ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಅಗ್ನಿದೇವರು ವಜ್ರ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ವಾಸ್ತುಪರುಷನ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಹೂವಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿದೇವರು ಮೊದಲಿಗೆ ವಜ್ರದ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ನಿಜವಾದ ವಜ್ರವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದು, ಭಂಗಮಾಡಲಾಗದಷ್ಟು ದುರ್ಬಲವಲ್ಲ, ದೋಷರಹಿತ ಮತ್ತು ಆರುಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನಂತೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದು, ತುಂಬಾ ಹಗುರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಪೌರ್ಣಮಿಯ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಮೃದು, ಮಿನುಗುವ, ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಹಸಿರು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಚುಟುಕು ಚುಟುಕು ಚಿನ್ನದ ಧೂಳಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಲ್ನಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಪದ್ಮರಾಗ ರತ್ನಗಳು ಬಹಳ ಬಣ್ಣದ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಜಾತವಂಗ ರತ್ನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕುರುವಿಂದ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸುಗಂಧದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಮುತ್ತುಗಳು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ; ಶಂಖದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಮುತ್ತುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದವು. ಆನೆ ದಂತದಿಂದ, ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ, ಕಾಡುಹಂದಿಯಿಂದ, ಮೀನುಗಳಿಂದ, ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಹಾವಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಮುತ್ತುಗಳೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿವೆ. ಹಾವಿನ ಮುತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಅಗ್ನಿದೇವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅಗ್ನಿದೇವರು ವಾಸ್ತುಪರುಷನ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧದ ವಾಸ್ತುಪರುಷಗಳಿವೆ — ಅವು ಬಿಳಿ, ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಘೃತ, ರಕ್ತ, ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೂಮಿ, ಮತ್ತು ಅದು ಮಧುರ, ತುಪ್ಪದಂತಹ, ಖಾರವಾದ ಮತ್ತು ಹುಳಿಯಾದ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಆ ಭೂಮಿಯು ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಶ, ಕಸೆರ, ಆಕಾಶ ಅಥವಾ ದರ್ಭೆ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಗೃಹಪ್ರಭುವನ್ನು ಮತ್ತು ಆರ್ಯಮನ್ನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ವಿವಸ್ವತ್, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಹೀಧರ ಮತ್ತು ಆಪವತ್, ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವಹ್ವಿಗ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸವಿತೃ, ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಜಯೇಂದ್ರ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಧಿ, ಪೂರ್ವದ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕೋಣಗ ಮತ್ತು ವಹಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರ, ರವಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಭೃಶ; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಗೃಹಕ್ಷತ, ಆರ್ಯಮನ್, ಧೃತಿ, ಗಂಧರ್ವ ಮತ್ತು ವರుణ; ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಭಲ್ಲಾಟ, ಸೋಮ, ಅದಿತಿ ಮತ್ತು ಧನದ; ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗ ಮತ್ತು ಕರಗ್ರಹ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಗೃಹಪ್ರಭುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅಗ್ನಿದೇವರು ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ನಂದ, ನಂದಯ, ವಾಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂತಾನರೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾರ್ಥಿವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂತಾನ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು, ಆಂಗಿರಸ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು, ಕಾಶ್ಯಪ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಶುಭಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕೋರಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು, ಉತ್ತಮವಾದ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಂತಹ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸಂತೋಷ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸುಖಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂದು ದೇವತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಗೃಹಪ್ರವೇಶದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ವೃದ್ಧಿ, ಧನ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಹಸುಗಳ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಕ್ಷ ವೃಕ್ಷ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಶಕ್ತಿ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಉದುಂಬರ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೆಡಬೇಕು. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋಟ ಅಥವಾ ಶುಭ ಗೃಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ, ನೆಟ್ಟ ಮರಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕುವುದು, ವೀರಾಂಗ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಹಾಯಿಸುವುದು, ಫಲ ಹೂವುಗಳಿಗಾಗಿ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಸುರಿಯುವುದು, ಮೀನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಮರಗಳಿಗೆ ಹಾಕುವುದು, ಕುರಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಪುಡಿ, ಜೋಳದ ಪುಡಿ, ಎಳ್ಳು ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುಳ್ಳದು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾವಿನ ಮರಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣನೆಯ ಮೀನು ನೀರನ್ನು ಹಾಕುವುದು, ಅಶೋಕ ಮರಗಳಿಗೆ ಕಾಮಿನಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ. ಖರ್ಜೂರ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಉಪ್ಪು ಹೀಗೆ ಬಳಸುವುದು ಪೋಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯಕ. ನಂತರ ಅಗ್ನಿದೇವರು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಹೂವಿನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾಲತಿ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಯೂಥಿ, ಪಾಟಲಾ, ಕರವೀರ ಹೂವುಗಳು, ಪಾವನಿ, ಅತಿಮುಕ್ತ, ಕರ್ಣಿಕಾರ, ಕುರಂಟಕ, ಕುಬ್ಜಕ, ತಗರ, ನೀಪ, ವಾಣ, ವರ್ವಪಮಲ್ಲಿಕಾ ಹೂವುಗಳು ಯೋಗ್ಯ. ಅಶೋಕ, ತಿಲಕ, ಕುಂದ ಹೂವುಗಳು, ತಮಾಲ, ಬಿಲ್ವ, ಶಮಿ ಮತ್ತು ಭೃಂಗರಾಜ ಪತ್ತೆಗಳೂ ಸಹ ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ. ತುಳಸಿ, ಕಾಳತುಳಸಿ, ವಾಸಕ, ಕೆತಕಿ ಹೂವು ಹಾಗೂ ಪತ್ತೆಗಳು, ಕಮಲ, ರಕ್ತಕಮಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೂವುಗಳು ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತ. ಆದರೆ ಕೌಟಜ ಮತ್ತು ಶಾಲ್ಮಲಿ ಹೂವುಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಳ್ಳಿನ ಹೂವುಗಳು ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿ ಅಗ್ನಿದೇವರು ವಜ್ರ, ರತ್ನಗಳು, ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.