ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ನೈಮಿಷೇ ಹರಿಮೀಜಾನಾ ಋಷಯಃ ಶೌನಕಾದಯಃ । ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಸ್ವಾಗತಂ ಸೂತಮಬ್ರುವನ್

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೌನಕ ಮುಂತಾದ ಋಷಿಗಳು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಸೂತನು ಬಂದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತ ಹೇಳಿದರು.

ಋಷಯ ಊಚುಃ ಸೂತ ತ್ವಂ ಪೂಜಿತೋಽಸ್ಮಾಭಿಃ ಸಾರಾತ್ಸಾರಂ ವದಸ್ವ ನಃ । ಯೇನ ವಿಜ್ಞಾನಮಾತ್ರೇಣಸರ್ವ್ವಜ್ಞತ್ವಂ ಪ್ರಜಾಯತೇ

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಸೂತ, ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಸಾರವಾದುದನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು; ಅದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಸೂತ ಉವಾಚ ಸಾರಾತ್ಸಾರೋ ಹಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುಃ ಸರ್ಗಾದಿಕೃದ್ವಿಭುಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾಹಮಸ್ಮಿ ತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸರ್ವ್ವಜ್ಞಾತ್ವಂ ಪ್ರಜಾಯತೇ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲ ಸಾರಗಳ ಸಾರವೇ ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣು, ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮಾಡುವ ಪರಮಾತ್ಮನು. ಆತನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನೆಂದು ತಿಳಿದು ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿಯುವವನಾದೆನು.

ದ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೀ ವೇದಿತವ್ಯೇ ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಚ ಯತ್। ದ್ವೇ ವಿದ್ಯೇ ವೇದಿತವ್ಯೇ ಹಿ ಇತಿ ಚಾಥರ್ವಣೀ ಶ್ರುತಿಃ

ಎರಡು ವಿಧದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು: ಒಂದು ಶಬ್ದರೂಪದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇನ್ನೊಂದು ಪರಬ್ರಹ್ಮ. ಇದೇ ರೀತಿ ಎರಡು ವಿಧದ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಅಥರ್ವಣ ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಅಹಂ ಶುಕ್ರಶ್ಚ ಪೈಲಾದ್ಯಾ ಗತ್ವಾ ವದರಿಕಾಶ್ರಮಮ್ । ವ್ಯಾಸಂ ನತ್ವಾ ಪೃಷ್ಟವನ್ತಃ ಸೋಽಸ್ಮಾನ್ ಸಾರಮಥಾಬ್ರವೀತ್

ನಾನು, ಶುಕ್ರನು ಮತ್ತು ಪೈಲ ಮುಂತಾದವರು ಬದರಿಕಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದೆವು. ಆಗ ಅವರು ನಮಗೆ ಸಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.

ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ ಶುಕಾದ್ಯೈಃ ಶ್ರೃಣು ಸೂತ ತ್ವಂ ವಶಿಷ್ಠೋ ಮಾಂ ಯಥಾಽಬ್ರವೀತ್। ಬ್ರಹ್ಮಸಾರಂ ಹಿ ಪೃಚ್ಛನ್ತಂ ಮುನಿಭಿಶ್ಚ ಪರಾತ್ಪರಮ್

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಸೂತ, ನಾನು ಶುಕ ಮುಂತಾದವರ ಜೊತೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ವಸಿಷ್ಠನು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದನೋ, ಅದನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು.

ವಸಿಷ್ಠ ಉವಾಚ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶ್ರೃಣು ವ್ಯಾಸಾಖಿಲಾನುಗಮ್। ಯಥಾಽಗ್ನಿರ್ಮಾಂ ಪುರಾ ಪ್ರಾಹ ಮುನಿಭಿರ್ದೈವತೈಃ ಸಹ

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: ವ್ಯಾಸ, ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಿಂದೆ ಅಗ್ನಿಯು ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಮುಂದೆ ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದನೋ, ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಪುರಾಣಂ ಪರಮಾಗ್ನೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಕ್ಷರಂ ಪರಮ್ । ಋಗ್ವೇದಾದ್ಯಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸರ್ವದೇವಸುಖಾವಹಮ್

ಅಗ್ನಿಪುರಾಣವೆಂಬ ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವೇ ಶಾಶ್ವತವಾದುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದರೆ ಋಗ್ವೇದ ಮೊದಲಾದ ವೇದಗಳು, ಅವು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.

ಅಗ್ನಿನೋಕ್ತಂ ಪುರಾಣಂ ಯದಾಗ್ನೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಮ್ಮಿತಮ್ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಪ್ರದಂ ದಿವ್ಯಂ ಪಠತಾಂ ಶ್ರೃಣ್ವತಾಂ ನೃಣಾಮ್

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣವು ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಪವಿತ್ರವಾದುದು. ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾ ಇರುವವರಿಗೆ ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ವಸಿಷ್ಠ ಉವಾಚ ಸಂಸಾರಸಾಗರೋತ್ತಾರನಾವಂ ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರಂ ವೇದ। ವಿದ್ಯಾಸಾರಂ ಯದ್ವಿದಿತ್ವಾ ಸರ್ವಜ್ಞೋ ಜಾಯತೇ ನರಃ

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನಾದ ವೇದವು ಸಂಸಾರದ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ದೋಣಿಯಂತಿದೆ. ಅದರ ಸಾರವನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿಯುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ವಿಷ್ಣುಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರೋಽಹಂ ವಿದ್ಯಾಸಾರಂ ವದಾಮಿ ತೇ। ವಿದ್ಯಾಸಾರಂ ಪುರಾಣಂ ಯತ್ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ವಿಷ್ಣು, ಕಾಲ, ಅಗ್ನಿ, ರುದ್ರ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾನೇ. ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿದ್ಯೆಯ ಸಾರವಾದ ಪುರಾಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಗಸ್ಯ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಸ್ಯ ವಂಶಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಚ। ವಂಶಾನುಚರಿತಾದೇಶ್ಚ, ಮತ್ಸ್ಯಕೂರ್ಮ್ಮಾದಿರೂಪಧೃಕ್

ಸೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಲಯ, ವಂಶಗಳು, ಮನ್ವಂತರಗಳು, ವಂಶಗಳ ಕಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ ಮುಂತಾದ ಅವತಾರಗಳ ರೂಪಗಳು—allವು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿವೆ.

ದ್ವೇ ವಿದ್ಯೇ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುಃ ಪರಾ ಚೈವಾಪರಾ ಚ ಹ। ಋಗ್ಯಜುಃ ಸಾಮಾಥರ್ವಾಖ್ಯಾ ವೇದಾಙ್ಗಾನಿ ಚ ಷಡ್ ದ್ವಿಜ

ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧದ ವಿದ್ಯೆಗಳಿವೆ: ಪರಾ ಮತ್ತು ಅಪರಾ. ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಅಥರ್ವಣವೇದ ಮತ್ತು ಆರು ವೇದಾಂಗಗಳು, ದ್ವಿಜನೇ.

ಶಿಕ್ಷಾ ಕಲ್ಪೋ ವ್ಯಾಕರಣಂ ನಿರುಕ್ತಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾಙ್ಗತಿಃ। ಛನ್ದೋಽಭಿಧಾನಂ ಮೀಮಾಂಸಾ ಧರ್ಮ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಂ ಪುರಾಣಕಮ್

ಶಿಕ್ಷೆ, ಕಲ್ಪ, ವ್ಯಾಕರಣ, ನಿರುಕ್ತ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸು, ಪದಕೋಶ, ವಿಚಾರ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ—allವು ವಿದ್ಯೆಗಳ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

ನ್ಯಾಯವೈದ್ಯಕಗಾನ್ಧರ್ವಂ ಧನುರ್ವೇದೋಽರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕಮ್। ಅಪರೇಯಂ ಪರಾ ವಿದ್ಯಾ ಯಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಭಿಗಮ್ಯತೇ

ನ್ಯಾಯ, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಗೀತ, ಧನುರ್ವೇದ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ—ಇವು ಅಪರಾ ವಿದ್ಯೆಗಳು. ಪರಾ ವಿದ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವದು.

ಯತ್ತದದೃಶ್ಯಯಮಗ್ರಾಹ್ಯಮಗೋತ್ರಚರಣಂ ಧ್ರುವಮ್। ವಿಷ್ಣುನೋಕ್ತಂ ಯಥಾ ಮಹ್ಯಂ ದೇವೇಭ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪುರಾ

ಯಾವುದು ಕಾಣದ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಾಗದ, ವಂಶವಿಲ್ಲದ, ವರ್ಣವಿಲ್ಲದ, ಶಾಶ್ವತವಾದುದೋ, ಅದನ್ನು ವಿಷ್ಣು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದನು.

ತಥಾ ತೇ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಹೇತುಂ ಮತ್ಸ್ಯಾದಿರೂಪಿಣಮ್

ಅದೇ ರೀತಿ, ಮತ್ಸ್ಯ ಮುಂತಾದ ರೂಪಗಳ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಇತ್ಯದಿಮಹಾಪುರಾಣೇ ಆಗ್ನೇಯೇ ಪ್ರಶ್ನೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಧ್ಯಾಯಃ

ಇಂತಾಗಿ ಮಹಾಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಶ್ನ' ಎಂಬ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ವಸಿಷ್ಠ ಉವಾಚ ಮತ್ಸ್ಯಾದಿರೂಪಿಣಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಬ್ರೂಹಿ ಸರ್ಗಾದಿಕಾರಣಮ್ । ಪುರಾಣಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಚಾಗ್ನೇಯಂ ಯಥಾ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪುರಾ ಶ್ರುತಮ್

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆಂದನು: ಮೀನು ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕುರಿತು, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು. ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದಂತೆ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರಂ ವಕ್ಷ್ಯೇಽಹಂ ವಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೃಣು ವೈ ಹರೇಃ । ಅವತಾರಕ್ರಿಯಾ ದುಷ್ಟನಷ್ಟ್ಯೈ ಸತ್ಪಾಲನಾಯ ಹಿ

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ವಸಿಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಹರಿಯ ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಅವತಾರವೆಂಬುದು ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಆಗುತ್ತದೆ.

ಆಸೀದತೀತಕಲ್ಪಾನ್ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮೋ ನೈಮಿತ್ತಿಕೋ ಲಯಃ । ಸಮುದ್ರೋಪಪ್ಲುತಾಸ್ತತ್ರ ಲೋಕಾ ಭೂರಾದಿಕಾ ಮುನೇ

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲ್ಪಿಕ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಉಂಟಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಲಯವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮುನಿಯೇ, ಭೂಲೋಕ ಮೊದಲಾದ ಲೋಕಗಳು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮುಳುಗಿದವು.

ಮನುರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ತೇಪೇ ತಪೋ ವೈ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಯೇ। ಏಕದಾ ಕೃತಮಾಲಾಯಾಂ ಕುರ್ವತೋ ಜಲತರ್ಪಣಮ್

ವೈವಸ್ವತನು ಎಂಬ ಮನುವು ಭೋಗ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಒಂದು ದಿನ, ಕೃತಮಾಲಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಜಲತರ್ಪಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ,

ತಸ್ಯಾಞ್ಚಲ್ಯುದಕೇ ಮತ್ಸ್ಯಃ ಸ್ವಲ್ಪ ಏಕೋಽಭ್ಯಪದ್ಯತ। ಕ್ಷೇಪ್ತುಕಾಮಂ ಜಲೇ ಪ್ರಾಹ ನ ಮಾಂ ಕ್ಷಿಪ ನರೋತ್ತಮ

ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೀನು ಒಬ್ಬಟನೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಲು ಮನುವು ಮುಂದಾದಾಗ, ಆ ಮೀನು ಹೇಳಿತು: 'ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಸುಡಬೇಡ.'

ಗ್ರಾಹಾದಿಭ್ಯೋ ಭಯಂ ಮೇಽದ್ಯತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಕಲಶೇಽಕ್ಷಿಪತ್। ಸ ತು ವೃದ್ಧಃ ಪುನರ್ಮತ್ಸ್ಯಃ ಪ್ರಾಹ ತಂ ದೇಹಿ ಮೇ ಬೃಹತ್

'ನಾನು ಇಂದು ಗ್ರಾಹಾದಿಗಳಿಂದ ಭಯಪಡುವೆನು' ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು. ಆದರೆ ಆ ಮೀನು ಬೆಳೆದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿತು: 'ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೊಡು.'

ಸ್ಥಾನಮೇತದ್ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಜಾಽಥೋದಞ್ಚನೇಽಕ್ಷಿಪತ್। ತತ್ರ ವೃದ್ಧೋಽಬ್ರವೀದ್ ಭೂಪಂ ಪೃಥು ದೇಹಿ ಪದಂ ಮನೋ

ಈ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಜಲಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಬೆಳೆದಾಗ, ಆ ಮೀನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿತು: 'ರಾಜನೇ, ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೊಡು.'

ಸರೋವರೇ ಪುನಃ ಕ್ಷಿಪ್ತೋ ವವೃಧೇ ತತ್ಪ್ರಮಾಣವಾನ್ । ಊಚೇ ದೇಹಿ ಬೃಹತ್ ಸ್ಥಾನಪ್ರಾಕ್ಷಿಪಚ್ಚಾಮ್ಬುಧೌ ತತಃ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ, ಅದು ಆ ಸರೋವರದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು. ಆಗ ಅದು ಹೇಳಿತು: 'ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೊಡು' ಎಂದು. ಆಗ ಮನುವು ಅದನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿದನು.

ಲಕ್ಷಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣಃ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರೇಣ ಸೋಽಭವತ್। ಮತ್ಸ್ಯಂ ತಮದ್‌ಭುತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಸ್ಮಿತಃ ಪ್ರಾವ್ರವೀನ್‌ ಮನುಃ

ಅದು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದುದಾಯಿತು. ಆ ಅದ್ಭುತ ಮೀನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮನುವು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಹೀಗೆಂದನು:

ಕೋ ಭವಾನ್ನನು ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ ನಾರಾಯಣ ನಮೋಽಸ್ತುತೇ। ಮಾಯಯಾ ಮೋಹಯಸಿ ಮಾಂ ಕಿಮರ್ಥಂ ತ್ವಂ ಜನಾರ್ದನ

'ನೀನು ಯಾರು? ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನು ವಿಷ್ಣುವೇ, ನಾರಾಯಣನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜನಾರ್ದನನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಏಕೆ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?'

ಮನುನೋಕ್ತೋಽಬ್ರವೀನ್ಮತ್ಸ್ಯೋ ಮನುಂ ವೈ ಪಾಲನೇ ರತಮ್। ಅವತೀರ್ಣೋ ಭವಾಯಾಸ್ಯ ಜಗತೋ ದುಷ್ಟನಷ್ಟಯೇ

ಮನುವಿನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಮೀನು ಮನುವಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಿತು: 'ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವತಾರವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.'