ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಅವನಿಷ್ಠೀವತೋ ದರ್ಪಾದ್‌ ದ್ವಾವೋಷ್ಠೌ ಛೇದಯೇನ್ನೃಪಃ । ಅಪಮೂತ್ರಯತೋ ಮೇಢ್ರಮಪಶಬ್ದಯತೋ ಗುದಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾರಾದರೂ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉಗುಳಿದರೆ, ರಾಜನು ಅವನ ಎರಡು ತುಟಿಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು; ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಲಿಂಗವನ್ನು, ಕೆಟ್ಟ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದರೆ ಗುದವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು.

ಉತ್ಕೃಷ್ಟಾಸನಸಂಸ್ಥಸ್ಯ ನೀಚಸ್ಯಾಧೋನಿಕೃನ್ತನಂ । ಯೋ ಯದಙ್ಗಂ ಚ ರುಜಯೇತ್ತದಙ್ಗನ್ತಸ್ಯ ಕರ್ತ್ತಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಹೀನವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಉನ್ನತ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರೆ ಅವನ ಹಿಂಡು ಭಾಗವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು; ಯಾರು ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಆ ಅಂಗವನ್ನೇ ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು.

ಅರ್ದ್ಧಪಾದಕರಾಃ ಕಾರ್ಯಾ ಗೋಗಜಾಶ್ವೋಷ್ಟ್ರಘಾತಕಾಃ । ವೃಕ್ಷನ್ತು ವಿಫಲಂ ಕೃತ್ತ್ವಾ ಸುವರ್ಣ ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ ।। ೨೨೭.

ಹಸು, ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಒಂಟೆಯನ್ನು ಕೊಂದವರಿಗೆ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕೈಗಳನ್ನು ಅರ್ಧವಾಗಿ ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು; ಫಲವಿಲ್ಲದ ಮರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದವನು ಚಿನ್ನದ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ದ್ವಿಗುಣಂ ದಾಪ್ಯೇಚ್ಛಿನ್ನೇ ಪಥಿ ಸೀಮ್ನಿ ಜಲಾಶಯೇ । ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಯೋ ಹರೇದ್ಯಸ್ಯ ಜ್ಞಾನತೋಽಜ್ಞಾನತೋಽಪಿ ವಾ ।। ೨೨೭.

ರಸ್ತೆ, ಗಡಿ ಅಥವಾ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರು ಅರಿತು ಅಥವಾ ಅರಿಯದೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ಸ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದ್ಯ ತುಷ್ಟಿನ್ತು ರಾಜ್ಞೇ ದದ್ಯಾತ್ತತೋ ದಮಂ । ಯಸ್ತು ರಜ್ಜುಂ ಘಟಂ ಕೂಪಾದ್ಧರೇಚ್ಛಿನ್ದ್ಯಾಚ್ಚ ತಾಂ ಪ್ರಪಾಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ಧಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಅದನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಿಗದಿತ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು; ಬಾವಿಯಿಂದ ಹಗ್ಗ ಅಥವಾ ಕುಂಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವರು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರುಕೋಣೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಡಿದವರು,

ಸ ದಣ್ಡಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾನ್‌ಮಾಸಂ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಾಣಿತಾಡ಼ನೇ । ಧಾನ್ಯಂ ದಶಭ್ಯಃ ಕುಮ್ಭೇಭ್ಯೋ ಹರತೋಽಭ್ಯಧಿಕಂ ಬಧಃ ।। ೨೨೭.

ಅಂತಹವರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ದಂಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು; ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಹತ್ತು ಕುಂಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಯೋಗ್ಯ.

ಶೇಷೇಽಪ್ಯೇಕಾದಶಗುಣಂ ತಸ್ಯ ದಣ್ಡಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್ । ಸುವರ್ಣರಜತೀದೀನಾಂ ನೃಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಹರಣೇ ಬಧಃ ।। ೨೨೭.

ಇತರ ಎಲ್ಲ ಕಳವಿಗೂ ಹನ್ನೊಂದು ಪಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಯೋಗ್ಯ.

ಯೇನ ಯೇನ ಯಥಾಹ್ಗೇನ ಸ್ತೇನೋ ನೃಷು ವಿಚೇಷ್ಟತೇ । ತತ್ತದೇವ ಹರೇದಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಾದೇಶಾಯ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೨೨೭.

ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಕಳ್ಳನು ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೂ, ರಾಜನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆ ಅಂಗವನ್ನೇ ಅವನಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಶಾಕಧಾನ್ಯಾದಿ ಅಲ್ಪಂ ಗೃಹ್ಣನ್ನ ದೋಷಬಾಕ್ । ಗೋದೇವಾರ್ಥಂ ಹರಂಶ್ಚಾಪಿ ಹನ್ಯಾದ್ದುಷ್ಟಂ ಬಧೋದ್ಯತಂ ।। ೨೨೭.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸ್ವಲ್ಪ ತರಕಾರಿಯನ್ನೋ ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯವನ್ನೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವನಿಗೆ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಹಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಕಳವು ಮಾಡಿದ ದುಷ್ಟನು ಕೆಡುಕನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು.

ಗೃಹಕ್ಷೇತ್ರಾಪಹರ್ತ್ತಾರಂ ತಥಾ ಪತ್ನ್ಯಭಿಗಾಮಿನಂ । ಅಗ್ನಿನದಂ ಗರದಂ ಹನ್ಯಾತ್ತಥಾ ಚಾಭ್ಯುದ್ಯತಾಯುಧಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ಮನೆ ಅಥವಾ ಹೊಲವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ವಿಷ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಆಯುಧ ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು.

ರಾಜಾ ಗವಾಭಿವಾರಾದ್ಯಂ ಹನ್ಯಾಚ್ಚೈವಾತತಾಯಿನಃ । ಪರಸ್ತ್ರಿಯಂ ನ ಭಾಷೇತ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧೋ ವಿಶೇನ್ನ ಹಿ ।। ೨೨೭.೪೦ ಅದಣ್ಡ್ಯಾ ಸ್ತ್ರೀ ಭವೇದ್ರಾಜ್ಞಾ ವರಯನ್ತೀ ಪತಿಂ ಸ್ವಯಂ। ಉತ್ತಮಾಂ ಸೇವಮಾನಃ ಸ್ತ್ರೀಂ ಜಘನ್ಯೋ ಬಧಮರ್ಹತಿ ।। ೨೨೭.

ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಲು ಬರುವವರನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಟ್ಟಹಾಸಿಗಳನ್ನು ರಾಜನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು; ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಅವಳ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬಾರದು.

ಭರ್ತ್ತಾರಂ ಲಙ್‌ಘಯೇದ್ಯಾ ತಾಂ ಶ್ವಭಿಃ ಸಙ್ಘಾತಯೇತ್ ಸ್ಥಿರಂ । ಸವರ್ಣದೂಷಿತಾಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ಪಿಣ್ಡಮಾತ್ರೋಪಜೀವಿನೀಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾವ ಹೆಂಗಸು ಗಂಡನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಾಳೋ, ಅವಳನ್ನು ನಾಯಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಎಸೆಯಬೇಕು; ತನ್ನ ಜಾತಿಯವನಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಳಾದವಳನ್ನು ಭಿಕ್ಷೆಮಾಡಿ ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಜ್ಯಾಯಸಾ ದೂಷಿತಾ ನಾರೀ ಮುಣ್ಡನಂ ಸಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ವೈಶ್ಯಾಗಮೇ ತು ವಿಪ್ರಸ್ಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯಾನ್ತ್ಯಜಾಗಮೇ ।। ೨೨೭.

ಮೇಲಿನ ಜಾತಿಯವನಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಳಾದ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ತಲೆಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು; ವೈಶ್ಯನಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಥವಾ ಚಂಡಾಲನಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಭ್ರಷ್ಟರಾದರೆ,

ಕ್ಷತ್ರಿಯಃ ಪ್ರಥಮಂ ವೈಶ್ಯೋ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಶದ್ರಾಗಮೇ ಭವೇತ್ । ಗುಹೀತ್ವಾ ವೇತನಂ ವೇಶ್ಯಾ ಲೋಭಾದನ್ಯತ್ರ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೨೨೭.

ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಮೊದಲಿಗೆ, ನಂತರ ವೈಶ್ಯನು ಶೂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡಿದರೆ ದಂಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು; ವೇಶ್ಯೆ ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಲೋಭದಿಂದ ಬೇರೆಡೆ ಹೋದರೆ,

ವೇತನನ್ದ್ವಿಗುಣಂ ದದ್ಯಾದ್ದಣ್ಡಞ್ಚ ದ್ವಿಗುಣಂ ತಥಾ। ಭಾರ್ಯಾ ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ದಾಸಾಶ್ಚ ಶಿಷ್ಯೋ ಭ್ರಾತಾ ಚ ಸೋದರಃ ।। ೨೨೭.

ಅವಳು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವೇತನವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು; ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ದಾಸರು, ಶಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ,

ಕೃತಾಪರಾಧಾಸ್ತಾಡ್ಯಾಃ ಸ್ಯೂ ರಜ್ವಾ ವೇಣುದಲೇನ ವಾ । ಪೃಷ್ಟೇನ ಮಸ್ತಕೇ ಹನ್ಯಾಚ್ಚೌರಸ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಕಿಲ್ವಿಷಂ ।। ೨೨೭.

ಅವರು ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಕೋಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯಬಹುದು; ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಥವಾ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದರೆ ಹೊಡೆಯುವವನು ಕಳ್ಳನ ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

ರಕ್ಷಾಸ್ವಧಿಕೃತೈರ್ಯಸ್ತು ಪ್ರಜಾಽತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಲುಪ್ಯತೇ । ತೇಷಾಂ ಸರ್ವಸ್ವಮಾದಾಯ ರಾಜಾ ಕುರ್ಯ್ಯಾನ್ ಪ್ರವಾಸನಂ ।। ೨೨೭.

ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾದವರು ಜನರನ್ನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಿದರೆ, ರಾಜನು ಅವರೆಲ್ಲರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು.

ಯೇ ನಿಯುಕ್ತಾಃ ಸ್ವಕಾರ್ಯೇಷುಹನ್ಯುಃ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಕರ್ಮಿಣಾಂ । ನಿರ್ಘೃಣಾಃ ಕ್ರೂರಮನಸಸ್ತಾನ್ನಿಃ ಸ್ವಾನ್ ಕಾರಯೇನ್ನೃಪ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಕೆಲಸಗಾರರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣತೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರತೆ ಹೊಂದಿರುವರೋ, ಅಂತಹವರನ್ನು ರಾಜನು ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವಂತೆ ಬಲವಂತಪಡಬೇಕು.

ಅಮಾತ್ಯಃ ಪ್ರಾಡ್‌ವಿವಾಕೋ ವಾ ಯಃ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ಕಾರ್ಯ್ಯಮನ್ಯಥಾ । ತಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ವಮಾದಾಯ ತಂ ರಾಜಾ ವಿಪ್ರವಾಸಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಯಾವ ಸಚಿವನಾದರೂ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಯಾದರೂ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ, ರಾಜನು ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವನನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು.

ಗುರುತಲ್ಪೇ ಭಯಃ ಕಾರ್ಯ್ಯಃ ಸುರಾಪಾಣೇ ಸುರಾಧ್ವಜಃ । ಸ್ತೇಯೇಷು ಶ್ವಪದಂ ವಿದ್ಯಾದ್‌ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಶಿರಃ ಪುಮಾನ್ ।। ೨೨೭.

ಗುರುವಿನ ಹೆಂಡತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದವರಿಗೆ ಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕು; ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮದ್ಯದ ಗುರುತು ನೀಡಬೇಕು; ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಯ ಗುರುತು ಇರಬೇಕು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಂದವರಿಗೆ ಮಾನವನ ತಲೆ ಗುರುತು ಇರಬೇಕು.

ಶೂದ್ರಾದೀನ್ ಘಾತಯೇದ್ರಾಜಾ ಪಾಪಾನ್ ವಿಪ್ರಾನ್ ಪ್ರವಾಸಯೇತ್ । ಮಹಾಪಾತಕಿನಾಂ ವಿತ್ತಂ ವರುಣಾಯೋಪಪಾದಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಪಾಪ ಮಾಡಿದ ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ರಾಜನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು; ಪಾಪ ಮಾಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು; ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವರుణನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಗ್ರಾಮೇಷ್ವಪಿ ಚ ಯೇ ಕೇಚಿಚ್ಚೌರಾಣಾಂ ಭಕ್ತದಾಯಕಾಃ । ಭಾಣ್ಡಾರ ಕೋಷದಾಶ್ಚೈವ ಸರ್ವಾಂಸ್ತಾನಪಿ ಘಾತಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳರಿಗೆ ಊಟ ಕೊಡುವವರು, ಅವರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವವರು ಅಥವಾ ಧನವನ್ನು ಕಾಯುವವರು ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ರಾಜನು ಅವರನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಲ್ಲಬೇಕು.

ರಾಷ್ಟ್ರೇಷು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧಿಕೃತಾನ್ ಸಾಮನ್ತಾನ್ ಪಾಪಿನೋಹರೇತ್ । ಸನ್ಧಿ ಕೃತ್ವಾ ತು ಯೇ ಚೌರ್ಯಂ ರಾತ್ರೌ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಕಸ್ತರಾಃ ।। ೨೨೭.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಡಿಪಾಲಕರನ್ನು ರಾಜನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು; ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ರಾತ್ರಿ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡುವ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಕೂಡ ಶಿಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ತೇಷಾಂ ಚ್ಛಿತ್ವಾ ನೃಪೋ ಹಸ್ತೌ ತೀಕ್ಷ್ಣೇ ಶೂಲೇ ನಿವೇಶಯೇತ್ । ತಡ಼ಾಗದೇವತಾಗಾರಭೇದಕಾನ್ ಘಾತಯೇನ್ನೃಪಃ ।। ೨೨೭.

ಅಂತಹವರ ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ರಾಜನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಗಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಬೇಕು; ದೇವಾಲಯ ಅಥವಾ ದೇವರ ಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗುವವರನ್ನು ರಾಜನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು.

ಸಮುತ್ಸೃಜೇದ್ರಾಜಮಾರ್ಗೇ ಯಸ್ತ್ವಮೇಧ್ಯಮನಾಪದಿ । ಸ ಹಿ ಕಾರ್ಷಾಪಣನ್ದಣ್ಡ್ಯಸ್ತಮಮೇಧ್ಯಞ್ಚ ಶೋಧಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಸದನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಷಾಪಣ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಆ ಕಸವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರತಿಮಾಸಙ್‌ಕ್ರಮಭಿದೋ ದದ್ಯುಃ ಪಞ್ಚಶತಾನಿ ತೇ । ಸಮೈಶ್ಚ ವಿಷಮಂ ಯೋ ವಾ ಚರತೇಕ ಮೂಲ್ಯತೋಽಪಿ ವಾ ।। ೨೨೭.

ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೋ ಅಥವಾ ಅದರ ಪೀಠವನ್ನು ಒಡೆಯುವವರು ಐದು ನೂರು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು; ತೂಕ, ಅಳತೆ ಅಥವಾ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಸಮಾಪ್ನುಯಾನ್ನರಃ ಪೂರ್ವಂ ದಮಂ ಮಧ್ಯಮಮೇವ ವಾ । ದ್ರವ್ಯಮಾದಾಯ ವಣಿಜಾಮನರ್ಘೇಣಾವರುನ್ದತಾಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಬೆಲೆ ಕೊಡದೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು.

ರಾಜಾ ಪೃಥಕ್‌ ಪೃಥಕ್ ಕುರ್ಯ್ಯಾದ್ದಣ್ಡಮುತ್ತಮಸಾಹಸಂ । ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ದೂಷಕೋ ಯಶ್ಚ ಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ದಕವಿಕ್ರಯೀ ।। ೨೨೭.

ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೆಡವುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರುವವರಿಗೆ ರಾಜನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ಮಧ್ಯಮಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದ್ದಣ್ಡಂ ಕೂಟಕರ್ತ್ತಾ ತಥೋತ್ತಮಂ । ಕಲಹಾಪಕೃತಂ ದೇಯಂ ದಣ್ಡಶ್ಚ ದ್ವಿಗುಣಸ್ತತಃ ।। ೨೨೭.

ನಕಲಿ ವಸ್ತು ತಯಾರಿಸುವವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ, ನಕಲಿ ನಾಣ್ಯ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಜಗಳ ಉಂಟುಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆ ದಂಡದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.