ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಕುಮ್ಭೇಽನಲೇ ಶಿವೇ ಸ್ವಸ್ಮಿಂಸ್ತತಸ್ತತ್ಕೃತ್ಯಮಾವಿಶೇತ್। ಅನುಗ್ರಾಹ್ಯಾಸ್ತ್ವಯಾ ಶಿಷ್ಯಾಃ ಶಾಸ್ತ್ರೇಣ ಸುಪರೀಕ್ಷಿತಾಃ

ಕಲಸದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಶಿವನಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು. ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ನೀನು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು.

ಭೂಪಬನ್ಮಾನವಾದೀನಾಮಭಿಷೇಕಾದಬೀಪ್ಸಿತಂ। ಆಂ ಶ್ರಾಂ ಶ್ರೌಂ ಪಶುಂ ಹೂಂ ಫಡಿತಿ ಅಸ್ತ್ರರಾಜಾಭಿಷೇಕತಃ

ರಾಜರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. 'ಆಂ ಶ್ರಾಂ ಶ್ರೌಂ ಪಶುಂ ಹೂಂ ಫಟ್' ಎಂಬ ಅಸ್ತ್ರರಾಜ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಈಶ್ವರ ಉವಾಚ ಅಭಿಷಿಕ್ತಃ ಶಿವಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಪೂಜಯೇದ್ಭಾಸ್ಕರಾದಿಕಾನ್। ಶಙ್ಖಭೇರ್ಯ್ಯಾದಿನಿರ್ಘಾಷೈಃ ಸ್ನಾಪಯೇತ್ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಕೇ

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು: ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡವನು ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು, ಭಾಸ್ಕರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಶಂಖ, ಭೇರಿ ಮುಂತಾದ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪಂಚಗವ್ಯದಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಯೋ ದೇವಾನ್ದೇಬಲೋಕಂ ಸ ಯಾತಿ ಸ್ವಕುಲಮುದ್ಧರನ್। ವರ್ಷಕೋಟಿಸಹಸ್ರೇಷು ಯತ್ ಪಾಪಂ ಸಮುಪಾರ್ಜ್ಜಿತಂ

ಯಾರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ, ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಪಾಪವೂ ಕೂಡ—

ಘೃತಾಭ್ಯಙ್ಗೇನ ದೇವಾನಾಂ ಭಸ್ಮೀಭವತಿ ಪಾವಕೇ। ಆಢಕೇನ ಘೃತಾದ್ಯೈಶ್ವ ದೇವಾನ್ ಸ್ನಾಪ್ಯ ಸುರೋ ಭವೇತ್

ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಡಕ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ದೇವತೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಚನ್ದನೇನಾನುಲಿಪ್ಯಾಥ ನಾನ್ಧಾದ್ಯೈಃ ಪೂಜಯೇತ್ತಥಾ। ಅಲ್ಪಾಯಾಸನ ಸ್ತುತಿಭಿ ಸ್ತುತಾ ದೇವಾಸ್ತು ಸರ್ವದಾ

ಚಂದನದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ, ನಂತರ ನಾಂದಿ ಮುಂತಾದ ದಾನಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಕಡಿಮೆ ಶ್ರಮವಿರುವ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೊಂಡಾಡಬೇಕು.

ಅತೀತಾನಾಗತಜ್ಞಾನಮನ್ತ್ರಧೀಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿದಾಃ। ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪ್ರಶ್ನಸೂಕ್ಷ್ಮಾರ್ಣೇ ಹೃತೇ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಶುಭಾಶುಭಂ

ಅವರು ಹತ್ತಿರದ ಮತ್ತು ದೂರದ ವಿಷಯಗಳ ಜ್ಞಾನ, ಮಂತ್ರಗಳ ಅರಿವು, ಬುದ್ಧಿ, ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಫಲವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಭಿರ್ಜೀವೋ ಮೂಲಧಾತುಶ್ಚತುರ್ಭಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಧೀಃ। ಪಞ್ಚಾದೌ ಭೂತತತ್ತ್ವಾದಿ ಶೇಷ ಚೈವಂ ಜಪಾದಿಕಂ

ಮೂರುಗಳಿಂದ ಜೀವ ಮತ್ತು ಮೂಲತತ್ತ್ವ, ನಾಲ್ಕಿನಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬುದ್ಧಿ, ಐದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಗಳು, ಉಳಿದವು ಜಪ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಏಕತ್ರಿಕಾತಿತ್ರಿಕಾನ್ತೇ ಪದೇ ದ್ವಿಪಮಕಾನ್ತಕೇ। ಅಶುಭಂ ಮಧ್ಯಮಂ ಮಧ್ಯೇಷ್ವಿನ್ದ್ರಶ್ತ್ರಿಷು ನೃಪಃ ಶುಭಃ

ಒಂದು, ಮೂರು ಅಥವಾ ಮೂರು ಗುಂಪಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಜೋಡಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಶುಭ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಮಧ್ಯದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಫಲ; ಮೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಶುಭವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ, ರಾಜನೇ.

ಸಙ್‌ಖಯಾವೃನ್ದೇ ಜೀವಿತಾಬ್ದಂ ಯಮೋಽಬ್ದದರಾಹಾ ಧ್ರುವಂ। ಸೂರ್ಯ್ಯೇಭಾಸ್ಯೇಶದುರ್ಗಾಶ್ರೀವಿಷ್ಣುಮನ್ತ್ರೈರ್ಲ್ಲಿಖೇತ್ ಕಜೇ

ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ, ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಯಮ, ವರ್ಷ, ತಿಂಗಳು, ಧ್ರುವನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಈಶ, ದುರ್ಗಾ, ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಭೂರ್ಜಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬೇಕು.

ಕಠಿನ್ಯಾ ಜಪ್ತಯಾ ಸ್ಪ್ಟಷ್ಟೇ ಗೋಮೂತ್ರಾಕೃತಿರೇಖಯಾ। ಆರಭ್ಯೈಕಂ ತ್ರಿಕಂ ಯಾವತ್ತ್ರಿಚತುಷ್ಕಾವಸಾನಕಂ

ಜಪದ ದೃಢತೆಯಿಂದ, ಗೋಮೂತ್ರದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೇಖೆಯಿಂದ, ಒಂದು, ಮೂರು, ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪಿನ ಕೊನೆವರೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು.

ಮರುದ್ ವ್ಯೋಮ ಮರುದ್ವೀಜೈಶ್ಚತುಃ ಷಷ್ಟಿಪದೇ ತಥಾ। ಅಕ್ಷಾಣಾಂ ಪತನಾತ್ ಸ್ಪರ್ಶಾದ್ವಿಷಮಾದೌ ಶುಭಾದಿಕಂ

ಮರುದ್ಗಳು, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಮರುದ್ಗೋತ್ರದವರೊಂದಿಗೆ, ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ; ಪಾಶೆಗಳ ಬಿದ್ದುದು ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ವೈಷಮ್ಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶುಭಾದಿ ಫಲ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಕತ್ರಿಕಾದಿಮಾರಭ್ಯ ಅನ್ತೇ ಚಾಷ್ಟತ್ರಿಕಂ ತಥಾ। ಧ್ವಜಾದ್ಯಾಯಾಃ ಸಮಾ ಹೀನಾ ವಿಷಮಾಃ ಶೋಭನಾದಿದಾಃ

ಒಂದು ಅಥವಾ ಮೂರು ಗುಂಪಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಎಂಟು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ; ಧ್ವಜ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ, ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಅಶುಭ, ವೈಷಮ್ಯವು ಶುಭಾದಿ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಆಇಪಲ್ಲವಿತೈಃ ಕಾದ್ಯೈಃ ಷೋಡಶಸ್ವರಪೂರ್ವ್ವಗೈಃ। ಆದ್ಯೈಸ್ತೈಃ ಸಸ್ವರೈಃ ಕಾದ್ಯೈಸ್ತ್ರಿಪುರಾನಾಮಮನ್ತ್ರಕಾಃ

ಆ, ಇ, ಪ, ಲ್ಲ, ವಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ, ಹದಿನಾರು ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ; ಆ ಪ್ರಾರಂಭದ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ವರಗಳಿಂದ, ತ್ರಿಪುರ ಮಂತ್ರಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಹ್ರೀಂ ವೀಜಾಃ ಪ್ರಣವಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ನ್ನಮೋಽನ್ತಾ ಯತ್ರ ಪೂಜನೇ। ಮನ್ತ್ರಾ ವಿಂಶತಿಸಾಹಸ್ರಾಃ ಶತಂ ಷಷ್ಠ್ಯದಿಕಂ ತತಃ

ಹ್ರೀಂ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಪ್ರಣವದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ನಮಃ ಅಂತ್ಯವಿರುವ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ; ಮಂತ್ರಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತಾಯಿರದಷ್ಟು, ನಂತರ ನೂರು ಮತ್ತು ಅರುವತ್ತೂ ಹೆಚ್ಚು ಇವೆ.

ಆಂ ಹ್ರೀಂ ಮನ್ತ್ರಾಃ ಸರಸ್ವತ್ಯಾಶ್ಚಣ್ಡಿಕಾಯಾಸ್ತಥೈವ ಚ। ತಥಾ ಗೌರ್ಯ್ಯಾಶ್ಚ ದುರ್ಗಾಯಾ ಆಂ ಶ್ರೀಂ ಮನ್ತ್ರಾಃ ಶ್ರಿಯಸ್ತಥಾ

ಆಂ, ಹ್ರೀಂ ಮಂತ್ರಗಳು ಸರಸ್ವತಿಯ ಮತ್ತು ಚಂಡಿಕೆಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಗೌರಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಗೆಗೆ, ಆಂ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಂ ಮಂತ್ರಗಳು ಶ್ರೀಗೆ ಕೂಡ ಇವೆ.

ತಥಾ ಕ್ಷೌಂ ಕೌಂ ಮನ್ತ್ರಾಃ ಸೂರ್ಯ್ಯಸ್ಯ ಆಂ ಹೌಂ ಮನ್ತ್ರಾಃ ಶಿವಸ್ಯ ಚ। ಆಂ ಗಂ ಮನ್ತ್ರಾ ಗಣೇಶಸ್ಯ ಆಂ ಮನ್ತ್ರಾಶ್ಚ ತಥಾ ಹರೇಃ

ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ಷೌಂ, ಕೌಂ ಮಂತ್ರಗಳು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ; ಆಂ, ಹೌಂ ಮಂತ್ರಗಳು ಶಿವನಿಗೆ; ಆಂ, ಗಂ ಮಂತ್ರಗಳು ಗಣೇಶನಿಗೆ; ಆಂ ಮಂತ್ರಗಳು ಹರಿಗೂ ಇವೆ.

ಶತಾರ್ದ್ಧೈಕಾಧಿಕೈಃ ಕಾದ್ಯೈಸ್ತಥಾ ಷೋಡಶಭಿಃ ಸ್ವರೈಃ। ಕಾದ್ಯೈಸ್ತೈಃ ಸಸ್ವರೈರಾದ್ಯೈಃ ಕಾನ್ತೈರ್ಮ್ಮನ್ತ್ರಾಸ್ತಥಾಖಿಲಾಃ

ನೂರ ಐವತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾರಂಭದ ಸ್ವರಗಳಿಂದ, ಹದಿನಾರು ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ; ಆ ಪ್ರಾರಂಭದ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ವರಗಳಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ರವೀಶದೇವೀವಿಷ್ಣೂನಾಂ ಖಬ್ಧಿದೇವೇನ್ದ್ರವರ್ತ್ತನಾತ್। ಶತತ್ರಯಂ ಷಷ್ಟ್ಯಧಿಕಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಕ್ರಮಾತ್। ಅಭಿಷಿಕ್ತೋ ಜಪೇದ್ ಧ್ಯಾಯೇಚ್ಛಿಷ್ಯಾದೀನ್ ದೀಕ್ಷಯೇದ್‌ಗುರುಃ

ಸೂರ್ಯ, ಈಶ, ದೇವಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ, ಅಕ್ಷರಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ, ಇಂದ್ರ ಮುಂತಾದವರ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿ ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂವತ್ತು ಮತ್ತು ಅರವತ್ತು; ಗುರುನು ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡು ಜಪಿಸಬೇಕು, ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು, ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಈಶ್ವರ ಉವಾಚ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕ್ರಮಾತ್ ಸಙ್‌ಕ್ಷೇಪತೋ ಗುಹ। ಪೀಠಂ ಶಕ್ತಿಂ ಶಿವೋ ಲಿಙ್ಗಂ ತದ್ಯೋಗಃ ಸ ಶಿವಾಣುಭಿಃ

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು: ಗುಹನೆ, ಈಗ ನಾನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪೀಠ, ಶಕ್ತಿ, ಶಿವ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಶಿವಾಣುಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯಾಃ ಪಞ್ಚ ಭೇದಾಸ್ತೇಷಾಂ ರೂಪಂ ವದಾಮಿ ತೇ। ಯತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಶಿಲಾಯೋಗಃ ಸಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ವಿಶೇಷತಃ

ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಐದು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಶಿಲೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಗಮವೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಾಪನನ್ತು ಯಥಾಯೋಗಂ ಪೀಠ ಏವ ನಿವೇಶನಂ। ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಭಿನ್ನಪೀಠಸ್ಯ ಸ್ಥಿತಸ್ಥಾಪನಮುಚ್ಯತೇ

ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಪೀಠವನ್ನು ಇಡುವುದು. ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉತ್ಥಾಪನಞ್ಚ ಸಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಲಿಙ್ಗೋದ್ಧಾರಪುರಃಸರಾ। ಯಸ್ಯಾ ತು ಲಿಙ್ಗಮಾರೋಪ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಬುಧೈಃ

ಲಿಂಗವನ್ನು ತೆಗೆದು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಉತ್ಥಾಪನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಏರಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಆಸ್ಥಾಪನಂ ತದುದ್ದಿಷ್ಟಂ ದ್ವಿಧಾ ವಿಷ್ಣವಾದಿಕಸ್ಯ ಚ । ಆಸು ಸರ್ವ್ವಾಸು ಚೈತನ್ಯಂ ನಿಯುಞ್ಜೀತ ಪರಂ ಶಿವಮ್

ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಶುದ್ಧವಾದ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

ಯದಾಧಾರಾದಿಭೇದೇನ ಪ್ರಾಸಾದೇಷ್ವಪಿ ಪಞ್ಚಧಾ। ಪರೀಕ್ಷಾಮಥ ಮೇದಿನ್ಯಾಃ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ಪ್ರಾಸಾದಕಾಮ್ಯಯಾ

ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಭೇದಗಳಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಐದು ವಿಧಗಳಿವೆ. ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಶುಕ್ಲಾಜ್ಯಗನ್ಧಾ ರಕ್ತಾ ಚ ರಕ್ತಗನ್ಧಾ ಸುಗನ್ಧಿನೀ । ಪೀತಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಸುರಾದನಧಾ ವಿಪ್ರಾದೀನಾಂ ಮಹೀ ಕ್ರಮಾತ್

ಬಿಳಿ, ತುಪ್ಪದ ಸುಗಂಧವಿರುವ; ಕೆಂಪು, ಕೆಂಪು ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಿತ; ಹಳದಿ, ಕಪ್ಪು, ಮದ್ಯದ ವಾಸನೆ ಇಲ್ಲದ ಮಣ್ಣುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಪೂರ್ವ್ವೇಶೋತ್ತರಸರ್ವತ್ರ ಪೂರ್ವಾ ಚೈಷಾಂ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ । ಆಖಾತೇ ಹಾಸ್ತಿಕೇ ಯಸ್ಯಾಃ ಪೂರ್ಣೇ ಮೃದಧಿಕಾ ಭವೇತ್

ಪೂರ್ವ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ಮಣ್ಣು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿದೆ. ಆ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿ, ಮಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚು ದೊರೆತರೆ ಅದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

ಉತ್ತಮಾನ್ತಾಂ ಮಹೀಂ ವಿದ್ಯಾತ್ತೋಯಾದ್ಯೈರ್ವಾ ಸಮುಕ್ಷಿತಾಂ। ಅಸ್ಥ್ಯಙ್ಗಾರಾದಿಭಿರ್ದುಷ್ಟಾಮತ್ಯನ್ತಂ ಶೋಧಯೇದ್ ಗುರುಃ

ಮಣ್ಣು ಉತ್ತಮದಿಂದ ಕೆಳಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಇರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು ಅಥವಾ ನೀರು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ತೊಳೆದಿರಬೇಕು. ಎಲುಬು, ಬೂದಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯವಾದರೆ ಗುರುವು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ನಗರಗ್ರಾಮದುರ್ಗಾರ್ಥಂ ಗೃಹಪ್ರಾಸಾದಕಾರಣಂ । ಖನನೈರ್ಗೋಕುಲಾವಾಸೈಃ ಕರ್ಷಣೈರ್ವಾ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ

ನಗರ, ಹಳ್ಳಿ, ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆ, ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಲಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಗೆದು ಅಥವಾ ಎತ್ತುಗಳಿಂದ ಹೋಯ್ದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.