ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಅವಿಸಂವಾದಿತಾ ಸತ್ಯಂ ವೃದ್ಧಸೇವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ । ದೈವಸಮ್ಪನ್ನತಾ ಬುದ್ಧಿರಕ್ಷುದ್ರಪರಿವಾರತಾ ।। ೨೩೯.

ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ, ನಂಬಿಕೆ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಸೇವೆ, ಕೃತಜ್ಞತೆ, ದೈವಿಕ ಭಾಗ್ಯ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸಂಗಡಿಗರಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು —

ದೀರ್ಘದರ್ಶಿತ್ವಮುತ್ಸಾಹಃ ಶುಚಿತಾ ಸ್ಥೂಲಲಕ್ಷಿತಾ ।। ೨೩೯.

ದೂರದೃಷ್ಟಿ, ಉತ್ಸಾಹ, ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ —

ವಿನೀತತ್ವಂ ಧಾರ್ಮಿಕತಾ ಸಾಧೋಶ್ಚ ನೃಪತೇರ್ಗುಣಾಃ । ಪ್ರಖ್ಯಾತವಂಶಮಕ್ರೂರಂ ಲೋಕಸಙ್‌ಗ್ರಾಹಿಣಂ ಶುಚಿಂ ।। ೨೩೯.

ವಿನಯ, ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ರಾಜನ ಗುಣಗಳು: ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಂಶ, ಮೃದು ಸ್ವಭಾವ, ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆ —

ಕುರ್ವ್ವೀತಾತ್ಮಹಿತಾಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಪರಿಚಾರಂ ಮಹೀಪತಿಃ । ವಾಗ್ಮೀ ಪ್ರಗಲ್ಭಃ ಸ್ಮೃತಿಮಾನುದಗ್ರೋ ಬಲವಾನ್ ವಶೀ ।। ೨೩೯.

ತನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ರಾಜನು ವಾಗ್ಮಿ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ, ಸ್ಮರಣಾಶಕ್ತಿ ಇರುವ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ, ಬಲಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿರುವ ಸೇವಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು.

ನೇತಾ ದಣ್ಡಸ್ಯ ನಿಪುಣಃ ಕೃತಶಿಲ್ಪಪರಿಗ್ರಹಃ । ಪರಾಭಿಯೋಗಪ್ರಸಹಃ ಸರ್ವದುಷ್ಟಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ।। ೨೩೯.

ದಂಡನೆಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ, ಶತ್ರುಗಳ ದಾಳಿಗೆ ಎದುರಿಸಬಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ದುಷ್ಟತನವನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲ ನಾಯಕನು ಅಗತ್ಯ.

ಪರವೃತ್ತಾನ್ವವೇಕ್ಷೀ ಚ ಸನ್ಧಿವಿಗ್ರಹತತ್ತವವಿತ್ । ಗೂಢಮನ್ತ್ರಪ್ರಚಾರಜ್ಞೋ ದೇಶಕಾಲವಿಭಾಗವಿತ್ ।। ೨೩೯.

ಇತರರ ನಡೆನುಡಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ, ಸಂಧಿ-ವಿಗ್ರಹದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ, ಗುಪ್ತ ಸಲಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ, ಸ್ಥಳ-ಕಾಲದ ಭೇದವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು ಅಗತ್ಯ.

ಆದಾತಾ ಸಮ್ಯಗರ್ಥಾನಾಂ ವಿನಿಯೋಕ್ತಾ ಚ ಪಾತ್ರವಿತ್ । ಕ್ರೋಧಲೋಭಭಯದ್ರೋಹದಮ್ಭಚಾಪಲವರ್ಜ್ಜಿತಃ ।। ೨೩೯.

ಸರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ, ಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹಂಚುವ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಭಯ, ದ್ರೋಹ, ಮೋಸ ಮತ್ತು ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲದವನು ಇರಬೇಕು.

ಪರೋಪತಾಪಪೈಶೂನ್ಯಮಾತ್ಸರ್ಯೇರ್ಷಾನೃತಾತಿಗಃ । ವೃದ್ಧೋಪದೇಶಸಮ್ಪನ್ನಃ ಶಕ್ತೋ ಮಧುರದರ್ಶನಃ ।। ೨೩೯.

ಪರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದ, ಖಾಲಿತನ, ಹಿಂಗಾರು, ಅಸೂಯೆ, ಸುಳ್ಳು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ, ಹಿರಿಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆದ, ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಸುಂದರ ರೂಪದವನು ಇರಬೇಕು.

ಗುಣಾನುರಾಗಸ್ಥಿತಿಮಾನಾತ್ಮಸಮ್ಪದ್‌ಗುಣಾ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಸುಲೀನಾಃ ಶುಚಯಃ ಶೂರಾಃ ಶ್ರುತವನ್ತೋಽನುರಾಗಿಣಃ ।। ೨೩೯.

ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿರುವ, ಸ್ವಂತ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, ವಿನಯಶೀಲ, ಶುದ್ಧ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ, ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವನು ಇರಬೇಕು.

ದಣ್ಡನೀತೇಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತಾರಃ ಸಚಿವಾಃ ಸ್ಯುರ್ಮ್ಮಹೀಪತೇಃ । ಸುವಿಗ್ರಹೋ ಜಾನಪದಃ ಕುಲಶೀಲಕಲಾನ್ವಿತಃ ।। ೨೩೯.

ದಂಡನೀತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರು ರಾಜನ ಸಚಿವರು; ಪ್ರಜೆಗಳು ಉತ್ತಮ ವಂಶ, ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು.

ವಾಗ್ಮೀ ಪ್ರಗಲ್ಭಶ್ಚಕ್ಷುಷ್ಮಾನುತ್ಸಾಹೀ ಪ್ರತಿಪತ್ತಿಮಾನ್ । ಸ್ತಮ್ಭ್ಚಾಪಲಹೀನಶ್ಚ ಮೈತ್ರಃ ಕ್ಲೇಶಸಹಃ ಶುಚಿಃ ।। ೨೩೯.

ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ, ಉತ್ಸಾಹ, ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿ, ಹಠ ಮತ್ತು ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲದ, ಸ್ನೇಹಪರ, ಕಷ್ಟ ಸಹಿಸುವ, ಶುದ್ಧವಾದವನು ಇರಬೇಕು.

ಸತ್ಯಸತ್ತ್ವಧೃತಿಸ್ಥೈರ್ಯ್ಯಪ್ರಬಾವಾರೋಗ್ಯಸಂಯುತಃ । ಕೃತಶಿಲ್ಪಶ್ಚ೭ ದಕ್ಷಶ್ಚ ಪ್ರಜ್ಞಾವಾನ್ ಧಾರಣಾನ್ವಿತಃ ।। ೨೩೯.

ಸತ್ಯ, ಶಕ್ತಿ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ, ಪ್ರಭಾವ, ಆರೋಗ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ, ಚಾತುರ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುವವನು ಇರಬೇಕು.

ದೃಢಭಕ್ತಿರಕರ್ತ್ತಾ ಚ ವೈರಾಣಾಂ ಸಚಿವೋ ಭವೇತ್ । ಸ್ಮೃತಿಸ್ತತ್ಪರತಾರ್ಥೇಷು ಚಿತ್ತಜ್ಞೋ ಜ್ಞಾನನಿಶ್ಚಯಃ ।। ೨೩೯.೧೫ ದೃಢತಾ ಮನ್ತ್ರಗುಪ್ತಿಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರಿಸಮ್ಪತ್ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾ । ತ್ರಯ್ಯಾಂ ಚ ದಣ್ಡನೀತ್ಯಾಂ ಚ ಕುಶಲಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪುರೋಹಿತಃ ।। ೨೩೯.

ಸಚಿವನು ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿರಬೇಕು, ವೈರಾಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡದವನು ಇರಬೇಕು; ಅವನು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿಯುವ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿರಬೇಕು.

ಅಥರ್ವ್ವವೇದವಿಹಿತಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾಚ್ಛಾನ್ತಿಕಪೌಷ್ಟಿಕಂ । ಸಾಧುತೈಷಾಮಮಾತ್ಯಾನಾಂ ತದ್ವಿದ್ಯೈಃ ಸಹ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ।। ೨೩೯.

ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು, ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಸಚಿವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಚಕ್ಷುಷ್ಮತ್ತಾಂ ಚ ಶಿಲ್ಪಞ್ಚ ಪರೀಕ್ಷಏತ ಗುಣದ್ವಯಂ । ಸ್ವಜನೇಭ್ಯೋ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ ಕುಲಂ ಸ್ಥಾನಮವಗ್ರಹಂ ।। ೨೩೯.

ತೀಕ್ಷ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಎಂಬ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ತನ್ನವರಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಪರಿಕರ್ಮ್ಮ್ಸು ದಕ್ಷಞ್ಚ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಧಾರಯಿಷ್ಣುತಾಂ । ಗುಣತ್ರಯಂ ಪರೀಕ್ಷೇತ ಪ್ರಾಗಲ್ಭ್ಯಂ ಪ್ರೀತಿತಾಂ ತಥಾ ।। ೨೩೯.

ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಲತೆ, ಜ್ಞಾನ, ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ, ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಸ್ವಭಾವ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಕಥಾಯೋಗೇಷು ಬುದ್ಧ್ಯೇತ ವಾಗ್‌ಮಿತ್ವಂ ಸತ್ಯವಾದಿತಾಂ । ಉತ್ಸಾಹಂ ಚ ಪ್ರಭಾವಂ ಚ ತಥಾ ಕ್ಲೇಶಸಹಿಷ್ಣುತಾಂ ।। ೨೩೯.

ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಗ್ಮಿತ್ವ, ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತು, ಉತ್ಸಾಹ, ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.

ಧೃತಿಂ ಚೈವಾನುರಾಗಂ ಚ ಸ್ಥೈರ್ಯ್ಯಞ್ಚಾಪದಿ ಲಕ್ಷ್ಯೇತ್ । ಭಕ್ತಿಂ ಮೈತ್ರೀಂ ಚ ಶೌಚಂ ಚ ಜಾನೀಯಾದ್ವ್ಯವಹಾರತಃ ।। ೨೩೯.

ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕು; ಭಕ್ತಿ, ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸಂವಾಸಿಭ್ಯೋ ಬಲಂ ಸತ್ತ್ವಮಾರೋಗ್ಯಂ ಶೀಲಮೇವ ಚ । ಅಸ್ತವ್ಧತಾಮಚಾಪಲ್ಯಂ ವೈರಾಣಾಂ ಚಾಪ್ಯಕಾರ್ತ್ತನಂ ।। ೨೩೯.

ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇರುವವರಿಂದ ಬಲ, ಸ್ವಭಾವ, ಆರೋಗ್ಯ, ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆ, ಹಠವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಅಚಂಚಲತೆ ಮತ್ತು ಶತ್ರುತ್ವವಿಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೋ ವಿಜಾನೀಯಾದ ಭದ್ರತಾಂ ಕ್ಷುದ್ರತಾಮಪಿ । ಫಲಾನುಮೇಯಾಃ ಸರ್ವತ್ರ ಪರೋಕ್ಷಗುಣವೃತ್ತಯಃ ।। ೨೩೯.

ನೇರವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯತನ ಮತ್ತು ನೀಚತನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗುಪ್ತ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ಫಲದಿಂದ ಊಹಿಸಬೇಕು.

ಶಸ್ಯಾಕರವತೀ ಪುಣ್ಯಾ ಖನಿದ್ರವ್ಯಸಮನ್ವಿತಾ । ಗೋಹಿತಾ ಭೂರಿಸಲಿಲಾ ಪುನ್ಯೈರ್ಜನಪದೈರ್ಯುತಾ ।। ೨೩೯.

ಯಾವ ಭೂಮಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿದ್ದು, ಧರ್ಮಪರವಾಗಿದ್ದು, ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಹಸುವಿಗೆ ಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ನೀರಿನಷ್ಟು ಇರುವದು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.

ರಮ್ಯಾ ಸಕುಞ್ಜರಬಲಾ ವಾರಿಸ್ಥಲಪಥಾನ್ವಿತಾ । ಅದೇವಮಾತೃಕಾ ಚೇತಿ ಶಸ್ಯತೇ ಭೂರಿಭೂತಯೇ ।। ೨೩೯.

ಸುಂದರವಾದ, ಆನೆಗಳ ಬಲವಿರುವ, ನೀರು, ರಸ್ತೆ, ದೋಣಿ ಇರುವ, ಪರರದಾಗದ ಭೂಮಿ ದೊಡ್ಡ ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶೂದ್ರಕಾರುವಣಿಕ್‌ಪ್ರಾಯೋ ಮಹಾರಮ್ಭಃ ಕೃಷೀಬಲಃ । ಸಾನುರಾಗೋ ರಿಪುದ್ವೇಷೀ ಪೀಡ಼ಾಸಹಕರಃ ಪೃಥುಃ ।। ೨೩೯.

ಅಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರ, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮ, ಕೃಷಿಯ ಬಲ, ಪ್ರೀತಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ, ಕಷ್ಟ ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಊರು ಉತ್ತಮ.

ನಾನಾದೇಶ್ಯೈಃ ಸಮಾಕೀರ್ಣೋ ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ ಪಶುಮಾನ್ ಬಲೀ । ಈದೃಕ್‌ಜನಪದಃ ಶಸ್ತೋಽಮೂರ್ಖವ್ಯಸನಿನಾಯಕಃ।। ೨೩೯.

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶದ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಧರ್ಮಪರ, ಹಸುಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ಅಜ್ಞಾನಿಯೂ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಯೂ ಅಲ್ಲದ ನಾಯಕನಿರುವ ಊರು ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಪೃಥುಸೀಮಂ ಮಹಾಖಾತಮುಚ್ಚಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಂ । ಪುರಂ ಸಮಾವಸೇಚ್ಛೈಲಸರಿನ್ಮರುವನಾಶ್ರಯಂ ।। ೨೩೯.

ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಗಡಿಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಹೊಂಡಗಳು, ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಪರ್ವತ, ನದಿ ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳ ಹತ್ತಿರ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

ಜಲವದ್ಧಾನ್ಯಧನವದ್‌ದುರ್ಗಂ ಕಾಲಸಹಂ ಮಹತ್ । ಔದಕಂ ಪಾರ್ವತಂ ವಾರ್ಕ್ಷಮೈರಿಣಂ ಧನ್ವಿನಂ ಚ ಷಟ್ ।। ೨೩೯.

ಕೋಟೆ ನೀರು, ಧಾನ್ಯ, ಧನದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು, ಕಾಲದ ಪರೀಕ್ಷೆ ತಾಳಬಲ್ಲದು ಆಗಿರಬೇಕು; ಆರು ವಿಧ: ನೀರಿನ, ಪರ್ವತದ, ಮರಗಳ, ಮರಳು, ಕೆಸರು, ಕಾಡಿನ.

ಈಪ್ಸಿತದ್ರವ್ಯಸಮ್ಪೂರ್ಣಃ ಪಿತೃಪೈತಾಮ್ಹೋಚಿತಃ । ಧರ್ಮಾರ್ಜಿತೋ ವ್ಯಯಸಹಃ ಕೋಷೋ ಧರ್ಮಾದಿವೃದ್ಧಯೇ ।। ೨೩೯.

ಬಯಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಪಿತೃಪಿತಾಮಹರಿಂದ ಬಂದ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ, ವೆಚ್ಚ ತಾಳಬಲ್ಲ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಮತ್ತಿತರ ಗುಣಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಕೋಶವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಪಿತೃಪೈತಾಮಹೋ ವಶ್ಯಃ ಸಂಹತೋ ದತ್ತವೇತನಃ । ವಿಖ್ಯಾತಪೌರುಷೋ ಜನ್ಯಃ ಕುಶಲಃ ಶಕುನೈರ್ವೃತಃ ।। ೨೩೯.

ಪಿತೃಪಿತಾಮಹರಿಗೆ ವಿಧೇಯ, ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ, ವೇತನ ಪಡೆದ, ಶೌರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಉತ್ತಮ ವಂಶದ, ಕುಶಲ, ಶುಭಶಕುನಗಳಿರುವವನಾಗಿರಬೇಕು.

ನಾನಾಪ್ರಹರಣೋಪೇತೋ ನಾನಾಯುದ್ಧವಿಶಾರದಃ । ನಾನಾಯೋಧಸಮಾಕೀರ್ಣೋ ನೀರಾಜಿತಹಯದ್ವಿಪಃ ।। ೨೩೯.

ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಯೋಧರಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು.