ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ವಿಷ್ಣುಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರೋಽಹಂ ವಿದ್ಯಾಸಾರಂ ವದಾಮಿ ತೇ। ವಿದ್ಯಾಸಾರಂ ಪುರಾಣಂ ಯತ್ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ವಿಷ್ಣು, ಕಾಲ, ಅಗ್ನಿ, ರುದ್ರ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾನೇ. ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿದ್ಯೆಯ ಸಾರವಾದ ಪುರಾಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಗಸ್ಯ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಸ್ಯ ವಂಶಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಚ। ವಂಶಾನುಚರಿತಾದೇಶ್ಚ, ಮತ್ಸ್ಯಕೂರ್ಮ್ಮಾದಿರೂಪಧೃಕ್

ಸೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಲಯ, ವಂಶಗಳು, ಮನ್ವಂತರಗಳು, ವಂಶಗಳ ಕಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ ಮುಂತಾದ ಅವತಾರಗಳ ರೂಪಗಳು—allವು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿವೆ.

ದ್ವೇ ವಿದ್ಯೇ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುಃ ಪರಾ ಚೈವಾಪರಾ ಚ ಹ। ಋಗ್ಯಜುಃ ಸಾಮಾಥರ್ವಾಖ್ಯಾ ವೇದಾಙ್ಗಾನಿ ಚ ಷಡ್ ದ್ವಿಜ

ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧದ ವಿದ್ಯೆಗಳಿವೆ: ಪರಾ ಮತ್ತು ಅಪರಾ. ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಅಥರ್ವಣವೇದ ಮತ್ತು ಆರು ವೇದಾಂಗಗಳು, ದ್ವಿಜನೇ.

ಶಿಕ್ಷಾ ಕಲ್ಪೋ ವ್ಯಾಕರಣಂ ನಿರುಕ್ತಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾಙ್ಗತಿಃ। ಛನ್ದೋಽಭಿಧಾನಂ ಮೀಮಾಂಸಾ ಧರ್ಮ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಂ ಪುರಾಣಕಮ್

ಶಿಕ್ಷೆ, ಕಲ್ಪ, ವ್ಯಾಕರಣ, ನಿರುಕ್ತ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸು, ಪದಕೋಶ, ವಿಚಾರ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ—allವು ವಿದ್ಯೆಗಳ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

ನ್ಯಾಯವೈದ್ಯಕಗಾನ್ಧರ್ವಂ ಧನುರ್ವೇದೋಽರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕಮ್। ಅಪರೇಯಂ ಪರಾ ವಿದ್ಯಾ ಯಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಭಿಗಮ್ಯತೇ

ನ್ಯಾಯ, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಗೀತ, ಧನುರ್ವೇದ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ—ಇವು ಅಪರಾ ವಿದ್ಯೆಗಳು. ಪರಾ ವಿದ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವದು.

ಯತ್ತದದೃಶ್ಯಯಮಗ್ರಾಹ್ಯಮಗೋತ್ರಚರಣಂ ಧ್ರುವಮ್। ವಿಷ್ಣುನೋಕ್ತಂ ಯಥಾ ಮಹ್ಯಂ ದೇವೇಭ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪುರಾ

ಯಾವುದು ಕಾಣದ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಾಗದ, ವಂಶವಿಲ್ಲದ, ವರ್ಣವಿಲ್ಲದ, ಶಾಶ್ವತವಾದುದೋ, ಅದನ್ನು ವಿಷ್ಣು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದನು.

ತಥಾ ತೇ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಹೇತುಂ ಮತ್ಸ್ಯಾದಿರೂಪಿಣಮ್

ಅದೇ ರೀತಿ, ಮತ್ಸ್ಯ ಮುಂತಾದ ರೂಪಗಳ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಇತ್ಯದಿಮಹಾಪುರಾಣೇ ಆಗ್ನೇಯೇ ಪ್ರಶ್ನೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಧ್ಯಾಯಃ

ಇಂತಾಗಿ ಮಹಾಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಶ್ನ' ಎಂಬ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ವಸಿಷ್ಠ ಉವಾಚ ಮತ್ಸ್ಯಾದಿರೂಪಿಣಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಬ್ರೂಹಿ ಸರ್ಗಾದಿಕಾರಣಮ್ । ಪುರಾಣಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಚಾಗ್ನೇಯಂ ಯಥಾ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪುರಾ ಶ್ರುತಮ್

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆಂದನು: ಮೀನು ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕುರಿತು, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು. ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದಂತೆ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರಂ ವಕ್ಷ್ಯೇಽಹಂ ವಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೃಣು ವೈ ಹರೇಃ । ಅವತಾರಕ್ರಿಯಾ ದುಷ್ಟನಷ್ಟ್ಯೈ ಸತ್ಪಾಲನಾಯ ಹಿ

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ವಸಿಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಹರಿಯ ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಅವತಾರವೆಂಬುದು ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಆಗುತ್ತದೆ.

ಆಸೀದತೀತಕಲ್ಪಾನ್ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮೋ ನೈಮಿತ್ತಿಕೋ ಲಯಃ । ಸಮುದ್ರೋಪಪ್ಲುತಾಸ್ತತ್ರ ಲೋಕಾ ಭೂರಾದಿಕಾ ಮುನೇ

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲ್ಪಿಕ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಉಂಟಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಲಯವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮುನಿಯೇ, ಭೂಲೋಕ ಮೊದಲಾದ ಲೋಕಗಳು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮುಳುಗಿದವು.

ಮನುರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ತೇಪೇ ತಪೋ ವೈ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಯೇ। ಏಕದಾ ಕೃತಮಾಲಾಯಾಂ ಕುರ್ವತೋ ಜಲತರ್ಪಣಮ್

ವೈವಸ್ವತನು ಎಂಬ ಮನುವು ಭೋಗ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಒಂದು ದಿನ, ಕೃತಮಾಲಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಜಲತರ್ಪಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ,

ತಸ್ಯಾಞ್ಚಲ್ಯುದಕೇ ಮತ್ಸ್ಯಃ ಸ್ವಲ್ಪ ಏಕೋಽಭ್ಯಪದ್ಯತ। ಕ್ಷೇಪ್ತುಕಾಮಂ ಜಲೇ ಪ್ರಾಹ ನ ಮಾಂ ಕ್ಷಿಪ ನರೋತ್ತಮ

ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೀನು ಒಬ್ಬಟನೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಲು ಮನುವು ಮುಂದಾದಾಗ, ಆ ಮೀನು ಹೇಳಿತು: 'ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಸುಡಬೇಡ.'

ಗ್ರಾಹಾದಿಭ್ಯೋ ಭಯಂ ಮೇಽದ್ಯತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಕಲಶೇಽಕ್ಷಿಪತ್। ಸ ತು ವೃದ್ಧಃ ಪುನರ್ಮತ್ಸ್ಯಃ ಪ್ರಾಹ ತಂ ದೇಹಿ ಮೇ ಬೃಹತ್

'ನಾನು ಇಂದು ಗ್ರಾಹಾದಿಗಳಿಂದ ಭಯಪಡುವೆನು' ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು. ಆದರೆ ಆ ಮೀನು ಬೆಳೆದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿತು: 'ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೊಡು.'

ಸ್ಥಾನಮೇತದ್ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಜಾಽಥೋದಞ್ಚನೇಽಕ್ಷಿಪತ್। ತತ್ರ ವೃದ್ಧೋಽಬ್ರವೀದ್ ಭೂಪಂ ಪೃಥು ದೇಹಿ ಪದಂ ಮನೋ

ಈ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಜಲಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಬೆಳೆದಾಗ, ಆ ಮೀನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿತು: 'ರಾಜನೇ, ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೊಡು.'

ಸರೋವರೇ ಪುನಃ ಕ್ಷಿಪ್ತೋ ವವೃಧೇ ತತ್ಪ್ರಮಾಣವಾನ್ । ಊಚೇ ದೇಹಿ ಬೃಹತ್ ಸ್ಥಾನಪ್ರಾಕ್ಷಿಪಚ್ಚಾಮ್ಬುಧೌ ತತಃ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ, ಅದು ಆ ಸರೋವರದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು. ಆಗ ಅದು ಹೇಳಿತು: 'ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೊಡು' ಎಂದು. ಆಗ ಮನುವು ಅದನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿದನು.

ಲಕ್ಷಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣಃ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರೇಣ ಸೋಽಭವತ್। ಮತ್ಸ್ಯಂ ತಮದ್‌ಭುತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಸ್ಮಿತಃ ಪ್ರಾವ್ರವೀನ್‌ ಮನುಃ

ಅದು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದುದಾಯಿತು. ಆ ಅದ್ಭುತ ಮೀನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮನುವು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಹೀಗೆಂದನು:

ಕೋ ಭವಾನ್ನನು ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ ನಾರಾಯಣ ನಮೋಽಸ್ತುತೇ। ಮಾಯಯಾ ಮೋಹಯಸಿ ಮಾಂ ಕಿಮರ್ಥಂ ತ್ವಂ ಜನಾರ್ದನ

'ನೀನು ಯಾರು? ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನು ವಿಷ್ಣುವೇ, ನಾರಾಯಣನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜನಾರ್ದನನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಏಕೆ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?'

ಮನುನೋಕ್ತೋಽಬ್ರವೀನ್ಮತ್ಸ್ಯೋ ಮನುಂ ವೈ ಪಾಲನೇ ರತಮ್। ಅವತೀರ್ಣೋ ಭವಾಯಾಸ್ಯ ಜಗತೋ ದುಷ್ಟನಷ್ಟಯೇ

ಮನುವಿನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಮೀನು ಮನುವಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಿತು: 'ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವತಾರವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.'

ಸಪ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ತ್ವವ್ಧಿಃ ಪ್ಲಾವಯಿಪ್ಯತಿ ವೈ ಜಗತ್ । ಉಪಸ್ಥಿತಾಯಾಂ ನಾವಿ ತ್ವಂ ಬೀಜಾದೀನಿ ವಿಧಾಯ ಚ

'ಏಳನೇ ದಿನ ಸಮುದ್ರವು ಜಗತ್ತನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ನೌಕೆ ಬರುವಾಗ, ನೀನು ಬೀಜಾದಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಟ್ಟುಕೋ.'

ಸಪ್ತರ್ಷಿಭಿಃ ಪರಿವೃತೋ ನಿಶಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಂ ಚರಿಷ್ಯಸಿ। ಉಪಸ್ಥಿತಸ್ಯ ಮೇ ಶ್ರೃಙ್ಗೇ ನಿಬಧ್ನೀಹಿ ಮಹಾಹಿನಾ

'ಏಳು ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮನ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ದಾಟುವೆ. ನಾನು ಬಂದಾಗ, ನೌಕೆಯನ್ನು ನನ್ನ ಕೊಂಬಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹಾವಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿಬಿಡು.'

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾನ್ತರ್ದೃಧೇ ಮತ್ಸ್ಯೋ ಮನುಃ ಕಾಲಪ್ರತೀಕ್ಷಕಃ । ಸ್ಥಿತಃ ಸಮುದ್ರ ಉದ್ವೇಲೇ ನಾವಮಾರುರುಹೇ ತದಾ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಮೀನು ಅದೆಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿತು. ಮನುವು ಸಮಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಸಮುದ್ರವು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ನೌಕೆಗೆ ಏರಿದನು.

ಏಕಶ್ರೃಙ್ಗಧರೋ ಮತ್ಸ್ಯೋ ಹೈಮೋ ನಿಯುತಯೋಜನಃ। ನಾಲಮ್ಬಬನ್ಧ ತಚ್ಛೃಙ್ಗೇ ಮತ್ಸ್ಯಾಖ್ಯಂ ಚ ಪುರಾಣಕಮ್

ಒಂದು ಕೊಂಬುಳ್ಳ, ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮೀನು, ತನ್ನ ಕೊಂಬಿಗೆ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಶುಶ್ರಾವ ಮತ್ಸ್ಯಾತ್ಪಾಪಘ್ನಂ ಸಂಸ್ತುವನ್ ಸ್ತುತಿಭಿಶ್ಚ ತಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮವೇದಪ್ರಹರ್ತ್ತಾರಂ ಹಯಗ್ರೀವಞ್ಚ ದಾನವಮ್

ಪಾಪವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಆ ಮೀನಿನಿಂದ, ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ, ವೇದಗಳನ್ನು ಕದಿದ ಹಯಗ್ರೀವ ಎಂಬ ದಾನವರ ಕುರಿತು ಮನುವು ಕೇಳಿದನು.

ಅವಧೀದ್ ವೇದಮನ್ತ್ನಾದ್ಯಾನ್ ಪಾಲಯಾಮಾಸ ಕೇಶವಃ। ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಕಲ್ಪೇಽಥ ಬಾರಾಹೇ ಕೂರ್ಮ್ಮರೂಪೋಽಭವದ್ಧರಿಃ

ಕೇಶವನು ವೇದಗಳನ್ನು ಕದಿದ ದಾನವನನ್ನು ಕೊಂದು, ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಹೊಸ ಕಾಲ್ಪಿಕ ಯುಗ ಬಂದಾಗ, ಹರಿಯು ವರಾಹರೂಪ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕರ್ಮರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಅವತಾರಂ ವರಾಹಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯೇಽಹಂ ಪಾಪನಾಶನಮ್ । ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷೋಽಸುರೇಶೋಽಭೂದ್ ದೇವಾನ್ ಜಿತ್ವಾ ದಿವಿ ಸ್ಥಿತಃ

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ವರಾಹನ ಅವತಾರವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ಅಸುರರ ನಾಯಕನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.

ದೇವೈರ್ಗತ್ವಾ ಸ್ತುತೋ ವಿಷ್ಣುರ್ಯಜ್ಞರೂಪೋ ವರಾಹಕಃ । ಅಭೂತ್ ತಂ ದಾನವಂ ಹತ್ವಾ ದೈತ್ಯೈಃ ಸಾಕಞ್ಚ ಕಣ್ಟಕಮ್

ಆ ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಯಜ್ಞರೂಪಿಯಾದ ವರಾಹನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಅವನು ಆ ದಾನವನನ್ನು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ಕಂಟಕವನ್ನು ಕೊಂದನು.

ಧರ್ಮದೇವಾದಿರಕ್ಷಾಕೃತಂ ತತಃ ಸೋಽನ್ತರ್ದ್ದಧೇ ಹರಿಃ। ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಸ್ಯ ವೈ ಭ್ರಾತಾ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುಸ್ತಥಾ

ಧರ್ಮದೇವರು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ, ಹರಿಯು ಅದೆಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಹೋದನು. ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನ ಸಹೋದರನು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಾಗಿದ್ದನು.

ಜಿತದೇವಯಜ್ಞಭಾಗಃ ಸರ್ವದೇವಾಧಿಕಾರಕೃತ್। ನಾರಸಿಂಹವಪುಃ ಕೃತ್ವಾ ತಂ ಜಘಾನ ಸುರೈಃ ಸಹ

ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ನರಸಿಂಹ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.