ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಮೇಘಾನ್ಧಕಾರವೃಷ್ಟಗ್ನಿಪರ್ವತಾದ್‌ಭುತದರ್ಶನಂ । ದರಸ್ಥಾನಂ ಚ ಸೈನ್ಯಾನಾಂ ದರ್ಶನಂ ಧ್ವಜಶಾಲಿನಾಂ ।। ೨೪೧.

ಮೇಘ, ಕತ್ತಲೆ, ಮಳೆ, ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ, ಸೇನೆಯಿರುವ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಧ್ವಜ ಹಿಡಿದವರನ್ನು ನೋಡುವುದು—allವು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ.

ಛಿನ್ನಪಾಟಿತಭಿನ್ನಾನಾಂ ಸಂಸೃತಾನಾಂ ವ ದರ್ಶನಂ । ಇತೀನ್ದ್ರಜಾಲಂ ದ್ವಿಷತಾಮ್ಭೀತ್ಯರ್ಥಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್ ।। ೨೪೧.

ಕತ್ತರಿಸಲಾದ, ಹರಿದ, ಮುರಿದ ಅಥವಾ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವವರನ್ನು ನೋಡುವುದು—ಹೀಗೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಲು ಮಾಯಾಜಾಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ರಾಮೋಕ್ತೋಕ್ತಾ ಮಥಾ ನೀತಿಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ರಾಜನ್ ನೃಣಾಂ ವದೇ । ಲಕ್ಷಣಂ ಯತ್ಸಮುದ್ರೇಣ ಗರ್ಗಾಯೋಕ್ತಂ ಯಥಾ ಪುರಾ ।। ೨೪೩.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ರಾಮನು ಹೇಳಿದ ನೀತಿಯು ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಗಂಡಸರು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ರಾಜನೇ. ಸಮುದ್ರನು ವಿವರಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಗರ್ಗನು ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಇದ್ದವು.

ಸಮುದ್ರ ಉವಾಚ । ಪುಂಸಾಞ್ಚ ಲಕ್ಷಣಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸ್ತ್ರೀಣಾಞ್ಚೈವ ಶುಭಾಶುಭಂ । ಏಕಾಧಿಕೋ ದ್ವಿಶುಕ್ಲಶ್ಚ ತ್ರಿಗಮ್ಭೀರಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೨೪೩.

ಸಮುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಗಂಡಸರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಂಗಸರ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಾದುದು, ಎರಡು ಬಿಳುಪು, ಮೂರು ಆಳವಾದವುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.

ತ್ರಿತ್ರಿಕಸ್ತ್ರಿಪ್ರಲಮ್ಬಶ್ಚ ತ್ರಿಭಿರ್ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಯಸ್ತಯಾ । ತ್ರಿಬಲೀಮಾಂಸ್ತ್ರಿವಿನತಸ್ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞಶ್ಚ ಸುವ್ರತ ।। ೨೪೩.

ಮೂರು ಭಾಗಗಳು, ಮೂರು ಕೆಳಗೆ ಉರುಳಿದವುಗಳು, ಮೂರು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹರಡುವುದು; ಮೂರು ರೇಖೆಗಳು, ಮೂರು ವಕ್ರತೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಾಲಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವವನು, ಒಳ್ಳೆಯವನು.

ಪುರುಷಃ ಸ್ಯಾತ್ಸುಲಕ್ಷಣ್ಯೋ ವಿಪುಲಶ್ಚ ತಥಾ ತ್ರಿಷು । ಚತುರ್ಲ್ಲೇಶಸ್ತಥಾ ಯಶ್ಚ ತಥೈವ ಚ ಚತುಃಸಮಃ ।। ೨೪೩.

ಗಂಡನು ಮೂರು ಕಡೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗುರುತುಗೊಂಡವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ನಾಲ್ಕು ಗುರುತುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಲ್ಕು ಕಡೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುವವನು.

