અગ્નિપુરાણમ્

કનિષ્ઠેનૈવ તત્ પુણ્યં પ્રાપ્નોત્યધનવાન્નરઃ। સમુત્પાદ્ય ધનં કૃત્વા સ્વલ્પેનાપિ સુરાલયમ્

નાનું મંદિર બાંધવાથી પણ ધનવાન માણસ એ ફળ પામે છે; ધન મેળવીને, થોડા ધનથી પણ દેવમંદિર બાંધવું જોઈએ.

કારયિત્વા હરેઃ પુણ્યં સમ્પ્રાપ્નોત્યધિકં વરમ્। લક્ષેણાથ સહસ્નેણ શતેનાર્દ્ધેન વા હરેઃ

હરિનું મંદિર બાંધવાથી વધારે પુણ્ય મળે છે; લાખ, હજાર, સો કે અડધા ધનથી—even હરિ માટે—

કારયન્ ભબનં યાતિ યત્રાસ્તે ગરુડધ્વજઃ। બાલ્યે તુ ક્રીડમાના યે પાંશુભિર્ભવનં હરેઃ

જે વ્યક્તિ મંદિર બાંધે છે, તે ત્યાં જાય છે જ્યાં ગરુડધારી હરિ વસે છે; અને નાના બાળકો પણ રમતાં રમતાં માટીથી હરિનું ઘર બનાવે છે—

વાસુદેવસ્ય કુર્વ્વન્તિ તેપિ તલ્લોકગામિનઃ। તીર્થે ચાયતને પુણ્યે સિદ્ધક્ષેત્રે તથાષ્ટમે

જે વાસુદેવ માટે મંદિર બનાવે છે, તેઓ પણ એના લોકમાં જાય છે; તીર્થમાં, મંદિરમાં, પવિત્ર ક્ષેત્રમાં કે શુભ અઠવાડિયામાં—

કર્ત્તુરાયતન વિષ્ણોર્યથોક્તાત્ ત્રિગુણં ફલમ્। બન્ધૂકપુષ્પવિન્યાસૈઃ સુધાપઙ્કેન વૈષ્ણવમ્

વિષ્ણુના મંદિરના બાંધનારને, જે રીતે વર્ણવાયું છે, ત્રણગણું ફળ મળે છે; બંદૂકાપુષ્પ અને મીઠી માટીથી વૈષ્ણવ મંદિર શોભાવવાથી—

યે વિલિમ્પન્તિ ભવનં તે યાન્તિ ભગવત્‌પુરમ્। પતિતં પતભાનન્તુ તથાર્દ્ધપતિતં નરઃ

જે લોકો આવું ઘર લિપે છે, તેઓ ભગવાનના શહેરમાં જાય છે; અને જે મંદિર પડતું મૂક્યું હોય કે અડધું પડતું મૂક્યું હોય, તે પણ—

સમુદ્ધત્ય હરેર્દ્ધામ પ્રાપ્નોતિ દ્વિગુણં ફલમ્। પતિતસ્ય તુ યઃ કર્ત્તા પતિતસ્ય ચ રક્ષિતા

જે હરિના મંદિરને ફરી ઊભું કરે છે, તેને દોગણું ફળ મળે છે; જે પડેલું મંદિર સુધારે છે અને જે પડતું બચાવે છે, તે પણ.

વિષ્ણોરાયતનસ્યેહ સ નરો વિષ્ણુલોકભાક્। ઇષ્ટકાનિચયસ્તિષ્ઠેદ્ યાવદાયતને હરેઃ

અહીં જે માણસ વિષ્ણુનું મંદિર બનાવે છે, તે જેટલા સમય સુધી હરિના મંદિરમાં ઈંટોનું ગોઠવણ રહે છે, તેટલા સમય સુધી વિષ્ણુના લોકને પામે છે.

સકુલસ્તસ્ય વૈ કર્ત્તા વિષ્ણુલોકે મહીયતે। સ એવ પુણ્યવાન્ પૂજ્ય ઇહ લોકે પરત્ર ચ

મંદિર બનાવનાર અને તેનું આખું કુટુંબ વિષ્ણુના લોકમાં માન પામે છે; એ જ માણસ આ દુનિયામાં અને પરલોકમાં પુણ્યવાન અને પૂજનીય બને છે.

કૃષ્ણસ્ય વાસુદેવસ્ય યઃ કારયતિ કેતનમ્। જાતઃસ એવ સુકૃતી કુલન્તેનૈવ પાવિતમ્

જે કોઈ વસુદેવપુત્ર કૃષ્ણનું મંદિર બનાવે છે, તે સારા કર્મો કરનાર તરીકે જન્મે છે અને તેના આખા કુળનું પાવન થાય છે.

વિષ્ણુરુદ્રાર્કદેવ્યાદેર્ગૃહકર્ત્તા સ કીર્ત્તિભાક્। કિં તસ્ય વિત્તનિચયૈર્મૂઢસ્ય પરિરક્ષિણઃ

વિષ્ણુ, રુદ્ર, સૂર્ય, દેવી વગેરે માટે ઘર બનાવનારને લોકમાં નામ મળે છે; માત્ર ધન એકઠું કરીને તેને જાળવનાર મૂર્ખને એ ધનનો શું લાભ?

દુઃ ખાર્જ્જિતૈર્યઃ કૃષ્ણસ્ય ન કારયતિ કેતનમ્। નોપભોગ્યં ધનં યસ્ય પિતૃવિપ્રદિવૌકસામ્

જેને મહેનતે કમાયેલું ધન હોય છતાં કૃષ્ણનું મંદિર ન બનાવે, તો એનું ધન પિતૃઓ, બ્રાહ્મણો કે દેવતાઓ પણ ઉપયોગમાં લઈ શકતા નથી.

નોપભોગાય બન્ધૂનાં વ્યર્થસ્તસ્ય ધનાગમઃ। યથા ધ્રુવો નૃણાં મૃત્યુર્વિત્તનાશસ્તથા ધ્રુવઃ

એનું ધન સંબંધીઓ માટે પણ ઉપયોગી નથી; એનું ધન મેળવવું વ્યર્થ જાય છે. જેમ મૃત્યુ નિશ્ચિત છે, તેમ ધનનો નાશ પણ નિશ્ચિત છે.

મૂઢસ્તત્રાઽનુબધ્નાતિ જીવિતેથ ચલે ધને। યદા વિત્તં ન દાનાય નોપભોગાય દેહિનામ્

મૂર્ખ માણસ જીવન અને અસ્થિર ધનને જ પકડી રાખે છે, જ્યારે એનું ધન દાનમાં આપે નહીં કે જીવાતમાઓ માટે ઉપયોગમાં લે નહીં.

નાપિ કીર્ત્યૈ ન ધર્માર્થં તસ્ય સ્વામ્યેથ કો ગુણઃ। તસ્માદ્વિત્તં સમાસાદ્ય દૈવાદ્વા પૌરુષાદથ

એ ધનથી નામ કે ધર્મ પણ નથી મળતું, તો એ ધનના માલિક બનવામાં શું ફાયદો? તેથી, ભાગ્યે કે મહેનતે મળેલું ધન—

દદ્યાત્ સમ્યગ્ દ્વિજાગ્રથેભ્યઃ કીર્ત્તનાનિ ચ કારયેત્। દાનેભ્યસ્ચાધિકં યસ્માત્ કીર્ત્તનેભ્યો વરં યતઃ

એ ધન યોગ્ય બ્રાહ્મણોને આપવું જોઈએ અને મંદિરો બનાવવાં જોઈએ; કારણ કે દાનમાં મંદિરો બનાવવું સૌથી શ્રેષ્ઠ છે, એ બધાં દાન કરતાં ઉત્તમ છે.

અતસ્તત્‌કારયેદ્ધીમાન્ વિષ્ણ્વાદેર્મ્મન્દિરાદિકમ્। વિનિવેશ્ય હરેર્દ્ધામ ભક્તિમદ્ભિર્ન્નરોત્તમૈઃ

આથી, બુદ્ધિશાળી માણસોએ વિષ્ણુ વગેરે માટે મંદિર વગેરે બનાવવું જોઈએ અને શ્રેષ્ઠ ભક્તિભર્યા માણસો સાથે હરિના ધામની સ્થાપના કરવી જોઈએ.

નિવેશિતં ભવેત્ કૃત્સ્નં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્। ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યઞ્ચ સ્થૂલં સૂક્ષ્મં તથેતરત્

જ્યારે મંદિર સ્થાપાય છે, ત્યારે આખું ત્રિલોક—ચાલતું અને અચળ, ભૂતકાળ, વર્તમાન, ભવિષ્ય, સ્થૂળ, સૂક્ષ્મ અને બધું જ તેમાં સામેલ થાય છે.

આબ્રહ્મસ્તમ્બપર્ય્યન્તં સર્વ્વં વિષ્ણોઃ સમુદ્ભવમ્। તસ્ય દેવાદિદેવસ્ય સર્વગસ્ય મહાત્મનઃ

બ્રહ્માથી લઈને ઘાસના તણાં સુધી બધું વિષ્ણુમાંથી જ ઉત્પન્ન થયું છે; એ દેવોના દેવ, સર્વત્ર વ્યાપક અને મહાન આત્મા છે.

નિવેશ્ય ભવનં વિષ્ણોર્ન્ન ભૂયો ભુવિ જાયતે। યથા વિષ્ણોર્દ્ધામકૃતૌ ફલં તદ્વદ્દિવૌકસામ્

વિષ્ણુનું ઘર સ્થાપ્યા પછી એ માણસ ફરી પૃથ્વી પર જન્મતો નથી; જેમ વિષ્ણુના મંદિરના નિર્માણનું ફળ છે, તેમ દેવતાઓ માટે પણ છે.

શિવબ્રહ્માર્ક્કવિધ્નેશચણ્ડીલક્ષગ્યાદિકાત્મનામ્। દેવાલયકૃતેઃ પુણ્યં પ્રતિમાકરણેધિકમ્

શિવ, બ્રહ્મા, સૂર્ય, વિશ્વકર્મા, ચંડિ, લક્ષ્મી વગેરે માટે મંદિર બનાવવાનો પુણ્ય પ્રતિમા બનાવવાથી વધારે છે.

પ્રતિમાસ્થાપને યાગે ફલસ્યાન્તો ન વિદ્યતે। મૃણ્મયાદ્દારુજે પુણ્યં દારુજાદિષ્ટકાભવે

પ્રતિમા સ્થાપન અને યજ્ઞનું ફળ અનંત છે; માટીની પ્રતિમાથી વધારે પુણ્ય લાકડાની પ્રતિમામાં છે, અને લાકડાની પ્રતિમાથી વધારે ઈંટની પ્રતિમામાં છે.

ઇષ્ટકોત્થાચ્છૈલજે સ્યાદ્ધેમાદેરધિકં ફલમ્। સપ્તજમન્મકૃતં પાપં પ્રાપમ્ભાદેવ નશ્યતિ

ઈંટથી પથ્થરની પ્રતિમામાં વધારે ફળ મળે છે, અને પથ્થરથી સોનાની પ્રતિમામાં વધુ ફળ મળે છે; આવું કરવાથી સાત જન્મના પાપ તરત જ નાશ પામે છે.

દેવાલયસ્ય સ્વર્ગી સ્યાન્નરકં ન સ ગચ્છતિ। કુલાનાં શતમુદ્ધૃત્ય વિષ્ણુલોકં નયેન્નરઃ

મંદિર બનાવનાર સ્વર્ગ પામે છે અને નરકમાં નથી જતો; એ માણસ પોતાનાં સો કુળને ઉદ્ધાર કરી વિષ્ણુલોકમાં લઈ જાય છે.

યમો યમભટાનાહ દેવમન્દિરકારિણઃ। યમ ઉવાચ પ્રતિમાપૂજાદિકૃતો નાનેયા નરકં નરાઃ

યમરાજે પોતાના દૂતોને કહ્યું: 'જે લોકો દેવમંદિર બનાવે છે, અને પ્રતિમાની પૂજા વગેરે કરે છે, તેમને નરકમાં લઈ જવામાં આવતાં નથી.'

દેવાલયાદ્યકર્ત્તાર આનેયસ્તે તુ ગોચરે વિચરધ્વં યથાન્યાયન્નિયોગો મમ પાલ્યતામ્

મંદિરોના અને આવા સ્થળોના સંચાલકોને તમારી પાસે લાવો અને તેઓ નિયમ પ્રમાણે ફરતા રહે તે જોવું. મારી આજ્ઞા પાળવી જ પડશે.

નાઝાભઙ્ગં કરિષ્યન્તિ ભવતાં જન્તવઃ ક્કચિત્। કેવલં યે જગત્તાતમનન્તં સમુપાશ્રિતાઃ

તમારા અધિકાર હેઠળના કોઈપણ જીવ ક્યારેય પોતાની પ્રતિજ્ઞા તોડશે નહીં, સિવાય તેઓના, જેમણે જગતના અનંત ભગવાનનો સંપૂર્ણ આશરો લીધો છે.

ભવદ્ભિઃ પરિહર્ત્તવ્યાસ્તેષાં નાત્રાસ્તિ સંસ્થિતિઃ। યેચ ભાગવતા લોકે તચ્ચિત્તાસ્તત્‌પરાયમાઃ

તમે એવા લોકોથી દૂર રહો, કારણ કે અહીં તેમનો કોઈ અધિકાર નથી. અને જે લોકો ભગવાનમાં તનમનથી તલીન છે, ભગવાનને જ સર્વોચ્ચ માને છે—

પૂજયન્તિ સદા વિષ્ણું તે વસ્ત્યાજ્યાઃ સુદૂરતઃ। યસ્તિષ્ઠન્ પ્રસ્વપન્ ગચ્છન્નુત્તિષ્ઠન્ સ્ખલિતે સ્થિતે

જે લોકો હંમેશા વિષ્ણુની પૂજા કરે છે, તેઓ તમારી પહોંચથી દૂર જ રહેવા યોગ્ય છે; તેઓ ઊભા હોય, સુતા હોય, જાય, ઊઠે, લથડે કે સ્થિર રહે—