ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಲಿಙ್ಗಮಾನಾದಿಕಥನಮ್ ಭಗವಾನುವಾಚ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯನ್ಯಪ್ರಕಾರೇಣ ಲಿಙ್ಗಮಾನಾದಿಕಂ ಶ್ರೃಣು। ವಕ್ಷ್ಯೇ ಲವಣಜಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಘೃತಜಂ ಬುದ್ಧಿವರ್ದ್ಧನಮ್

ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದ ಆದಿಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನೂ, ಬದನೆನೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದದು ಬುದ್ಧಿವರ್ಧಕವೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಭೂತಯೇ ವಸ್ತ್ರಲಿಙ್ಗನ್ತು ಲಿಙ್ಗನ್ತಾತ್‌ಕಾಲಿಕಂ ವಿದುಃ। ಪಕ್ಕಾಪಕ್ವಂ ಮೃಣ್ಮಯಂ ಸ್ಯಾದಪಕ್ಕಾತ್ ಪಕ್ಕ್ಜಂ ವರಮ್

ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೇಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸದ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನದು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬೇಯಿಸದವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದದು ಉತ್ತಮ.

ತತೋ ದಾರುಮಯಂ ಪುಣ್ಯಂ ದಾರುಜಾತ್ ಶೈಲಜಂ ವರಮ್। ಶೈಲಾದ್ವರಂ ತು ಮುಕ್ತಾಜಂ ತತೋ ಲೌಹಂ ಸುವರ್ಣಜಮ್

ಅನಂತರ, ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ ಪುಣ್ಯಕರ, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಕಲ್ಲಿಗಿಂತ ಮುತ್ತಿನದು ಉತ್ತಮ, ನಂತರ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದವುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

ರಾಜತಂ ಕೀರ್ತ್ತಿತಂ ತಾಮ್ರಂ ಪೈತ್ತಲಂ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿದಮ್। ರಙ್ಗಜಂ ರಸಲಿಙ್ಗಞ್ಚ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಪ್ರದಂ ವರಮ್

ಬೆಳ್ಳಿಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ, ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತಲದವುಗಳು ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಬಣ್ಣದ ಮತ್ತು ಪಾರದ ಲಿಂಗಗಳು ಕೂಡ ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿವೆ.

ರಸಜಂ ರಸಲೋಹಾದಿರತ್ನಗರ್ಭನ್ತು ವರ್ಧಯೇತ್। ಮಾನಾದಿ ನೇಷ್ಟಂ ಸಿದ್ಧಾದಿ ಸ್ಥಾಪಿತೇಥ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಿ

ಪಾರದ ಲಿಂಗ, ಪಾರಮಿಶ್ರಿತ ಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಮಾಪನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ, ಸಿದ್ಧವಾದದು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ, ಸ್ವಯಂಭುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ವಾಮೇ ಚ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ತೇಷಾಂ ಪೀಠಪ್ರಾಸಾದಕಲ್ಪನಾ। ಪೂಜಯೇತ್ ಸೂರ್ಯ್ಯವಿಮ್ಬಸ್ಥಂ ದರ್ಪಣೇ ಪ್ರತಿವಿಮ್ಬಿತಮ್

ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಪೀಠ ಮತ್ತು ಮಂದಿರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸೂರ್ಯನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪೂಜ್ಯೋ ಹರಸ್ತು ಸರ್ವತ್ರ ಲಿಙ್ಗೇ ಪೂರ್ಣಾರ್ಚ್ಚನಂ ಭವೇತ್। ಹಸ್ತೋತ್ತರವಿಧಂ ಶೈಲಂ ದಾರುಜಂ ತದ್ವದೇವ ಹಿ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಪಿಸಿ, ಮರದ ಲಿಂಗಕ್ಕೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಚಲಮಙ್ಗುಲಮಾನೇನ ದ್ವಾರಗರ್ಭಕರೈಃ ಸ್ಥಿತಮ್ । ಅಙ್ಗುಲಾದ್ ಗೃಹಲಿಙ್ಗಂ ಸ್ಯಾದ್ಯಾವತ್ ಪಞ್ಚದಶಾಙ್ಗುಲಮ್

ಚಲಿಸುವ ಲಿಂಗವನ್ನು ಬೆರಳಿನ ಮಾಪನದಿಂದ, ಬಾಗಿಲು ಅಥವಾ ಒಳಗೃಹದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೃಹಲಿಂಗವು ಒಂದು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹದಿನೈದು ಬೆರಳಿನವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು.

ದ್ವಾರಮಾನಾತ್ ತ್ರಿಸಙ್ಖ್ಯಾಕಂ ನವಧಾ ಗರ್ಭಮಾನತಃ। ನವಧಾ ಗರ್ಭಮಾನೇನ ಲಿಙ್ಗನ್ಧಾಮ್ನಿ ಚ ಪೂಜಯೇತ್

ಬಾಗಿಲಿನ ಮಾಪನದಿಂದ ಮೂರು ಭಾಗ, ಒಳಗೃಹದ ಮಾಪನದಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗ; ಈ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗದ ಮಾಪನದೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಏವಂ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಷಟ್‌ತ್ರಿಂಶತ್ ಜ್ಞೇಯಾನಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠಮಾನತಃ। ಮಧ್ಯಮಾನೇನ ಷಟ್‌ತ್ರಿಂಶತ್ ಷಟ್‌ತ್ರಿಶದಧಮೇನ ಚ

ಹೀಗಾಗಿ, ಉನ್ನತ ಮಾಪನದಿಂದ ಮೂವತ್ತಾರು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮಧ್ಯಮ ಮಾಪನದಿಂದ ಮೂವತ್ತಾರು; ಕಡಿಮೆ ಮಾಪನದಿಂದ ಕೂಡ ಮೂವತ್ತಾರು.

ಇತ್ಥಮೈಕ್ಯೇನ ಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ಶತಮಷ್ಟೋತ್ತರಂ ಭವೇತ್। ಏಕಾಙ್ಗುಲಾದಿಪಞ್ಚಾನ್ತಂ ಕನ್ಯಸಞ್ಚಲಮುಚ್ಯತೇ

ಈ ರೀತಿ ಒಟ್ಟು ನೂರು ಎಂಟು ಲಿಂಗಗಳಿವೆ; ಒಂದು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಐದು ಬೆರಳಿನವರೆಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಚಲಿಸುವ ಲಿಂಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಷಡಾದಿದಶಪರ್ಯನ್ತಞ್ಚಲಂ ಲಿಙ್ಗಞ್ಚ ಮಧ್ಯಮಮ್। ಏಕಾದಶಾಙ್ಗುಲಾದಿ ಸ್ಯಾತ್ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಪಞ್ಚದಶಾನ್ತಕಮ್

ಆರು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹತ್ತು ಬೆರಳಿನವರೆಗೆ ಮಧ್ಯಮ ಚಲಿಸುವ ಲಿಂಗ; ಹನ್ನೊಂದು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹದಿನೈದು ಬೆರಳಿನವರೆಗೆ ಉನ್ನತವಾದದು.

ಷಡಙ್ಗುಲಂ ಮಹಾರತ್ನೈ ರತ್ನೈರನ್ಯೈರ್ನ್ನವಾಙ್ಗುಲಮ್। ರವಿಭಿರ್ಹೇಮಭಾರೋತ್ಥಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಶೇಷೈಸ್ತ್ರಿಪಞ್ಚಭಿಃ

ಆರು ಬೆರಳಿನ ಮಹಾರತ್ನ ಲಿಂಗ, ಇತರ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಬೆರಳಿನದು; ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬಂದ ಬಂಗಾರದ ಲಿಂಗ ಉಳಿದ ಮೂರು ಮತ್ತು ಐದು ಬೆರಳಿನದು.

ಷೋಡಶಾಂಶೇ ಚ ವೇದಾಂಶೇ ಯುಗಂ ಲುಪ್ತ್ವೋರ್ಧ್ವದೇಶತಃ। ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್‌ಷೋಡಶಾಂಶಾಂಶ್ಚ ಕೋಣಯೋಸ್ತು ವಿಲೋಪಯೇತ್

ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ವೇದದ ಭಾಗದಲ್ಲೂ, ಮೇಲಿನ ಭಾಗದಿಂದ ಒಂದು ಯುಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.

ಚತುರ್ನಿವೇಶನಾತ್ ಕಣ್ಠೋ ವಿಂಶತಿಸ್ತ್ರಿಯುಗೈಸ್ತಥಾ। ಪಾರ್ಶ್ವಾಭ್ಯಾಂ ತು ವಿಲುಪ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಚಲಲಿಙ್ಗಂ ಭವೇದ್ವರಮ್

ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾಪನೆಗಳಿಂದ ಕಂಠದ ಉದ್ದವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಮೂರು ಯುಗಗಳಷ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ; ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ಚಲಿಸುವ ಲಿಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಧಾಮ್ನೋ ಯುಗರ್ತ್ತುನಾಗಾಂಶೈರ್ದ್ವಾರಂ ಹೀನಾದಿತಃ ಕ್ರಮಾತ್। ಲಿಙ್ಗದ್ವಾರೋಚ್ಛಯಾದರ್ವಾಗ್ ಭವೇತ್ ಪಾದೋನತಃ ಕ್ರಮಾತ್

ಧಾಮದ ಯುಗ, ಋತು, ನಾಗ ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಗಿಲು ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲಿನ ಎತ್ತರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಒಂದು ಪಾದದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಗರ್ಭಾರ್ದ್ಧೇನಾಧಮ ಲಿಙ್ಗಂ ಭೂತಾಂಶೈಃ ಸ್ಯಾತ್ ತ್ರಿಭಿರ್ವರಮ್। ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಚ ಸೂತ್ರಾಣಿ ಸಪ್ತ ಸಮ್ಪಾತಯೇತ್ ಸಮಮ್

ಅಧಮ ಲಿಂಗವು ಗರ್ಭದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಮೂರು ಭೂತಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು; ಈ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಹಾಕಬೇಕು.

ಏವಂ ಸ್ಯುರ್ನವ ಸೂತ್ರಾಣಿ ಭೂತಸೂತ್ರೈಶ್ಚ ಮಧ್ಯಮಮ್। ದ್ವ್ಯನ್ತರೋ ವಾಮವಾಮಶ್ಚ ಲಿಙ್ಗನಾಂ ದೀರ್ಘತಾ ನವ

ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಸೂತ್ರಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ, ಭೂತ ಸೂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಮವೂ ಇದೆ; ಎರಡು ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಎಡ ಮತ್ತು ಎಡಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಲಿಂಗದ ಉದ್ದವು ಒಂಬತ್ತು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಹಸ್ತಾದ್ವಿವರ್ದ್ಧತೇ ಹಸ್ತೋ ಯಾವತ್ಸ್ಯುರ್ನ್ನವ ಪಾಣಯಃ। ಹೀನಮಧ್ಯೋತ್ತಮಂ ಲಿಙ್ಗಂ ತ್ರಿವಿಧಂ ತ್ರಿವಿಧಾತ್ಮಕಮ್

ಹಸ್ತದಿಂದ ಹಸ್ತವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಒಂಬತ್ತು ಪಾಣಿಗಳಷ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ; ಲಿಂಗವು ಮೂರು ವಿಧಗಳಾದ ಹೀನ, ಮಧ್ಯಮ, ಉತ್ತಮ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೊಂದು ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಏಕೈಕಲಿಙ್ಗಮದ್ಯೇಷು ತ್ರೀಣೀ ಚ ಪಾದಶಃ। ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಘಟಯೇದ್ಧೀಮಾನ್ ಷಟಸು ಚಾಶ್ಟೋತ್ತರೇಷು ಚ

ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಿಂಗವಿರುತ್ತದೆ; ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳು; ಜ್ಞಾನಿಯು ಆರು ಮತ್ತು ಶತ ಎಂಟು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಬೇಕು.

ಸ್ಥಿರದೀರ್ಘಪ್ರಮೇಯಾತ್ತು ದ್ವಾರಗರ್ಭಕರಾತ್ಮಿಕಾ। ಭಾಗೇಶಞ್ಚಾಪ್ಯಮೀಶಞ್ಚ ದೇವೇಜ್ಯನ್ತುಲ್ಯಸಂಜ್ಞಿತಮ್

ಸ್ಥಿರ, ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಬಾಗಿಲು, ಗರ್ಭ ಮತ್ತು ಕೈ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾಗೇಶ ಮತ್ತು ಈಶನ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವರ ಸಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಚತ್ವಾರಿ ಲಿಙ್ಗರುಪಾಣಿ ವಿಷ್ಕಮ್ಬೇಣ ತು ಲಕ್ಷಯೇತ್। ದೀರ್ಘಮಾಯಾನ್ವಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ಲಿಙ್ಗಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ತ್ರಿರೂಪಕಮ್

ಲಿಂಗದ ವ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ದೀರ್ಘತೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಚತುರಷ್ಟಾಷ್ಟವೃತ್ತಞ್ಚ ತತ್ತವತ್ರಯಗುಣಾತ್ಮಕಮ್ । ಲಿಙ್ಗಾನಾಮೀಪ್ಸಿತಂ ದೈರ್ಧ್ಯಂ ತೇನ ಕೃತ್ವಾ ಙ್ಗುಲಾನಿ ವೈ

ನಾಲ್ಕು, ಎಂಟು ಮತ್ತು ಎಂಟು ವೃತ್ತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲಿಂಗಗಳ ಇಚ್ಛಿತ ಉದ್ದವನ್ನು ಬೆರಳಿನ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಧ್ವಜಾದ್ಯಾಯೈಃ ಸುರೈರ್ಭೂತೈಃ ಶಿಖಿಭಿರ್ವ್ವಾ ಹರೇತ್ ಕೃತಿಮ್। ತಾನ್ಯಙ್ಗುಲಾನಿ ಚಚ್ಛೇಷಂ ಲಕ್ಷಯೇಚ್ಚ ಶುಭಾಶುಭಮ್

ಧ್ವಜ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು, ಭೂತಗಳು ಅಥವಾ ನವಿಲುಗಳಿಂದ ಅಳತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಉಳಿದಿರುವ ಆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.

ಧ್ವಜಾದ್ಯಾ ಧ್ವಜಸಿಂಹೇಭವೃಷಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಪರೇ ಶುಭಾಃ। ಖರೇಷು ಷಡ್‌ಜಗಾನ್ಧಾರಪಞ್ಚಮಾಃ ಶುಭದಾಯಕಾಃ

ಧ್ವಜದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಧ್ವಜ, ಸಿಂಹ, ಎಮ್ಮೆ ಇವುಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಶುಭಕರ; ಖರಗಳಲ್ಲಿ ಷಡ್ಜ, ಗಾಂಧಾರ, ಪಂಚಮ ಇವುಗಳು ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುವವು.

ಭೂತೇಷು ಚ ಶೂಬಾ ಭೂಃ ಸ್ಯಾದಗ್ನಿಷ್ವಾಹವನೀಯಕಃ। ಉತ್ತಾಯಾಮಸ್ಯ ಚಾರ್ದ್ಧಾಶೇ ನಾಗಾಂಶೈರ್ಭಾಜಿತೇ ಕ್ರಮಾತ್

ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಭೂವು ಶುಭಕರ, ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಹವನೀಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಎತ್ತಿದ ಅಳತೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ನಾಗ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು.

ರಸಭೂತಾಂ ಶಷಷ್ಠಾಂಶತ್ರ್ಯಂಶಾಧಿಕಶರೈರ್ಭವೇತ್। ಆಢ್ಯಾನಾಧ್ಯಸುರೇಜ್ಯಾರ್ಕತುಲ್ಯಾನಾಞ್ಚತುರಸ್ರತಾ

ರಸ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅರವತ್ತಮೂರು ಭಾಗಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಣಗಳಿದ್ದರೆ, ಶ್ರೀಮಂತರು, ಅಧಮರು, ಪೂಜಿತರು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸಮಾನರು ನಾಲ್ಕುಮುಖ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪಞ್ಚಮಂ ವರ್ದ್ಧಮಾನಾಖ್ಯಂ ವ್ಯಾಸಾನ್ನಾಹಪ್ರವೃದ್ಧಿತಃ। ದ್ವಿಧಾ ಭೇದಾ ಬಹೂನ್ಯತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ್ಮತಃ

ಐದನೆಯದು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವದು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ; ಎರಡು ವಿಧದ ವಿಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವನ್ನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆಢ್ಯಾದೀನಾಂ ತ್ರಿಧಾ ಸ್ಥೌಲ್ಯಾದ್ಯವಧೂತಂ ತದಷ್ಯಥ । ತ್ರಿಧಾ ಹಸ್ತಾಕಜ್ಜಿನಾಖ್ಯಞ್ಚ ಯುಕ್ತಂ ಸರ್ವಸಮೇನ ಚ ।। ೨೯ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಲಿಙ್ಗಾನಿ ನಾದ್ಯೇ ದೇವಾರ್ಚ್ಚಿತೇ ತಥಾ। ಪಞ್ಚಸಪ್ತಭಿರೇಕತ್ವಾಜ್ಜಿನೈರ್ಭಕ್ತೈರ್ಭವನ್ತಿ

ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಇತರರ ತ್ರಿವಿಧ ದಪ್ಪವನ್ನು ಹೀಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ತ್ರಿವಿಧ ಹಸ್ತ, ಪಾದ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ. ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಲಿಂಗಗಳು ದೇವತೆಗಳು ಆರಾಧಿಸಿದಂತೆ ಇವೆ; ಐದು, ಏಳು ಮತ್ತು ಒಂದರಂತೆ ಭಕ್ತರು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ.