ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ವ್ಯೂಹಂ ಭೇದಾವಹಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ಪರವ್ಯೂಹೇಷು ಚೇಚ್ಛಯಾ । ಗಜಸ್ಯ ಪಾದರಕ್ಷಾರ್ಥಾಶ್ಚತ್ವಾರಸ್ತು ತಥಾ ದ್ವಿಜ ।। ೨೩೬.

ವೈರಿಯ ಹಣೆಬದಿಯನ್ನು ಬೇಕಾದಾಗ ಮುರಿಯುವಂತಹ ಹಣೆಬದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು, ದ್ವಿಜನೇ, ಆನೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ರಕ್ಷಕರು ಇರಬೇಕು.

ರಥಸ್ಯ ಚಾಶ್ವಾಶ್ಚತ್ವಾರಃ ಸಮಾಸ್ತಸ್ಯ ಚ ಚರ್ಮ್ಮಿಣಃ । ಧನ್ವಿನಶ್ಚರ್ಮಿಭಿಸ್ತುಲ್ಯಾಃ ಪುರಸ್ತಾಚ್ಚರ್ಮ್ಮಿಣೋ ರಣೇ ।। ೨೩೬.

ರಥಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೂಡಬೇಕು, ಜೊತೆಗೆ ಚರ್ಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾದ ಯೋಧರೂ ಇರಬೇಕು; ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು ಚರ್ಮಧಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮಧಾರಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಡಬೇಕು.

ವೃಷ್ಠತೋ ಧನ್ವಿನಃ ಪಶ್ಚಾದ್ಧನ್ವಿನಾನ್ತುರಗಾ ರಥಾಃ । ರಥಾನಾಂ ಕುಞ್ಜರಾಃ ಪಶ್ಚಾದ್ಧಾತವ್ಯಾಃ ಪೃಥಿವೀಕ್ಷಿತಾ ।। ೨೩೬.

ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು, ನಂತರ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಥಗಳು ಇರಬೇಕು; ರಥಗಳ ಹಿಂದೆ ಆನೆಗಳನ್ನು ನೆಡಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಭೂಪಾಲನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಪದಾತಿಕುಞ್ಜರಾಶ್ವನಾಂ ಧರ್ಮ್ಮಕಾರ್ಯ್ಯಂ ಪ್ರಯತ್ನತಃ । ಶೂರಾಃ ಪ್ರಮುಖತೋ ದೇಯಾಃ ಸ್ಕನ್ಧಮಾತ್ರಪ್ರದರ್ಶನಂ ।। ೨೩೬.

ಪಾದಾತಿ, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಅವರ ಹೆಗಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವಂತೆ ಇರಬೇಕು.

ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಭೀರುಸಙ್ಘೇನ ಶತ್ರುವಿದ್ರಾವಕಾರಕಂ । ದಾರಯನ್ತಿ ಪುರಸ್ತಾತ್ತು ನ ದೇಯಾ ಭೀರವಃ ಪುರಃ ।। ೨೩೬.

ಶತ್ರು ಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ಓಡುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಹಣೆಬದಿಯನ್ನು ಭಯಪಡುವವರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ರೂಪಿಸಬೇಕು; ಭಯಪಡುವವರನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಡಬಾರದು.

ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಯನ್ತ್ಯೇವ ರಣೇ ಭೀರೂನ್ ಶೂಗಃ ಪುರಸ್ಥಿತಾಃ । ಪ್ರಾಂಶವಃ ಶುಕನಾಶಾಶ್ಚ ಯೇ ಚಾಜಿಹ್ಮೇಕ್ಷಣಾ೨ ನರಾಃ ।। ೨೩೬.

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಭಯಪಡುವವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಎತ್ತರವಾದವರು, ವಿಶಾಲ ಹೆಗಲಿರುವವರು ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡುವವರು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇರಬೇಕು.

ಸಂಹತಭ್ರಯುಗಾಶ್ಚೈವ ಕ್ರೋಧನಾಃ ಕಲಹಪ್ರಿಯಾಃ । ನಿತ್ಯಹೃಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಶ್ಚ ಶೂರಾ ಜ್ಞೇಯಾಶ್ಯ ಕಾಮಿನಃ ।। ೨೩೬.

ಹತ್ತಿರಹತ್ತಿರ ಇರುವವರು, ಬೇಗ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವರು, ಜಗಳ ಪ್ರಿಯರು, ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವವರು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು—ಇವರನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವವರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪ್ರಪ್ತಿಯುದ್ಧಂ ಗಜಾನಾಞ್ಚ ತೋಯದಾನಾದಿಕಶ್ಚ ಯತ್ ।। ೨೩೬.

ಆನೆಗಳ ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಗತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಯುಧಾನಯನಂ ಚೈವ ಪತ್ತಿಕರ್ಮ್ಮಂ ವಿಧೀಯತೇ । ರಿಪೂಣಾಂ ಭೇತ್ತುಕಾಮಾನಾಂ ಸ್ವಸೈನ್ಯಸ್ಯ ತು ರಕ್ಷಣಂ ।। ೨೩೬.

ಆಯುಧಗಳ ಚಲನವಲನ ಮತ್ತು ಪಾದಾತಿಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಶತ್ರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರಿಗೂ, ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೂ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೇದನಂ ಸಂಹತಾನಾಞ್ಚ ಚರ್ಮಿಣಾಂ ಕರ್ಮ್ಮ ಕೀರ್ತ್ತಿಂತಂ । ವಿಮುಖೀಕರಣಂ ಯುದ್ಧೇ ಧನ್ವಿನಾಂ ಚ ತಥೋಚ್ಯತೇ ।। ೨೩೬.

ಚರ್ಮಧಾರಿಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿಸುವುದನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ದೂರಾಪಸರಣಂ ಯಾನಂ ಸುಹತಸ್ಯ ತಥೋಚ್ಯತೇ । ತ್ರಾಸನಂ ರಿಪುಸೈನ್ಯಾನಾಂ ರಥಕರ್ಮ್ಮ ತಥೋಚ್ಯತೇ ।। ೨೩೬.

ದೂರದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ವಾಹನಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಶತ್ರು ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ರಥಗಳ ಕೆಲಸವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಭೇದನಂ ಸಂಹತಾನಾಞಚ ಭೇದಾನಾಮಪಿ ಸಂಹತಿಃ । ಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾಟ್ಟಾಲದ್ರುಮಭಙ್ಗಶ್ಚ ಸದ್‌ಗಜೇ ।। ೨೩೬.

ಹತ್ತಿರದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು, ಮುರಿದವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಸುವುದು, ಗೋಡೆ, ಬಾಗಿಲು, ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಮರಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕುವುದು ಆನೆಗಳ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ.

ಪತ್ತಿಭೂರ್ವಿಷಮಾ ಜ್ಞೇಯಾ ರಥಾಶ್ವಸ್ಯ ತಥಾ ಸಭಾ । ಸಕರ್ದ್ದಮಾ ಚ ನಾಗಾನಾಂ ಯುದ್ಧಭೂಮಿರುದಾಹೃತಾ ।। ೨೩೬.

ಪಾದಾತಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಒರಟಾದ ಭೂಮಿಯಾಗಿರಬೇಕು; ರಥ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿ, ಆನೆಗಳಿಗೆ ಕೆಸರುಭರಿತ ಭೂಮಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏವಂ ವಿರಚಿತವ್ಯೂಹಃ ಕೃತಪೃಷ್ಠದಿವಾಕರಃ । ತಥಾನುಲೋಪಶುಕ್ರಾರ್ಕಿದಿಕ್ಪಾಲಮೃದುಮಾರುತಾಃ ।। ೨೩೬.

ಹೀಗೆ, ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಂಚಿ, ಸೂರ್ಯನು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರಲಿ. ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ, ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿಯೂ ಇರಲಿ.

