ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರದ್ಧಾಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಈ ಪವಿತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಮೂರ್ತಿರಚನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವಿವರಣೆ ಹೀಗಿದೆ: ಮೂರ್ತಿಯ ಕೈಯ ಪಲ್ಮು (ತಲಾ) ಎತ್ತರವು ಆರು ಬೆರಳಿನ ಅಗಲವಿರಬೇಕು; ಅದರ ಉದ್ದವು ಏಳು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಮಧ್ಯಮ ಬೆರಳು ಐದು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರಬೇಕು. ತೋರುಬೆರಳು ಮತ್ತು ಉಂಗುರ ಬೆರಳನ್ನು ಅರ್ಧ ಬೆರಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಚಿಕ್ಕ ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಅಂಗುಷ್ಠವು ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರಬೇಕು. ಅಂಗುಷ್ಠಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಬೆರಳಿಗೆ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳು ಇರಬೇಕು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೂ ನೇಲಿನ ಅಳತೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಎದೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಅಳತೆ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ನಾಭಿಯ ವ್ಯಾಸವು ಒಂದು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಲಿಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಒಂದು ತಲಾ (ಹಸ್ತಪ್ರಮಾಣ) ಮಾಡಬೇಕು. ನಾಭಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಳತೆ ನಾಲ್ವತ್ತೆರಡು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಎದೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೂ ಒಂದು ತಲಾ ಇರಬೇಕು. ಮೂಲೆಗಳು ಯವದ ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಎರಡು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಮೂರ್ತಿಯ ಎದೆ ಸುತ್ತಳತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಆಗಿರಬೇಕು. ಅದರ ಕೆಳಭಾಗದ ಸುತ್ತಳತೆ, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಮೂರ್ತಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಮರಿಗೆ ಐವತ್ತನಾಲ್ಕು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಸುತ್ತಳತೆ ಇರಬೇಕು. ತೊಡೆಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಅಗಲ ಹನ್ನೆರಡು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಣಕಾಲಿನ ಸುತ್ತಳತೆ ಎಂಟು ಬೆರಳಿನ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಕಾಲಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಅಗಲ ಏಳು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು, ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು, ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಲ ಐದು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಕೂಡ ಮೂರು ಪಟ್ಟು, ಕಾಲುಗಳನ್ನು ತಲಾ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬೇಕು. ಕಾಲುಗಳ ಉದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಎತ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಪಾದದ ಮೊದಲು, ಅಳತೆ ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಕಾಲುಗಳು ಅಗಲದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಪಾದದ ಹಿಂಭಾಗ ಮೂರು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ದೊಡ್ಡ ಬೆರಳು ಮತ್ತು ತೋರು ಬೆರಳು ಐದು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು. ಉಳಿದ ಬೆರಳುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಂಟನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಆಗಿರಬೇಕು. ಅಂಗುಷ್ಠದ ಮೇಲಿನ ನೇಲು ಒಂದು ಮತ್ತು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಆಗಿರಬೇಕು; ಅದರ ಗಾತ್ರ ಯವದ ಗಾತ್ರದಂತೆ ಇರಬೇಕು. ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಅರ್ಧ ಬೆರಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ವೃಷಣಗಳು ಮೂರು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು, ಲಿಂಗವು ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಸ್ಕ್ರೋಟಮ್‌ನ ತುದಿ ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು, ವೃಷಣಗಳ ಸುತ್ತಳತೆ ಆರು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಆಗಿರಬೇಕು. ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು—ಇದು ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವಿವರ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ ಈ ರೀತಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವನ್ನು, ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಪದ್ಮವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು; ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು, ಕೃಷ್ಣವರ್ಣದ ವಾಸುದೇವನ ಗುರುತುಗಳಂತೆ, ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೂಡ, ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ವೀಣೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಂತೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು; ಉದ್ದವಾದ ತೊಡೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿರಬೇಕು. ಹಾರಧಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಿಡಿದವರನ್ನೂ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಪ್ರಕಾಶವೃತ್ತದಲ್ಲಿ, ದೀಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆಭರಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆನೆಗಳಂತೆ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಇರಿಸಬೇಕು. ಪಾದಪೀಠವು ಪದ್ಮದಂತೆ ಇರಬೇಕು; ಇಂಥವನ್ನೇ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೂ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಈಗ, ಭಗವಂತನು ಪೀಠದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಪೀಠವು ಮೂರ್ತಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು; ಅದರ ಎತ್ತರವು ಅರ್ಧ ಭಾಗ, ಅಗಲವು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅರವತ್ತು ಘಟಕಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಕೆಳಭಾಗ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಸಮವಾಗಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಪೀಠದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೊಗಸಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಪೀಠದ ಪಟ್ಟಿ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು, ಅದರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಎರಡೂ ಕಡೆ ಸಮವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೊರಗೆ ಒಂದು ಪಾದದಷ್ಟು ನೀಡಬೇಕು; ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಶುಭಪೀಠವನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಬಹುದು; ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಎಂಟು ತಲಾ ಮಾಡಬೇಕು. ಮುಖದ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಭ್ರೂಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು, ಮೂಗು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬೇಕು; ಮುಖದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾಗಿರಬೇಕು, ಅಡ್ಡದ್ವಾರಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಕಣ್ಣುಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು, ಯವದ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಷ್ಟು; ಅಗಲವು ಅರ್ಧ ಭಾಗವಾಗಿರಬೇಕು. ಕಿವಿಯ ಜೋಡಣೆ ಹಲ್ಲಿನ ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು; ತುಟಿಗಳು ಬಾಗಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಇಲ್ಲದೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಕಂಠವು ಒಂದು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಕಲೆಯ ಅಗಲದಷ್ಟು, ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ತೊಡೆ, ಮೊಣಕಾಲು, ಪೀಠವನ್ನು ಅಗಲದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಕಾಲಿನ ಹಿಂಭಾಗ, ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಬೆರಳುಗಳು ಎಳೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು, ಉದ್ದವನ್ನು ಸ್ಪಾನ್ನಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ತೊಡೆ, ಮೊಣಕಾಲು, ಹೊಟ್ಟೆ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಮಧ್ಯಭಾಗಗಳು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾಗಿರಬೇಕು; ವಕ್ಷಸ್ಥಳಗಳು ತುಂಬಿರಬೇಕು. ವಕ್ಷಸ್ಥಳಗಳು ತಲಾ ಗಾತ್ರದಷ್ಟು, ಕಮರು ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿರಬೇಕು; ಉಳಿದ ಗುರುತುಗಳು ಹಳೆಯದಂತೆ ಇರಬೇಕು. ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವಫಲ, ಎರಡೂ ಕಡೆ ಶುಭವಾಗಿರುವ ಯಕ್ಷಪೂಛವನ್ನು ಹಿಡಿದಂತೆ ಇರಬೇಕು. ಉದ್ದವಾದ ಮೂಗು, ಭಾರವಾದ ಚಿಣ್ಣು, ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಗುರುತು—ಇವುಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಈಗ ಭಗವಂತನು ಶಾಲಗ್ರಾಮ ರೂಪಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಇವು ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಎರಡನ್ನೂ ಕೊಡಬಲ್ಲವು. ವಾಸುದೇವನು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ, ಶಿಲೆಯೊಳಗೆ ಸ್ಥಿತನಾದ, ಎರಡು ಚಕ್ರಗಳಿರುವವನು. ಸಂಕರ್ಷಣನು ಎರಡು ಚಕ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ತಮ, ಕೆಂಪು ವರ್ಣದವನು. ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಚಕ್ರ, ಅನೇಕ ರಂಧ್ರಗಳಿರುವ, ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದವನು. ಪೀತವರ್ಣನು ನಿರುದ್ಧ, ಪದ್ಮಗುರುತುಳ್ಳ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳಿರುವವನು. ಕೃಷ್ಣನಾರಾಯಣನು ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಒಳಗುಂಡಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದವನು. ಪರಮೇಷ್ಠಿಯು ಪದ್ಮಚಕ್ರ ಗುರುತುಳ್ಳ, ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವಿದ್ದು, ಬಿಂದು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ವಿಷ್ಣುನು ಗಾಢನೀಲವರ್ಣದ, ದಪ್ಪಚಕ್ರದ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗದೆಯಾಕಾರದ ರೇಖೆಯಿರುವವನು. ನರಸಿಂಹನು ಪಿಂಗಣಿಯವನು, ದಪ್ಪಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಐದು ಬಿಂದುಗಳಿರುವವನು. ವರಾಹನು ಶೂಲ ಗುರುತುಳ್ಳವನು; ಚಕ್ರಗಳು ಅಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಅಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರವಚನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಮೂರ್ತಿಯ ರೂಪರೇಖೆ, ಆಭರಣಗಳು, ಪೀಠ, ಮುಖಮುದ್ರೆ, ಅಂಗಪ್ರಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು.