ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ತತಸ್ತು ಏಕಚಕ್ರಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನೇ। ಮುನಿವೇಷಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ನಿಹತ್ಯ ವಕರಾಕ್ಷಸಮ್

ಆಮೇಲೆ ಏಕಚಕ್ರ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಮುನಿವೇಷದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ವಾಸವಿದ್ದರು. ಅವರು ವಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.

ಯಯುಃ ಪಾಞ್ಚಾಲವಿಷಯಂ ದ್ರೌಪದ್ಯಾಸ್ತೇ ಸ್ವಯಮ್ವರೇ। ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಬಾಹುವೇಧೇನ ದ್ರೌಪದೀ ಪಞ್ಚಪಾಣ್ಡವೈಃ

ಅವರು ಪಂಚಾಲ ದೇಶಕ್ಕೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದರು. ಬಾಹುಬಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಐದು ಪಾಂಡವರು ಜಯಿಸಿದರು.

ಅರ್ದ್ಧರಾಜ್ಯಂ ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಜ್ಞಾತಾ ದುರ್ಯೋಧನಾದಿಭಿಃ। ಗಾಣ್ಡೀವಞ್ಚ ಧನುರ್ದಿವ್ಯಂ ಪಾವಕಾದ್ರಥಮುತ್ತಮಮ್

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದನ್ನು ದುರ್ವೋಧನ ಮತ್ತು ಇತರರು ತಿಳಿದರು. ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಪಾವಕನಿಂದ ದಿವ್ಯವಾದ ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ರಥ ದೊರಕಿತು.

ಸಾರಥಿಞ್ಚಾರ್ಜುನಃ ಸಙ್ಖಯೇ ಕೃಷ್ಣಮಕ್ಷಯ್ಯಶಾಯಕಾನ್। ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರಾರ್ದಿಸ್ತಥಾ ದ್ರೋಣಾತ್ಸರ್ವೇ ಶಸ್ತ್ರವಿಶಾರದಾಃ

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತನ್ನ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಅವನಿಗೆ ಅನಂತ ಬಾಣಗಳಿದ್ದವು. ದ್ರೋಣರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದನು, ಎಲ್ಲರೂ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದರು.

ಕೃಷ್ಣೇನ ಸೋಽರ್ಜುನೋ ವಹ್ನಿಂ ಖಾಣ್ಡವೇ ಸಮತರ್ಪಯತ್। ಇನ್ದ್ರವೃಷ್ಟಿಂ ವಾರಯಂಶ್ಚ ಶರವರ್ಷೇಣ ಪಾಣ್ಡವಃ

ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಖಾಂಡವವನದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು. ಪಾಂಡವನು ಇಂದ್ರನ ಮಳೆಯನ್ನು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಜಿತಾ ದಿಶಃ ಪಾಣ್ಡವೈಶ್ಚ ರಾಜ್ಯಞ್ಚಕ್ರೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ। ಬಹುಸ್ವರ್ಣಂ ರಾಜಸೂಯಂ ಚ ಸೇಹೈ ತಂ ಸುಯೋಧನಃ

ಪಾಂಡವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದರು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವರು ಬಹಳ ಚಿನ್ನದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಯೋಧನನು ಅಸೂಯೆಪಟ್ಟನು.

ಭ್ರಾತ್ರಾ ದುಃ ಶಾಸನೇನೋಕ್ತಃ ಕರ್ಣೇನ ಪ್ರಾಪ್ತಭೂತಿನಾ। ದ್ಯುತಕಾರ್ಯೇ ಶಕುನಿನಾ ದ್ಯೂತೇನ ಸ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಮ್

ಅವನ ಅಣ್ಣನೂ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಪಡೆದ ಕರ್ನನೂ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಶಕುನಿಯಿಂದ ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಅಜಯತ್ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಞ್ಚ ಸಭಾಸ್ಥೋ ಮಾಯಯಾಹಸತ್। ಅಷ್ಟಾಶೀತಿಸಹಸ್ತ್ರಾಣಿ ಭೋಜಯನ್ ಪೂರ್ವವದ್ ದ್ವಿಜಾನ್

ಅವನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು, ಮೋಸದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಅವನು ಹಳೆಯದಂತೆ ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದನು.

ವನೇ ದ್ವಾದಶವರ್ಷಾಣಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾತಾನಿ ಸೋಽನಯತ್। ಅಷ್ಟಾಶೀತಿಸಹಸ್ತ್ರಾಣಿ ಭೋಜಯನ್ ಪೂರ್ವವದ್ ದ್ವಿಜಾನ್

ಅವನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದನು. ಆಗಲೂ ಅವನು ಹಳೆಯದಂತೆ ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದನು.

ಸಧೌಮ್ಯೋ ದ್ರೌಪದೀಷಷ್ಠಸ್ತತಃ ಪ್ರಾಯಾದ್ವಿರಾಟಕಮ್। ಕಙ್ಕೋ ದ್ವಿಜೋ ಹ್ಯವಿಜ್ಞಾತೋ ರಾಜಾ ಭೀಮೋಥ ಸೂಪಕೃತ್

ಧೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಆರನೆಯವರಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ವಿರಾಟನ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋದರು. ಕಂಕ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಗುರುತಾಗದೆ ಉಳಿದನು, ಭೀಮನು ರಾಜನಿಗೆ ಅಡುಗೆಗಾರನಾದನು.

ಬೃಹನ್ನಲಾರ್ಜುನೋ ಭಾರ್ಯಾ ಸೈರಿನ್ಧ್ರೀ ಯಮಜೌ ತಥಾ। ಅನ್ಯನಾಮ್ನಾ ಭೀಮಸೇನಃ ಕೀಚಕಞ್ಚಾಬಧೀನ್ನಿಶಿ

ಅರ್ಜುನನು ಬ್ರಿಹನ್ನಳ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸೈರಂಧ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಯಮನ ಮಗನೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನು ರಾತ್ರಿ ಕೀಚಕನನ್ನು ಕೊಂದನು.

ದ್ರೌಪದೀಂ ಹರ್ತ್ತುಕಾಮಂ ತಮರ್ಜುನಶ್ಚಾಜಯತ್ ಕುರೂನ್। ಕುರ್ವತೋ ಗೋಗ್ರಹಾದೀಂಶ್ಚ ತೈರ್ಜ್ಞಾತಾಃ ಪಾಣ್ಡವಾ ಅಥ

ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದವರನ್ನು ಮತ್ತು ಕೌರವರನ್ನು ಅರ್ಜುನನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಹಸುವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸಿದವರಿಂದ ಪಾಂಡವರು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

ಸುಭದ್ರಾ ಕೃಷ್ಣಭಗಿನೀ ಅರ್ಜುನಾತ್ಸಮಜೀಜನತ್। ಅಭಿಮನ್ಯುನ್ದದೌ ತಸ್ಮೈ ವಿರಾಟಶ್ಚೋತ್ತರಾಂ ಸುತಾಮ್

ಸುಭದ್ರಾ, ಕೃಷ್ಣನ ಸಹೋದರಿ, ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಆ ಮಗ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿಗೆ ವಿರಾಟನು ತನ್ನ ಮಗಳು ಉತ್ತರೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಸಪ್ತಾಕ್ಷೌಹಿಣೀಶ ಆಸೀದ್ಧರ್ಮ್ಮರಾಜೋ ರಣಾಯ ಸಃ। ಕೃಷ್ಣೋ ದೂತೋಬ್ರವೀದ್ ಗತ್ವಾ ದುರ್ಯೋಧನಮಮರ್ಷಣಮ್

ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಏಳು ಸೇನೆಗಳಿದ್ದವು. ಕೃಷ್ಣನು ದೂತನಾಗಿ ದುರ್ವೋಧನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು, ಆದರೆ ಅವನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.