ಚತುಷ್ಕಿಷ್ಕುಶ್ಚತುರ್ದಂಶ್ಚ ಸಪ್ತಸ್ನೇಹೋ ನವಾಮಲಃ । ದಶಪದ್ಮೋ ದಶವ್ಯೂಹೋ ನ್ಯಗ್ರೋಧಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ।। ೨೪೩.

ನಾಲ್ಕು ತೊಡೆಯು, ನಾಲ್ಕು ಹಲ್ಲು, ಏಳು ಎಣ್ಣೆಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಶುದ್ಧವಾದವುಗಳು, ಹತ್ತು ಕಮಲಗಳು, ಹತ್ತು ರಚನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಮರದಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ದೇಹ.

ಷಡುನ್ನತೋಽಷ್ಟವಂಶಶ್ಚ ಸಪ್ತಸ್ನಹೋ ನವಾಮಲಃ । ದಶಪದ್ಮೋ ದಶವ್ಯೂಹೋ ನ್ಯಗ್ರೋಧಪರಿಮಣ್ಡಲಃ ।। ೨೪೩.

ಆರು ಎತ್ತರವಾದವುಗಳು, ಎಂಟು ಭಾಗಗಳು, ಏಳು ಎಣ್ಣೆಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಶುದ್ಧವಾದವುಗಳು, ಹತ್ತು ಕಮಲಗಳು, ಹತ್ತು ರಚನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಮರದಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ದೇಹ.

ಚತುರ್ದಶಸಮದ್ವನ್ದ್ವಃ ಷೋಡಶಾಕ್ಷಶ್ಚ ಶಸ್ಯತೇ । ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಸಂಯುಕ್ತೋ ಧರ್ಮೋ ಹ್ಯೇಕಾಧಿಕೋ ಮತಃ ।। ೨೪೩.

ನಾಲ್ಕು ಹದವಾದ ಜೋಡಿಗಳು, ಹದಿನಾರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿವೆ; ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಈ ಮೂರುಗೂ ಕೂಡಿರುವವನು, ಧರ್ಮವು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಾರಕಾಭ್ಯಾಂ ವಿನಾ ನೇತ್ರೇ ಶುಕ್ಲದನ್ತೋ ದ್ವಿಶುಕ್ಲಕಃ । ಗಾಮ್ಬೀರಸ್ತ್ರಿಶ್ರವಾ ನಾಭಿಃ ಸತ್ತ್ವಞ್ಚೈಕಂ ತ್ರಿಕಂ ಸ್ಮೃತಂ ।। ೨೪೩.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಣುಗಳು; ಬಿಳಿ ಹಲ್ಲು, ಎರಡು ಬಿಳುಪು; ಆಳವಾದವು, ಮೂರು ಕಿವಿಗಳು, ನಾಭಿ; ಒಂದು ಗುಣ, ಮೂರು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅನಸೂಯಾ ದಯಾ ಕ್ಷಾನ್ತಿರ್ಮಙ್ಗಲಾಚಾರಯುಕ್ತತಾ । ಶೌಚಂ ಸ್ಪೃಹಾ ತ್ವಕಾರ್ಪಣ್ಯಮನಾಯಾಸಶ್ಚ ಶೌರ್ಯ್ಯತಾ ।। ೨೪೩.

ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ದಯೆ, ಸಹನೆ, ಶುಭವಾದ ನಡೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಆಸೆ, ವಿನಯ, ಸುಲಭವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ.

ತ್ರಿತ್ರಿಕಸ್ತ್ರಿಪ್ರಲಮ್ಬಃ ಸ್ಯಾದ್‌ವೃಷಣೋ ಭುಜಯೋರ್ನರಃ । ದಿಗ್ದೇಶಜಾತಿವರ್ಗಾಂಶ್ಚ ತೇಜಸಾ ಯಶಸಾ ಶ್ರಿಯಾ ।। ೨೪೩.

ಮೂರು ಭಾಗಗಳು, ಮೂರು ಕೆಳಗೆ ಉರುಳಿದವುಗಳು, ಗಂಡನ ವೃಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಳು; ಪ್ರದೇಶ, ಜನ್ಮ, ವರ್ಗಗಳು, ಪ್ರಕಾಶ, ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ.

ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಯಸ್ತ್ರಿಕವ್ಯಾಪಿ ತ್ರಿಬಲೀಮಾನ್ನರಸ್ತ್ವಸೌ । ಉದರೇ ಬಲಯಸ್ತಿಸ್ತ್ರೋ ನರನ್ತ್ರಿವಿನತಂ ಶ್ರೃಣು ।। ೨೪೩.

ಯಾರು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಾರೆ, ಮೂರು ರೇಖೆಗಳು; ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಲಗಳು; ಮೂರು ಕಡೆ ವಕ್ರವಾಗಿರುವ ಗಂಡನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು.

ದೇವತಾನಾಂ ದ್ವಿಜಾನಾಞ್ಚ ಗುರೂಣಾಂ ಪ್ರಣತಸ್ತು ಯಃ । ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಕಾಲಜ್ಞಸ್ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞೋಽಭಿಧೀಯತೇ ।। ೨೪೩.

ಯಾರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮದ ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಮೂರು ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉರೋ ಲಲಾಟಂ ವಕ್ತ್ರಞ್ಚ ತ್ರಿವಸ್ತೀರ್ಣೋ ವಿಲೇಖವಾನ್ । ದ್ವೌ ಪಾಣೀ ದ್ವೌ ತಥಾ ಪಾದೌ ಧ್ವಜಚ್ಛತ್ರಾದಿಭಿರ್ಯುತೌ ।। ೨೪೩.

ಯಾರು ಮೂವರು ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೃದಯ, ನೆತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಎರಡು ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳು ಧ್ವಜ, ಛತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಅಙ್ಗುಲ್ಯೋ ಹೃದಯಂ ಪೃಷ್ಠಂ ಕಟಿಃ ಶಸ್ತಂ ಚತುಃಸಮಂ । ಷಣ್ಣವತ್ಯಹ್ಗುಲೋತ್ಸೇಧಶ್ಚತುಷ್ಕಿಷ್ಕುಪ್ರಮಾಣತಃ ।। ೨೪೩.

ಬೆರಳುಗಳು, ಹೃದಯ, ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಕಮರು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಇದ್ದು, ಒಟ್ಟು ತೊಗಲು ತೊಂಬತ್ತಾರು ಬೆರಳಿನ ಎತ್ತರ, ನಾಲ್ಕು ಮುಟ್ಟಿನಷ್ಟು ಅಗಲವಿರುತ್ತದೆ.

ದ್ರಂಷ್ಟ್ರಾಶ್ಚತಸ್ರಶ್ಚನ್ದ್ರಾಭಾಶ್ಚತುಃಕೃಷ್ಣಂ ವದಾಮಿ ತೇ । ನೇತ್ರತಾರೌ ಬ್ರುವೌ ಶ್ಮಶ್ರುಃ ಕೃಷ್ಣಾಃ ಕೇಶಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೨೪೩.

ನಾನಾ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ನಾಲ್ಕು ದಂತಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಪ್ಪು ದಂತಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಕಣ್ಣುಗಳ ಕಪ್ಪು, ಭ್ರೂಗಳು, ಗಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೂದಲು ಕೂಡ ಕಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ನಾಸಾಯಾಂ ವದನೇ ಸ್ವೇದೇ ಕಕ್ಷಯೋರ್ವಿಡಗನ್ಧಕಃ । ಹ್ರಸ್ವಂ ಲಿಙ್ಗಂ ತಥಾ ಗ್ರೀವಾ ಜಙ್ಘೇ ಸ್ಯಾದ್ವೇದಹ್ರಸ್ವಕಂ ।। ೨೪೩.

ಮೂಗು ಮತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೆವರು, ಕುಂಕುಳಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಂಧ, ಚಿಕ್ಕ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಕಂಠ, ಜಂಘೆಗಳು ಕೂಡ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿವೆ ಎಂದು ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣ್ಯಹ್ಗುಲಿಪರ್ವಾಣಿ ನಖಕೇಶದ್ವಿಜತ್ವಚಃ । ಹನೂ ನೇತ್ರೇ ಲಲಾಟೇ ಚ ನಾಸಾ ದೀರ್ಘಾ ಸ್ತನಾನ್ತರಂ ।। ೨೪೩.

ಬೆರಳಿನ ಸಂಧಿಗಳು ಸಣ್ಣವಾಗಿವೆ, ನೇಲು, ಕೂದಲು, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಚರ್ಮವು ದ್ವಿಜರಂತಿವೆ; ಹನುವು, ಕಣ್ಣು, ನೆತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಗು ಉದ್ದವಾಗಿವೆ, ಸ್ತನಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿದೆ.

ವಕ್ಷಃ ಕಕ್ಷೌ ಖಾ ನಾಸೋನ್ನತಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಕೃಕಾಟಿಕಾ । ಸ್ರಿಗ್ಧಾಸ್ತ್ವಕ್ಕೇಶದನ್ತಾಶ್ಚ ಲೋಮ ದೃಷ್ಟಿರ್ನಖಾಶ್ಚ ವಾಕ್ ।। ೨೪೩.

ಹೃದಯ, ಕುಂಕುಳು, ಬಾಯಿ, ಮೂಗು ಎತ್ತವಾಗಿವೆ; ಮುಖವು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದೆ; ಚರ್ಮ, ಕೂದಲು, ಹಲ್ಲು ಮೃದುವಾಗಿವೆ; ಕೂದಲು, ದೃಷ್ಟಿ, ನೇಲು ಮತ್ತು ಮಾತು ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿ.

ಜಾನ್ವೋರುರ್ವೋಶ್ಚ ಪೃಷ್ಠಸ್ಥ ವಂಶೌ ದ್ವೌ ಕರನಾಸಯೋಃ । ನೇತ್ರೇ ನಾಸಪುಟೌ ಕರ್ಣೌ ಮೇಢ್ರಂ ಪಾಯುಮುಖೇಽಮಲಂ ।। ೨೪೩.

ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಡೆಯ ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಬಾಂಬುಗಳಂತೆ ರಚನೆ ಇದೆ; ಕಣ್ಣು, ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರ, ಕಿವಿ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಗುದದ ಬಾಯಿಗಳು ಶುದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಜಿಹ್ವೋಷ್ಠೇ ತಾಲುನೇತ್ರೇ ತು ಹಸ್ತಪಾದೌ ನಖಾಸ್ತಥಾ । ಶಿಶ್ನಾಗ್ರವಕ್ತ್ರಂ ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಪದ್ಮಾಭಾ ದಶ ದೇಹಿನಾಂ ।। ೨೪೩.

ಜಿಹ್ವೆ, ತುಟಿ, ಪಲ್ಲಟ, ಕಣ್ಣು, ಕೈ, ಕಾಲು, ನೇಲು, ಲಿಂಗದ ತುದಿ ಮತ್ತು ಬಾಯಿ — ಈ ಹತ್ತು ಅಂಗಗಳು ಹೂವಿನಂತೆ ಸುಂದರವೆಂದು ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಪಾಣಿಪಾದಂ ಸುಖಂ ಗ್ರೀವಾ ಶ್ರವಣೇ ಹೃದಯಂ ಶಿರಃ । ಲಲಾಟಮುದರಂ ಪೃಷ್ಠಂ ವೃಹನ್ತಃ ಪೂಜಿತಾ ದಶ ।। ೨೪೩.

ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲು ಸುಖಕರವಾಗಿವೆ, ಕಂಠ, ಕಿವಿ, ಹೃದಯ, ತಲೆ, ನೆತ್ತಿ, ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನು — ಈ ಹತ್ತು ಅಂಗಗಳು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಸಾರಿತಭುಜಸ್ಯೇಹ ಮಧ್ಯಮಾಗ್ರದ್ವಯಾನ್ತರಂ । ಉಚ್ಛ್ರಾಯೇಣ ಸಮಂ ಯಸ್ಯ ನ್ಯಗ್ರೋಧಪರಿಮಣ್ಡಲಃ ।। ೨೪೩.

ಯಾರದು ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿದಾಗ ಮಧ್ಯಮ ಬೆರಳಿನ ತುದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಅವರ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವರು ಆಲದ ಮರದ ವೃತ್ತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಪಾದೌ ಗುಲ್ಫೌ ಸ್ಫಿಚೌ ಪರ್ಶ್ವೌ ವಙ್ಕ್ಷಣೌ ವೃಷಣೌ ಕುಚೌ । ಕರ್ಣೌಷ್ಠೇ ಸಕ್ಥಿನೀ ಜಹ್ಘೇ ಹಸ್ತೌ ಬಾಹೂ ತಥಾಕ್ಷಿಣೀ ।। ೨೪೩.

ಕಾಲು, ಗುಳಿಗೆ, ಹಿಪ್ಪು, ಬದಿಗಳು, ವಂಕ್ಷಣ, ವೃಷಣ, ಸ್ತನ, ಕಿವಿ, ತುಟಿ, ತೊಡೆ, ಜಂಘೆ, ಕೈ, ಭುಜ, ಕಣ್ಣು — ಇವುಗಳು.

ಚತುರ್ದ್ದಶಮದ್ವನ್ದ್ವ ಏತತ್ಸಾಮಾನ್ಯತೋ ನರಃ । ವಿದ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ದ್ದಶ ದ್ವ್ಯಕ್ಷೈಃ ಪಶ್ಯೇದ್ಯಃ ಷೋಡಶಾಕ್ಷಕಃ ।। ೨೪೩.

ನರನಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಲ್ಲವನು ಷೋಡಶಾಕ್ಷಕನು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ರೂಕ್ಷಂ ಶಿರಾತತಂ ಗಾತ್ರಮಶುಭಂ ಮಾಂಸವಜಿತಂ । ದುರ್ಗನ್ಧಿವಿಪರೀತಂ ಯಚ್ಛಸ್ತನ್ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಪ್ರಸನ್ನಯಾ ।। ೨೪೩.

ಒಂದು ರುಕ್ಷವಾದ, ಚಿತ್ತರಿದ ದೇಹ, ಅಶುಭ, ಮಾಂಸದಿಲ್ಲದ, ದುರ್ಗಂಧ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿ ವಾಸನೆ ಇರುವ ದೇಹವೂ ಶುದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿದೆ.

ಧಃಯಸ್ಯ ಮಧುರಾ ವಾಣೀ ಗತಿರ್ಮ್ಮತ್ತೇಭಸನ್ನಿಭಾ । ಏಕಕೂಪಭವಂ ರೋಮ ಭಯೇ ರಕ್ಷಾ ಸಕೃತ್ ಸಕೃತ್ ।। ೨೪೩.

ಅವನ ಮಾತು ಮಧುರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನಡೆಯು ಗರ್ವಿತ ಗಜದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಒಂದೇ ರಂಧ್ರದಿಂದ ಕೂದಲು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಭಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಪುನಃ ಪುನಃ.

ಸಮುದ್ರ ಉವಾಚ ಶಸ್ತಾ ಸ್ತ್ರೀ ಚಾರುಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ಮತ್ತಮಾತಙ್ಗಗಾಮಿನೀ । ಗುರೂರುಜಘನಾ ಯಾ ಚ ಮತ್ತಪಾರಾವತೇಕ್ಷಣಾ ।। ೨೪೪.

ಸಮುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಸುಂದರ ಅಂಗಗಳಿರುವ, ಗರ್ವಿತ ಗಜದಂತೆ ನಡೆಯುವ, ಭಾರವಾದ ಹಿಪ್ಪುಗಳುಳ್ಳ, ಗರ್ವಿತ ಪಾರಿವಾಳದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವಳು ಶುಭಸ್ತ್ರೀಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.