ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಮಣ್ಡನಂ ವರ್ಜಯೇನ್ನಾರೀ ತಥಾ ಪ್ರೋಷಿತಭರ್ತೃಕಾ । ದೇವತಾರಾಧನಪರಾ ತಿಷ್ಠೇದ್ಭರ್ತ್ತೃಹಿತೇ ರತಾ ।। ೨೨೨.

ಪತಿ ದೂರವಿದ್ದಾಗ ಹೆಂಗಸು ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ದೇವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಬೇಕು, ಪತಿಯ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಡಬೇಕು.

ಧಾರಯೇನ್ಮಙ್ಗಲಾರ್ಥಾಯ ಕಿಞ್ಚಿದಾಭರಣನ್ತಥಾ । ಭರ್ತ್ರಾಗ್ನಿ ಯಾ ವಿಶೇನ್ನಾರೀ ಸಾಪಿ ಸ್ವರ್ಗಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೨೨೨.

ಮಂಗಳಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಭರಣ ಧರಿಸಬೇಕು; ಪತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಹೆಂಗಸು ಕೂಡ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.

ಶ್ರಿಯಃ ಸಮ್ಪೂಜನಙ್ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ಗೃಹಸಮ್ಮಾರ್ಜನಾದಿಕಂ । ದ್ವಾದಶ್ಯಾಂಕಾತ್ತಿಕೇ ವಿಷ್ಣುಂ ಗಾಂ ಸವತ್ಸಾಂ ದದೇತ್ತಥಾ ।। ೨೨೨.

ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಪೂಜೆ, ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ದಿನ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹಸುವನ್ನು ಕರುವಿನೊಂದಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷೇ ತು ಸಿತೇಽಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ದಿವಾಕರಂ ।। ೨೨೨.

ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಏಳನೇ ದಿನ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪುಷ್ಕರ ಉವಾಚ ಗ್ರಾಮಸ್ಯಾಧಿಪತಿ ಕುರ್ಯ್ಯಾದ್ದಶಗ್ರಾಮಾಧಿಪಂ ನೃಪಃ । ಶತಗ್ರಾಮಾಧಿಪಞ್ಚಾನ್ಯಂ ತಥೈವ ವಿಷಯೇಸ್ವರಂ ।। ೨೨೩.

ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನು ಒಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯನನ್ನು, ಹತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮುಖ್ಯನನ್ನು, ನೂರು ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬನನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು.

ತೇಷಾಂ ಭೋಗವಿಭಾಗಶ್ಚ ಭವೇತ್ ಕರ್ಮ್ಮಾನುರೂಪತಃ । ನಿತ್ಯಮೇವ ತಥಾ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ತೇತಷಾಞ್ಚಾರೈಃ ಪರೀಕ್ಷಣಂ ।। ೨೨೩.

ಅವರ ಆನಂದವೂ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆಯೂ ಅವರ ಕರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಗ್ರಾಮೇ ದೋಷಾನ್ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾನ್ ಗ್ರಾಮೇಶಃ ಪ್ರಶಮಂ ನಯೇತ್ । ಅಶಕ್ತೋ ದಶಪಾಲಸ್ಯ ಸ ತು ಗತ್ವಾ ನಿವೇದಯೇತ್ ।। ೨೨೩.

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳು ಉಂಟಾದರೆ, ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಹತ್ತು ಮನೆಗಳ ನಾಯಕನಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.

ಶ್ರುತ್ವಾಪಿ ದಶಪಾಲೋಽಪಿ ತತ್ರ ಯುಕ್ತಿಮುಪಾಚರೇತ್ । ವಿತ್ತಾದ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ರಾಜಾ ವೈ ವಿಷ್ಯಾತ್ತು ಸುರಕ್ಷಇತಾತ್ ।। ೨೨೩.

ಹತ್ತು ಮನೆಗಳ ನಾಯಕನು ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ರಾಜನು ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಧನವಾನ್ಧರ್ಮ್ಮಮಾಪ್ನೋತಿ ಧನವಾನ್ ಕಾಮಮಶ್ನುತೇ । ಉಚ್ಛಿದ್ಯನ್ತೇ ವಿನಾ ಹ್ಯರ್ಥೈ೧ ಕ್ರಿಯಾ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಸರಿದ್ಯಥಾ ।। ೨೨೩.

ಹಣವಂತನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಇಚ್ಛಿತವಾದುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆಯದು, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಒಣಗುವಂತೆ.

ವಿಶೇಷೋ ನಾಸ್ತಿ ಲೋಕೇಷು ಪತಿತಸ್ಯಾಧನಸ್ಯ ಚ । ಪತಿತಾನ್ನ ತು ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ದರಿದ್ರೋ ನ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ।। ೨೨೩.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪತನಗೊಂಡವನಿಗೂ, ದರಿದ್ರನಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ಪತನಗೊಂಡವನಿಂದ ಯಾರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ದರಿದ್ರನು ಕೊಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ರಾಷ್ಟ್ರಪೀಡಾಕರೋ ರಾಜಾ ನರಕೇ ವಸತೇ ಚಿರಂ ।। ೨೨೩.

ರಾಜನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿದರೆ, ಅವನು ನರಕದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕಿಂ ಯಜ್ಞೈಸ್ತಪಸಾ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜಾ ಯಸ್ಯ ನ ರಕ್ಷಿತಾಃ । ಸುರಕ್ಷಿತಾಃ ಪ್ರಚಜಾ ಯಸ್ಯ ಸ್ವರ್ಗಸ್ತಸ್ಯ ಗೃಹೋಪಮಃ ।। ೨೨೩.

ಯಾರ ಪ್ರಜೆಗಳು ರಕ್ಷಿತರಾಗಿಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳು ಅಥವಾ ತಪಸ್ಸುಗಳು ಏನು ಉಪಯೋಗ? ಯಾರ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದಾರೋ, ಅವನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವೇ ತನ್ನ ಮನೆಹಾಗೆ.

ಅರಕ್ಷಿತಾಃ ಪ್ರ್ಜಾ ಯಸ್ಯ ನರಕಂ ತಸ್ಯ ಮನ್ದಿರಂ । ರಾಜಾ ಷಡ್‌ಬಾಗಮಾದತ್ತೇ ಸುಕೃತಾದ್‌ದುಷ್ಕೃತಾದಪಿ ।। ೨೨೨.

ಯಾರ ಪ್ರಜೆಗಳು ರಕ್ಷಿತರಾಗಿಲ್ಲವೋ, ಅವನ ಅರಮನೆ ನರಕದಂತೆ. ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಸದುಡುಮತ್ತು ಕೆಡುಕಿನಿಂದ ಆರನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಧರ್ಮ್ಮಾಗಮೋ ರಕ್ಷಣಾಚ್ಚ ಪಾಪಾಪ್ನೋತ್ಯರಕ್ಷಣಾತ್ । ಸುಭಗಾ ವಿಟಭೀತೇವ ರಾಜವಲ್ಲಭತಸ್ಕರೈಃ ।। ೨೨೨.

ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಧರ್ಮ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಪಾಪ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಹೆಂಗಸು ರಾಜನಿಗೂ, ಅವನ ಪ್ರಿಯಕರರಿಗೂ, ಕಳ್ಳರಿಗೂ ಒಳಪಡುವಳು.

ನಿಧಿಂದ್ವಿಜಾತ್ತಮಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ಸಕಲಂ ತಥಾ ।। ೨೨೨.

ಯಾರಾದರೂ ದ್ವಿಜನು ನಿಧಿಯನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಚತುರ್ಥಮಷ್ಟಮಂ ಭಾಗಂ ತಥಾ ಷೋಡಶಮಂ ದ್ವಿಜಃ । ವರ್ಣಕಮೇಣ ದದ್ಯಾಚ್ಚ ನಿಧಿಂ ಪಾತ್ರೇ ತು ಧರ್ಮ್ಮತಃ ।। ೨೨೨.

ದ್ವಿಜನು ತನ್ನ ವರ್ಣದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕನೇ, ಎಂಟನೇ ಅಥವಾ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಧರ್ಮದಂತೆ ಅರ್ಹನಿಗೆ ನಿಧಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

ಅನೃತನ್ತು ವದನ್ ದಣ್ಡ್ಯಃ೭ ಸುವಿತ್ತಸ್ಯಾಂಶಮಷ್ಟಮಂ । ಪ್ರಣಷ್ಟಸ್ವಾಮಿಕಮೃಕ್‌ಥಂ ರಾಜಾ ತ್ರ್ಯವ್ದಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್ ।। ೨೨೨.

ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದವನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಎಂಟನೇ ಭಾಗದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಕಳೆದುಹೋದ ವಸ್ತುವಿನ ಮಾಲಿಕನನ್ನು ಹುಡುಕಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕು.

ಅರ್ವಾಕ್‌ ತ್ರ್ಯಬ್ದಾದ್ಧರೇತ್‌ಸ್ವಾಮೀ ಪರೇಣ ನೃಪತಿರ್ಹರೇತ್ । ಮಮೇದಮಿತಿಯಾ ಬ್ರೂಯಾತ್ ಸೋಽರ್ಥಯುಕ್ತೋ ಯಥಾವಿಧಿ ।। ೨೨೨.

ಮೂರು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಮಾಲಿಕನು ಬಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ವಸ್ತು ಕೊಡಬೇಕು. ಆ ನಂತರ ರಾಜನು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಕ್ಕುದಾರನು 'ಇದು ನನ್ನದು' ಎಂದು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕು.

ಸಮ್ಪಾದ್ಯ ರೂಪಸಙ್ಖ್ಯಾದೋನ್ ಸ್ವಾಮೀ ತದ್‌ ದ್ರವ್ಯಮರ್ಹತಿ । ಬಾಲದಾಯಾದಿಕಮೃಕ್ಥಂ೮ ತಾವದ್ರಾಜಾನುಪಾಲಪೇತ್ ।। ೨೨೨.

ಮಾಲಿಕನು ರೂಪ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಆ ವಸ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹನು. ಬಾಲಕರು ಮತ್ತು ವಾರಸುದಾರರ ವಸ್ತುವನ್ನು ರಾಜನು ಆವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು.

ಯಾವತ್ಸ್ಯಾತ್ಸ ಸಮಾವೃತ್ತೋ ಯಾವದ್ವಾತೀತಶೈಶವಃ । ಬಾಲಪುತ್ರಾಸು ಚೈವಂ ಸ್ಯಾದ್ರಕ್ಷಣಂ ನಿಷ್ಕುಲಾಸು ಚ ।। ೨೨೨.

ಬಾಲಕನು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ದಾಟುವವರೆಗೆ, ರಾಜನು ಬಾಲಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವಿಲ್ಲದವರ ವಸ್ತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಪತಿವ್ರತಾಸು ಚ ಸ್ತ್ರೀಷು ವಿಧಬಾಸ್ವತುರಾಸು ಚ । ಜೀವನ್ತೀನಾನ್ತು ತಾಸಾಂ ಯೇ ಸಂಹರೇಯುಃ ಸ್ವವಾನ್ಧವಾಃ ।। ೨೨೨.

ಪತಿವ್ರತೆ ಮಹಿಳೆಯರು, ವಿಧವೆಯರು ಅಥವಾ ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ. ಅವರು ಜೀವಂತಿರುವಾಗ ಅವರ ಬಂಧುಗಳು ಅವರ ವಸ್ತುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ,

ತಾಞ್‌ಛಿಷ್ಯಾಚ್ಚೌರದಣ್ಡೇನ ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ ಕೃಥಿವೀಪತಿಃ । ಸಾಮಾನ್ಯತೋ ಹೃತಞ್ಚೌರೈಸ್ತದ್ವೈ ದದ್ಯಾತ್ ಸ್ವಯಂ ನೃಪಃ ।। ೨೨೨.

ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜನು ಅವರನ್ನು ಕಳ್ಳತನದ ದಂಡದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಕಳ್ಳರು ವಸ್ತು ಕದ್ದರೆ, ರಾಜನೇ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಡಬೇಕು.

ಚೌರರಕ್ಷಾಧಿಕಾರಿಬ್ಯೋ ರಾಜಾಪಿ ಹೃತಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಅಹೃತೇ ಯೋ ಹೃತಂ ಬ್ರೂಯಾನ್ನಿಃ ಸಾರ್ಯೋ ದಣ್ಡ್ಯ ಏವ ಸಃ ।। ೨೨೨.

ಕಳ್ಳರ ರಕ್ಷಣೆ ಹೊತ್ತವರಿಂದ ರಾಜನು ಕದ್ದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕದ್ದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಹಕ್ಕು ಹೇಳುವವನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ದಂಡಿಸಬೇಕು.

ನ ತದ್ರಾಜ್ಞಾ ಪ್ರದಾತವ್ಯಂ ಗೃಹೇ ಯದ್‌ ಗೃಹಗೈರ್ಹೃತಂ । ಸ್ರಾಷ್ಟ್ರಪಣ್ಯಾದಾದದ್ಯಾದ್ರಾಜಾ ವಿಂಶತಿಮಂ ದ್ವಿಜ ।। ೨೨೨.

ರಾಜನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಮಗಗಳಿಂದ ಕಳವು ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ, ರಾಜನು ದ್ವಿಜನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಶುಲ್ಕಾಂಶಂ ಪರದೇಶಾಚ್ಚ ಕ್ಷಯವ್ಯಯಪ್ರಕಾಶಕಂ । ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸಙ್ಕಲ್ಪಯೇಚ್ಛುಲ್ಕಂ ಲಾಭಂ ವಣಿಗ್ಯಥಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೨೨೨.

ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ತೆರಿಗೆ ಪಾಲನ್ನು, ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಿಳಿದು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗೇ ಲಾಭವಾಗುವಂತೆ ರಾಜನು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ವಿಂಶಾಂಶಂ ಲಾಭಮಾದದ್ಯಾದ್ದಣ್ಡನೀಯಸ್ತತೋಽನ್ಯಯಾ । ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪ್ರವ್ರಜಿತಾನಾಞ್ಚ೯ ತರಶುಲ್ಕಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ।। ೨೨೨.

ಲಾಭದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಾದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ದಾಟುವ ತೆರಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ತರೇಷು ದಾಸದೋಷೇಣ ನಷ್ಟಂ ದಾಸಾಸ್ತು ದಾಪಯೇತ್ । ಶೂಕಧಾನ್ಯೇಷು ಷಡ್‌ಭಾಗಂ ಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯೇ ತಥಾಷ್ಟಮಂ ।। ೨೨೨.

ದಾಟುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಾಸರ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಏನಾದರೂ ಕಳೆದುಹೋದರೆ, ಆ ನಷ್ಟವನ್ನು ದಾಸರೇ ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಹುಲ್ಲಿನ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಆರನೇ ಭಾಗವನ್ನು, ಶೇಂಗಾ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಎಂಟನೇ ಭಾಗವನ್ನು ರಾಜನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ರಾಜಾ ವನ್ಯಾರ್ಥಮಾದದ್ಯಾದ್ದೇಶಕಾಲಾನುರೂಪಕಂ । ಪಞ್ಚಷಙ್ಭಾಗಮಾದದ್ಯಾದ್ ರಾಜಾ ಪಶುಹಿರಣ್ಯಯೋಃ ।। ೨೨೨.

ಅರಣ್ಯದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರಾಜನು ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಜಾನುವಾರು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಐದನೇ ಅಥವಾ ಆರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ರಾಜನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಗನ್ಧೌಷಧಿರಸಾನಾಞ್ಚ ಭಾಣ್ಡಾನಾಂ ಸರ್ವಸ್ಯಾಸ್ಮಮಯಸ್ಯ ಚ । ಪತ್ರಶಾಕತೃಣಾನಾಞ್ಚ ವಂಶವೈಣವಚರ್ಮ್ಮಣಂ ।। ೨೨೨.

ಸುಗಂಧ, ಔಷಧಿ, ರಸ, ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳು, ಎಲೆ, ತರಕಾರಿ, ಹುಲ್ಲು, ಬಿದಿರು, ವಂಶಿ, ಚರ್ಮ ಇವುಗಳಿಂದ—