ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ದ್ವಿಗುಣಂ ತ್ರಿಗುಣಂ ವಾಪಿ ನಗರಸ್ಯ ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್ । ವೃತಿ ತತ್ರ ಪ್ರಕುರ್ವೀತ ಯಾಮುಷ್ಟ್ರೋ ನಾವಲೋಕಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ನಗರಕ್ಕೆ ಆ ಗಡಿಯನ್ನೆರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ ಕಾಯುವವನು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು.

ತತ್ರಾಪರಿವೃತೇ ಧಾನ್ಯೇ ಹಿಂಸಿತೇ ನೈವ ದಣ್ಡನಂ । ಗೃಹನ್ತಡಾಗಮಾರಾಮಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ವಾ ಭೀಷಯಾ ಹರನ್ ।। ೨೨೭.

ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ ಹಾನಿಯಾದರೆ, ದಂಡವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಯಾರಾದರೂ ಮನೆ, ತೋಟ ಅಥವಾ ಹೊಲವನ್ನು ಬೆದರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕಬಳಿಸಿದರೆ—

ಶತಾನಿ ಪಞ್ಚ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಸ್ಯಾದಜ್ಞಾನಾದ್‌ದ್ವಿಶತೋದಮಃ । ಮರ್ಯಾದಾಭೇದಕಾಃ ಸರ್ವೇ ದಣ್ಡ್ಯಾಃ ಪ್ರಥಮಸಾಹಸಂ ।। ೨೨೭.

ಅವನಿಗೆ ಐದು ನೂರು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಎರಡು ನೂರು; ಗಡಿ ಮುರಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಥಮ ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು.

ಶತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಕ್ರುಶ್ಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ । ವೈಶ್ಯಶ್ಚ ದ್ವಿಶತಂ ರಾಮ ಶೂದ್ರಶ್ಚ ಬಧಮರ್ಹತಿ ।। ೨೨೭.

ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಅವನು ನೂರು ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು; ವೈಶ್ಯನು ಮಾಡಿದರೆ ಎರಡು ನೂರು, ರಾಮಾ, ಶೂದ್ರನು ಮಾಡಿದರೆ ದೇಹದ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಪಾತ್ರನು.

ಪಞ್ಚಾಶದ್‌ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯಾಭಿಶಂಸನೇ । ವೈಶ್ಯೇ ವಾಪ್ಯರ್ದ್ಧಪಞ್ಚಾಶಚ್ಛೂದ್ರೇ ದ್ವಾದಶಕೋ ದಮಃ ।। ೨೨೭.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಐವತ್ತು ದಂಡ; ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಧ ಐವತ್ತು, ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದಂಡ.

ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯಾಪ್ನುಯಾದ್ವೈಶ್ಯಃ ಸಾಹಸಂ ಪೂರ್ವಮೇವ ತು । ಶೂದ್ರಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಮಾಕ್ರುಶ್ಯ ಜಿಹ್ವಾಚ್ಛೇದನಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೨೨೮.

ವೈಶ್ಯನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಪ್ರಥಮ ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು; ಶೂದ್ರನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಅವನ ನಾಲಿಗೆ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.

ಧರ್ಮೋಪದೇಶಂ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಶೂದ್ರಃ ಕುರ್ವಂಶ್ಚ ದಣ್ಡಭಾಕ್ । ಶ್ರುತದೇಶಾದಿವಿತಥೀ ದಾಪ್ಯೋ ದ್ವಿಗುಣಸಾಹಸಂ ।। ೨೨೭.

ಶೂದ್ರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು; ಕೇಳಿದ ಅಥವಾ ಕಂಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳಿದರೆ, ಅವನು ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ಉತ್ತಮಃ ಸಾಹಸಸ್ತಸ್ಯ ಯಃ ಪಾಪೈರುತ್ತಮಾನ್ ಕ್ಷಿಪೇತ್ । ಪ್ರಮಾದಾದ್ಯೈರ್ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ದಣ್ಡಾರ್ದ್ಧಮರ್ಹತಿ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ಸಜ್ಜನರನ್ನು ದುಷ್ಕಥನದಿಂದ ನಿಂದಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು; ಆದರೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ, ಅರ್ಧ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಭ್ರಾತರಂ ಶ್ವಶುರಂ ಗುರುಂ । ಆಕ್ಷಾರಯಞ್ಛತಂ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಪನ್ಥಾನಂ ಚಾದದದ್‌ಗುರೋಃ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ತಾಯಿಯನ್ನು, ತಂದೆಯನ್ನು, ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನನ್ನು, ಮಾವನನ್ನು ಅಥವಾ ಗುರುವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೂ, ಅಥವಾ ಗುರುನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರೂ, ಅವನು ನೂರು ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು.

ಅನ್ತ್ಯಜಾತಿರ್ದ್ವಿಜಾತಿನ್ತು ಯೇನಾಙ್ಗೇನಾಪರಾಧ್ನುಯಾತ್ । ತದೇವಚ್ಛೇದಯೇತ್ತಸ್ಯ ಕ್ಷಿಪ್ರಮೇವಾವಿಚಾರಯನ್ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ಹೀನ ಜಾತಿಯವರಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ದ್ವಿಜರಾಗಿರಲಿ, ದೇಹದ ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೂ, ಆ ಅಂಗವನ್ನೇ ರಾಜನು ತಕ್ಷಣ ವಿಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು.

ಅವನಿಷ್ಠೀವತೋ ದರ್ಪಾದ್‌ ದ್ವಾವೋಷ್ಠೌ ಛೇದಯೇನ್ನೃಪಃ । ಅಪಮೂತ್ರಯತೋ ಮೇಢ್ರಮಪಶಬ್ದಯತೋ ಗುದಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾರಾದರೂ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉಗುಳಿದರೆ, ರಾಜನು ಅವನ ಎರಡು ತುಟಿಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು; ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಲಿಂಗವನ್ನು, ಕೆಟ್ಟ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದರೆ ಗುದವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು.

ಉತ್ಕೃಷ್ಟಾಸನಸಂಸ್ಥಸ್ಯ ನೀಚಸ್ಯಾಧೋನಿಕೃನ್ತನಂ । ಯೋ ಯದಙ್ಗಂ ಚ ರುಜಯೇತ್ತದಙ್ಗನ್ತಸ್ಯ ಕರ್ತ್ತಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಹೀನವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಉನ್ನತ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರೆ ಅವನ ಹಿಂಡು ಭಾಗವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು; ಯಾರು ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಆ ಅಂಗವನ್ನೇ ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು.

ಅರ್ದ್ಧಪಾದಕರಾಃ ಕಾರ್ಯಾ ಗೋಗಜಾಶ್ವೋಷ್ಟ್ರಘಾತಕಾಃ । ವೃಕ್ಷನ್ತು ವಿಫಲಂ ಕೃತ್ತ್ವಾ ಸುವರ್ಣ ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ ।। ೨೨೭.

ಹಸು, ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಒಂಟೆಯನ್ನು ಕೊಂದವರಿಗೆ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕೈಗಳನ್ನು ಅರ್ಧವಾಗಿ ಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು; ಫಲವಿಲ್ಲದ ಮರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದವನು ಚಿನ್ನದ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ದ್ವಿಗುಣಂ ದಾಪ್ಯೇಚ್ಛಿನ್ನೇ ಪಥಿ ಸೀಮ್ನಿ ಜಲಾಶಯೇ । ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಯೋ ಹರೇದ್ಯಸ್ಯ ಜ್ಞಾನತೋಽಜ್ಞಾನತೋಽಪಿ ವಾ ।। ೨೨೭.

ರಸ್ತೆ, ಗಡಿ ಅಥವಾ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರು ಅರಿತು ಅಥವಾ ಅರಿಯದೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ಸ ಸಸ್ಯೋತ್ಪಾದ್ಯ ತುಷ್ಟಿನ್ತು ರಾಜ್ಞೇ ದದ್ಯಾತ್ತತೋ ದಮಂ । ಯಸ್ತು ರಜ್ಜುಂ ಘಟಂ ಕೂಪಾದ್ಧರೇಚ್ಛಿನ್ದ್ಯಾಚ್ಚ ತಾಂ ಪ್ರಪಾಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ಧಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಅದನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಿಗದಿತ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು; ಬಾವಿಯಿಂದ ಹಗ್ಗ ಅಥವಾ ಕುಂಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವರು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರುಕೋಣೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಡಿದವರು,

ಸ ದಣ್ಡಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾನ್‌ಮಾಸಂ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಾಣಿತಾಡ಼ನೇ । ಧಾನ್ಯಂ ದಶಭ್ಯಃ ಕುಮ್ಭೇಭ್ಯೋ ಹರತೋಽಭ್ಯಧಿಕಂ ಬಧಃ ।। ೨೨೭.

ಅಂತಹವರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ದಂಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು; ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಹತ್ತು ಕುಂಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಯೋಗ್ಯ.

ಶೇಷೇಽಪ್ಯೇಕಾದಶಗುಣಂ ತಸ್ಯ ದಣ್ಡಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್ । ಸುವರ್ಣರಜತೀದೀನಾಂ ನೃಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಹರಣೇ ಬಧಃ ।। ೨೨೭.

ಇತರ ಎಲ್ಲ ಕಳವಿಗೂ ಹನ್ನೊಂದು ಪಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಯೋಗ್ಯ.

ಯೇನ ಯೇನ ಯಥಾಹ್ಗೇನ ಸ್ತೇನೋ ನೃಷು ವಿಚೇಷ್ಟತೇ । ತತ್ತದೇವ ಹರೇದಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಾದೇಶಾಯ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೨೨೭.

ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಕಳ್ಳನು ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೂ, ರಾಜನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆ ಅಂಗವನ್ನೇ ಅವನಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಶಾಕಧಾನ್ಯಾದಿ ಅಲ್ಪಂ ಗೃಹ್ಣನ್ನ ದೋಷಬಾಕ್ । ಗೋದೇವಾರ್ಥಂ ಹರಂಶ್ಚಾಪಿ ಹನ್ಯಾದ್ದುಷ್ಟಂ ಬಧೋದ್ಯತಂ ।। ೨೨೭.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸ್ವಲ್ಪ ತರಕಾರಿಯನ್ನೋ ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯವನ್ನೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವನಿಗೆ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಹಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಕಳವು ಮಾಡಿದ ದುಷ್ಟನು ಕೆಡುಕನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು.

ಗೃಹಕ್ಷೇತ್ರಾಪಹರ್ತ್ತಾರಂ ತಥಾ ಪತ್ನ್ಯಭಿಗಾಮಿನಂ । ಅಗ್ನಿನದಂ ಗರದಂ ಹನ್ಯಾತ್ತಥಾ ಚಾಭ್ಯುದ್ಯತಾಯುಧಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ಮನೆ ಅಥವಾ ಹೊಲವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ವಿಷ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಆಯುಧ ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು.

ರಾಜಾ ಗವಾಭಿವಾರಾದ್ಯಂ ಹನ್ಯಾಚ್ಚೈವಾತತಾಯಿನಃ । ಪರಸ್ತ್ರಿಯಂ ನ ಭಾಷೇತ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧೋ ವಿಶೇನ್ನ ಹಿ ।। ೨೨೭.೪೦ ಅದಣ್ಡ್ಯಾ ಸ್ತ್ರೀ ಭವೇದ್ರಾಜ್ಞಾ ವರಯನ್ತೀ ಪತಿಂ ಸ್ವಯಂ। ಉತ್ತಮಾಂ ಸೇವಮಾನಃ ಸ್ತ್ರೀಂ ಜಘನ್ಯೋ ಬಧಮರ್ಹತಿ ।। ೨೨೭.

ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಲು ಬರುವವರನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಟ್ಟಹಾಸಿಗಳನ್ನು ರಾಜನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು; ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಅವಳ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬಾರದು.

ಭರ್ತ್ತಾರಂ ಲಙ್‌ಘಯೇದ್ಯಾ ತಾಂ ಶ್ವಭಿಃ ಸಙ್ಘಾತಯೇತ್ ಸ್ಥಿರಂ । ಸವರ್ಣದೂಷಿತಾಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ಪಿಣ್ಡಮಾತ್ರೋಪಜೀವಿನೀಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾವ ಹೆಂಗಸು ಗಂಡನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಾಳೋ, ಅವಳನ್ನು ನಾಯಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಎಸೆಯಬೇಕು; ತನ್ನ ಜಾತಿಯವನಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಳಾದವಳನ್ನು ಭಿಕ್ಷೆಮಾಡಿ ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಜ್ಯಾಯಸಾ ದೂಷಿತಾ ನಾರೀ ಮುಣ್ಡನಂ ಸಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ವೈಶ್ಯಾಗಮೇ ತು ವಿಪ್ರಸ್ಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯಾನ್ತ್ಯಜಾಗಮೇ ।। ೨೨೭.

ಮೇಲಿನ ಜಾತಿಯವನಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಳಾದ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ತಲೆಕಡಿದು ಹಾಕಬೇಕು; ವೈಶ್ಯನಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಥವಾ ಚಂಡಾಲನಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಭ್ರಷ್ಟರಾದರೆ,

ಕ್ಷತ್ರಿಯಃ ಪ್ರಥಮಂ ವೈಶ್ಯೋ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಶದ್ರಾಗಮೇ ಭವೇತ್ । ಗುಹೀತ್ವಾ ವೇತನಂ ವೇಶ್ಯಾ ಲೋಭಾದನ್ಯತ್ರ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೨೨೭.

ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಮೊದಲಿಗೆ, ನಂತರ ವೈಶ್ಯನು ಶೂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡಿದರೆ ದಂಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು; ವೇಶ್ಯೆ ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಲೋಭದಿಂದ ಬೇರೆಡೆ ಹೋದರೆ,

ವೇತನನ್ದ್ವಿಗುಣಂ ದದ್ಯಾದ್ದಣ್ಡಞ್ಚ ದ್ವಿಗುಣಂ ತಥಾ। ಭಾರ್ಯಾ ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ದಾಸಾಶ್ಚ ಶಿಷ್ಯೋ ಭ್ರಾತಾ ಚ ಸೋದರಃ ।। ೨೨೭.

ಅವಳು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವೇತನವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು; ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ದಾಸರು, ಶಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ,

ಕೃತಾಪರಾಧಾಸ್ತಾಡ್ಯಾಃ ಸ್ಯೂ ರಜ್ವಾ ವೇಣುದಲೇನ ವಾ । ಪೃಷ್ಟೇನ ಮಸ್ತಕೇ ಹನ್ಯಾಚ್ಚೌರಸ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಕಿಲ್ವಿಷಂ ।। ೨೨೭.

ಅವರು ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಕೋಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯಬಹುದು; ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಥವಾ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದರೆ ಹೊಡೆಯುವವನು ಕಳ್ಳನ ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

ರಕ್ಷಾಸ್ವಧಿಕೃತೈರ್ಯಸ್ತು ಪ್ರಜಾಽತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಲುಪ್ಯತೇ । ತೇಷಾಂ ಸರ್ವಸ್ವಮಾದಾಯ ರಾಜಾ ಕುರ್ಯ್ಯಾನ್ ಪ್ರವಾಸನಂ ।। ೨೨೭.

ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾದವರು ಜನರನ್ನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಿದರೆ, ರಾಜನು ಅವರೆಲ್ಲರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು.

ಯೇ ನಿಯುಕ್ತಾಃ ಸ್ವಕಾರ್ಯೇಷುಹನ್ಯುಃ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಕರ್ಮಿಣಾಂ । ನಿರ್ಘೃಣಾಃ ಕ್ರೂರಮನಸಸ್ತಾನ್ನಿಃ ಸ್ವಾನ್ ಕಾರಯೇನ್ನೃಪ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಕೆಲಸಗಾರರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣತೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರತೆ ಹೊಂದಿರುವರೋ, ಅಂತಹವರನ್ನು ರಾಜನು ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವಂತೆ ಬಲವಂತಪಡಬೇಕು.

ಅಮಾತ್ಯಃ ಪ್ರಾಡ್‌ವಿವಾಕೋ ವಾ ಯಃ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ಕಾರ್ಯ್ಯಮನ್ಯಥಾ । ತಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ವಮಾದಾಯ ತಂ ರಾಜಾ ವಿಪ್ರವಾಸಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಯಾವ ಸಚಿವನಾದರೂ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಯಾದರೂ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ, ರಾಜನು ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವನನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು.