અગ્નિપુરાણમ્

પિત્તાસૃગસ્થિભિઃ પાપં પિલિપિઞ્ચં સ્રજાસૃજા। ઈશાદ્યાન્ રક્તમાંસેન અભાવાદક્ષતૈર્યજેત્

પિત્ત, રક્ત અને હાડકાંથી પાપી પિલિપિંચને, ફૂલની માળા અને રક્ત સાથે અર્પણ કરવું; ઈશાદી અને અન્ય દેવતાઓને રક્ત અને માંસથી, અથવા તે ન મળે તો અખંડિત અર્પણથી પૂજવું.

રક્ષોમાતૃગણેભ્યશ્ચ પિશાચાદિભ્ય એવ ચ। પિતૃભ્યઃ ક્ષેત્રપાલેભ્યો બલીન્ દદ્યાત્ પ્રકામતઃ

રાક્ષસ માતાઓના સમૂહ, પિશાચ અને અન્ય દેવતાઓ, પિતૃઓ અને ક્ષેત્રપાલોને મનગમતી રીતે બલિ અર્પણ કરવી.

અહુત્વૈતાનસન્તપ્ય પ્રાસાદાદીન્ન કારયેત્। બ્રહ્મસ્થાને હરિં લક્ષ્મીં ગણં પશ્ચાત્ સમર્ચ્ચયેત્

આ અર્પણ કર્યા વગર અને તાપ આપ્યા વગર પ્રાસાદ વગેરે બનાવવું નહીં; બ્રહ્માના સ્થાને, પહેલા હરિ, લક્ષ્મી અને ગણની પૂજા કરવી.

મહીશ્વરં વાસ્તુમયં વર્દ્ધન્યા સહિતં ઘટમ્। બ્રહ્માણં મધ્યતઃ કુમ્ભે બ્રહ્માદીંસ્છ દિગીશ્વરાન્

મહેશ્વરને વાસ્તુના સ્વામી તરીકે, વર્દ્ધની અને ઘડાની સાથે પૂજવું; ઘડાના મધ્યમાં બ્રહ્માની અને દિશાના દેવતાઓની પૂજા કરવી.

દદ્યાત્ પૂર્ણાહુતિ પશ્ચાત્ સ્વસ્તિ વાચ્ય પ્રણમ્ય ચ। પ્રગૃહ્ય કર્કરીં સમ્યક્ મણ્ડલન્તુ પ્રદક્ષિણમ્

પૂર્ણાહુતિ આપ્યા પછી શુભ શબ્દો બોલવા અને નમસ્કાર કરવો; પછી કર્કરીને યોગ્ય રીતે પકડીને મંડળની પરિક્રમા કરવી.

સૂત્રમાર્ગેણ હે બ્રહ્માંસ્તોયધારાઞ્ચ ભ્રામયેત્। પૂર્વ્વવક્તેન માર્ગેણ સપ્ત વીજાનિ વાપયેત્

સૂત્રના માર્ગે, હે બ્રાહ્મણ, પાણીની ધારાઓ વહાવવી; પહેલાં જણાવેલા માર્ગે સાત બીજ વાવવું.

પ્રારમ્ભં તેન માર્ગેણ તસ્ય ખાતસ્ય કારયેત્। તતો ગર્ત્તં ખનેન્મધ્યે હસ્તમાત્રં પ્રમાણતઃ

એzelfde માર્ગે પ્રારંભ કરીને ખાડું બનાવવું; પછી મધ્યમાં હાથ જેટલું કદનું ગર્ત ખોદવું.

ચતુરઙ્ગલકં ચાધશ્ચોપલિપ્યાર્ચ્ચયેત્તતઃ। ધ્યાત્વા ચતુર્ભુજં વિષ્ણુમર્ઘ્યં દદ્યાત્તુ કુમ્ભતઃ

નીચે ચાર અંગુલ જેટલી જગ્યા પર માટી લગાવીને ત્યાં પૂજા કરવી; ચતુર્ભુજ વિષ્ણુનું ધ્યાન કરીને ઘડામાંથી અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું.

કર્કર્યા પૂરયેત્ શ્વભ્રં શુક્લપુષ્પાણિ ચ ન્યસેત્। દક્ષિણાવર્ત્તકં શ્રેષ્ઠં બીજૈર્મૃદ્ભિશ્ચ પૂરયેત્

કર્કરીથી ખાડું ભરીને સફેદ ફૂલો મૂકવા; દક્ષિણ તરફ વળતા શ્રેષ્ઠ ખાડામાં બીજ અને માટીથી ભરી દેવું.

અર્ઘ્યદાનં વિનિષ્પાદ્ય ગોવસ્ત્રાદીન્દદેદ્‌ગુરૌ। કાલજ્ઞાય સ્થપતયે વૈષ્ણવાદિભ્ય અર્ચ્ચયેત્

અર્ઘ્ય અર્પણ પૂર્ણ કર્યા પછી ગુરુને ગાયના વસ્ત્ર અને અન્ય વસ્તુઓ આપવી; સમય જાણનાર, સ્થાપતિ અને વૈષ્ણવ વગેરેની પૂજા કરવી.

તતસ્તુ ખાનયેદ્યત્નાજ્જલાન્તં યાવદેવ તુ। પુરુષાધઃ સ્થિતં શલ્યં ન ગૃહે દોષદં ભવેત્

પછી પાણી સુધી ધ્યાનપૂર્વક ખોદવું; માણસની નીચે દફનાવેલી અશુદ્ધિ ઘરમાં દોષ આપતી નથી.

અસ્થિશલ્યે ભિદ્યતે વૈ ભિત્તિર્વૈ ગૃહિણોઽસુખમ્। યન્નામશબ્દં શ્રૃણુયાત્તત્ર શલ્યં તદુદ્ભવમ્

હાડકાંની અશુદ્ધિ હોય તો દિવાલ તૂટી જાય છે અને ગૃહસ્થને દુઃખ થાય છે; જ્યાં નામનો અવાજ સાંભળાય, ત્યાં અશુદ્ધિ ઉત્પન્ન થાય છે.

ભગવાનુવાચ પાદપ્રતિષ્ઠાં વક્ષ્યામિ શિલાવિન્યાસલક્ષણમ્। અગ્રતો મણ્ડપઃ કાર્ય્યઃ કુણ્ડાનાન્તુ ચતુષ્ટયમ્

ભગવાને કહ્યું: હું પાદ પ્રતિષ્ઠા અને શિલા વિન્યાસના લક્ષણો સમજાવું છું; આગળ મંડપ અને ચાર યજ્ઞકુંડ બનાવવું.

કુમ્ભન્યાસેષ્ટકાન્યાસૌ દ્વારસ્તમ્ભોચ્છ્રયં શુભમ્। પાદોનં પૂરયેત્ ખાતં તત્ર વાસ્તું યજેત્ સમે

ઘડા અને ઈંટની વિન્યાસમાં, દ્વારના સ્તંભની શુભ સ્થાપના કરવી; પાદની નીચે ખાડું ભરીને ત્યાં વાસ્તુ યજ્ઞ સમાન રીતે કરવો.

ઇષ્ટકાશ્ચ સુપક્વાઃ સ્યુર્દ્વાદશાઙ્ગુલસમ્મિતાઃ। સુવિસ્તારત્રિભાગેન વૈપુલ્યેન સમન્વિતાઃ

ઈંટો સારી રીતે બેક થયેલી અને બાર અંગુલની માપની હોવી જોઈએ; યોગ્ય પહોળાઈમાં ત્રણ ભાગ અને યોગ્ય પહોળાઈ સાથે હોવી જોઈએ.

કરપ્રમાણા શ્રેષ્ઠા સ્યાચ્છિલાપ્યથ શિલામયે । નવ કુમ્ભાંસ્તામ્રમયાન્ સ્થાપયેદિષ્ટકાઘટાન્

શ્રેષ્ઠ પથ્થરો હાથના માપના હોવા જોઈએ, પથ્થરનાં ઘરો માટે પણ એ જ માપ; નવ તામાના ઘડા અને ઈંટના ઘડા સ્થાપિત કરવું.

અદ્ભિઃ પઞ્ચકષાયેણ સર્વ્વૌષધિજલેન ચ। ગન્ધતોયેન ચ તથા કુમ્ભૈસ્તોયસુપૂરિતૈઃ

પાણી, પાંચ કશાય, તમામ ઔષધીય પાણી અને સુગંધિત પાણીથી ઘડાઓ સારી રીતે પાણીથી ભરવા.

હિરણ્યવ્રીહિસંયુક્તૈર્ગન્ધચન્દનચર્ચ્ચિતૈઃ। આપો હિષ્ઠેતિ તિસૃભિઃ શન્નો દેવીતિ ચાપ્યથ

સોનાની રંગવાળી ચોખા અને સુગંધિત ચંદનથી લિપ્સાયેલા પાણીમાં, 'આપો હિષ્ટ', 'શં નો દેવી' અને પછી ફરીથી ત્રણ મંત્રો ઉચ્ચારવા જોઈએ.

તરત સમન્દીરિતિ ચ પાવમાનીભિરેવ ચ। ઉદુત્તમં વરુણમિતિ કયાનશ્ચ તથૈવ ચ

'તરતા સમંદી' અને પાવમાનીના શ્લોકો પણ બોલવા જોઈએ; 'ઉદ ઉત્તમં વરુણમ' અને કયાનશનું સ્તોત્ર પણ એ જ રીતે બોલવું.

વરુણસ્યેતિ મન્ત્રેણ હંસઃ શુચિષદિત્યપિ। શ્રીસૂક્તેન ચ તથા શિલાઃ સંસ્થાપ્ય સંઘટાઃ

'વરુણસ્ય' મંત્ર, 'હંસઃ શુચિષત' અને શ્રીસૂક્ત સાથે, પથ્થરો અને વાસણો યોગ્ય રીતે સ્થાપિત કરવા જોઈએ.

શય્યાયાં મણ્ડપે પ્રાચ્યાં મણ્ડલે હરિમર્ચ્ચયેત્। જુહુયાજ્જનયિત્વાગ્નિં સમિધો દ્વાદશીસ્તતઃ

પૂર્વ દિશામાં આવેલા મંડપમાં, મંડળમાં, હરિનું પૂજન કરવું; અગ્નિ પ્રગટાવી, દ્વાદશી દિવસે સમિદો અર્પણ કરવી.

આધારાવાજ્યભાગૌ તુ પ્રણવેનૈવ કારયેત્। અષ્ટાહુતીસ્તથાષ્ટાન્તૈરાજ્યં વ્યાહૃતિભિઃ ક્રમાત્

આધાર અને ઘીનો ભાગ પ્રણવના મંત્રથી તૈયાર કરવો; પછી, આઠ વ્યાહૃતિઓથી ક્રમવાર ઘીની આઠ હોળીઓ અર્પણ કરવી.

લોકેશાનામગ્નયે વૈ સોમાયાવગ્રહેષુ ચ । પુરુષોત્તમાયેતિ ચ વ્યાહૃતીર્જુહુયાત્તતઃ

લોકના ઈશ્વરો, અગ્નિ, વાસણોમાં સોમ અને પુરુષોત્તમને પછી વ્યાહૃતિઓ અર્પણ કરવી.

પ્રાયશ્ચિત્તં તતઃ પૂર્ણાં મૂર્ત્તિમાંસઘૃતાંસ્તિલાન્। વેદાદ્યૈર્દ્વાદશાન્તેન કુમ્ભેષુ ચ પૃથક્ પૃથક્

પછી પ્રાયશ્ચિત્ત રૂપે, વાસણોમાં અલગ અલગ પૂરી રીતે, રૂપ, માંસ, ઘી અને તલથી ભરવું; દ્વાદશી વેદમંત્રથી અંત કરવો.

પ્રાઙમુખસ્તુ ગુરુઃ કુર્ય્યાદષ્ટદિક્ષુ વિલિપ્ય ચ। મધ્યે ચૈકાં શિલાં કુમ્ભં ન્યસેદેતાન્ સુરાન્ ક્રમાત્

ગુરુ પૂર્વ દિશા તરફ મુખ રાખી, આઠ દિશાઓમાં લિપન કરવી; વચ્ચે એક પથ્થર અને એક વાસણ મૂકવું, અને આ દેવતાઓને ક્રમવાર બોલાવવું.

પદ્મં ચૈવ મહાપદ્મં મકરં કચ્છપં તથા। કુમુદઞ્ચ તથા નન્દં પદ્મં શઙ્ખઞ્ચ પદ્મિનીમ્

પદમ, મહાપદમ, મકર, કચ્છપ, કુમુદ, નંદ, પદમ, શંખ અને પદ્મિની સ્થાપિત કરવી.

કુમ્ભાન્ન ચાલયેત્તેષુ ન્યસેદષ્ટેષ્ટકાઃ ક્રમાત્। ઈશાનાન્તાશ્ચ પૂર્વ્વાદાવિષ્ટકાં પ્રથમં ન્યસેત્

વાસણો હલાવવું નહીં; તેમાં ક્રમવાર આઠ ઈંટો મૂકવી, પૂર્વ દિશાની ઈશાનથી પ્રથમ ઈંટ મૂકવી.

શક્તયો વિમલાદ્યાસ્તુ ઇષ્ટકાનાન્તુક દેવતાઃ। ન્યસનીયા યથાયોગં મધ્યે ન્યસ્યા ત્વનુગ્રહા

વિમલાથી શરૂ થતી શક્તિઓ અને ઈંટોની દેવતાઓ યોગ્ય રીતે સ્થાપિત કરવી; વચ્ચે અનુક્રહદાયિ મૂકી દેવી.

અવ્યઙ્ગે ચાક્ષતે પૂર્ણે મુનેરઙ્ગિરસઃ સુતે। ઇષ્ટકે ત્વં પ્રયચ્છેષ્ટં પ્રતિષ્ઠાં કારયામ્યહમ્

અખંડિત, પૂર્ણ ઈંટ પર, ઋષિ અંગિરસના પુત્રને ઇચ્છિત વસ્તુ અર્પણ કરવી: 'હું સ્થાપના કરું છું.'