અગ્નિપુરાણમ્

અરિમેદો વિટ્‌ખદિરે કદરઃ ખદિરે સિતે । પઞ્ચાઙ્ગુલો વર્દ્ધમાનસ્ચઞ્ચુર્ગન્ધર્વહસ્તકઃ ।। ૩૬૩.

અરિમેદ, વિઠખદિર, કદર, સફેદ ખદિર, પંચાંગુલ, વર્ધમાન, ચંચુ અને ગંધર્વહસ્તક વૃક્ષો છે.

પિણ્ડીતકો મરુવકઃ પીતદારુ ચ દારુ ચ । દેવાદારુઃ પૂતિકાષ્ઠં શ્યામા તુ મહીલાહ્વયા ।। ૩૬૩.

પિંડીતક, મરુવક, પીળાદારુ, દારુ, દેવદારુ, પૂતિકાંઠ, અને મહીલાહ્વય નામે ઓળખાતી શ્યામા – આ બધાં છે.

લતા ગોવન્દની ગુન્દા પ્રિયઙ્ગુઃ ફલિની ફલી । મણ્ડૂકપર્ણપત્રોર્ણનટકટ્વઙ્ગટુણ્ટુકાઃ ।। ૩૬૩.

લતા, ગોવંદની, ગુંદા, પ્રિયંગુ, ફલિની, ફળી, મંડૂકપર્ણપત્ર, ઉર્ણનટ, કટ્વંગ અને ટુંટુકા – આ નામો છે.

શ્યોનાકશુકનાસર્ક્ષદીર્ઘવૃન્તકુટન્નટાઃ । પીતદ્રુઃ સરલશ્ચાથ નિચુલોઽમ્બુજ ઇજ્જલઃ ।। ૩૬૩.

શ્યોનાક, શુકનાસ, ઋક્ષ, દીર્ઘવૃંત, કુટન્નટા, પીળાદ્રુ, સરળ, નિકુલ, અંબુજ અને ઇજ્જલ – આ બધાં છે.

કાકોડુમ્બરિકા ફલ્ગુરરિષ્ટઃ પિચુમર્દકઃ । સર્વ્વતોભદ્રકો નિમ્બે શિરીષસ્તુ કપીતનઃ ।। ૩૬૩.

કાકોડુંબરીકા, ફલ્ગુ, અરીષ્ટ, પિચુમર્દ, સર્વતોભદ્રક, નિમ્બ, શિરીષ અને કપીતન – આ નામો છે.

વકુલો વઞ્જુલઃ પ્રોક્તઃ પિચ્છિલાઽગુરુશિંશપાઃ । જયા જયન્તી તર્કારી કણિકા ગણિકારિકા ।। ૩૬૩.

વકુલ, વંજુલ, પિચ્છિલા, અગુરુ, શિંશપા, જયાં, જયંતી, તરકારી, કણિકા અને ગણિકારિકા – આ બધાં છે.

શ્રીપર્ણમગ્નિમન્ધઃ સ્યાદ્વત્સકો ગિરિમલ્લિકા । કાલસ્કન્ધસ્તમાલઃ સ્યાત્ તણ્ડુલીયોઽલ્પમારિષઃ ।। ૩૬૩.

શ્રીપર્ણ, અગ્નિમંઢ, વત્સક, ગિરિમલ્લિકા, કાલસ્કંધ, તમાલ, તંડુલિયા અને અલ્પમારિષ – આ નામો છે.

સિન્ધુવારસ્તુ નિર્ગુણ્ડી સૈવાસ્ફોતા વનોદ્ભવા । ગણિકા યૂથિકાઽમ્બષ્ઠા સપ્તલા નવમાલિકા ।। ૩૬૩.

સિંધુવાર, નિર્ગુંડી, સૈવા, સ્પોટા, વનોદભવા, ગણિકા, યુથિકા, અંબષ્ઠા, સપ્તલા અને નવમાલિકા – આ બધાં છે.

અતિમુક્તઃ પુણ્ડ્રકઃ સ્યાત્કુમારી તરણિઃ સહા । તત્ર શોણે કુરુવકસ્તત્ર પીતે કુરુષ્ટકઃ ।। ૩૬૩.

અતિમુક્ત, પુણ્ડ્રક, કુમારી, તરણી અને સહા; લાલમાં કુરુવક અને પીળામાં કુરુષ્ટક – આ નામો છે.

નીલા ઝિણ્ટી દ્વયોર્વાણા ભ્ક્તિણ્ટી સૈરીયકસ્તથા । તસ્મિન્ રક્તે કુરુવકઃ પીતે સહચરી દ્વયોઃ ।। ૩૬૩.

નીલા, ઝીંટી, દ્વયોર્વાણા, ભક્તિંટી, સૈરિયક; લાલમાં કુરુવક અને પીળામાં સહચરી – બંનેમાં આવેછે.

ધુસ્તૂરઃ કિતવો ધૂર્ત્તો રુચકો માતુલઙ્ગકે । સમીરણો મરુવકઃ પ્રસ્થપુષ્પઃ ફણિજ્ભ્ક્તકઃ ।। ૩૬૩.

ધૂસ્તૂર, કિતવ, ધૂર્ત, રૂચક, માતુલંગક, સમીરણ, મરુવક, પ્રસ્થપુષ્પ અને ફણિજભક્તક – આ નામો છે.

કુઠેરકસ્તુ પર્ણાસેઽથાસ્ફોતો વસુકાર્કકે । શિવમલ્લી પાશુપતો વૃન્દા વૃક્ષાદની તથા ।। ૩૬૩.

કુઠેરક, પર્ણાસ, સ્પોટ, વસુકાર્કક, શિવમલ્લી, પાશુપત, વૃંદા અને વૃક્ષાદની – આ બધાં છે.

જીવન્તિકા વૃક્ષરુહા ગુડૂચી તન્ત્રિકાઽમૃતા । સોમવલ્લી મધુપર્ણી મૂર્વા તુ મોરટી તથા ।। ૩૬૩.

જીવંતિકા, વૃક્ષરુહા, ગુડૂચી, તંત્રિકા, અમૃતા, સોમવલ્લી, મધુપર્ણી, મૂર્વા અને મોરટી – આ નામો છે.

મધૂલિકા મધુશ્રેણી ગોકર્ણી પીલુપર્ણ્યપિ । પાઠાઽમ્બષ્ઠા વિદ્ધકર્ણી પ્રાચીના વનતિક્તિકા ।। ૩૬૩.

મધૂલિકા, મધુશ્રેણી, ગોકર્ણી, પીલુપર્ણી, પાઠા, અંબષ્ઠા, વિદ્ધકર્ણી, પ્રાચીના અને વનતિત્કિકા – આ બધાં છે.

કટુઃ કટુમ્ભરા ચાથ ચક્રાઙ્ગી શકુલાદની । આત્મગુપ્તા પ્રાવૃષાયી કપિકચ્છુશ્ચ મર્કટી ।। ૩૬૩.

કટુ, કટુંબરા, ચક્રાંગી, શકુલાદની, આત્મગુપ્તા, પ્રાવૃષાયી, કપિકચ્છુ અને મરકટી – આ નામો છે.

અપામાર્ગઃ શૈખરિકઃ પ્ર્ત્યક્પર્ણી મયૂરકઃ । ફઞ્ચિકા બ્રાહ્મણો ભાર્ગી દ્રવન્તી શમ્ભરી વૃષા ।। ૩૬૩.

અપામાર्ग, શૈખરિક, પ્રતિયકપર્ણી, મયૂરક, ફંચિકા, બ્રાહ્મણ, ભાર્ગી, દ્રવંતી, શંભરી અને વૃષા – આ નામો છે.

મણ્ડૂકપર્ણી ભણ્ડીરી સમઙ્ગા કાલમેષિકા । રોદની કચ્છુરાઽનન્તા સમુદ્રાન્તા દુરાલભા ।। ૩૬૩.

મંડૂકપર્ણી, ભંડિરી, સમંગા, કાલમેષિકા, રોદની, કચુરા, અનંત, સમુદ્રાંતા અને દુર્લભા – આ બધાં છે.

પૃશ્નિપર્ણી પૃથક્પર્ણી કલશિર્ધાવનિર્ગુહા । નિદીગ્ધિકા સ્પૃશી વ્યાઘ્રી ક્ષુદ્રા દુસ્પર્શ્યા સહ ।। ૩૬૩.

પૃશ્નિપર્ણી, પૃથકપર્ણી, કલશી, ધાવનિર્ગુહા, નિદિગ્ધિકા, સ્પૃશી, વ્યાઘ્રી, ક્ષુદ્રા અને દુષ્પર્શ્યા – આ નામો છે.

અવલ્ગુજઃ સોમરાજી સુવલ્લિઃ સોમવલ્લિકા । કાલમેષી કૃષ્ણાફ્લા વાકુચી પૂતિફલ્યઽપિ ।। ૩૬૩.

અવલ્ગુજ, સોમરાજી, સુવલ્લી, સોમવલ્લિકા, કાલમેષી, કૃષ્ણાફલા, વાકુચી અને પૂતિફળી – આ નામો છે.

કણોષણોપકુલ્યા સ્યાચ્છ્રેયસી ગજપિપ્પલી । ચવ્યન્તુ ચવિકા કાકચિઞ્ચી ગુઞ્ચે તુ કૃષ્ણલા ।। ૩૬૩.

કણા, ઉષણ અને ઉપકુલ્યા માટે ગજપિપ્પળી શ્રેષ્ઠ છે; ચવ્યા અને ચવિકા, કાકચિંચી, અને ગુંચા માટે કૃષ્ણલા યોગ્ય છે.

વિશ્વા વિષા પ્રતિવિષા વનશ્રૃઙ્ગાટગોક્ષુરૌ । નારાયણી શતમૂલી કાલેયકહરિદ્રવઃ ।। ૩૬૩.

વિશ્વા, વિષા, પ્રતિવિષા, વનશૃંગાટા, ગોક્ષુર, નારાયણી, શતમૂળી, કાલેયક અને હળદર.

દાર્વી પચમ્પચા દારુ શુક્લા હૈમવતી વચા । વચોગ્રગન્ધા ષડ્‌ગ્રન્થા ગોલોમી શતપર્વિંકા ।। ૩૬૩.

દારવી, પચમપચા, દારુ, શુક્લા, હૈમવતી, વચા, તીવ્ર સુગંધવાળી વચા, ષડગ્રંથા, ગોલોમી અને શતપર્વિકા.

આસ્ફોતા ગિરિકર્ણી સ્યાત્ સિંહાસ્યો વાસકો વૃષઃ । મિશી મધુરિકાચ્છત્રા કોકિલાક્ષેક્ષુરક્ષુરા ।। ૩૬૩.

આસ્ફોટા, ગિરિકર્ણી, સિંહાસ્ય, વાસક, વૃષ, મિશી, મધુરિકા, છત્રા, કોયલાક્ષ, ઇક્ષુર અને ક્ષુરા.

વિડઙ્ગોઽસ્ત્રી કૃમિઘ્નઃ સ્યાત્ વજ્રદ્રુસ્રુક્સ્નુહી સુધા । ગૃદ્વીકા ગોસ્તની દ્રાક્ષા વલા વાટ્યાલકસ્તથા ।। ૩૬૩.

વિડંગ, અસ્ત્રી, કૃમિઘ્ન, વજ્રદ્રુ, સ્રુક્સ્નુહી, સુધા, ગૃદ્વિકા, ગોસ્તની, દ્રાક્ષા, વલા અને વાટ્યાલક.

કાલા મસૂરવિદલા ત્રિપુટા ત્રિવૃત્ । મધુકં ક્લીતકં યષ્ટિમધુકા મધુયષ્ટિકા ।। ૩૬૩.

કાળા, મસૂર, વિદલા, ત્રિપુટા, ત્રિવૃત, મધુક, ક્લીતક, યષ્ટિમધુક અને મધુયષ્ટિકા.

વિદારી ક્ષીરશુક્લેક્ષુગન્ધા ક્રોષ્ટ્રી ચ યા સિતા । ગોપી શ્યામા શારિવા સ્યાદનન્તોત્પલશારિવા ।। ૩૬૩.

વિદારી, ક્ષીરશુક્લ, ઇક્ષુગંધા, ક્રોષ્ટ્રી, યા, સિતા, ગોપી, શ્યામા, શારિવા, અનંત અને ઉત્પલશારિવા.

મોચા રમ્ભા ચ કદલી ભષ્ટાકી દુષ્પ્રધર્ષિણી । સ્થિરા ધ્રુવા સાલપર્ણી શ્રૃઙ્ગી તુ વૃષભો વૃષઃ ।। ૩૬૩.

મોચા, રંભા, કદળી, ભષ્ટાકી, દુષપ્રધર્ષિણી, સ્થિરા, ધ્રુવા,سالપર્ણી, શ્રૃંગી, વૃષભ અને વૃષ.

ગાઙ્ગેરુકી નાગબલા મુષલી તાલમૂલિકા । જ્યોત્સ્ની પટોલિકા જાલી અજશ્રૃઙ્ગી વિષાણિકા ।। ૩૬૩.

ગાંગેરુકી, નાગબલા, મુષલી, તાલમૂલીકા, જ્યોત્સ્ની, પટોલિકા, જાલી, અજશૃંગી અને વિષાણિકા.

સ્યાલ્લાઙ્ગલિક્યગ્નિશિખા તામ્બૂલી ગગવલ્લ્યપિ । હરેણૂ રેણુકા કૌન્તી હ્રીવેરો દિવ્યનાગરં ।। ૩૬૩.

લાંગલિકી, અગ્નિશિખા, તાંબૂલી, ગગવલ્લી, હરેણૂ, રેણુકા, કૌંતી, હ્રીવેરા અને દિવ્યનાગર.