ಏಕಾದಶಕ್ಷೌಹಿಣೀಶಂ ನೃಪಂ ದುರ್ಯೋಧನಂ ತದಾ। ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾಯಾರ್ದ್ಧರಾಜ್ಯಂ ದೇಹಿ ಗ್ರಾಮಾಂಶ್ಚ ಪಞ್ಚ ವಾ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ವೋಧನನಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಸೇನೆಗಳಿದ್ದವು. ಕೃಷ್ಣನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾದರೂ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಐದು ಊರುಗಳನ್ನಾದರೂ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದನು.

ಯುಧ್ಯಸ್ವ ವಾ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕೃಷ್ಣಮಾಹ ಸುಯೋಧನಃ। ಭೂಸೂಚ್ಯಗ್ರಂ ನ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಯೋತ್ಸ್ಯೇ ಸಙ್‌ಗ್ರಹಣೋದ್ಯತಃ

ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸುಯೋಧನನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನಾನು ಭೂಮಿಯ ಸೂಚಿಯ ಅಗ್ರದಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ.'

ವಿಶ್ವರೂಪನ್ದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ಅಧೃಷ್ಯಂ ವಿದುರಾರ್ಚ್ಚಿತಃ । ಪ್ರಾಗಾದ್ಯುಧಿಷ್ಠಿರಂ ಪ್ರಾಹ ಯೋಧಯೈನಂ ಸುಯೋಧನಮ್

ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ವಿದುರನಿಂದ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಕೃಷ್ಣನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಸುಯೋಧನನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು.'

ಕುರುಪಾಣ್ಡವಸಙ್‌ಗ್ರಾಮವರ್ಣನಮ್ । ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಯೌಧಿಷ್ಠಿರೀ ದೌರ್ಯೋಧನೀ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ಯಯೌ ಚಮೂಃ। ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣಾದಿಕಾನ್ ಹೃಷ್ಟ್ವಾ ನಾಯುಧ್ಯತ ಗುರುನಿತಿ

ಕುರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ಯುದ್ಧದ ವಿವರಣೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಮತ್ತು ದುರ್ವೋಧನರ ಸೇನೆಗಳು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದವು. ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಅವರು ಗುರುಗಳೆಂದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಪಾರ್ಥಂ ಹ್ಯುವಾಚ ಭಗವಾನ್ನಶೋಚ್ಯಾ ಭೀಷ್ಮಮುಖ್ಯಕಾಃ। ಶರೀರಾಣಿ ವಿನಾಶೀನಿ ನ ಶರೀರೀ ವಿನಶ್ಯತಿ

ಪಾರ್ಥನಿಗೆ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: 'ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇತರರನ್ನು ದುಃಖಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ದೇಹಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆತ್ಮ ನಾಶವಾಗದು.'

ಅಯಮಾತ್ಮಾ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ ವಿದ್ಧಿ ತಮ್ । ಸಿದ್ಧ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೋಃ ಸಮೋ ಯೋಗೀ ರಾಜಧರ್ಮ್ಮಂ ಪ್ರಪಾಲಯ

ಈ ಆತ್ಮವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ. 'ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂದು ಅರಿತುಕೋ. ಯೋಗಿ ಯಶಸ್ಸು-ವಿಫಲತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ನಿಭಾಯಿಸು.

ಕೃಷ್ಣೋಕ್ತೋಥಾರ್ಜುನೋಽಯುಧ್ಯದ್ರಥಸ್ಥೋ ವಾದ್ಯಶಬ್ದವಾನ್। ಭೀಷ್ಮಃ ಸೇನಾಪತಿರಭೂದಾದೌ ದೌರ್ಯೋಧನೇ ಬಲೇ

ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಾ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು. ದುರ್ಯೋಧನನ ಸೇನೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನು ಸೇನಾಪತಿ ಆಗಿದ್ದನು.

ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಶಿಖಣ್ಡೀ ಚ ತಯೋರ್ಯುದ್ಧಂ ಬಭೂವ ಹ। ಧಾರ್ತ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಃ ಪಾಣ್ಡವಾಂಶ್ಚ ಜಘ್ನುರ್ಯುದ್ಧೇ ಸಭೀಷ್ಮಕಾಃ

ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಶಿಖಂಡಿಯೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದನು. ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಭಾರೀ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರು, ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮನೂ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡಿದರು.

ಧಾರ್ತ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ ಶಿಖಣ್ಡ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಪಾಣ್ಡವಾ ಜಘ್ನುರಾಹೇವೇ। ದೇವಾಸುರಸಮಂ ಯುದ್ಧಂ ಕುರುಪಾಣ್ಡವಸೇನಯೋಃ

ಶಿಖಂಡಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೊಡೆದರು. ಕುರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಗಳ ಯುದ್ಧ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಹೋರಿದಂತಿತ್ತು.

ಬಭೂವ ಸ್ವಃ ಸ್ಥದೇವಾನಾಂ ಪಶ್ಯತಾಂ ಪ್ರೀತಿಬರ್ದ್ಧನಮ್। ಭೀಷ್ಮೋಸ್ತ್ರೈಃ ಪಾಣ್ಡವಂ ಸೈನ್ಯಂ ದಶಾಹೋಭಿರ್ನ್ಯಪಾತಯತ್

ಆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಿದ ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು.

ದಶಮೇ ಹ್ಯರ್ಜುನೌ ಬಾಣೈರ್ಭಿಷ್ಮಂ ವೀರಂ ವವರ್ಷ ಹ। ಶಿಖಣ್ಡೀ ದ್ರುಪದೋತ್ತೋಽಸ್ತ್ರೈರ್ವವರ್ಷ ಜಲದೋ ಯಥಾ

ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಅರ್ಜುನನು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿದನು. ದ್ರುಪದನ ಮಗ ಶಿಖಂಡಿಯೂ ಮೋಡದಂತೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸುರಿದನು.

ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವರಥಪಾದಾತಮನ್ಯೋನ್ಯಾಸ್ತ್ರನಿಪಾತಿತಮ್ । ಭೀಷ್ಮಃ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಮೃತ್ಯುಶ್ಚ ಯುದ್ಧಮಾರ್ಗಂ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯ ಚ

ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥ, ಪಾದಾತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದರು. ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಮರಣವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಭೀಷ್ಮನು ಯುದ್ಧದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.

ವಸೂಕ್ತೋ ವಸುಲೋಕಾಯ ಶರಶಯ್ಯಾಗತಃ ಸ್ಥಿತಃ। ಉತ್ತರಾಯಣಮೀಕ್ಷಂಶ್ಚ ಧ್ಯಾಯನ್ ವಿಷ್ಣುಂಸ್ತುವನ್ ಸ್ಥಿತಃ

ವಸುಗಳು ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು. ಅವನು ವಸುಗಳ ಲೋಕಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಣಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದನು. ಉತ್ತರಾಯಣವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ದುರ್ಯೋಧನೇ ತು ಶೋಕಾರ್ತ್ತೇ ದ್ರೋಣಃ ಸೇನಾಪತಿಸ್ತ್ವಭೂತ್। ಪಾಣ್ಡವೇ ಹರ್ಷಿತೇ ಸೈನ್ಯೇ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಶ್ಚಮೂಪತಿಃ

ದುರ್ಯೋಧನನು ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದ್ರೋಣನು ಸೇನಾಪತಿ ಆಯಿತನು. ಪಾಂಡವ ಸೇನೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಾಗ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಅದರ ನಾಯಕನಾದನು.

ತಯೋರ್ಯುದ್ಧಂ ಬಭೂವೋಗ್ರಂ ಯಮರಾಷ್ಟ್ರವಿವರ್ಧನಮ್। ವಿರಾಟದ್ರುಪದಾದ್ಯಾಶ್ಚ ನಿಮಗ್ನಾ ದ್ರೋಣಸಾಗರೇ

ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು, ಅದು ಯಮಲೋಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ವಿರಾಟ, ದ್ರುಪದ ಮತ್ತು ಇತರರು ದ್ರೋಣನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು.