અગ્નિપુરાણમ્

અગ્નિરુવાચ વાસુદેવાદ્યાલયસ્ય કૃતૌ વક્ષ્યે ફલાદિકમ્। ચિકીર્ષોર્દ્દેવધામાદિ સહસ્નજનિપાપનુત્

અગ્નિએ કહ્યું: હવે હું વાસુદેવ અને અન્ય દેવોના મંદિર બાંધવાથી મળતા ફળ અને લાભ વિશે કહું છું, જે દેવસ્થાન બનાવવાની ઈચ્છા ધરાવનારને હજારો જન્મના પાપો દૂર કરે છે.

મનસા સદ્મકર્ત़ણાં શતજન્માઘનાશનમ્। યેનુમોદન્તિ કૃષ્ણસ્ય ક્રિયમાણં નરા ગૃહમ્

જે લોકો મનથી કૃષ્ણ માટે ઘર બાંધે છે, તેમના સો જન્મના પાપો નાશ પામે છે; કૃષ્ણ માટે ઘર બને ત્યારે લોકો આનંદ કરે છે.

તેપિ પાપૈર્વ્વિનિર્મુક્તાઃ પ્રયાન્ત્યચ્યુતલોકતામ્। સમતીતં ભવિષ્યઞ્ચ કુલાનામયુતં નરઃ

એ લોકો પણ પાપોથી મુક્ત થઈ અચ્યૂતના લોકને પામે છે; એક માણસ પોતાના ભૂતકાળ અને ભવિષ્યના હજારો કુટુંબજનોને પણ ઉદ્ધાર કરે છે.

વિષ્ણુલોકં નયત્યાશુ કારયિત્વા હરેર્ગૃહમ્। વસન્તિ પિતરો દૃષ્ટ્વા વિષ્ણુલોકે હ્યલઙ્‌કૃતાઃ

હરિનું ઘર બાંધ્યા પછી, તે ઝડપથી તેમને વિષ્ણુના લોકમાં લઈ જાય છે; પિતૃઓ પણ વિષ્ણુના લોકમાં શોભાયમાન બનીને ત્યાં વસે છે.

વિમુક્તા નારકૈર્દુઃ ખૈઃ કર્ત્તુઃ કૃષ્ણસ્ય મન્દિરમ્। બ્રહ્મહત્યાદિપાપૌઘઘાતકં દેવતાલયમ્

કૃષ્ણના મંદિરના બાંધનારને નરકના દુઃખોથી મુક્તિ મળે છે; દેવાલય એવા બધા પાપોનો નાશ કરે છે જેમ કે બ્રાહ્મણહત્યાદિ મહાપાપો.

ફલં યન્નાપ્યતે યજ્ઞૈર્દ્ધામ કૃત્વા તદાપ્યતે। દેવાગારે કૃતે સર્વ્વતીર્થસ્નાનફલં લભેત્

યજ્ઞોથી જે ફળ મળે છે, એ મંદિર બાંધવાથી પણ મળે છે; દેવમંદિર બાંધવાથી બધા તીર્થોમાં સ્નાન કર્યાનું ફળ મળે છે.

દેવાદ્યર્થે હતાનાઞ્ચ રણે યત્તત્‌ફલાદિકમ્। શાઠ્યેન પાંશુના વાપિ કૃતં ધામ ચ નાકદમ્

દેવાદિ માટે યુદ્ધમાં જે મર્યા છે, તેમને જે ફળ મળે છે, એ જ ફળ છે—even જો મંદિર કપટથી કે માત્ર માટીથી પણ બાંધવામાં આવે તો પણ.

એકાયતનકૃત્ સ્વર્ગી ત્ર્યગારી બ્રહ્મલોકભાક્। પઞ્ચાગારી શમ્ભુલોકમષ્ટાગારાદ્ધરૌ સ્થિતિઃ

એક મંદિર બાંધનાર સ્વર્ગ પામે છે; ત્રણ મંદિર બાંધનાર બ્રહ્માનો લોક મેળવે છે; પાંચ મંદિર બાંધનાર શિવલોક પામે છે; અને આઠ મંદિર બાંધનાર હરિ સાથે રહે છે.

ષોડશાલયકારી તુ ભુક્તિમુક્તિમવાપ્નુયાત્। કનિષ્ઠં મધ્યમં શ્રેષ્ઠં કારયિત્વા હરેર્ગૃહમ્

છોળીસ મંદિર બાંધનારને ભોગ અને મોક્ષ બંને મળે છે; અને હરિના નાના, મધ્યમ કે શ્રેષ્ઠ મંદિર બાંધવાથી—

સ્વર્ગં ચ વૈષ્ણવં લોકં મોક્ષમાપ્નોતિ ચ ક્રમાત્। શ્રેષ્ઠમાયતનં વિષ્ણોઃ કૃત્વા યદ્ધનવાન્ લભેત્

પહેલા સ્વર્ગ, પછી વૈષ્ણવ લોક અને પછી મોક્ષ મળે છે; જે ધનવાન વ્યક્તિ શ્રેષ્ઠ વિષ્ણુમંદિર બાંધે છે, તેને આ બધું ફળ મળે છે.

કનિષ્ઠેનૈવ તત્ પુણ્યં પ્રાપ્નોત્યધનવાન્નરઃ। સમુત્પાદ્ય ધનં કૃત્વા સ્વલ્પેનાપિ સુરાલયમ્

નાનું મંદિર બાંધવાથી પણ ધનવાન માણસ એ ફળ પામે છે; ધન મેળવીને, થોડા ધનથી પણ દેવમંદિર બાંધવું જોઈએ.

કારયિત્વા હરેઃ પુણ્યં સમ્પ્રાપ્નોત્યધિકં વરમ્। લક્ષેણાથ સહસ્નેણ શતેનાર્દ્ધેન વા હરેઃ

હરિનું મંદિર બાંધવાથી વધારે પુણ્ય મળે છે; લાખ, હજાર, સો કે અડધા ધનથી—even હરિ માટે—

કારયન્ ભબનં યાતિ યત્રાસ્તે ગરુડધ્વજઃ। બાલ્યે તુ ક્રીડમાના યે પાંશુભિર્ભવનં હરેઃ

જે વ્યક્તિ મંદિર બાંધે છે, તે ત્યાં જાય છે જ્યાં ગરુડધારી હરિ વસે છે; અને નાના બાળકો પણ રમતાં રમતાં માટીથી હરિનું ઘર બનાવે છે—

વાસુદેવસ્ય કુર્વ્વન્તિ તેપિ તલ્લોકગામિનઃ। તીર્થે ચાયતને પુણ્યે સિદ્ધક્ષેત્રે તથાષ્ટમે

જે વાસુદેવ માટે મંદિર બનાવે છે, તેઓ પણ એના લોકમાં જાય છે; તીર્થમાં, મંદિરમાં, પવિત્ર ક્ષેત્રમાં કે શુભ અઠવાડિયામાં—

કર્ત્તુરાયતન વિષ્ણોર્યથોક્તાત્ ત્રિગુણં ફલમ્। બન્ધૂકપુષ્પવિન્યાસૈઃ સુધાપઙ્કેન વૈષ્ણવમ્

વિષ્ણુના મંદિરના બાંધનારને, જે રીતે વર્ણવાયું છે, ત્રણગણું ફળ મળે છે; બંદૂકાપુષ્પ અને મીઠી માટીથી વૈષ્ણવ મંદિર શોભાવવાથી—

યે વિલિમ્પન્તિ ભવનં તે યાન્તિ ભગવત્‌પુરમ્। પતિતં પતભાનન્તુ તથાર્દ્ધપતિતં નરઃ

જે લોકો આવું ઘર લિપે છે, તેઓ ભગવાનના શહેરમાં જાય છે; અને જે મંદિર પડતું મૂક્યું હોય કે અડધું પડતું મૂક્યું હોય, તે પણ—

સમુદ્ધત્ય હરેર્દ્ધામ પ્રાપ્નોતિ દ્વિગુણં ફલમ્। પતિતસ્ય તુ યઃ કર્ત્તા પતિતસ્ય ચ રક્ષિતા

જે હરિના મંદિરને ફરી ઊભું કરે છે, તેને દોગણું ફળ મળે છે; જે પડેલું મંદિર સુધારે છે અને જે પડતું બચાવે છે, તે પણ.

વિષ્ણોરાયતનસ્યેહ સ નરો વિષ્ણુલોકભાક્। ઇષ્ટકાનિચયસ્તિષ્ઠેદ્ યાવદાયતને હરેઃ

અહીં જે માણસ વિષ્ણુનું મંદિર બનાવે છે, તે જેટલા સમય સુધી હરિના મંદિરમાં ઈંટોનું ગોઠવણ રહે છે, તેટલા સમય સુધી વિષ્ણુના લોકને પામે છે.

સકુલસ્તસ્ય વૈ કર્ત્તા વિષ્ણુલોકે મહીયતે। સ એવ પુણ્યવાન્ પૂજ્ય ઇહ લોકે પરત્ર ચ

મંદિર બનાવનાર અને તેનું આખું કુટુંબ વિષ્ણુના લોકમાં માન પામે છે; એ જ માણસ આ દુનિયામાં અને પરલોકમાં પુણ્યવાન અને પૂજનીય બને છે.

કૃષ્ણસ્ય વાસુદેવસ્ય યઃ કારયતિ કેતનમ્। જાતઃસ એવ સુકૃતી કુલન્તેનૈવ પાવિતમ્

જે કોઈ વસુદેવપુત્ર કૃષ્ણનું મંદિર બનાવે છે, તે સારા કર્મો કરનાર તરીકે જન્મે છે અને તેના આખા કુળનું પાવન થાય છે.

વિષ્ણુરુદ્રાર્કદેવ્યાદેર્ગૃહકર્ત્તા સ કીર્ત્તિભાક્। કિં તસ્ય વિત્તનિચયૈર્મૂઢસ્ય પરિરક્ષિણઃ

વિષ્ણુ, રુદ્ર, સૂર્ય, દેવી વગેરે માટે ઘર બનાવનારને લોકમાં નામ મળે છે; માત્ર ધન એકઠું કરીને તેને જાળવનાર મૂર્ખને એ ધનનો શું લાભ?

દુઃ ખાર્જ્જિતૈર્યઃ કૃષ્ણસ્ય ન કારયતિ કેતનમ્। નોપભોગ્યં ધનં યસ્ય પિતૃવિપ્રદિવૌકસામ્

જેને મહેનતે કમાયેલું ધન હોય છતાં કૃષ્ણનું મંદિર ન બનાવે, તો એનું ધન પિતૃઓ, બ્રાહ્મણો કે દેવતાઓ પણ ઉપયોગમાં લઈ શકતા નથી.

નોપભોગાય બન્ધૂનાં વ્યર્થસ્તસ્ય ધનાગમઃ। યથા ધ્રુવો નૃણાં મૃત્યુર્વિત્તનાશસ્તથા ધ્રુવઃ

એનું ધન સંબંધીઓ માટે પણ ઉપયોગી નથી; એનું ધન મેળવવું વ્યર્થ જાય છે. જેમ મૃત્યુ નિશ્ચિત છે, તેમ ધનનો નાશ પણ નિશ્ચિત છે.

મૂઢસ્તત્રાઽનુબધ્નાતિ જીવિતેથ ચલે ધને। યદા વિત્તં ન દાનાય નોપભોગાય દેહિનામ્

મૂર્ખ માણસ જીવન અને અસ્થિર ધનને જ પકડી રાખે છે, જ્યારે એનું ધન દાનમાં આપે નહીં કે જીવાતમાઓ માટે ઉપયોગમાં લે નહીં.

નાપિ કીર્ત્યૈ ન ધર્માર્થં તસ્ય સ્વામ્યેથ કો ગુણઃ। તસ્માદ્વિત્તં સમાસાદ્ય દૈવાદ્વા પૌરુષાદથ

એ ધનથી નામ કે ધર્મ પણ નથી મળતું, તો એ ધનના માલિક બનવામાં શું ફાયદો? તેથી, ભાગ્યે કે મહેનતે મળેલું ધન—

દદ્યાત્ સમ્યગ્ દ્વિજાગ્રથેભ્યઃ કીર્ત્તનાનિ ચ કારયેત્। દાનેભ્યસ્ચાધિકં યસ્માત્ કીર્ત્તનેભ્યો વરં યતઃ

એ ધન યોગ્ય બ્રાહ્મણોને આપવું જોઈએ અને મંદિરો બનાવવાં જોઈએ; કારણ કે દાનમાં મંદિરો બનાવવું સૌથી શ્રેષ્ઠ છે, એ બધાં દાન કરતાં ઉત્તમ છે.

અતસ્તત્‌કારયેદ્ધીમાન્ વિષ્ણ્વાદેર્મ્મન્દિરાદિકમ્। વિનિવેશ્ય હરેર્દ્ધામ ભક્તિમદ્ભિર્ન્નરોત્તમૈઃ

આથી, બુદ્ધિશાળી માણસોએ વિષ્ણુ વગેરે માટે મંદિર વગેરે બનાવવું જોઈએ અને શ્રેષ્ઠ ભક્તિભર્યા માણસો સાથે હરિના ધામની સ્થાપના કરવી જોઈએ.

નિવેશિતં ભવેત્ કૃત્સ્નં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્। ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યઞ્ચ સ્થૂલં સૂક્ષ્મં તથેતરત્

જ્યારે મંદિર સ્થાપાય છે, ત્યારે આખું ત્રિલોક—ચાલતું અને અચળ, ભૂતકાળ, વર્તમાન, ભવિષ્ય, સ્થૂળ, સૂક્ષ્મ અને બધું જ તેમાં સામેલ થાય છે.

આબ્રહ્મસ્તમ્બપર્ય્યન્તં સર્વ્વં વિષ્ણોઃ સમુદ્ભવમ્। તસ્ય દેવાદિદેવસ્ય સર્વગસ્ય મહાત્મનઃ

બ્રહ્માથી લઈને ઘાસના તણાં સુધી બધું વિષ્ણુમાંથી જ ઉત્પન્ન થયું છે; એ દેવોના દેવ, સર્વત્ર વ્યાપક અને મહાન આત્મા છે.