અગ્નિપુરાણમ્

સુદ્યૌઃ સુદિત્રૌ સુદ્યુભ્યાં વિડ્‌વિષૌ વિટ્સુ યાદૃશઃ । યાદૃગ્ભ્યાઞ્ચૈવ વિડ઼ભ્યાઞ્ચ ષટ્ ષટ્ ષણ્ણાઞ્ચ ષટ્‌સ્વપિ ।। ૩૫૧.

'સુદ્યુઃ', 'સુદિત્રૌ', 'સુદ્યુભ્યામ્', 'વિડ્વિષૌ', 'વિટ્સુ', 'યાદૃશ', 'યાદૃગ્ભ્યામ્', 'વિરભ્યામ્', 'છ', 'છ', 'છણ્ણામ્', 'છત્સુ' પણ આવાં જ છે.

સુવચાઃ સુવચસા ચ સુવચોભ્યામથેદૃશમ્ । હે સુવચો હે ઉશનન્ ઉશના વોશનસ્યપિ ।। ૩૫૧.

'સુવચાઃ', 'સુવચસા', 'સુવચોભ્યામ્', 'હે સુવચો', 'હે ઉશનન', 'ઉશના', 'વોશનસ્ય' પણ આવાં જ છે.

પુરદંશા અનેહા હેવિદ્વન્ વિદ્વાંસ ઉત્તમાઃ । વિદુષે નમો વિદ્વદ્‌ભ્યાં વિદ્વત્સુ ચ વભુવિવાન્ ।। ૩૫૧.

'પુરદંશા', 'અનેહા', 'હે વિદ્વન', 'વિદ્વાંસ', 'ઉત્તમાઃ', 'વિદુષે', 'નમો', 'વિદ્વદભ્યામ્', 'વિદ્વત્સુ', 'વભુવિવાન' પણ આવાં જ છે.

એવઞ્ચ પેચિવાન્ શ્રેયાન્ શ્રેયાંસૌ શ્રેયસસ્તથા । અસૌ અમ્ અમી શ્રેષ્ઠા અમું ભમૂનિહામુના ।। ૩૫૧.

એ જ રીતે 'પેચિવાન', 'શ્રેયાન', 'શ્રેયાંસૌ', 'શ્રેયસ', 'અસૌ', 'અમ્', 'અમીઃ', 'શ્રેષ્ઠા', 'અમું', 'ભમૂનિ', 'હામુના' પણ આવાં જ છે.

અમીભિરમુસ્મૈ વામુસ્માદમુષથ્ય વામુયોસ્તથા । અમીષામમુસ્મિન્નિત્યેવં ગોધુક્ ગોધુગ્મિરગતઃ ।। ૩૫૧.

'અમીભિઃ', 'અમુસ્મૈ', 'વામુસ્માદ્', 'અમુષથ્ય', 'વામુયોઃ', 'અમીષામ્', 'અમુસ્મિન્', એ જ રીતે 'ગોધુક', 'ગોધુગ્મિ', 'રગતઃ' પણ આવાં જ છે.

ગોધુક્ષ્વિત્યેવમન્યેપિ મિત્રદ્રુહો મિત્રદ્રુહા । મિત્રધ્રુગ્ભ્યાં મિત્રધ્રુગ્ભિરેવ ચિત્તદ્રુહાદયઃ ।। ૩૫૧.

'ગોધુક્ષુ' અને બીજા રૂપો પણ આવાં જ છે, 'મિત્રદ્રુહઃ', 'મિત્રદ્રુહા', 'મિત્રધ્રુગ્ભ્યામ્', 'મિત્રધ્રુગ્ભિઃ', 'ચિત્તદ્રુહા' વગેરે પણ આવાં જ છે.

સ્વલિટ્ સ્વલિડ્ભ્યાં સ્વલિહિ અનડ્વાનનડુત્સુ ચ । અજન્તાશ્ચ હલન્તાશ્ચ પુંસ્યાથોઽથ સ્ત્રિયાં વદે ।। ૩૫૧.

'સ્વલિટ્', 'સ્વલિડભ્યામ્', 'સ્વલિહિ', 'અણડ્વાન્', 'અણડુત્સુ', 'અજન્ત' અને 'હલન્ત' રૂપો, હવે પુરૂષ અને પછી સ્ત્રીલિંગ માટે કહું છું.

સ્કન્દ ઉવાચ રમા રમે રમાઃ શુભા રમાં રમે રમાસ્તથા । રમયા ચ રમાભ્યાઞ્ચ રમાભિઃ સૃતમવ્યયં ।। ૩૫૨.

સ્કંદે કહ્યું: 'રમા', 'રમે', 'રમાઃ', 'શુભા', 'રમાં', 'રમે', 'રમાઃ', 'રમયા', 'રમાભ્યામ્', 'રમાભિઃ' – આ બધું અવિચલ પ્રવાહરૂપે વર્ણવાયું છે.

રમાયૈ ચ રમાભ્યાઞ્ચ રમાયા રમયોઃ શુભં । રમાણાઞ્ચ રમાયાઞ્ચ રમાશ્વેવં કલાદયઃ ।। ૩૫૨.

'રમાયૈ', 'રમાભ્યામ્', 'રમાયા', 'રમયોઃ' માટે શુભતા, 'રમાણામ્', 'રમાયામ્', એ જ રીતે 'રમાઃ', 'કલાં' અને બીજા રૂપો પણ આવાં જ છે.

જરા જરસૌ જર ઇતિ જરસશ્ચ જરા જરાં । જરસઞ્ચ જરાસ્વેવં સર્વ્વા સર્વ્વે ચ સર્વ્વેયા ।। ૩૫૨.

વૃદ્ધાવસ્થા, વૃદ્ધને વૃદ્ધાવસ્થા, વૃદ્ધાવસ્થાની, વૃદ્ધાવસ્થામાં વૃદ્ધાવસ્થા; એ જ રીતે, બધું, બધા અને બધાં પ્રકારનાં બધું.

સર્વ્વસ્થૈ દેહિ સર્વ્વસ્યાઃ સર્વ્વસ્યાઃ સર્વ્વયોસ્તથા । શેષં રમાવદ્રૂપં સ્યાદ્ દ્વે દ્વે તિસ્રશ્ચ તિસૃણાં ।। ૩૫૨.

બધા અવસ્થાઓમાં, હે દાતા, બધાનું, અને બંને બધાનું પણ; બાકીનું રૂપ લક્ષ્મી જેવું હોય, બે-બે, અને ત્રણમાંથી ત્રણ.

બુદ્ધીર્બુદ્‌ધ્યા બુદ્ધયે ચ બુદ્‌ધ્યૈ બુદ્ધેશ્ચ હેમતે । કવિવત્સ્યાન્મુનીનાઞ્ચ નદી નદ્યૌ નદીં નદીઃ ।। ૩૫૨.

બુદ્ધિ, બુદ્ધિથી, બુદ્ધિ માટે, અને બુદ્ધિમાન માટે, બુદ્ધિમાનનું, સોનાં માટે; કવિ માટે જેમ, તેમ મુનિઓ માટે, નદી, બે નદીઓ, નદી અને નદીઓ.

નદ્યા નદીભિર્નદ્યૈ ચ નદ્યાઞ્ચૈવ નદીષુ ચ । કુમારી જૃમ્ભણીત્યેવં શ્રીઃ શ્રિયૌ ચ શ્રિયઃ શ્રિયા ।। ૩૫૨.

નદીથી, નદીઓ સાથે, નદી માટે, અને નદીઓમાં પણ; કુમારી, જંભાઈ, એ જ રીતે, શ્રી, બે શ્રી, શ્રીઓ અને શ્રીથી.

શ્રિયૈ શ્રિયે સ્ત્રીં સ્ત્રિયઞ્ચ સ્ત્રીશ્ચ સ્ત્રિયઃ સ્ત્રિયા સ્ત્રિયૈ । સ્ત્રિયાઃ સ્ત્રીણાં સ્ત્રિયાઞ્ચ ગ્રામણ્યાં ધેન્વૈ ચ ધેનવે ।। ૩૫૨.

શ્રી માટે, શ્રીને, સ્ત્રી, અને સ્ત્રીઓ, અને સ્ત્રી, સ્ત્રીઓ, સ્ત્રી દ્વારા, સ્ત્રીને; સ્ત્રીઓનું, સ્ત્રીઓનું, અને સ્ત્રીઓને, ગામના વડામાં, ગાયને અને ગાય માટે.

જમ્બૂર્જમ્બ્વૌ ચ જમ્બૂશ્ચ જમ્બૂનાઞ્ચ ફલમ્પિવ । વર્ષાભ્વૌ ચ પુનર્ભ્વૌ ચ માતૄર્વ્વાપરિ ચ ગૌશ્ચ નૌઃ ।। ૩૫૨.

જાંબુ, બે જાંબુ, જાંબુઓ, જાંબુઓનું, ફળ જેવું; બે વરસાદી ઋતુ, બે ફરી જન્મ, માતાઓ, ઉપર, ગાય અને નાવ.

વાગ્વાચા વાગ્ભિશ્ચ વાક્ષુ સ્રગ્ભ્યાં સ્રજિ સ્રજોસ્તથા । વિદ્વદ્ભ્યાઞ્ચૈવ વિદ્વત્સુ ભવતી સ્યાદ્ ભવન્ત્યપિ ।। ૩૫૨.

વાણી, વાણીથી, વાણીઓ સાથે, વાણીઓમાં; બે માળાથી, માળામાં, અને માળાનું પણ; વિદ્વાનો સાથે, વિદ્વાનોમાં, 'ભવતી' થાય, અને 'ભવંતિ' પણ.

દીવ્યન્તી ભાતી ભાન્તી ચ તુદન્તી ચ તુદત્યપિ । રુદતી રુન્ધતી દેવી ગૃહ્ણતી ચોરયન્ત્યપિ ।। ૩૫૨.

પ્રભા, તેજસ્વી, તેજવાળી, અને મારનાર, અને મારતી પણ; રડતી, અટકાવતી, દેવી, લેતી અને ચોરી કરતી પણ.

દૃષત્ દૃષદ્ભ્યાં દૃષદિ વિશેષવિદુષી કૃતિઃ । સમિત્ સમિદ્‌બ્યાં સમિધિ સીમા સીમ્નિ ચ સીમનિ ।। ૩૫૨.

પથ્થર, બે પથ્થરથી, પથ્થર પર, વિશેષ જાણનારી, ક્રિયા; સમિધ, બે સમિધથી, સમિધમાં, સીમા, સીમામાં અને સીમામાં.

દામનીભ્યાં કકુદ્ભ્યાઞ્ચ કેયમાબ્યાં તથાસુ ચ । ગીર્ભ્યાઞ્ચૈવ ગિરા ગીર્ષુ સુભૂઃ સુપૂઃ પુરા પુરિ ।। ૩૫૨.

બે દોરીથી, બે કૂંપળથી, બે કેયમાથી અને એમાં પણ; બે વાણીઓથી, વાણીથી, વાણીઓમાં, શુભ ભૂમિ, શુભ નગર, નગર અને નગરમાં.

દ્યૌર્દ્યુભ્યાં દિવિ દ્યુષુ તાદૃશ્યા તાદૃશી દિશઃ । યાદૃશ્યાં યાદૃશી તદ્વત્ સુવચોભ્યાં સુવચઃ સ્વપિ ૩૫૨.

આકાશ, બે આકાશથી, આકાશમાં, આકાશોમાં, એવી સ્ત્રી, એવી સ્ત્રી, દિશાઓ; એવી સ્ત્રીમાં, એવી સ્ત્રી, એ જ રીતે, બે મીઠા અવાજવાળા, મીઠો અવાજ અને ઊંઘમાં.

સ્કન્દ ઉવાચ નપુંસકે કિં કે કાનિ કિં કે કાનિ તતો જલં । સર્વં સર્વે ચ પૂર્વાદ્યાઃ સોમપં સોમપાનિ ચ ।। ૩૫૩.

સ્કંદે કહ્યું: નપુંસકમાં શું, કોણ, કયાં, શું, કોણ, કયાં, પછી પાણી; બધું, બધા અને પહેલાના, સોમપાન કરનાર, સોમપાન કરનારા પણ.

ગ્રામણિ ગ્રાણણિની ચ ગ્રામણિ ગ્રામણીન્યપિ । વારિ વારિણી વારીણિ વારિણાં વારિણીદૃશં ।। ૩૫૩.

ગામના વડા, ગામની વડા, ગામના વડા, અને ગામની વડાઓ પણ; પાણી, પાણી જેવું, પાણીવાળા, પાણીનું, અને પાણી જેવું.

શુચયે શુચિને દેહિ મૃદુને મૃદવે તથા । ત્રપુ ત્રપુણિ ત્રપુણાઞ્ચ ચખલપૂનિ ખલપ્વિ ચ ।। ૩૫૩.

પવિત્ર માટે, પવિત્ર માટે, હે દાતા, નમ્ર માટે, નમ્ર માટે પણ; ટાંસુ, ટાંસુમાં, ટાંસુનું, અને વાસણમાં, વાસણમાં પણ.

કર્ત્ત્ત્રા ચ કર્તૃણે કર્ત્ત્ત્રે અતિર્વ્યતિરિણાન્તથા । અભિન્યભિનિની ચૈવ સુવચાંસિ સુવાક્ષુ ચ ।। ૩૫૩.

કર્તા દ્વારા, કર્તા માટે, કર્તાને, અને વધુ કરનાર દ્વારા, વધુ કરનાર માટે; અનુસરી દ્વારા, અનુસરી દ્વારા પણ, સારા શબ્દો, અને સારા વચનમાં.

યદ્‌યત્‌ત્વિમે તત્ કર્મ્માણિ ઇદઞ્ચેમે ત્વિમાનિ ચ । ઈદૃક્ત્વદોઽમુની અમૂનિ અમુના સ્યાદમીષુ ચ ।। ૩૫૩.

યે યે આ છે, તે કર્મો, આ અને આ, અને આ પણ; આવું જેવું, તેઓ, તેઓ, તેના દ્વારા, અને આમાં.

અહમાવાં વયં માં વૈ આવામસ્માન્મયા કૃતં । આવાભ્યાઞ્ચ તથાસ્માભિર્મ્મહ્યમસ્મભ્યમેવ ચ ।। ૩૫૩.

હું, અમે બે, અમે, મને, ખરેખર, અમે બે, અમને, મારા દ્વારા કરેલું; અમારી બે દ્વારા, અને અમારી દ્વારા, મારા માટે, અમારા માટે પણ.

મદાવાભ્યાં મદસ્મચ્ચ પુત્રોઽયં મમ ચાવયોઃ । અસ્માકમપિ ચાસ્માસુ ત્વં યુવાં યૂયંમીજિરે ।। ૩૫૩.

મારા અને અમારી બેમાંથી, અને અમારી તરફથી, આ પુત્ર મારો અને અમારો છે; અમારું પણ અને અમામાં, તું, તમે બે, તમે બધા, યજ્ઞ કર્યો છે.

ત્વાં યુવાઞ્ચ યુષ્માંશ્ચ ત્વયા યુષ્માભિરીરિતં । તુભ્યં યુવાભ્યાં યુષ્મભ્યં ત્વત્ યુવાભ્યાઞ્ચ યુષ્મત્ ।। ૩૫૩.

તને, તમે બેને અને તમે બધાને; તારા દ્વારા, તમે બે દ્વારા અને તમે બધા દ્વારા કહેલું છે; તારા માટે, તમે બે માટે અને તમે બધા માટે; તારી પાસેથી, તમે બે પાસેથી અને તમે બધા પાસેથી.

તવ યુવયોર્યુષ્માકં ત્વયિ યુષ્માસુ ભારતી । ઉપલક્ષણમત્રૈવ અજ્ભ્ક્તલન્તાશ્ચ તે સ્મૃતાઃ ।। ૩૫૩.

તારું, તમે બેનું અને તમે બધાનું; તારી અંદર, તમે બેની અંદર અને તમે બધાની અંદર, હે ભારત; અહીં એનું ઉદાહરણ છે, અને 'ajbhktalanta'થી 끝 થતી રૂપો પણ અહીં યાદ રાખવામાં આવી છે.