અગ્નિપુરાણમ્

શય્યાયાં મણ્ડપે પ્રાચ્યાં મણ્ડલે હરિમર્ચ્ચયેત્। જુહુયાજ્જનયિત્વાગ્નિં સમિધો દ્વાદશીસ્તતઃ

પૂર્વ દિશામાં આવેલા મંડપમાં, મંડળમાં, હરિનું પૂજન કરવું; અગ્નિ પ્રગટાવી, દ્વાદશી દિવસે સમિદો અર્પણ કરવી.

આધારાવાજ્યભાગૌ તુ પ્રણવેનૈવ કારયેત્। અષ્ટાહુતીસ્તથાષ્ટાન્તૈરાજ્યં વ્યાહૃતિભિઃ ક્રમાત્

આધાર અને ઘીનો ભાગ પ્રણવના મંત્રથી તૈયાર કરવો; પછી, આઠ વ્યાહૃતિઓથી ક્રમવાર ઘીની આઠ હોળીઓ અર્પણ કરવી.

લોકેશાનામગ્નયે વૈ સોમાયાવગ્રહેષુ ચ । પુરુષોત્તમાયેતિ ચ વ્યાહૃતીર્જુહુયાત્તતઃ

લોકના ઈશ્વરો, અગ્નિ, વાસણોમાં સોમ અને પુરુષોત્તમને પછી વ્યાહૃતિઓ અર્પણ કરવી.

પ્રાયશ્ચિત્તં તતઃ પૂર્ણાં મૂર્ત્તિમાંસઘૃતાંસ્તિલાન્। વેદાદ્યૈર્દ્વાદશાન્તેન કુમ્ભેષુ ચ પૃથક્ પૃથક્

પછી પ્રાયશ્ચિત્ત રૂપે, વાસણોમાં અલગ અલગ પૂરી રીતે, રૂપ, માંસ, ઘી અને તલથી ભરવું; દ્વાદશી વેદમંત્રથી અંત કરવો.

પ્રાઙમુખસ્તુ ગુરુઃ કુર્ય્યાદષ્ટદિક્ષુ વિલિપ્ય ચ। મધ્યે ચૈકાં શિલાં કુમ્ભં ન્યસેદેતાન્ સુરાન્ ક્રમાત્

ગુરુ પૂર્વ દિશા તરફ મુખ રાખી, આઠ દિશાઓમાં લિપન કરવી; વચ્ચે એક પથ્થર અને એક વાસણ મૂકવું, અને આ દેવતાઓને ક્રમવાર બોલાવવું.

પદ્મં ચૈવ મહાપદ્મં મકરં કચ્છપં તથા। કુમુદઞ્ચ તથા નન્દં પદ્મં શઙ્ખઞ્ચ પદ્મિનીમ્

પદમ, મહાપદમ, મકર, કચ્છપ, કુમુદ, નંદ, પદમ, શંખ અને પદ્મિની સ્થાપિત કરવી.

કુમ્ભાન્ન ચાલયેત્તેષુ ન્યસેદષ્ટેષ્ટકાઃ ક્રમાત્। ઈશાનાન્તાશ્ચ પૂર્વ્વાદાવિષ્ટકાં પ્રથમં ન્યસેત્

વાસણો હલાવવું નહીં; તેમાં ક્રમવાર આઠ ઈંટો મૂકવી, પૂર્વ દિશાની ઈશાનથી પ્રથમ ઈંટ મૂકવી.

શક્તયો વિમલાદ્યાસ્તુ ઇષ્ટકાનાન્તુક દેવતાઃ। ન્યસનીયા યથાયોગં મધ્યે ન્યસ્યા ત્વનુગ્રહા

વિમલાથી શરૂ થતી શક્તિઓ અને ઈંટોની દેવતાઓ યોગ્ય રીતે સ્થાપિત કરવી; વચ્ચે અનુક્રહદાયિ મૂકી દેવી.

અવ્યઙ્ગે ચાક્ષતે પૂર્ણે મુનેરઙ્ગિરસઃ સુતે। ઇષ્ટકે ત્વં પ્રયચ્છેષ્ટં પ્રતિષ્ઠાં કારયામ્યહમ્

અખંડિત, પૂર્ણ ઈંટ પર, ઋષિ અંગિરસના પુત્રને ઇચ્છિત વસ્તુ અર્પણ કરવી: 'હું સ્થાપના કરું છું.'

મન્ત્રેણાનેન વિન્યસ્ય ઇષ્ટકા દેશિકોત્તમઃ। ગર્ભાધાનં તતઃ કુર્ય્યાન્મધ્યસ્થાને સમાહિતઃ

આ મંત્રથી ઈંટ મૂકી, શ્રેષ્ઠ ગુરુએ પછી મધ્યસ્થાને એકાગ્રતાથી ગર્ભાધાન વિધિ કરવી.

કુમ્ભોપરિષ્ટાદ્દેવેશં પદ્મિનીં ન્યસ્ય દેવતામ્। મૃત્તિકાશ્ચૈવ પુષ્પાણિ ધાતવો રત્નમેવ ચ

વાસણની ઉપર પદ્મિની દેવીને સ્થાપિત કરવી; માટી, ફૂલો, ધાતુઓ અને રત્ન પણ મૂકવા.

લૌહાનિ દિક્પતેરસ્ત્રં યજેદ્વૈ ગર્ભભાજને। દ્વાદશાઙ્ગુલવિસ્તારે ચતુરઙ્ગુલકોચ્છ્રયે

લોહીના વાસણમાં દિશાના રક્ષકનું શસ્ત્ર ગર્ભભાજન માટે પૂજવું, તે વાસણ બાર આંગળ પહોળું અને ચાર આંગળ ઊંચું હોવું જોઈએ.

પદ્માકારે તામ્રમયે ભાજને પૃથિવીં યજેત્। એકાન્તે સર્વભૂતેશે પર્વતાસનમણ્ડિતે

પદ્માકારના તામડાના વાસણમાં પૃથ્વીનું પૂજન કરવું; એકાંત સ્થળે, સર્વભૂતના ઈશ્વર સાથે, પર્વતના આસનથી સજ્જ કરવું.

સમુદ્રપરિવારે ત્વં દેવિ ગર્ભં સમાશ્રય। નન્દે નન્દય વાસિષ્ઠે વસુભિઃ પ્રજયા સહ

સમુદ્રથી ઘેરાયેલી દેવી, ગર્ભ ધારણ કર; નંદે, વાસિષ્ઠો, વસુઓ અને તેમની સંતાન સાથે આનંદ કર.

જયે ભાર્ગવદાયાદે પ્રજાનાં વિજયાવહે। પૂર્ણેઙ્ગિરસદાયાદે પૂર્ણકામં કુરુષ્વ મામ્

જયવંત, ભૃગુના વંશજ, પ્રજાઓમાં વિજય લાવ; પૂર્ણ, અંગિરસના વંશજ, મારી તમામ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કર.

ભદ્રે કાશ્યપદાયાદે કુરુ ભદ્રાં મતિં મમ। સર્વબીજસમાયુક્તે સર્વરત્નૌષધીવૃતે

હે શુભ કાશ્યપના વંશજ, મારા મનમાં શુભ વિચાર લાવ, જેમાં સર્વ પ્રકારના બીજ, રત્ન અને ઔષધીઓથી ભરપૂર હોય.

જયે સુરુચિરે નન્દે વાસિષ્ઠે રમ્યતામિહ। પ્રજાપતિસુતે દેવિ ચતુરસ્રે મહીયસિ

હે પ્રજાપતિની પુત્રી દેવી, આ વિશાળ અને ચારે બાજુથી સુંદર વસિષ્ઠના ઘર માં વિજય, તેજ અને આનંદ રહે, અહીં સૌ ભવ્યતા અને આનંદ રહે.

સુભગે સુપ્રભે ભદ્રે ગૃહે કાશ્યપિ રમ્યતામ્। પૂજિતે પરમાશ્ચર્ય્યે ગન્ધમાલ્યૈરલઙ્કૃતે

હે શુભ, તેજસ્વી અને ભાગ્યશાળી, કાશ્યપના ઘરમાં તું આનંદથી વસ, જ્યાં તારી પૂજા થાય છે અને સુગંધિત ફૂલોની વણજથી ઘર સજાયેલું છે.

ભવભૂતિકરી દેવિ ગૃહે ભાર્ગવિ રમ્યતામ્। દેશસ્વામિપુરસ્વામિગૃહસ્વામિપરિગ્રહે

હે ભૃગુના વંશજ દેવી, તું ઘરમાં, દેશના માલિક, શહેરના માલિક અને ઘરના માલિકના સ્થાને સુખથી વસ અને સૌને સમૃદ્ધિ આપ.

મનુષ્યાદિકતુષ્ટ્યર્થં પશુવૃદ્ધિકરી ભવ। એવમુત્ક્વા તતઃ ખાતં ગોમૂત્રેણ તુ સેચયેત્

માણસ અને અન્ય જીવોની તૃપ્તિ માટે તું paશુઓની વૃદ્ધિ લાવ. આવું બોલ્યા પછી, ખાડામાં ગૌમૂત્ર છાંટવું.

કૃત્વા નિધાપયેદ્‌ગર્ભં ગર્ભાધાનં ભવેન્નિશિ। ગોવસ્ત્રાદિ પ્રદદ્યાચ્ચ ગુરવેન્યેષુ ભોજનમ્

આ રીતે કરીને, ગર્ભ (આધાર) ખાડામાં મૂકો; ગર્ભાધાન રાત્રે થવું જોઈએ. ગુરુ અને અન્ય લોકોને ગૌવસ્ત્ર અને અન્ય ભેટો તથા ભોજન આપવું.

ગર્ભં ન્યસ્યેષ્ટકા ન્યસ્ય તતો ગર્ભં પ્રપૂરયેત્। પીઠબન્ધમતઃ કુર્ય્યાન્મિતપ્રાસાદમાનત

ગર્ભ મૂકી, પછી ઇંટો ગોઠવો અને પછી આધાર ભરો; ત્યારબાદ, નિર્ધારિત રીત પ્રમાણે પીઠ (પ્લેટફોર્મ) બાંધો અને મર્યાદિત કદનું મકાન બનાવો.

પીઠોત્તમં ચોચ્છ્રયેણ પ્રાસાદસ્યાર્દ્ધવિસ્તરાત્। પાદહીનં મધ્યમં સ્યાત્ પનિષ્ઠં ચોત્તમાર્દ્ધતઃ

શ્રેષ્ઠ પીઠ મકાનની અડધી પહોળાઈ જેટલી ઊંચી હોવી જોઈએ; મધ્યમ પીઠ ચોથા ભાગથી ઓછી, અને સૌથી નાની પીઠ શ્રેષ્ઠની અડધી.

પીઠબન્ધોપરિષ્ટાતુ પુનર્યજત્। પાદપ્પરતિષ્ઠકારી તુ નિષ્પાપો દિવિ મોદતે

પીઠ બાંધ્યા પછી, ફરીથી પૂજા કરવી; જે પોતાના પગથી આધાર સ્થાપે છે, તે પાપથી મુક્ત થઈ સ્વર્ગમાં આનંદ પામે છે.

દેવાગારં કરોમીતિ મનસા યસ્તુ ચિન્તયેત્। તસ્ય કાયગતં પાપં તદહ્રા હિ પ્રણશ્યતિ

જે મનથી વિચારે છે કે 'હું દેવો માટે મંદિર બાંધું', તેના શરીર પર લાગેલા બધા પાપ એ જ દિવસે નાશ પામે છે.

કૃતે તુ કિં પુનસ્તસ્ય પ્રાસાદે વિધિનૈવ તુ। અષ્ટેષ્ટકસમાયુક્તં યઃ કુર્ય્યાહેવતાલયમ્

પછી જ્યારે તે નિયમ પ્રમાણે, આઠ ઇંટો સાથે દેવાલય બાંધે છે, તો શું ફળ મળે છે?

ન તસ્ય ફલસમ્પત્તિર્વક્તું શક્યેત કેનચિત્। અનેનૈવાનુમેયં હિ ફલં પ્રાસાદવિસ્તરાત્

તેને મળતી ફળસંપત્તિ કોઈ પણ વર્ણવી શકતું નથી; ફળ તો મંદિરના વિશાળતાથી જ અંદાજી શકાય છે.

ગ્રામમધ્યે ચ પૂર્વે ચ પ્રત્યગ્દ્વારં પ્રકલ્પયેત્। વિદિશાસુ ચ સર્વાસુ ગ્રામે પ્રત્યઙ્મુખો ભવેત્

ગામના મધ્યમાં અને પૂર્વ તરફ, પૂર્વમુખી દ્વાર રાખવું; ગામમાં દરેક દિશામાં મંદિર પશ્ચિમમુખી હોવું જોઈએ.

ઇયગ્રીવ ઉવાચ પ્રાસાદં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ સર્વસાધારણ શ્રૃણ। ચતુરસ્ત્રીકૃતં ક્ષેત્રં ભજેત્ ષોડશધા બુધઃ

ઈયગ્રીવાએ કહ્યું: હવે હું મંદિર બાંધવાની સામાન્ય રીત સમજાવું છું—સાંભળો. બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ ચોરસ જમીનને સોળ ભાગમાં વહેંચવી.