ಯೋಧಾನುತ್ತೇಜಯೇತ್ಸರ್ವ್ವಾನ್ನಾಮಗೋತ್ರಾವದಾನತಃ । ಭೋಗಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ಚ ವಿಜಯೇ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ಮೃತಸ್ಯ ಚ ।। ೨೩೬.

ಯೋಧರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕುಲವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು. ಜಯವಾದರೆ ಸೌಖ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣವಾದವರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

ಜಿತ್ವಾರೀನ್ ಭೋಗಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ಮೃತಸ್ಯ ಚ ಪರಾ ಗತಿಃ । ನಿಷ್ಕೃತಿಃ ಸ್ವಾಮಿಪಿಣ್ಡಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಯುದ್ಧಸಮಾ ಗತಿಃ ।। ೨೩೬.

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದರೆ ಭೋಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಯೋಧನಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪರಿಹಾರವೇ ಇಲ್ಲ.

ಶೂರಾಣಾಂ ರಕ್ತಮಾಯಾತಿ ತೇನ ಪಾಪನ್ತ್ಯಜನ್ತಿ ತೇ । ಘಾತಾದಿದುಃಖಸಹನಂ ರಣೇ ತತ್ ಪರಮನ್ತಪಃ ।। ೨೩೬.

ವೀರರ ರಕ್ತ ಹರಿದುಹೋದಾಗ, ಅವರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗಳ ನೋವು ಮತ್ತು ಮರಣವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದೇ ಅವರ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು.

ವರಾಪ್ಸರಃ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಯಾನ್ತಿ ಶೂರಂ ರಣೇ ಮೃತಂ । ಸ್ವಾಮೀ ಸುಕೃತಮಾದತ್ತೇ ಭಗ್ನಾನಾಂ ವಿನಿವರ್ತ್ತಿನಾಂ ।। ೨೩೬.

ಸಾವಿರಾರು ಅಪ್ಸರಸರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ವೀರನನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸೋತು ಹಿಂತಿರುಗಿದವರ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ರಾಜನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಫಲಂ ತೇಷಾಂ ತಥಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪದೇ ಪದೇ । ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸಹಾಯಾನ್ ಯೋ ಗಚ್ಛೇದ್ದೇವಾಸ್ತಸ್ಯ ವಿನಷ್ಟಯೇ ।। ೨೩೬.

ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಅವರ ನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಶ್ವಮೇಧಫಲಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಶೂರಾಣಾಮನಿವರ್ತ್ತಿನಾಂ । ಧರ್ಮ್ಮನಿಷ್ಠೇ ಜಯೋ ರಾಜ್ಞಿ ಯೋದ್ಧವ್ಯಾಶ್ಚ ಸಮಾಃ ಸಮೈಃ ।। ೨೩೬.

ಹಿಂತಿರುಗದ ವೀರರಿಗೆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಜಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾನರು ಸಮಾನರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು.

ಗಜಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಗಜಾದ್ಯಾಶ್ಚ ನ ಹನ್ತವ್ಯಾಃ ಪಲಾಯಿನಃ । ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕಾಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ಅಶಸ್ತ್ರಾಃ ಪತಿತಾದಯಃ ।। ೨೩೬.

ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಓಡಿಹೋಗುವವರು, ನೋಡುತ್ತಿರುವವರು, ಒಳಗೆ ಬಂದವರು, ಆಯುಧವಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು ಬಿದ್ದವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು.

ಶಾನ್ತೇ ನಿದ್ರಾಭಿಭೂತೇ ಚ ಅರ್ದ್ಧೋತ್ತೀರ್ಣೇ ನದೀವನೇ । ದುರ್ದ್ದಿನೇ ಕೂಟಯುದ್ಧಾನಿ ಶತ್ರುನಾಶಾರ್ಥಮಾಚರೇತ್ ।। ೨೩೬.

ಶತ್ರು ಶಾಂತವಾಗಿರುವಾಗ, ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವಾಗ, ನದಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾಡನ್ನು ಅರ್ಧದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದಾಟುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಥವಾ ದುರ್ದಿನದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುವಿನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೋಸದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು.

ಬಾಹೂ ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ವಿಕ್ರೋಶೇದ್ಭಗ್ನಾ ಭಗ್ನಾಃ ಪರೇ ಇತಿ। ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಮಿತ್ರಂ ಬಲಂ ಭೂರಿ ನಾಯಕೋಽತ್ರ ನಿಪಾತಿತಃ ।। ೨೩೬.

ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, 'ನಾವು ಸೋತಿದ್ದೇವೆ, ಎದುರಾಳಿಯಿಂದ ಸೋತಿದ್ದೇವೆ' ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆ ಬಂದರೆ, ನಾಯಕನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತಾನೆ.

ಸೇನಾನೀರ್ನಿಹತಶ್ಚಾಯಂ ಭೂಪತಿಶ್ಚಾಪಿ ವಿಪ್ಲುತಃ । ವಿದ್ರುತಾನಾನ್ತು ಯೋಧಾನಾಂ ಸುಖಂ ಧಾತೋ ವಿಧೀಯತೇ ।। ೨೩೬.

ಸೇನಾಪತಿ ಹತರಾಗಿದ್ದಾನೆ, ರಾಜನು ಕೂಡ ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಓಡಿಹೋದ ಯೋಧರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಿಂತಿರುಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಧೂಪಶ್ಚ ದೇಯಾ ಧರ್ಮ್ಮಜ್ಞ ತಥಾ ಚ ಪರಮೋಹನಾಃ । ಪತಾಕಾಶ್ಚೈವ ಸಮ್ಭಾರೋ ವಾದಿತ್ರಾಣಾಂ ಭಯಾವಹಃ ।। ೨೩೬.

ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ, ಧೂಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳ ಸಾಮಗ್ರಿಯೂ ಇರಲಿ.

ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿಜಯಂ ಯುದ್ಧೇ ದೇವಾನ್ವಿಪ್ರಾಂಶ್ಚ ಸಂಯಜೇತ್ । ರತ್ನಾನಿ ರಾಜಗಾಮೀನಿ ಅಮಾತ್ಯೇನ ಕೃತೇ ರಣೇ ।। ೨೩೬.

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಧಾನಿಯ ಧನವನ್ನು ಸಚಿವನು ಹಂಚಬೇಕು.

ತಸ್ಯ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ನ ಕಸ್ಯಾಪಿ ರಕ್ಷ್ಯಾಸ್ತಾಶ್ಚ ಪರಸ್ಯ ಚ । ಶತ್ರುಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ರಣೇ ಮುಕ್ತಂ ಪುತ್ರವತ್ ಪರಿಪಾಲಯೇತ್ ।। ೨೩೬.

ಸೋತವರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನೂ, ಜಯಿಸಿದವರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನೂ ಹಾನಿಗೊಳಪಡಿಸಬಾರದು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವನನ್ನು ಮಗನಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಪುನಸ್ತೇನ ನ ಯೋದ್ಧವ್ಯಂ ದೇಶಾಚಾರಾದಿ ಪಾಲಯೇತ್ । ತತಶ್ಚ ಸ್ವಪುರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಧ್ರುವೇ ಭೇ ಪ್ರವಿಶೇದ್ ಗೃಹಂ ।। ೨೩೬.

ಆತನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬಾರದು. ದೇಶದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ತನ್ನ ಊರಿಗೆ ತಲುಪಿ, ಖಚಿತವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು.

ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ಥಿರತ್ವಾಯ ಯಥೇನ್ದ್ರೇಣ ಪುರಾ ಶ್ರಿಯಃ । ಸ್ತುತಿಃ ಕೃತಾ ತಥಾ ರಾಜಾ ಜಯಾರ್ಥಂ ಸ್ತುತಿಮಾಚರೇತ್ ।। ೨೩೭.

ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲು, ಹಿಂದೆ ಇಂದ್ರನು ಶ್ರೀಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಂತೆ, ರಾಜನು ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಬೇಕು.