અગ્નિપુરાણમ્

કૈકેય્યાં ભરતઃ પુત્રઃ સુમિત્રાયાઞ્ચ લક્ષ્મણઃ। શત્રુઘ્નઃ ઋષ્યશ્રૃઙ્ગેણ તાસુ સન્દત્તપાયસાત્

કૈકેયીથી ભરત અને સુમિત્રાથી લક્ષ્મણ જન્મ્યા; ઋષ્યશૃંગે યજ્ઞમાં આપેલા પાયસા વડે શત્રુઘ્ન પણ જન્મ્યા.

પ્રાશિતાદ્યજ્ઞસંસિદ્ધાદ્રાદ્રામાદ્યાશ્ચ સમાઃ પિતુઃ। યજ્ઞવિધ્નવિનાશાય વિશ્વામિત્રાર્થિતો નૃપઃ

યજ્ઞથી પવિત્ર થયેલા પાયસા પીધા પછી રામ અને અન્ય પુત્રોએ પિતાજી સાથે વર્ષો વિતાવ્યા; પછી વિશ્વામિત્રના વિનંતીથી રાજાએ તેમને યજ્ઞના વિઘ્નો દૂર કરવા મોકલ્યા.

રામં સમ્પ્રેષયામાસ લક્ષ્મણં મુનિના સહ। રામો ગતોઽસ્ત્રશસ્ત્રાણિ શિક્ષિતસ્તાડકાન્તકૃત

રાજાએ રામ અને લક્ષ્મણને મુનિ સાથે મોકલ્યા; રામે ત્યાં જઈને શસ્ત્રવિદ્યાનું શિક્ષણ લીધું અને તાડકાનું વધ કર્યું.

મારીચં માનવાસ્ત્રેણ મોહિતં દૂરતોઽનયત્। સુબાહું યજ્ઞહન્તારં સબલઞ્ચાવધીદ્ બલી

રામે માનવાસ્ત્ર વડે મારીચને દૂર મોકલી bewildered કર્યો; અને બળવાને યજ્ઞના વિઘ્નકર્તા સુબાહુ અને તેની સેના નો સંહાર કર્યો.

સિદ્ધાશ્રમનિવાસી ચ વિશ્વામિત્રાદિભિઃ સહ। ગતઃ ક્રતું મૈથિલસ્ય દ્રષ્ટુઞ્ચાપંસહાનુજઃ

સિદ્ધાશ્રમમાં વિશ્વામિત્ર અને અન્ય ઋષિઓ સાથે રહીને, રામ ભાઈ સાથે મિથિલાના રાજાના યજ્ઞમાં ધનુષ જોવા ગયા.

શતાનન્દનિમિત્તેન વિશ્વામિત્રપ્રભાવતઃ। રામાય કથિતો રાજ્ઞા સમુનિઃ પૂજિતઃ ક્રતૌ

શતાનંદના ઉપક્રમ અને વિશ્વામિત્રની શક્તિથી, યજ્ઞમાં પૂજિત થયેલા મુનિએ રાજાને રામને કથા કહી.

ધનુરાપૂરયામાસ લીલયા સ બભઞ્જ તત્ । વીર્યશુલ્કઞ્ચ જનકઃ સીતાં કન્યાન્ત્વયોનિજામ્

રામે સરળતાથી ધનુષ તાણ્યું અને તોડી નાખ્યું; જનકે પરાક્રમના મૂલ્ય રૂપે ગર્ભ વિના જન્મેલી કન્યા સીતાને રામને આપી.

દદૌ રામાય રામોઽપિ પિત્રાદૌ હિ સમાગતે। ઉપયેમે જાનકીન્તામુર્મિલાં લક્ષ્મણસ્તથા

જનકે સીતાને રામને આપી; પછી પિતા અને અન્ય સૌ એકઠા થયા ત્યારે રામે જાનકી સાથે અને લક્ષ્મણે ઉર્મિલા સાથે લગ્ન કર્યા.

શ્રુતકીર્ત્તિં માણ્ડવીઞ્ચ કુશધ્વજસુતે તથા। જનકસ્યાનુજસ્યૈતે શત્રુઘ્નભરતાવુભૌ

કુશધ્વજની પુત્રીઓ શ્રુતકીર્તિ અને માંડવી, જે જનકના નાના ભાઈની દિકરીઓ હતી, એ બંને શત્રુઘ્ન અને ભરતને વિવાહમાં અપાઈ.

કન્યે દ્વે ઉપયેમાતે જનકેન સુપૂજિતઃ। રામોઽગાત્સવશિષ્ઠાદ્યૈર્જામદગન્યં વિજિત્ય ચ

એ બંને કન્યાઓનું વિવાહ કરીને જનકે સૌને સન્માન આપ્યો; રામે જમદગ્ન્યને જીત્યા પછી વશિષ્ઠ અને અન્ય ઋષિઓ સાથે પરત ગયા.

નારદ ઉવાચ રામો વશિષ્ઠં માતૄશ્ચ નત્વાઽત્રિઞ્ચ પ્રણમ્ય સઃ। અનસૂયાઞ્ચ તત્પત્નીં શરભઙ્ગં સુતીક્ષ્ણકમ્

નારદે કહ્યું: રામે વશિષ્ઠ, માતાઓ, અત્રિ, અનસૂયા, અનસૂયાની પત્ની, શરભંગ અને સુતીક્ષ્ણને વંદન કર્યા.

અગસ્ત્ય ભ્રાતરં નત્વા અગસ્ત્યન્તત્પ્રસાદતઃ। ધનુઃ ખઙ્ગઞ્ચ સમ્પ્રાપ્ય દણ્ડકારણ્યમાગતઃ

અગસ્ત્યને વંદન કરીને, અગસ્ત્યની કૃપાથી ધનુષ્ય અને તલવાર મેળવી, દંડકવનમાં પ્રવેશ કર્યો.

જનસ્થાને પઞ્ચવટ્યાં સ્થિતો ગોદાવરીં તટે। તત્ર સૂર્પણખાયાતા ભક્ષિતું તાન્ ભયઙ્કરી

જનસ્થાનમાં, પંચવટીમાં, ગોદાવરીના કાંઠે રહેતો હતો. ત્યાં ભયાનક સૂર્પણખા તેમને ખાવા આવી.

રામં સુરૂપં દૃષ્ટ્વા સા કામિની વાક્યમબ્રવીત્। કસ્ત્વં કસ્માત્સમાયાતો ભર્ત્તા મે ભવ ચાર્થિતઃ

રામને સુંદર રૂપમાં જોઈ, એ સ્ત્રીએ ઇચ્છાથી કહ્યું: 'તમે કોણ છો? અહીં કેમ આવ્યા છો? મારી વિનંતી માનીને મારા પતિ બનો.'

એતૌ ચ ભક્ષયિષ્યામિ ઇત્યુક્ત્વા તં સમુદ્યતા । તસ્યા નાસાઞ્ચ કર્ણૌ ચ રામોક્તો લક્ષ્મણોઽચ્છિનત્

'હું આ બંનેને ખાઈ જઇશ,' એવું કહી તે દોડી આવી; પણ રામના આદેશે લક્ષ્મણે તેની નાક અને કાન કાપી નાખ્યા.

રક્તં ક્ષરન્તી પ્રયયૌ ખરં ભ્રાતરમબ્રવીત્। મરીષ્યામિ વિનાસાઽહં ખર જીવામિ વૈ તદા

લોહી વહી રહી હતી, ત્યારે તે પોતાના ભાઈ ખરા પાસે ગઈ અને કહ્યું: 'ખરા, હવે મારી નાક વગર હું જીવતી નથી, આવી સ્થિતિમાં જીવવું મુશ્કેલ છે.'

રામસ્ય ભાર્ય્યા સીતાઽસૌ તસ્યાસીલ્લક્ષ્મણોઽનુજઃ। તેષાં યદ્રુધિરં સોષ્ણં પાયયિષ્યસિ માં યદિ

'રામની પત્ની સીતાં છે અને લક્ષ્મણ તેનો નાના ભાઈ છે; જો તું મને તેમનું ગરમ લોહી પીવડાવશે તો જ હું જીવશે.'

ખરસ્તથેતિ તામુક્ત્વા યતુર્દૃશસહસ્ત્રકૈઃ। રક્ષસાં દૂષણેનાગાદ્યોદ્ધુ ત્રિશિરસા સહ

ખરાએ 'એવું જ થાશે' કહીને હજારો ભયાનક દૃષ્ટિ ધરાવતા રાક્ષસો સાથે, દુષણ અને ત્રિશિરા સાથે યુદ્ધ કરવા નીકળી પડ્યો.

રામં રામોઽપિ યુયુધે શરૈર્વિવ્યાધ રાક્ષસાન્। હસ્ત્યશ્વરથપાદાતં બલં નિન્યે યમક્ષયમ્

રામે તેમનો સામનો કર્યો; તીરો વડે રાક્ષસોને ઘાયલ કર્યા અને તેમના હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતી સેનાને યમના લોકે મોકલી દીધી.

ત્રિશીર્ષાણં ખરં રૌદ્રં યુધ્યન્તઞ્ચૌવ દૂષણમ્। યયૌ સૂર્પણખા લઙ્કાં રાવણાગ્રેપતદ્ ભુવિ

ત્રિશિરા, ભયાનક ખરા અને દુષણ યુદ્ધ કરતા હતા; ત્યારે સૂર્પણખા લંકા પહોંચી અને રાવણના ચરણોમાં પડી ગઈ.

અબ્રવીદ્રાવણં ક્રુદ્ધા ન ત્વં રાજા ન રક્ષકઃ। ખરાદિહન્તૂ રામસ્ય સીતાં ભાર્યાં હરસ્વ ચ

ક્રોધથી તેણે રાવણને કહ્યું: 'તમે રાજા પણ નથી અને રક્ષક પણ નથી; અહીં આવો, રામને મારો અને તેની પત્ની સીતાને હરી લ્યો.'

રામલક્ષ્મણરક્તસ્ય પાનાજ્જીવામિ નાન્યથા। તથેત્યાહ ચ તચ્છ્રુત્વા મારીચં પ્રાહ વૈ વ્રજ

'રામ અને લક્ષ્મણના લોહી પીવાથી જ હું જીવું, નહિ તો નહિ.' આ સાંભળી રાવણે કહ્યું: 'એવું જ થાશે,' અને પછી મારિચાને કહ્યું: 'જા!'

સ્વર્ણચિત્રમૃગો ભૂત્વા રામલક્ષ્મણકર્ષકઃ। સીતાગ્રે તાં હરિષ્યામિ અન્યથા મરણં તવ

'સોનાની ચિતરેલી હરણ બની, રામ અને લક્ષ્મણને દૂર લઈ જા; સીતાના સામે હું તેને હરી લઈ જઈશ, નહિ તો તારો મૃત્યુ નિશ્ચિત છે.'

મારીચો રાવણં પ્રાહ રામો મૃત્યુર્ધનુર્ધરઃ। રાવણાદપિ મર્ત્તવ્યં મર્ત્તવ્યં રાઘવાદપિ

મારિચાએ રાવણને કહ્યું: 'રામ ધનુષ્યધારી છે અને પોતે જ મૃત્યુ છે; રાવણના હાથેથી મરવું સારું, પણ રાઘવના હાથેથી તો મરવું જ પડે.'

અવશ્યં યદિ મર્ત્તવ્યં વરં રામો ન રાવણઃ। ઇતિ મત્વા મૃગો ભૂત્વા સીતાગ્રે વ્યચરન્મુહુઃ

'જો મરવું જ હોય તો રામના હાથેથી સારું, રાવણના હાથેથી નહિ.' એમ વિચારી, તે હરણ બની વારંવાર સીતાના આગળ ફરતો રહ્યો.

સીતયા પ્રેરિતો રામઃ શરેણાથાવધીચ્ચ તમ્। મ્રિયમાણો મૃગઃ પ્રાહ હા સીતે લક્ષ્મણેતિ ચ

સીતાના કહેવા પર રામે તીરથી તેને મારી નાખ્યો; મરતા-મરતા હરણ બોલ્યું: 'હાય સીતે! હાય લક્ષ્મણ!'

સૌમિત્રિઃ સીતયોક્તોઽથ વિરુદ્ધં રામમાગતઃ। રાવણોઽપ્યહરત્ સીતાં હત્વા ગૃધ્રં જટાયુષમ્

પછી સીતાના કહેવા પર સૌમિત્રિ રામ પાસે ગયો, જે દુઃખી હતો; અને રાવણે ગૃધ્ર જટાયુને મારી સીતાને હરી લઈ ગયો.

જટાયુષા સ ભિન્નાઙ્ગઃ અઙ્કેનાદાય જાનકીમ્। ગતો લઙ્કામશોકાખ્યે ધારયામાસ ચાબ્રવીત્

જટાયુએ તેના અંગો ઘાયલ કર્યા, છતાં તેણે જાનકીને કાંખમાં લઈ લંકા ગયો, અશોક વન નામના સ્થળે રાખી, અને કહ્યું.

ભવ ભાર્ય્યા મમાગ્ર્યા ત્વં રાક્ષસ્યો રક્ષ્યતામિયમ્ । રામો હત્વા તુ મારીચં દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણમબ્રવીત્

'મારી મુખ્ય પત્ની બન, અને આ રાક્ષસી તને રક્ષે.' રામે મારિચાને મારીને લક્ષ્મણને જોયો અને વાત કરી.