ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ತತ್ರಾಪ್ಯತಥ್ಯಂ ಸಾಧೂನಾಮಾಕ್ರೋಶಾಯೈವ ಜಾಯತೇ । ಮಹಾಕುಲೀನಾ ಹ್ಯೃಜವೋ ಧರ್ಮನಿತ್ಯಾ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ ।। ೨೨೬.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಸತ್ಯ ಸಾಮವನ್ನು ಕೆಟ್ಟವರನ್ನು ಗದರಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮಹಾಕುಲದವರು, ನೇರವಾದವರು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ಜಯ ಹೊಂದಿದವರು—

ಸಾಮಸಾಧ್ಯಾ ಅತಥ್ಯೈಶ್ಚ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ ರಾಕ್ಷಸಾ ಅಪಿ । ತಥಾ ತದುಪಕಾರಾಣಾಂ ಕೃತಾನಾಞ್ಚೈವ ವರ್ಣನಂ ।। ೨೨೬.

ಅವರನ್ನು ನಿಜವಾದ ಸಾಮದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು; ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಸಹ ನಿಜವಾದ ಸಾಮದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ಉಪಾಯಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆತ್ಮೀಯಾನ್ ದರ್ಶಯೇದಾಶಾಂ ಯೇನ ದೋಷೇಣ ಬಿಭ್ಯತಿ । ಪರಾಸ್ತೇನೈವ ತೇ ಭೇದ್ಯಾ ರಕ್ಷ್ಯೋ ವೈ ಜ್ಞಾತಿಭೇದಕಃ ।। ೨೨೬.

ತಮ್ಮವರಲ್ಲಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ದೋಷದಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಆಶೆ ತೋರಿಸಬೇಕು; ಅದೇ ದೋಷದಿಂದ ಪರರನ್ನು ವಿಭಜಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದ ಉಂಟುಮಾಡುವವರಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕು.

ಅನ್ತಃಕೋಷಞ್ಚೋಪಶಾಮ್ಯಂ ಕುರ್ವನ್ ಶತ್ರೋಶ್ಚ ತಂ ಜಯೇತ್ ।। ೨೨೬.

ಒಳಗಿನ ಬಳಗವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಶತ್ರುವನ್ನೂ ಜಯಿಸಬಹುದು.

ಉಪಾಯಶ್ರೇಷ್ಠಂ ದಾನಂ ಸ್ಯಾದ್ದಾನಾದುಭಯಲೋಕಭಾಕ್ । ನ ಸೋಽಸ್ತಿ ನಾಮ ದಾನೇನ ವಶಗೋ ಯೋ ನ ಜಾಯತೇ ।। ೨೨೬.

ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗ ದಾನವೇ; ದಾನದಿಂದ ಇಹಲೋಕವೂ ಪರಲೋಕವೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ದಾನದಿಂದ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಬರದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

ದಾನವಾನೇವ ಶಕ್ನೋತಿ ಸಂಹತಾನ್ ಭೇದಿತುಂ ಪರಾನ್ । ತ್ರಯಾಸಾಧ್ಯಂ ಸಾಧಯೇತ್ತಂ ದಣ್ಡೇನ ಚ ಕೃತೇನ ಚ ।। ೨೨೬.

ದಾನ ಮಾಡುವವನೇ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇರುವ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಲ್ಲನು; ಮೂವರು ಸಾಧಿಸಲಾಗದುದನ್ನು ಅವನು ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದಣ್ಡೇ ಸರ್ವಂ ಸ್ಥಿತಂ ದಣ್ಡೋ ನಾಶಯೇದ್ ದುಷ್ಪ್ರಣೀಕೃತಃ । ಅದಣ್ಡ್ಯಾನ್ ದಣ್ಡಯನ್ನಸ್ಯೇದ್ದಣ್ಡ್ಯಾನ್ ರಾಜಾಪ್ಯದಣ್ಡಯನ್ ।। ೨೨೬.

ಎಲ್ಲವೂ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ; ತಪ್ಪಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿರಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ರಾಜನೂ, ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡದೆ ಬಿಡುವ ರಾಜನೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ದೇವದೈತ್ಯೋರಗನರಾಃ ಸಿದ್ಧಾ ಭೂತಾಃ ಪತತ್ರಿಣಃ । ಉತ್ಕ್ರಮೇಯುಃ ಸ್ವಮರ್ಯಾದಾಂ ಯದಿ ದಣ್ಡಾನ್ ನ ಪಾಲಯೇತ್ ।। ೨೨೬.

ದೇವತೆಗಳು, ದೈತ್ಯರು, ಹಾವುಗಳು, ಮಾನವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಭೂತಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು—ಶಿಕ್ಷೆ ಇರದಿದ್ದರೆ ಇವರು ತಮ್ಮ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಾದದಾನ್ತಾನ್ ದಮಯತ್ಯದಣ್ಡ್ಯಾನ್ದಣ್ಡಯತ್ಯಪಿ । ದಮನಾದ್ದಮ್ಡನಾಚ್ಚೈವ ತಸ್ಮಾದ್ದಣ್ಡಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ ।। ೨೨೬.

ಅವನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಡಬಾರದವರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತೇಜಸಾ ದುರ್ನ್ನಿರೀಕ್ಷ್ಯೋ ಹಿ ರಾಜಾ ಭಾಸ್ಕರವತ್ತತಃ। ಲೋಕಪ್ರಸಾದಂ ಗಚ್ಛೇತ ದರ್ಶನಾಚ್ಚನ್ದ್ರವತ್ತತಃ ।। ೨೨೬.

ರಾಜನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಷ್ಟ; ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸಂತೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಗದ್ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ವೈ ಚಾರೈರತೋ ರಾಜಾ ಸಮೀರಣಃ । ದೋಷನಿಗ್ರಹಕಾರಿತ್ವಾದ್ರಾಜಾ ವೈವಸ್ವತಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೨೬.

ಅವನ ಗುಪ್ತಚರರಿಂದ ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನು ಗಾಳಿಯಂತಿದ್ದಾನೆ; ದೋಷಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ರಾಜನು ವೈವಸ್ವತನೆಂಬ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಯದಾ ದಹತಿ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಂ ತದಾ ಭವತಿ ಪಾವಕಃ । ಯದಾ ದಾನಂ ದ್ವಿಜಾತಿಭ್ಯಾ ದದ್ಯಾತ್ ತಸ್ಮಾದ್ಧನೇಶ್ವರಃ ।। ೨೨೬.

ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸುಡುವಾಗ ಅವನು ಅಗ್ನಿಯಂತಿದ್ದಾನೆ; ದ್ವಿಜಾತಿಗಳಿಗೆ ದಾನ ನೀಡುವಾಗ ಅವನು ಧನದ ದೇವರಾದನು.

ಧನಧಾರಾಪ್ರವರ್ಷಿತ್ವಾದ್ದೇವಾದೌ ವರುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಕ್ಷಮಯಾ ಧಾರಯಂಲ್ಲೋಕಾನ್ ಪಾರ್ಯಿವಃ ಪಾರ್ಥಿವೋ ಭವೇತ್ ।। ೨೨೬.

ಧನವನ್ನು ಧಾರೆಯಂತೆ ಸುರಿಸುವುದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ವರుణನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದರಿಂದ ರಾಜನು ಪರ್ಜನ್ಯನಂತೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ದಣ್ಡಪ್ರಣಯನಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯೇನ ರಾಜ್ಞಃ ಪರಾ ಗತಿಃ । ತ್ರಿಯವಂ ಕೃಷ್ಣಲಂ ವಿದ್ಧಿ ಮಾಷಸ್ತತ್‌ಪಞ್ಚಕಂ ಭವೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೆಡೆಸುವ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮೂರು ಯವಗಳು ಒಂದು ಕೃಷ್ಣಲದಷ್ಟು, ಐದು ಕೃಷ್ಣಲಗಳು ಒಂದು ಮಾಷದಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿ.

ಕೃಷ್ಣಲಾನಾಂ ತಥಾ ಷಷ್ಟ್ಯಾ೧ ಕರ್ಷಾರ್ದ್ಧಂ ರಾಮ ಕೀರ್ತ್ತಿತಂ । ಸುವರ್ಣಶ್ಚ ವಿನಿರ್ದ್ದಿಷ್ಟೋ ರಾಮ ಷೋಡಶಮಾಷಕಃ ।। ೨೨೭.

ಅರವತ್ತಾರು ಕೃಷ್ಣಲಗಳು ಅರ್ಧ ಕರ್ಷದಷ್ಟು ಎಂದು ರಾಮಾ, ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು ಮಾಷಗಳು ಒಂದು ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನಿಷ್ಕಃ ಸುವರ್ಣಾಶ್ಚತ್ವಾರೋ ಧರಣಂ ದಶಭಿಸ್ತು ತೈಃ । ತಾಮ್ರರೂಪ್ಯಸುವರ್ಣಾನಾಂ ಮಾನಮೇತತ್ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿಂತಂ ।। ೨೨೭.

ನಾಲ್ಕು ಸುವರ್ಣಗಳು ಒಂದು ನಿಷ್ಕ, ಹತ್ತು ನಿಷ್ಕಗಳು ಒಂದು ಧರಣ; ತಾಮ್ರ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಬಂಗಾರದ ತೂಕವನ್ನು ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಧ್ಯಮಃ ಪಞ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಹಸ್ರಮಪಿ ಚೋತ್ತಮ । ಚೌರೈರಮೂಷಿತೋ ಯಸ್ತು ಮೂಷಿತೋಽಸ್ಮೀತಿ ಭಾಷತೇ ।। ೨೨೭.

ಮಧ್ಯಮ ದಂಡ ಐದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಂಡ ಸಾವಿರ. ಯಾರಾದರೂ ಕಳ್ಳರಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಿ 'ನಾನು ವಂಚಿತನಾದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ,

ತತ್‌ಪ್ರದಾತರಿ ಭೂಪಾಲೇ ಸ ದಣ್ಡ್ಯಸ್ತಾವದೇವ ತು । ಯೋ ಯಾವದ್ವಿಪರೀತಾರ್ಥಂ ಮಿಥ್ಯಾ ವಾ ಯೋ ವದೇತ್ತು ತಂ ।। ೨೨೭.

ಅದನ್ನು ರಾಜನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಯಾರು ಸುಳ್ಳು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ,

ಕೂಟಸಾಕ್ಷ್ಯನ್ತು ಕುರ್ವಾಣಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ವರ್ಣಾಂಶ್ಚ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ ।। ೨೨೭.

ಅವರು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳುವವರಿಗೂ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ವಿವಾಸಯೇದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ್ತು ಭೋಜ್ಯೋ ವಿಧಿರ್ನ್ನ ಹೀರಿತಃ । ನಿಕ್ಷೇಪಸ್ಯ ಸಮಂ ಮೂಲ್ಯಂ ದಣ್ಡ್ಯೋ ನಿಕ್ಷೇಪಭುಕ್ ತಥಾ ।। ೨೨೭.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು, ಆದರೆ ಊಟದಿಂದ ವಂಚಿಸಬಾರದು; ಇದು ನಿಯಮ. ಜಮಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಆ ವಸ್ತುವಿನಷ್ಟು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

ವಸ್ತ್ರಾದಿಕಸ್ಯ ಧರ್ಮ್ಮಜ್ಞ ತಥಾ ಧರ್ಮೋ ನ ಹೀಯತೇ । ಯೋ ನಿಕ್ಷೇಪಂ ಘಾತಯತಿ ಯಶ್ಚಾನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಯಾಚತೇ ।। ೨೨೭.

ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನೇ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಇದೇ ನಿಯಮ; ಧರ್ಮ ಕಡಿಮೆಯಾಗದು. ಯಾರು ಜಮಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಜಮಾ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—

ತಾವುಭೌ ಚೌರವಚ್ಛಾಸ್ಯೌ ದಣ್ಡ್ಯೌ ವಾ ದ್ವಿಗುಣಂ ದಮಂ । ಅಜ್ಞಾನಾದ್ಯಃ ಪುಮಾನ್ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ಪರದ್ರವ್ಯಸ್ಯ ವಿಕ್ರಯಂ ।। ೨೨೭.

ಯಾರಾದರೂ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಇತರರ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮಾರಿದರೆ, ಅವನು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರೂ ಕಳ್ಳನಂತೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಬೇಕು; ಇಬ್ಬರೂ ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ನಿರ್ದ್ದೋಷೋ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವನ್ತು ಚೌರವದ್ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ

ಯಾರಾದರೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನು ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕಳ್ಳನಂತೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹನು.

ಮೂಲ್ಯಮಾದಾಯ ಯಃ ಶಿಲ್ಪಂ ನ ದದ್ಯಾದ್ ದಣ್ಡ್ಯ ಏವ ಸಃ ।। ೨೨೭.೧೧ ಪ್ರತಿಶ್ರುತ್ಯಾಪ್ರದಾತಾರಂ ಸುವರ್ಣಂ ದಣ್ಡಯೇನ್ನೃಪಃ । ಭೃತಿ ಗೃಹ್ಯ ನ ಕುರ್ಯ್ಯಾದ್ಯಃ ಕರ್ಮಾಷ್ಟೌ ಕೃಷ್ಣಲಾ ದಮಃ ।। ೨೨೮.

ಯಾರು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಬೇಕು.

ಅಕಾಲೇ ತು ತ್ಯಜನ್ ಭೃತ್ಯಂ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ತಾವದೇವ ತು । ಕ್ರೀತ್ವಾ ವಿಕ್ರೀಯ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಯಸ್ಯೇಹಾನುಶಯೋ ಭವೇತ್ ।। ೨೨೮.

ಯಾರು ಸೇವಕನನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ; ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಮಾರುವ ಬಳಿಕ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಾದರೆ—

ಸೋಽನ್ತರ್ದಶಾಹಾತ್ತತ್ಸ್ವಾಮೀ ದದ್ಯಾಚ್ಚೈವಾದದೀತ ಚ । ಪರೇಣ ತು ದಶಾಹಸ್ಯ ನಾದದ್ಯಾನ್ನೈವ ದಾಪಯೇತ್ ।। ೨೨೮.

ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಮಾಲೀಕರು ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಾರದು.

ದತ್ತಾಪ್ಯದತ್ತಾ ಸಾ ಸಸ್ಯ ರಾಜ್ಞಾ ದಣ್ಡ್ಯಃ ಶತದ್ವಯಂ । ಪ್ರದಾಯ ಕನ್ಯಾಂ ಯೋಽನ್ಯಸ್ಮೈ ಪುನಸ್ತಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ।। ೨೨೭.

ಹುಡಗಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕೊಡಿದರೆ, ಕೊಡುವವನು ರಾಜನಿಂದ ಎರಡು ನೂರು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

ದಣ್ಡಃ ಕಾರ್ಯ್ಯೋ ನರೇನ್ದ್ರೇಣ ತಸ್ಯಾಪ್ಯುತ್ತಮಸಾಹಸಃ । ಸತ್ಯಙ್‌ಕಾರೇಣ ವಾಚಾ ಚ ಯುಕ್ತಂ ಪುಣ್ಯಮಸಂಶಯಂ ।। ೨೨೭.

ಅದಕ್ಕೂ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಸತ್ಯವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಮಾತಿನಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಲುಬ್ಧೋಽನ್ಯತ್ರ ಚ ವಿಕ್ರೇತಾ ಷಟ್‌ಶತಂ ದಣ್ಡಮರ್ಹತಿ । ದದ್ಯಾರ್ದ್ಧನುಂ ನ ಯಃ ಪಾಲೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಭಕ್ತವೇತನಂ ।। ೨೨೭.

ಅಪಾರ ಲಾಭದ ಆಸೆಯಿಂದ ಬೇರೆಡೆ ಮಾರುವವನು ಆರು ನೂರು ದಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು; ಮೇಯಿಸುವವನು ಅನ್ನ ಮತ್ತು ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅರ್ಧ ಧನುಸ್ಸು ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದಾನೆ.