ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಜಗದ್ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ವೈ ಚಾರೈರತೋ ರಾಜಾ ಸಮೀರಣಃ । ದೋಷನಿಗ್ರಹಕಾರಿತ್ವಾದ್ರಾಜಾ ವೈವಸ್ವತಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೨೬.

ಅವನ ಗುಪ್ತಚರರಿಂದ ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನು ಗಾಳಿಯಂತಿದ್ದಾನೆ; ದೋಷಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ರಾಜನು ವೈವಸ್ವತನೆಂಬ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಯದಾ ದಹತಿ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಂ ತದಾ ಭವತಿ ಪಾವಕಃ । ಯದಾ ದಾನಂ ದ್ವಿಜಾತಿಭ್ಯಾ ದದ್ಯಾತ್ ತಸ್ಮಾದ್ಧನೇಶ್ವರಃ ।। ೨೨೬.

ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸುಡುವಾಗ ಅವನು ಅಗ್ನಿಯಂತಿದ್ದಾನೆ; ದ್ವಿಜಾತಿಗಳಿಗೆ ದಾನ ನೀಡುವಾಗ ಅವನು ಧನದ ದೇವರಾದನು.

ಧನಧಾರಾಪ್ರವರ್ಷಿತ್ವಾದ್ದೇವಾದೌ ವರುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಕ್ಷಮಯಾ ಧಾರಯಂಲ್ಲೋಕಾನ್ ಪಾರ್ಯಿವಃ ಪಾರ್ಥಿವೋ ಭವೇತ್ ।। ೨೨೬.

ಧನವನ್ನು ಧಾರೆಯಂತೆ ಸುರಿಸುವುದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ವರుణನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದರಿಂದ ರಾಜನು ಪರ್ಜನ್ಯನಂತೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ದಣ್ಡಪ್ರಣಯನಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯೇನ ರಾಜ್ಞಃ ಪರಾ ಗತಿಃ । ತ್ರಿಯವಂ ಕೃಷ್ಣಲಂ ವಿದ್ಧಿ ಮಾಷಸ್ತತ್‌ಪಞ್ಚಕಂ ಭವೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೆಡೆಸುವ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮೂರು ಯವಗಳು ಒಂದು ಕೃಷ್ಣಲದಷ್ಟು, ಐದು ಕೃಷ್ಣಲಗಳು ಒಂದು ಮಾಷದಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿ.

ಕೃಷ್ಣಲಾನಾಂ ತಥಾ ಷಷ್ಟ್ಯಾ೧ ಕರ್ಷಾರ್ದ್ಧಂ ರಾಮ ಕೀರ್ತ್ತಿತಂ । ಸುವರ್ಣಶ್ಚ ವಿನಿರ್ದ್ದಿಷ್ಟೋ ರಾಮ ಷೋಡಶಮಾಷಕಃ ।। ೨೨೭.

ಅರವತ್ತಾರು ಕೃಷ್ಣಲಗಳು ಅರ್ಧ ಕರ್ಷದಷ್ಟು ಎಂದು ರಾಮಾ, ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು ಮಾಷಗಳು ಒಂದು ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನಿಷ್ಕಃ ಸುವರ್ಣಾಶ್ಚತ್ವಾರೋ ಧರಣಂ ದಶಭಿಸ್ತು ತೈಃ । ತಾಮ್ರರೂಪ್ಯಸುವರ್ಣಾನಾಂ ಮಾನಮೇತತ್ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿಂತಂ ।। ೨೨೭.

ನಾಲ್ಕು ಸುವರ್ಣಗಳು ಒಂದು ನಿಷ್ಕ, ಹತ್ತು ನಿಷ್ಕಗಳು ಒಂದು ಧರಣ; ತಾಮ್ರ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಬಂಗಾರದ ತೂಕವನ್ನು ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಧ್ಯಮಃ ಪಞ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಹಸ್ರಮಪಿ ಚೋತ್ತಮ । ಚೌರೈರಮೂಷಿತೋ ಯಸ್ತು ಮೂಷಿತೋಽಸ್ಮೀತಿ ಭಾಷತೇ ।। ೨೨೭.

ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ಐದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಂಡ ಸಾವಿರ. ಯಾರಾದರೂ ಕಳ್ಳರಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಿ 'ನಾನು ವಂಚಿತನಾದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ,

ತತ್‌ಪ್ರದಾತರಿ ಭೂಪಾಲೇ ಸ ದಣ್ಡ್ಯಸ್ತಾವದೇವ ತು । ಯೋ ಯಾವದ್ವಿಪರೀತಾರ್ಥಂ ಮಿಥ್ಯಾ ವಾ ಯೋ ವದೇತ್ತು ತಂ ।। ೨೨೭.

ಅದನ್ನು ರಾಜನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಯಾರು ಸುಳ್ಳು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ,

ಕೂಟಸಾಕ್ಷ್ಯನ್ತು ಕುರ್ವಾಣಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ವರ್ಣಾಂಶ್ಚ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಅವರು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳುವವರಿಗೂ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ವಿವಾಸಯೇದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ್ತು ಭೋಜ್ಯೋ ವಿಧಿರ್ನ್ನ ಹೀರಿತಃ । ನಿಕ್ಷೇಪಸ್ಯ ಸಮಂ ಮೂಲ್ಯಂ ದಣ್ಡ್ಯೋ ನಿಕ್ಷೇಪಭುಕ್ ತಥಾ ।। ೨೨೭.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು, ಆದರೆ ಊಟದಿಂದ ವಂಚಿಸಬಾರದು; ಇದು ನಿಯಮ. ಜಮಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಆ ವಸ್ತುವಿನಷ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ವಸ್ತ್ರಾದಿಕಸ್ಯ ಧರ್ಮ್ಮಜ್ಞ ತಥಾ ಧರ್ಮೋ ನ ಹೀಯತೇ । ಯೋ ನಿಕ್ಷೇಪಂ ಘಾತಯತಿ ಯಶ್ಚಾನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಯಾಚತೇ ।। ೨೨೭.

ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನೇ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಇದೇ ನಿಯಮ; ಧರ್ಮ ಕಡಿಮೆಯಾಗದು. ಯಾರು ಜಮಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಜಮಾ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—

ತಾವುಭೌ ಚೌರವಚ್ಛಾಸ್ಯೌ ದಣ್ಡ್ಯೌ ವಾ ದ್ವಿಗುಣಂ ದಮಂ । ಅಜ್ಞಾನಾದ್ಯಃ ಪುಮಾನ್ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ಪರದ್ರವ್ಯಸ್ಯ ವಿಕ್ರಯಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾರಾದರೂ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಇತರರ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮಾರಿದರೆ, ಅವನು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರೂ ಕಳ್ಳನಂತೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಬೇಕು; ಇಬ್ಬರೂ ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ನಿರ್ದ್ದೋಷೋ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವನ್ತು ಚೌರವದ್ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ

ಯಾರಾದರೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನು ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕಳ್ಳನಂತೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹನು.

ಮೂಲ್ಯಮಾದಾಯ ಯಃ ಶಿಲ್ಪಂ ನ ದದ್ಯಾದ್ ದಣ್ಡ್ಯ ಏವ ಸಃ ।। ೨೨೭.೧೧ ಪ್ರತಿಶ್ರುತ್ಯಾಪ್ರದಾತಾರಂ ಸುವರ್ಣಂ ದಣ್ಡಯೇನ್ನೃಪಃ । ಭೃತಿ ಗೃಹ್ಯ ನ ಕುರ್ಯ್ಯಾದ್ಯಃ ಕರ್ಮಾಷ್ಟೌ ಕೃಷ್ಣಲಾ ದಮಃ ।। ೨೨೮.

ಯಾರು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಬೇಕು.

ಅಕಾಲೇ ತು ತ್ಯಜನ್ ಭೃತ್ಯಂ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ತಾವದೇವ ತು । ಕ್ರೀತ್ವಾ ವಿಕ್ರೀಯ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಯಸ್ಯೇಹಾನುಶಯೋ ಭವೇತ್ ।। ೨೨೮.

ಯಾರು ಸೇವಕನನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ; ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಮಾರುವ ಬಳಿಕ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಾದರೆ—

ಸೋಽನ್ತರ್ದಶಾಹಾತ್ತತ್ಸ್ವಾಮೀ ದದ್ಯಾಚ್ಚೈವಾದದೀತ ಚ । ಪರೇಣ ತು ದಶಾಹಸ್ಯ ನಾದದ್ಯಾನ್ನೈವ ದಾಪಯೇತ್ ।। ೨೨೮.

ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಮಾಲೀಕರು ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಾರದು.

ದತ್ತಾಪ್ಯದತ್ತಾ ಸಾ ಸಸ್ಯ ರಾಜ್ಞಾ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಶತದ್ವಯಂ । ಪ್ರದಾಯ ಕನ್ಯಾಂ ಯೋಽನ್ಯಸ್ಮೈ ಪುನಸ್ತಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ।। ೨೨೭.

ಹುಡಗಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕೊಡಿದರೆ, ಕೊಡುವವನು ರಾಜನಿಂದ ಎರಡು ನೂರು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ದಣ್ಡಃ ಕಾರ್ಯ್ಯೋ ನರೇನ್ದ್ರೇಣ ತಸ್ಯಾಪ್ಯುತ್ತಮಸಾಹಸಃ । ಸತ್ಯಙ್‌ಕಾರೇಣ ವಾಚಾ ಚ ಯುಕ್ತಂ ಪುಣ್ಯಮಸಂಶಯಂ ।। ೨೨೭.

ಅದಕ್ಕೂ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಸತ್ಯವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಮಾತಿನಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಲುಬ್ಧೋಽನ್ಯತ್ರ ಚ ವಿಕ್ರೇತಾ ಷಟ್‌ಶತಂ ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ । ದದ್ಯಾರ್ದ್ಧನುಂ ನ ಯಃ ಪಾಲೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಭಕ್ತವೇತನಂ ।। ೨೨೭.

ಅಪಾರ ಲಾಭದ ಆಸೆಯಿಂದ ಬೇರೆಡೆ ಮಾರುವವನು ಆರು ನೂರು ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು; ಮೇಯಿಸುವವನು ಅನ್ನ ಮತ್ತು ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅರ್ಧ ಧನುಸ್ಸು ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸ ತು ದಣ್ಡ್ಯಃ ಶತಂ ರಾಜ್ಞಾ ಸುವರ್ಣಂ ವಾಪ್ಯರಕ್ಷಿತಾ । ಧನುಃಶತಂ ಪರೀಣಾ್ಹೋ ಗ್ರಾಮಸ್ಯ ತು ಸಮನ್ತತಃ ।। ೨೨೮.

ಅವನಿಗೆ ರಾಜನು ನೂರು ದಂಡವನ್ನು ಅಥವಾ ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು, ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ; ಒಂದು ನೂರು ಧನುಸ್ಸಿನಷ್ಟು ದೂರವು ಊರಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಗಡಿ.

ದ್ವಿಗುಣಂ ತ್ರಿಗುಣಂ ವಾಪಿ ನಗರಸ್ಯ ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್ । ವೃತಿ ತತ್ರ ಪ್ರಕುರ್ವೀತ ಯಾಮುಷ್ಟ್ರೋ ನಾವಲೋಕಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ನಗರಕ್ಕೆ ಆ ಗಡಿಯನ್ನೆರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ ಕಾಯುವವನು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು.

ತತ್ರಾಪರಿವೃತೇ ಧಾನ್ಯೇ ಹಿಂಸಿತೇ ನೈವ ದಣ್ಡನಂ । ಗೃಹನ್ತಡಾಗಮಾರಾಮಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ವಾ ಭೀಷಯಾ ಹರನ್ ।। ೨೨೭.

ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ ಹಾನಿಯಾದರೆ, ದಂಡವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಯಾರಾದರೂ ಮನೆ, ತೋಟ ಅಥವಾ ಹೊಲವನ್ನು ಬೆದರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕಬಳಿಸಿದರೆ—

ಶತಾನಿ ಪಞ್ಚ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಸ್ಯಾದಜ್ಞಾನಾದ್‌ದ್ವಿಶತೋದಮಃ । ಮರ್ಯಾದಾಭೇದಕಾಃ ಸರ್ವೇ ದಣ್ಡ್ಯಾಃ ಪ್ರಥಮಸಾಹಸಂ ।। ೨೨೭.

ಅವನಿಗೆ ಐದು ನೂರು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಎರಡು ನೂರು; ಗಡಿ ಮುರಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಥಮ ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು.

ಶತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಕ್ರುಶ್ಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ । ವೈಶ್ಯಶ್ಚ ದ್ವಿಶತಂ ರಾಮ ಶೂದ್ರಶ್ಚ ಬಧಮರ್ಹತಿ ।। ೨೨೭.

ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಅವನು ನೂರು ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು; ವೈಶ್ಯನು ಮಾಡಿದರೆ ಎರಡು ನೂರು, ರಾಮಾ, ಶೂದ್ರನು ಮಾಡಿದರೆ ದೇಹದ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಪಾತ್ರನು.

ಪಞ್ಚಾಶದ್‌ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯಾಭಿಶಂಸನೇ । ವೈಶ್ಯೇ ವಾಪ್ಯರ್ದ್ಧಪಞ್ಚಾಶಚ್ಛೂದ್ರೇ ದ್ವಾದಶಕೋ ದಮಃ ।। ೨೨೭.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಐವತ್ತು ದಂಡ; ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಧ ಐವತ್ತು, ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದಂಡ.

ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯಾಪ್ನುಯಾದ್ವೈಶ್ಯಃ ಸಾಹಸಂ ಪೂರ್ವಮೇವ ತು । ಶೂದ್ರಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಮಾಕ್ರುಶ್ಯ ಜಿಹ್ವಾಚ್ಛೇದನಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೨೨೮.

ವೈಶ್ಯನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಪ್ರಥಮ ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು; ಶೂದ್ರನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಅವನ ನಾಲಿಗೆ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.

ಧರ್ಮೋಪದೇಶಂ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಶೂದ್ರಃ ಕುರ್ವಂಶ್ಚ ದಣ್ಡಭಾಕ್ । ಶ್ರುತದೇಶಾದಿವಿತಥೀ ದಾಪ್ಯೋ ದ್ವಿಗುಣಸಾಹಸಂ ।। ೨೨೭.

ಶೂದ್ರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು; ಕೇಳಿದ ಅಥವಾ ಕಂಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳಿದರೆ, ಅವನು ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ಉತ್ತಮಃ ಸಾಹಸಸ್ತಸ್ಯ ಯಃ ಪಾಪೈರುತ್ತಮಾನ್ ಕ್ಷಿಪೇತ್ । ಪ್ರಮಾದಾದ್ಯೈರ್ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ದಣ್ಡಾರ್ದ್ಧಮರ್ಹತಿ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ಸಜ್ಜನರನ್ನು ದುಷ್ಕಥನದಿಂದ ನಿಂದಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು; ಆದರೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ, ಅರ್ಧ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಭ್ರಾತರಂ ಶ್ವಶುರಂ ಗುರುಂ । ಆಕ್ಷಾರಯಞ್ಛತಂ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಪನ್ಥಾನಂ ಚಾದದದ್‌ಗುರೋಃ ।। ೨೨೭.

ಯಾರು ತಾಯಿಯನ್ನು, ತಂದೆಯನ್ನು, ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನನ್ನು, ಮಾವನನ್ನು ಅಥವಾ ಗುರುವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೂ, ಅಥವಾ ಗುರುನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರೂ, ಅವನು ನೂರು ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು.