ಯಾವತ್ಸ್ಯಾತ್ಸ ಸಮಾವೃತ್ತೋ ಯಾವದ್ವಾತೀತಶೈಶವಃ । ಬಾಲಪುತ್ರಾಸು ಚೈವಂ ಸ್ಯಾದ್ರಕ್ಷಣಂ ನಿಷ್ಕುಲಾಸು ಚ ।। ೨೨೨.
ಬಾಲಕನು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ದಾಟುವವರೆಗೆ, ರಾಜನು ಬಾಲಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವಿಲ್ಲದವರ ವಸ್ತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
ಪತಿವ್ರತಾಸು ಚ ಸ್ತ್ರೀಷು ವಿಧಬಾಸ್ವತುರಾಸು ಚ । ಜೀವನ್ತೀನಾನ್ತು ತಾಸಾಂ ಯೇ ಸಂಹರೇಯುಃ ಸ್ವವಾನ್ಧವಾಃ ।। ೨೨೨.
ಪತಿವ್ರತೆ ಮಹಿಳೆಯರು, ವಿಧವೆಯರು ಅಥವಾ ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ. ಅವರು ಜೀವಂತಿರುವಾಗ ಅವರ ಬಂಧುಗಳು ಅವರ ವಸ್ತುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ,
ತಾಞ್ಛಿಷ್ಯಾಚ್ಚೌರದಣ್ಡೇನ ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ ಕೃಥಿವೀಪತಿಃ । ಸಾಮಾನ್ಯತೋ ಹೃತಞ್ಚೌರೈಸ್ತದ್ವೈ ದದ್ಯಾತ್ ಸ್ವಯಂ ನೃಪಃ ।। ೨೨೨.
ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜನು ಅವರನ್ನು ಕಳ್ಳತನದ ದಂಡದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಕಳ್ಳರು ವಸ್ತು ಕದ್ದರೆ, ರಾಜನೇ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಡಬೇಕು.
ಚೌರರಕ್ಷಾಧಿಕಾರಿಬ್ಯೋ ರಾಜಾಪಿ ಹೃತಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಅಹೃತೇ ಯೋ ಹೃತಂ ಬ್ರೂಯಾನ್ನಿಃ ಸಾರ್ಯೋ ದಣ್ಡ್ಯ ಏವ ಸಃ ।। ೨೨೨.
ಕಳ್ಳರ ರಕ್ಷಣೆ ಹೊತ್ತವರಿಂದ ರಾಜನು ಕದ್ದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕದ್ದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಹಕ್ಕು ಹೇಳುವವನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ದಂಡಿಸಬೇಕು.
ನ ತದ್ರಾಜ್ಞಾ ಪ್ರದಾತವ್ಯಂ ಗೃಹೇ ಯದ್ ಗೃಹಗೈರ್ಹೃತಂ । ಸ್ರಾಷ್ಟ್ರಪಣ್ಯಾದಾದದ್ಯಾದ್ರಾಜಾ ವಿಂಶತಿಮಂ ದ್ವಿಜ ।। ೨೨೨.
ರಾಜನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಮಗಗಳಿಂದ ಕಳವು ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ, ರಾಜನು ದ್ವಿಜನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಶುಲ್ಕಾಂಶಂ ಪರದೇಶಾಚ್ಚ ಕ್ಷಯವ್ಯಯಪ್ರಕಾಶಕಂ । ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸಙ್ಕಲ್ಪಯೇಚ್ಛುಲ್ಕಂ ಲಾಭಂ ವಣಿಗ್ಯಥಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೨೨೨.
ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ತೆರಿಗೆ ಪಾಲನ್ನು, ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಿಳಿದು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗೇ ಲಾಭವಾಗುವಂತೆ ರಾಜನು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡಬೇಕು.
ವಿಂಶಾಂಶಂ ಲಾಭಮಾದದ್ಯಾದ್ದಣ್ಡನೀಯಸ್ತತೋಽನ್ಯಯಾ । ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪ್ರವ್ರಜಿತಾನಾಞ್ಚ೯ ತರಶುಲ್ಕಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ।। ೨೨೨.
ಲಾಭದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಾದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ದಾಟುವ ತೆರಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
ತರೇಷು ದಾಸದೋಷೇಣ ನಷ್ಟಂ ದಾಸಾಸ್ತು ದಾಪಯೇತ್ । ಶೂಕಧಾನ್ಯೇಷು ಷಡ್ಭಾಗಂ ಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯೇ ತಥಾಷ್ಟಮಂ ।। ೨೨೨.
ದಾಟುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಾಸರ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಏನಾದರೂ ಕಳೆದುಹೋದರೆ, ಆ ನಷ್ಟವನ್ನು ದಾಸರೇ ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಹುಲ್ಲಿನ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಆರನೇ ಭಾಗವನ್ನು, ಶೇಂಗಾ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಎಂಟನೇ ಭಾಗವನ್ನು ರಾಜನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ರಾಜಾ ವನ್ಯಾರ್ಥಮಾದದ್ಯಾದ್ದೇಶಕಾಲಾನುರೂಪಕಂ । ಪಞ್ಚಷಙ್ಭಾಗಮಾದದ್ಯಾದ್ ರಾಜಾ ಪಶುಹಿರಣ್ಯಯೋಃ ।। ೨೨೨.
ಅರಣ್ಯದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರಾಜನು ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಜಾನುವಾರು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಐದನೇ ಅಥವಾ ಆರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ರಾಜನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಗನ್ಧೌಷಧಿರಸಾನಾಞ್ಚ ಭಾಣ್ಡಾನಾಂ ಸರ್ವಸ್ಯಾಸ್ಮಮಯಸ್ಯ ಚ । ಪತ್ರಶಾಕತೃಣಾನಾಞ್ಚ ವಂಶವೈಣವಚರ್ಮ್ಮಣಂ ।। ೨೨೨.
ಸುಗಂಧ, ಔಷಧಿ, ರಸ, ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳು, ಎಲೆ, ತರಕಾರಿ, ಹುಲ್ಲು, ಬಿದಿರು, ವಂಶಿ, ಚರ್ಮ ಇವುಗಳಿಂದ—
ವೈದಲಾನಾಞ್ಚ ಭಾಣ್ಡಾನಾಂ ಸರ್ವಸ್ಯಾಶ್ಮಮಯಸ್ಯ ಚ । ಷಡ್ಭಾಗಮೇವ ಚಾದದ್ಯಾನ್ಮಧುಮಾಂಸಸ್ಯ ಸರ್ಷಿಪಃ ।। ೨೨೨.
ಮರದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ರಾಜನು ಆರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಹದಿನೇ, ಮಾಂಸ, ಸಾಸಿವೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಕೂಡ.
ಮ್ರಿಯನ್ನಪಿ ನ ಚಾದದ್ಯಾದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯಸ್ತಥಾ ಕರಂ । ಯಸ್ಯ ರಾಜ್ಞಸ್ತು ವಿಷಯೇ ಶ್ರೋತ್ರಿಯಃ ಸೀದತಿ ಕ್ಷುಧಾ ।। ೨೨೨.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ರಾಜನು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ತೆರಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ರಾಜನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೆ—
ತಸ್ಯ ಸೀದತಿ ತದ್ರಾಷ್ಟ್ರಂ ವ್ಯಾಧಿದುರ್ಭಿಕ್ಷತಸ್ತರೈಃ । ಶ್ರುತಂ ವೃತ್ತನ್ತು ವಿಜ್ಞಾಯ ವೃತ್ತಿಂ ತಸ್ಯ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್ ।। ೨೨೨.
ಆ ರಾಜ್ಯವು ರೋಗ, ಬರ, ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತು, ರಾಜನು ಆತನ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
ಕ್ಷೇಚ್ಚ ಸರ್ವತಸ್ತ್ವೇನಂ ಪಿತಾ ಪುತ್ರಮಿವೌರಸಂ । ಸಂರಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋ ರಾಜ್ಞಾ ಯಃ ಕುರುತೇ ಧರ್ಮಮನ್ವಹಂ ।। ೨೨೨.
ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಮಗನನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ರಾಜನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರತಿದಿನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು—
ತೇನಾಯುರ್ವರ್ದ್ಧತೇ ರಾಜ್ಞೋ ದ್ರವಿಣಂ ರಾಷ್ಟ್ರಮೇವ ಚ । ಕರ್ಮ್ಮ ಕುರ್ಯುರ್ನ್ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಮಾಸೇನೈಕಞ್ಚ೧೦ ಶಿಲ್ಪಿನಃ ।। ೨೨೨.
ಅವನಿಂದ ರಾಜನ ಆಯುಷ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ರಾಜನಿಗಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.
ರಾಜಧರ್ಮಾಃ ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ವಕ್ಷ್ಯೇಽನ್ತಃ ಪುರಚಿನ್ತಾಂ ಚ ಧರ್ಮಾದ್ಯಾಃ ಪುರುಷಾರ್ಥಕಾಃ । ಅನ್ಯೋನ್ಯರಕ್ಷಯಾ ತೇಷಾಂ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ನೃಪೈಃ ।। ೨೨೪.
ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ಆಂತರಿಕ ಅರಮನೆಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾದಿ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಾಜರು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು.
ಧರ್ಮಮೂಲೋಽರ್ಥವಿಟಪಸ್ತಥಾ ಕರ್ಮ್ಮಫಲೋ ಮಹಾನ್ । ತ್ರಿವರ್ಗಪಾದಪಸ್ತತ್ರ ರಕ್ಷಯಾ ಫಲಭಾಗ್ ಭವೇತ್ ।। ೨೨೪.
ಧರ್ಮವು ಬೇರು, ಸಂಪತ್ತು ದಿಂಡು, ಮತ್ತು ಕರ್ಮದ ಫಲವು ದೊಡ್ಡದು. ಈ ಮೂರು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಮರದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಇದ್ದರೆ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಕಾಮಾಧೀನಾಃ೧ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ರಾಮ ತದರ್ಥಂ ರತ್ನಸಙ್ಗ್ರಹಃ । ಸೇವ್ಯಾಸ್ತಾ ನಾತಿಸೇವ್ಯಾಸ್ಚ ಭೂಭುಜಾ ವಿಷಯೈಷಿಣಾ ।। ೨೨೪.
ಹೆಂಗಸರು ಕಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವರು, ರಾಮಾ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರತ್ನ ಸಂಗ್ರಹ ಮುಖ್ಯ. ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ರಾಜನು ಅವಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಆದರೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
ದುಷ್ಟಾನ್ಯಾಚರತೇ೪ ಯಾ ತು ನಾಭಿನನ್ದತಿ ತತ್ಕಥಾಂ। ಐಕ್ಯಂ ದ್ವಿಷದ್ಭಿರ್ವ್ರಜತಿ ಗರ್ವಂ ವಹತಿ ಚೋದ್ಧತಾ ।। ೨೨೪.
ದುಷ್ಟ ಹೆಂಗಸು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಆ ಮಾತನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ, ಶತ್ರುಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ.
ಚುಮ್ಬಿತಾ ಮಾರ್ಷ್ಟಿ ವದನಂ ದತ್ತನ್ನ ಬಹು ಮನ್ಯತೇ । ಸ್ವಪಿತ್ಯಾದೌ ಪ್ರಸುಪ್ತಾಪಿ ತಥಾ ಪಶ್ಚಾದ್ವಿಬುಧ್ಯತೇ ।। ೨೨೪.
ಮೂಗುಮುತ್ತು ಕೊಟ್ಟಾಗ ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಕೊಟ್ಟ ಅನ್ನವನ್ನು ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ, ಮೊದಲಿನಲ್ಲೂ ನಂತರದಲ್ಲೂ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ತಡವಾಗಿ ಎದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಧುನೋತಿ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಗಾತ್ರಞ್ಚ ವಿರುಣಾದ್ಧಿ ಯಾ । ಈಷಚ್ಛೃಣೋತಿ ವಾಕ್ಯಾನಿ ಪ್ರಿಯಾಣ್ಯಪಿ ಪರಾಙ್ಮುಖೀ ।। ೨೨೪.
ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಲುಗಿಸುತ್ತಾಳೆ, ದೇಹವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಕಿವಿಗೊಡದೆ ಮುಖವನ್ನು ಬದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ತತ್ಕಾಮಿತಾಸು ಚ ಸ್ತ್ರೀಸು ಮಧ್ಯಸ್ಥೇವ ಚ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ । ಜ್ಞಾತಮಣ್ಡನಕಾಲಾಪಿ ನ ಕರೋತಿ ಚ ಮಣ್ಡನಂ ।। ೨೨೪.
ಬೇರೆ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಇರುವವರ ಮಧ್ಯೆ, ನಿರಾಸಕ್ತೆಯಿರುವವಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು: ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುವ ಸಮಯ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವಳು ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.
ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಹೃಷ್ಟಾ ಭವತಿ ವೀಕ್ಷಿತೇ ಚ ಪರಾಙ್ಮುಖೀ ।। ೨೨೪.
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವಳು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತಾಳೆ, ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವಳು ಮುಖವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ದೃಶ್ಯಮಾನಾ ತಥಾನ್ಯತ್ರ ದೃಷ್ಟಿಂ ಕ್ಷಿಪತಿ ಚಞ್ಚಲಾಂ । ತಥಾಪ್ಯುಪಾವರ್ತ್ತಯಿತುಂ ನೈವ ಶಕ್ರೋತ್ಯಶೇಷತಃ ।। ೨೨೪.
ಮತ್ತೆಲ್ಲೋ ಅವಳು ನೋಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಂಚಲವಾಗಿ ಇತ್ತಿಚ್ಚೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರುಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.
ವಿವೃಣೀತಿ ತಥಾಹ್ಗಾನಿ ಸ್ವಸ್ಯಾ ಗುಹ್ಯಾನಿ ಭಾರ್ಗವ । ಗಹಿತಞ್ಚ ತಥೈವಾಙ್ಗಂ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ನಿಗೂಹತಿ ।। ೨೨೪.
ಹೇ ಭಾರ್ಗವ, ಅವಳು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಭಾಗಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಹಿಡಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ತದ್ದರ್ಶನೇ ಚ ಕುರುತೇ ವಾಲಾಲಿಡ್ಗನಚುಮ್ಬನಂ । ಆಭಾಷ್ಯಮಾಣಾ ಭವತಿ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯಾ ತಥೈವ ಚ ।। ೨೨೪.
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವಳು ಆಟವಾಡುವ ಹಾವಭಾವ, ಅಪ್ಪುಗೆ ಮತ್ತು ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ; ಅವನು ಮಾತಾಡಿದಾಗ ಅವಳು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಪುಲಕಿತೈರಙ್ಗೈಃ ಸ್ವೇದೇನೈವ ಚ ಭಜ್ಯತೇ । ಕರೋತಿ ಚ ತಥಾ ರಾಮ ಸುಲಭದ್ರವ್ಯಯಾಚನಂ ।। ೨೨೪.
ಅವನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅವಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನವಾಗುತ್ತದೆ, ಬೆವರು ಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಮ, ಅವಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ.
ತತಃ ಸ್ವಲ್ಪಮಪಿ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕರೋತಿ ಪರಮಾಂ ಮುದಂ । ನಾಮಸಙ್ಕೀರ್ತ್ತನಾದೇವ ಮುದಿತಾ ಬಹು ಮನ್ಯತೇ ।। ೨೨೪.
ನಂತರ, ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ದೊರೆತರೆ ಅವಳು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾಳೆ; ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರೂ ಅವಳು ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಕರಕಜಾಙ್ಕಾಙ್ಕಿತಾನ್ಯಸ್ಯ ಫಲಾನಿ ಪ್ರೇಷಯತ್ಯಪಿ । ತತ್ಪ್ರೇಷಿತಞ್ಚ ಹೃದಯೇ ವಿನ್ಯಸತ್ಯಪಿ ಚಾದರಾತ್ ।। ೨೨೪.
ಅವಳು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಗುರುತು ಮಾಡಿದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವನು ಕಳುಹಿಸಿದುದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತಾಳೆ.
ಆಲಿಙ್ಗನೈಶ್ಚ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಲಿಮ್ಪತೀವಾಮೃತೇನ ಯಾ । ಸುಪ್ತೇ ಸ್ವಪಿತ್ಯಥಾದೌ ಚ ತಥಾ ತಸ್ಯ ವಿಬುಧ್ಯತೇ ।। ೨೨೪.
ಅಪ್ಪುಗೆಗಳಿಂದ ಅವಳು ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಅಮೃತದಂತೆ ಆವರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವಳು ಕೂಡ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅವನು ಎದ್ದಾಗ ಅವಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಎದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.