અગ્નિપુરાણમ્

પારિભદ્રે નિમ્બતરુર્મન્દારઃ પારિજાતકઃ । વઞ્જુલશ્ચિત્રકૃચ્ચાથ દ્વૌ પીતનકપીતનૌ ।। ૩૬૩.

પારિભદ્રમાં નીમનું વૃક્ષ છે, મંદારામાં પારિજાતક છે; ત્યાં વંજુલ, ચિત્રકૃચ અને બે પીળા પીજનક વૃક્ષો છે.

આમ્રાતકે મધૂકે તુ ગુડપુષ્પમધુદ્રુમૌ । પીલૌ ગુડ઼ફલઃ સ્રંસી નીદેયી ચામ્બુવેતસઃ ।। ૩૬૩.

આમ્રાતક અને મધૂકમાં ગુડપુષ્પ અને મધુદ્રુમ વૃક્ષો છે; પીળા, ભારે ફળવાળું સ્રંસી, અને નીદેયી તથા અંબુવેતસ વૃક્ષો છે.

શોભાઞ્જને શિગ્રુતીક્ષ્ણગન્ધકાક્ષીરમોચકાઃ । રક્તોઽસૌ મધુશિગ્રુઃ સ્યાદરિષ્ટઃ ફેણિલઃ સમૌ ।। ૩૬૩.

શોભાંજન, શિગરુ, તીખા સુગંધવાળું ગંધકાક્ષીર અને મોચક વૃક્ષો છે; લાલ મધુશિગરુ, અરિષ્ટ અને ફેનાળુ સમૌ પણ છે.

ગાલવઃ શાવરો લોધ્રસ્તિરીટસ્તિલ્વમાર્જનૌ । શેલુઃ શ્લેષ્માતકઃ શીત ઉદ્દાલો બહુવારકઃ ।। ૩૬૩.

ગાલવ, શાવર, લોધ્ર, તિરીટ, તિલ્વ અને આર્જન વૃક્ષો છે; શેલુ, શ્લેષ્માતક, શીત, ઉદ્દાલ અને બહુવારક પણ છે.

વૈકઙ્કતઃ શ્રુવાવૃક્ષો ગ્રન્થિલો વ્યાઘ્રપાદપિ । તિન્દુકઃ સ્ફૂર્જકઃ કાલો નાદેયી ભૂમિજમ્બુકઃ ।। ૩૬૩.

વૈકંકટ, શ્રુવાવૃક્ષ, ગ્રંથિલ, વ્યાઘ્રપાદ, તિંડુક, સ્ફૂર્જક, કાળ, નાદેયી અને ભૂમિજાંબુક વૃક્ષો છે.

કાકતિન્દૌ પીલુકઃ સ્યાકત્ પાટલિર્મોક્ષમુષ્કકૌ । ક્રમુકઃ પટ્ટિકાખ્યઃ સ્યાત્ કુમ્ભી કૈટર્ય્યકટ્ફલે ।। ૩૬૩.

કાકતિંદુ, પીલુક, સ્યાકત, પાટલિ, મોક્ષ, મુષ્કક, ક્રમુક, પટ્ટિકા, કુંભી, કૈટર્ય અને કટ્ફળ વૃક્ષો છે.

વીરવૃક્ષોઽરુષ્કરોઽગ્નિમુખી ભલ્લાતકી ત્રિષુ । સર્જકાસનજીવશ્ચ પીતસાલેઽથ માલકે ।। ૩૬૩.

વીરવૃક્ષ, અરુષ્કર, અગ્નિમુખી અને ત્રણ પ્રકારના ભલ્લાતકી વૃક્ષો છે; સરજકા, સનજીવ, પીળાસાલ અને માલક વૃક્ષો પણ છે.

સર્જાશ્વકર્ણૌ વીરેન્દ્રૌ ઇન્દ્રદ્રુઃ કકુભોઽર્જુનઃ । ઇઙ્ગુદી તાપસતરર્મોચા શાલ્મલિરેવ ચ ।। ૩૬૩.

સર્જ, અશ્વકર્ણ, વીરેન્દ્ર, ઇન્દ્રદ્રુ, કકુભ, અર્જુન, ઇંગુદી, તાપસતાર, મોચા અને શાલમલી વૃક્ષો પણ છે.

ચિરવિલ્વો નક્તમાલઃ કરજશ્ચ કરઞ્ચકે । પ્રકીર્ય્યઃ પૂતિકરજો મર્કટ્યઙ્ગરવલ્લરી ।। ૩૬૩.

ચિરવિલ્વ, નક્તમાલ, કરજ અને કરંચક વૃક્ષો છે; પ્રકીર્ય, પૂતિકરજ અને વાંદરાના અંગ જેવી વલ્લરી પણ છે.

રોહી રોહિતકઃ પ્લીહશત્રુર્દાડ઼િમપુષ્પકઃ । ગાયત્રી બાલતનયઃ ખદિરો દન્તધાવનઃ ।। ૩૬૩.

રોહી, રોહિતક, પલ્હાશત્રુ, દારિમપુષ્પક, ગાયત્રી, બાળતનય, ખદિર અને દાંત સાફ કરવા વાળું વૃક્ષ છે.

અરિમેદો વિટ્‌ખદિરે કદરઃ ખદિરે સિતે । પઞ્ચાઙ્ગુલો વર્દ્ધમાનસ્ચઞ્ચુર્ગન્ધર્વહસ્તકઃ ।। ૩૬૩.

અરિમેદ, વિઠખદિર, કદર, સફેદ ખદિર, પંચાંગુલ, વર્ધમાન, ચંચુ અને ગંધર્વહસ્તક વૃક્ષો છે.

પિણ્ડીતકો મરુવકઃ પીતદારુ ચ દારુ ચ । દેવાદારુઃ પૂતિકાષ્ઠં શ્યામા તુ મહીલાહ્વયા ।। ૩૬૩.

પિંડીતક, મરુવક, પીળાદારુ, દારુ, દેવદારુ, પૂતિકાંઠ, અને મહીલાહ્વય નામે ઓળખાતી શ્યામા – આ બધાં છે.

લતા ગોવન્દની ગુન્દા પ્રિયઙ્ગુઃ ફલિની ફલી । મણ્ડૂકપર્ણપત્રોર્ણનટકટ્વઙ્ગટુણ્ટુકાઃ ।। ૩૬૩.

લતા, ગોવંદની, ગુંદા, પ્રિયંગુ, ફલિની, ફળી, મંડૂકપર્ણપત્ર, ઉર્ણનટ, કટ્વંગ અને ટુંટુકા – આ નામો છે.

શ્યોનાકશુકનાસર્ક્ષદીર્ઘવૃન્તકુટન્નટાઃ । પીતદ્રુઃ સરલશ્ચાથ નિચુલોઽમ્બુજ ઇજ્જલઃ ।। ૩૬૩.

શ્યોનાક, શુકનાસ, ઋક્ષ, દીર્ઘવૃંત, કુટન્નટા, પીળાદ્રુ, સરળ, નિકુલ, અંબુજ અને ઇજ્જલ – આ બધાં છે.

કાકોડુમ્બરિકા ફલ્ગુરરિષ્ટઃ પિચુમર્દકઃ । સર્વ્વતોભદ્રકો નિમ્બે શિરીષસ્તુ કપીતનઃ ।। ૩૬૩.

કાકોડુંબરીકા, ફલ્ગુ, અરીષ્ટ, પિચુમર્દ, સર્વતોભદ્રક, નિમ્બ, શિરીષ અને કપીતન – આ નામો છે.

વકુલો વઞ્જુલઃ પ્રોક્તઃ પિચ્છિલાઽગુરુશિંશપાઃ । જયા જયન્તી તર્કારી કણિકા ગણિકારિકા ।। ૩૬૩.

વકુલ, વંજુલ, પિચ્છિલા, અગુરુ, શિંશપા, જયાં, જયંતી, તરકારી, કણિકા અને ગણિકારિકા – આ બધાં છે.

શ્રીપર્ણમગ્નિમન્ધઃ સ્યાદ્વત્સકો ગિરિમલ્લિકા । કાલસ્કન્ધસ્તમાલઃ સ્યાત્ તણ્ડુલીયોઽલ્પમારિષઃ ।। ૩૬૩.

શ્રીપર્ણ, અગ્નિમંઢ, વત્સક, ગિરિમલ્લિકા, કાલસ્કંધ, તમાલ, તંડુલિયા અને અલ્પમારિષ – આ નામો છે.

સિન્ધુવારસ્તુ નિર્ગુણ્ડી સૈવાસ્ફોતા વનોદ્ભવા । ગણિકા યૂથિકાઽમ્બષ્ઠા સપ્તલા નવમાલિકા ।। ૩૬૩.

સિંધુવાર, નિર્ગુંડી, સૈવા, સ્પોટા, વનોદભવા, ગણિકા, યુથિકા, અંબષ્ઠા, સપ્તલા અને નવમાલિકા – આ બધાં છે.

અતિમુક્તઃ પુણ્ડ્રકઃ સ્યાત્કુમારી તરણિઃ સહા । તત્ર શોણે કુરુવકસ્તત્ર પીતે કુરુષ્ટકઃ ।। ૩૬૩.

અતિમુક્ત, પુણ્ડ્રક, કુમારી, તરણી અને સહા; લાલમાં કુરુવક અને પીળામાં કુરુષ્ટક – આ નામો છે.

નીલા ઝિણ્ટી દ્વયોર્વાણા ભ્ક્તિણ્ટી સૈરીયકસ્તથા । તસ્મિન્ રક્તે કુરુવકઃ પીતે સહચરી દ્વયોઃ ।। ૩૬૩.

નીલા, ઝીંટી, દ્વયોર્વાણા, ભક્તિંટી, સૈરિયક; લાલમાં કુરુવક અને પીળામાં સહચરી – બંનેમાં આવેછે.

ધુસ્તૂરઃ કિતવો ધૂર્ત્તો રુચકો માતુલઙ્ગકે । સમીરણો મરુવકઃ પ્રસ્થપુષ્પઃ ફણિજ્ભ્ક્તકઃ ।। ૩૬૩.

ધૂસ્તૂર, કિતવ, ધૂર્ત, રૂચક, માતુલંગક, સમીરણ, મરુવક, પ્રસ્થપુષ્પ અને ફણિજભક્તક – આ નામો છે.

કુઠેરકસ્તુ પર્ણાસેઽથાસ્ફોતો વસુકાર્કકે । શિવમલ્લી પાશુપતો વૃન્દા વૃક્ષાદની તથા ।। ૩૬૩.

કુઠેરક, પર્ણાસ, સ્પોટ, વસુકાર્કક, શિવમલ્લી, પાશુપત, વૃંદા અને વૃક્ષાદની – આ બધાં છે.

જીવન્તિકા વૃક્ષરુહા ગુડૂચી તન્ત્રિકાઽમૃતા । સોમવલ્લી મધુપર્ણી મૂર્વા તુ મોરટી તથા ।। ૩૬૩.

જીવંતિકા, વૃક્ષરુહા, ગુડૂચી, તંત્રિકા, અમૃતા, સોમવલ્લી, મધુપર્ણી, મૂર્વા અને મોરટી – આ નામો છે.

મધૂલિકા મધુશ્રેણી ગોકર્ણી પીલુપર્ણ્યપિ । પાઠાઽમ્બષ્ઠા વિદ્ધકર્ણી પ્રાચીના વનતિક્તિકા ।। ૩૬૩.

મધૂલિકા, મધુશ્રેણી, ગોકર્ણી, પીલુપર્ણી, પાઠા, અંબષ્ઠા, વિદ્ધકર્ણી, પ્રાચીના અને વનતિત્કિકા – આ બધાં છે.

કટુઃ કટુમ્ભરા ચાથ ચક્રાઙ્ગી શકુલાદની । આત્મગુપ્તા પ્રાવૃષાયી કપિકચ્છુશ્ચ મર્કટી ।। ૩૬૩.

કટુ, કટુંબરા, ચક્રાંગી, શકુલાદની, આત્મગુપ્તા, પ્રાવૃષાયી, કપિકચ્છુ અને મરકટી – આ નામો છે.

અપામાર્ગઃ શૈખરિકઃ પ્ર્ત્યક્પર્ણી મયૂરકઃ । ફઞ્ચિકા બ્રાહ્મણો ભાર્ગી દ્રવન્તી શમ્ભરી વૃષા ।। ૩૬૩.

અપામાર्ग, શૈખરિક, પ્રતિયકપર્ણી, મયૂરક, ફંચિકા, બ્રાહ્મણ, ભાર્ગી, દ્રવંતી, શંભરી અને વૃષા – આ નામો છે.

મણ્ડૂકપર્ણી ભણ્ડીરી સમઙ્ગા કાલમેષિકા । રોદની કચ્છુરાઽનન્તા સમુદ્રાન્તા દુરાલભા ।। ૩૬૩.

મંડૂકપર્ણી, ભંડિરી, સમંગા, કાલમેષિકા, રોદની, કચુરા, અનંત, સમુદ્રાંતા અને દુર્લભા – આ બધાં છે.

પૃશ્નિપર્ણી પૃથક્પર્ણી કલશિર્ધાવનિર્ગુહા । નિદીગ્ધિકા સ્પૃશી વ્યાઘ્રી ક્ષુદ્રા દુસ્પર્શ્યા સહ ।। ૩૬૩.

પૃશ્નિપર્ણી, પૃથકપર્ણી, કલશી, ધાવનિર્ગુહા, નિદિગ્ધિકા, સ્પૃશી, વ્યાઘ્રી, ક્ષુદ્રા અને દુષ્પર્શ્યા – આ નામો છે.

અવલ્ગુજઃ સોમરાજી સુવલ્લિઃ સોમવલ્લિકા । કાલમેષી કૃષ્ણાફ્લા વાકુચી પૂતિફલ્યઽપિ ।। ૩૬૩.

અવલ્ગુજ, સોમરાજી, સુવલ્લી, સોમવલ્લિકા, કાલમેષી, કૃષ્ણાફલા, વાકુચી અને પૂતિફળી – આ નામો છે.