಯಮಶ್ವತ್ಥಪತ್ರವತ್ । ಗುಲ್ಫೌ ನಿಗೂಢೌ ಮಧ್ಯೇನ ನಾಭಿರಙ್ಗುಷ್ಠಮಾನಿಕಾ ।। ೨೪೪.

ಅವನ ನಾಭಿ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿರುತ್ತದೆ, ಗುಪ್ತಾಂಗವು ಅಶ್ವತ್ಥದ ಎಲೆಯಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಗುಳಿಗೆಗಳು ಒಳಗೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ನಾಭಿಯು ಅಂಗುಷ್ಠ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಬೆರಳಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.

ಜಠರನ್ನ ಪ್ರಲಮ್ಬಞ್ಚ ಚರೋಮರೂಕ್ಷಾ ನ ಶೋಭನಾ । ನರ್ಕ್ಷವೃಕ್ಷನದೀನಾಮ್ನೀ ನ ಸದಾ ಕಲಹಪ್ರಿಯಾ ।। ೨೪೪.

ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಾ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ, ಸಡಿಲವಾದ ಸ್ಥನಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಒಣ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಚರ್ಮವಿದ್ದರೂ ಮಹಿಳೆ ಆಕರ್ಷಕಳಾಗಿರಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ, ಮರಗಳ ಅಥವಾ ನದಿಗಳ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವಳೂ, ಯಾವಾಗಲೂ ಜಗಳ ಪ್ರಿಯಳೂ ಸುಂದರಳಲ್ಲ.

ನ ಲೋಲುಪಾ ನ ದುರ್ಭಾಷಾ ಶುಭಾ ದೇವಾದಿಪೂಜೀತಾ । ಗಣ್ಡೈರ್ಮ್ಮಘೂಕಪುಷ್ಪಾಭೈರ್ನ ಶಿರಾಲಾ ನ ಲೋಮಶಾ ।। ೨೪೪.

ಅತಿಯಾದ ಆಸೆ ಇರುವವಳೂ, ಕಠಿಣವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವವಳೂ ಅಲ್ಲ; ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಪೂಜಿಸುವವಳು ಶುಭಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಬೊಜ್ಜು ಬಾಯಿಯೂ, ಬೊಜ್ಜು ಕಪೋಲಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ, ದೊಡ್ಡ ತಲೆ ಇಲ್ಲದೆ, ತುಂಬಾ ಕೂದಲುಳ್ಳವಳೂ ಅಲ್ಲ.

ನ ಸಂಹತಭ್ರೂಕುಟಿಲಾ ಪತಿಪ್ರಾಣಾ ಪತಿಪ್ರಿಯಾ । ಅಲಕ್ಷಣಾಪಿ ಲಕ್ಷಣ್ಯಾ ಯತ್ರಾಕಾರಸ್ತತೋ ಗುಣಾಃ।। ೨೪೪.

ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೆಸೆದ ಭ್ರೂಗಳು ಅಥವಾ ವಕ್ರವಾದ ಭ್ರೂಗಳು ಇಲ್ಲದವಳಾಗಿರಬೇಕು; ಗಂಡನನ್ನು ಜೀವದಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸುವವಳು, ಗಂಡನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ರೂಪ ಇದ್ದರೆ, ಗುಣಗಳೂ ಇದ್ದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಚಾಮರೋ ರುಕ್ಮದಣ್ಡೋಽಗ್ರ್ಯಃ ಛತ್ರಂ ರಾಜ್ಞಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ । ಹಂಸಪಕ್ಷೈರ್ವಿರಚಿತಂ ಮಯೂರಸ್ಯ ಶುಕಸ್ಯ ಚ ।। ೨೪೫.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ಚಾಮರಿಯು ಬಂಗಾರದ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಿದುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ರಾಜನಿಗೆ ಹಂಸ, ನವಿಲು ಅಥವಾ ಗಿಳಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹತ್ತಿರದ ಛತ್ರೆ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿದೆ.

ಪಕ್ಷೈರ್ವಾಥ ಬಲಾಕಾಯಾ ನ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ಮಿಶ್ರಪಕ್ಷಕೈಃ । ಚತುರಸ್ತ್ರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ವೃತ್ತಂ ರಾಜ್ಞಶ್ಚ ಶುಕ್ಲಕಂ ।। ೨೪೫.

ಬಕದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಿತ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಬಾರದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಛತ್ರೆ ನಾಲ್ಕು ಬದಿಯದಾಗಿರಬೇಕು, ರಾಜನದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯಾಗಿರಬೇಕು.

ತ್ರಿಚತುಶ್ಪಞ್ಚಷಟ್‌ಸಪ್ತಾಷ್ಟಪರ್ವಶ್ಚ ದಣ್ಡಕಃ । ಭದ್ರಾಸನಂ ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷೈಃ ಪಞ್ಚಾಶದಙ್ಗುಲೋಚ್ಛ್ರಯೈಃ ।। ೨೪೫.

ದಂಡಕ್ಕೆ ಮೂರು, ನಾಲ್ಕು, ಐದು, ಆರು, ಏಳು ಅಥವಾ ಎಂಟು ಭಾಗಗಳು ಇರಬಹುದು. ಶುಭ ಆಸನವನ್ನು ಹಾಲು ಹಣ್ಣು ಕೊಡುವ ಮರಗಳಿಂದ, ಐವತ್ತು ಬೆರಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ವಿಸ್ತಾರೇಣ ತ್ರಿಹಸ್ತಂ ಸ್ಯಾತ್ ಸುವರ್ಣಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಚಿತ್ರಿತಂ । ಧನುರ್ದ್ರವ್ಯತ್ರಯಂ ಲೋಹಂ ಶ್ರೃಹ್ಗಂ ದಾರು ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ।। ೨೪೫.

ಅದರ ಅಗಲ ಮೂರು ಕೈ ಅಗಲವಾಗಿರಬೇಕು, ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಮೂರು ವಸ್ತುಗಳು ಮುಖ್ಯ: ಕಬ್ಬಿಣ, ಕೊಂಬು ಮತ್ತು ಮರ.

ಜ್ಯಾದ್ರವ್ಯತ್ರಿತಯಞ್ಚೈವ ವಂಶಭಙ್ಗತ್ವಚಸ್ತಥಾ । ದಾರುಚಾಪಪ್ರಮಾಣನ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಹಸ್ತಚತುಷ್ಟಯಂ ।। ೨೪೫.

ಧನುಸ್ಸಿನ ಹಗ್ಗಕ್ಕೆ ಬಿದಿರು, ನರ ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ಈ ಮೂರು ವಸ್ತುಗಳು ಉತ್ತಮ. ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉತ್ತಮ ಧನುಸ್ಸು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು.