ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಯಜ್ಞದ ವಿಧಾನದಂತೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ಪೂಜಾರಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಜಲರೇಖೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ವೇಳೆ ಕುಶಗಸೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಾಗೂ ಶಿವಮಂತ್ರದ ಜಪದಿಂದ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಕ್ರಮ ಬದಲಿಸಿ ಜಲರೇಖೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ವಜ್ರಸಂಸ್ಥಾನ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂತ್ರಮಂತ್ರದ ಜಪದಿಂದ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ವಾಗೀಶ್ವರಿಯನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧವಾದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆಧಾರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾಂಸಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಿಕರಣದ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ದೇಹಾಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರಾಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. "ಓಂ ಹೂಮ್" ಎಂಬ ಅಗ್ನಿಚೈತನ್ಯ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಬೀಜದಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಶಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅಮೃತರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಗೋಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದು, ಕವಚದಿಂದ ಆವೃತಗೊಂಡು, ಪೂಜಾರಿ ಅಗ್ನಿಕುಂಡದ ಸುತ್ತ ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹೋದುತ್ತಾನೆ. ಪೂಜಾಸೂತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶಿವಬೀಜವನ್ನು ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಾಗದೇವಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಶಿವಬೀಜವನ್ನು ದೇವತೆ ವಾಗದೇವಿಯ ಮೂಲಕ ಎಸೆದು ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು ಮುಡಿದು, ಹೃದಯದ ಕಡೆಗೆ ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ನಾಭಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬೀಜವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಸ್ತ್ರಧಾರಣೆ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಚಮನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಕಂಕಣವನ್ನು ಮೃದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಗರ್ಭಾಧಾನದ ವಿಧಿಗಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸದ್ಯೋಜಾತಮಂತ್ರದಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೃದಯಮಂತ್ರದಿಂದ ಮೂರು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪುತ್ರಕಾಮನಿಗಾಗಿ ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಎಡಗೈಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮೂವರು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಜಲಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಷಷ್ಟಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂವರು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಜಟೆಯನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಬಾಯಿಯ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಬಾಯಿಯ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹತ್ತನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಕರ್ಮ ಮತ್ತು ನಾಮಕರಣ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿನಂತೆ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ, ಗರ್ಭಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿಗೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಚಿನ್ನದ ಬಂಧನವನ್ನು ಧ್ಯಾನಮಾಡಿ, ಹೃದಯದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಜನನದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಸಂಸ್ಕೃತ ಜಲವನ್ನು ಛರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಕವಚದಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮೇಲು ಹಾಗೂ ಕೆಳಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಕುಶವನ್ನು ಹೊರಗಡೆ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಹೃದಯದಿಂದ ಆವರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ಪುರೋಹಿತರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ಕುಶದ ಮೂರು ತುದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬೋಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಘೃತದಲ್ಲಿ ತೊಳೆದ ಐದು ಸಮಿಧಗಳನ್ನು ತುದಿ ಹಾಗೂ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಹೃದಯದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಂಕರ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಅನಂತರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಅಖಂಡ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಆವರಣದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರರಿಂದ ಈಶಾನ ತನಕ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಘ್ನಗಳು ದೂರಾಗಿ, ಶಿಶುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ನಂತರ, ಶೈವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಕಮಂಡಲು ಮತ್ತು ಸರ್ಪಣವನ್ನು ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಡಿಸಿ, ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲಿನ ಬೇರು, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ತುದಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಶಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಿವಸ್ವರೂಪದ ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಾಂ, ಹೀಂ, ಹೂಂ, ಸಂ, ರ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಶಂಭುವನ್ನು, ಹೃದಯದ ಅಣುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ತಂತಿಗಳನ್ನು ಗಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕುಶದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಂತ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ ಗೋಘೃತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಮಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಆ ಘೃತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಘೃತವನ್ನು ವೇದಿಕೆಗೆ ಹೃದಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸಿ, ಪುನಃ ವಿಷ್ಣುರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಮಾಡಿ, ಈಶಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಘೃತವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಕುಶದ ತುದಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸ್ವಲ್ಪ ತಲೆಯನ್ನೂ ಬಾಗಿಸಿ "ಸ್ವಾಹಾ" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಒಂದು ಹನಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ರುದ್ರನಿಗೂ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಯಂ ಧ್ಯಾನಮಾಡಿ, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ನಂತರ ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯನ್ನು ಅಂಗುಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅನಾಮಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅಗ್ನಿಯ ಎದುರು ತೇಲಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂನ ಕಡೆಗೂ ತೇಲಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಎಸೆದು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಹೊತ್ತಿರುವ ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಸ್ವೀಪ್ ಮಾಡಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡುತ್ತಾನೆ. ಶಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ಸುಟ್ಟ ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಪುನಃ ಎಸೆದು, ಒಂದು ಮುಳ್ಳುಬಂದ ಕುಶವನ್ನು ಘೃತದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಇಡಾ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳು, ಮೂರು ದೇಹಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಘೃತದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗ ಘೃತವನ್ನು ಕಮಂಡಲುವಿನಿಂದ ತೆಗೆದು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಘೃತದ ಭಾಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಉಳಿದ ಘೃತವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ "ಓಂ ಹಂ ಅಗ್ನಯೇ ಸ್ವಾಹಾ", "ಓಂ ಹಂ ಸೋಮಾಯ ಸ್ವಾಹಾ", "ಓಂ ಹಂ ಅಗ್ನಿಸೋಮಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವಾಹಾ" ಎಂದು ಮೂರು ನೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಘೃತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಮಂಡಲುವಿನಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಹೋಮವನ್ನು "ಓಂ ಹಂ ಅಗ್ನಯೇ ಸ್ವಿಷ್ಟಕೃತೇ ಸ್ವಾಹಾ" ಎಂದು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆರು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಮಾಡಿ, ಗೋಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಘೃತವನ್ನು ಮೂರುಮಟ್ಟದ ದೇಹದಿಂದ ಆವೃತಗೊಳಿಸಿ, ಬಾಣಮುದ್ರೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹೃದಯದಿಂದ ಒಂದು ಹನಿ ಘೃತವನ್ನು ಎಸೆದು, ಛರಣ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮೌಖಿಕ ಏಕ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, "ಓಂ ಹಂ ಸದ್ಯೋಜಾತಾಯ ಸ್ವಾಹಾ", "ಓಂ ಹಂ ವಾಮದೇವಾಯ ಸ್ವಾಹಾ", "ಓಂ ಹಂ ಅಘೋರಾಯ ಸ್ವಾಹಾ", "ಓಂ ತತ್ಪುರುಷಾಯ ಸ್ವಾಹಾ", "ಓಂ ಹಂ ಈಶಾನಾಯ ಸ್ವಾಹಾ" ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘೃತ ಹೋಮಗಳನ್ನು mouth touching ಮೂಲಕ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. "ಓಂ ಹಂ ಸದ್ಯೋಜಾತ ವಾಮದೇವಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವಾಹಾ", "ಓಂ ಹಂ ವಾಮದೇವ ಅಘೋರಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವಾಹಾ", "ಓಂ ಹಂ ಅಘೋರ ತತ್ಪುರುಷಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವಾಹಾ", "ಓಂ ಹಂ ತತ್ಪುರುಷ ಈಶಾನಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವಾಹಾ" ಎಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೌಖಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ವಾಯುವಿಗೆ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ಮುಗಿಯುವಂತೆ ಈ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೌಖಿಕ ಏಕ್ಯವನ್ನು ಕಮಂಡಲುವಿನಿಂದ ಘೃತದ ಸ್ರೋತದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, "ಓಂ ಹಂ ಸದ್ಯೋಜಾತ ವಾಮದೇವ ಅಘೋರ ತತ್ಪುರುಷ ಈಶಾನಾಭ್ಯಃ ಸ್ವಾಹಾ" ಎಂದು ಇಚ್ಛಿತ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಮೌಖಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈಶಾನನ ಮೂಲಕ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮೂರು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ "ನೀನು ಶಿವಾಗ್ನಿ, ಓ ಹುತಾಶನ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಇಬ್ಬರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿ, ಬೇರು ಮತ್ತು "ವೌಷುಡ" ಎಂಬ ಅಂತ್ಯವಾಕ್ಯದಿಂದ ಪೂರಣಾಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.