અગ્નિપુરાણમ્

પઞ્ચપત્રાભિસિદ્ધ્યર્થં દ્વિદ્વિકાન્યપરાણિ તુ। ચતુર્દિક્ષુ વિલિપ્તાનિ ગાત્રકાણિ ભવન્ત્યુત

પાંચ પાંખડાંવાળી સિદ્ધિ માટે બીજી બે-બે રેખાઓ દોરવી; ચારેય દિશામાં અંગો દોરવામાં આવે છે.

ત્રીણિ કોણેષુ પાદાર્થં દ્વિદ્વિકાન્યપરાણિ તુ। ચતુર્દિક્ષુ વિલિપ્તાનિ ગાત્રકાણિ ભવન્ત્યુત

ત્રણ ખૂણાઓમાં પગ માટેની વસ્તુઓ મૂકો અને બાકી બે ખૂણાઓમાં જોડીઓ મૂકો. ચાર દિશાઓમાં અંગો ચિહ્નિત કરવાના છે.

તતઃ પઙ્ક્તિદ્વયં દિક્ષુ વીથ્યર્થન્તુ વિલોપયેત્ । દ્વારાણ્યાશાસુ કુર્વીત ચત્વારિ ચતસૃષ્વપિ

પછી, રસ્તા માટે બે પંક્તિઓ દૂર કરો અને દરેક દિશામાં ચાર દરવાજા બનાવો.

દ્વારાણાં પાર્શ્વતઃ શોભા અષ્ટૌ કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ। તત્‌પાર્શ્વ ઉપશોભાસ્તુ તાવત્યઃ પરિકીત્તિતાઃ

દરવાજાઓની બાજુએ બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિએ આઠ શોભા બનાવવી જોઈએ અને દરેક બાજુએ એટલી જ ઉપશોભાઓ પણ કરવી કહેવાય છે.

સમીપ ઉપશોભાનાં કોણાસ્તુ પરિકીર્ત્તિતાઃ। ચતુર્દિક્ષુ તતો દ્વે દ્વે ચિન્તયેન્મધ્યકોષ્ઠકૈઃ

ઉપશોભાની નજીક ખૂણા ચિહ્નિત કરો, પછી ચારેય દિશામાં મધ્યના ખંડો સાથે બે-બે વિચારવા.

ચત્વારિબાહ્યતો મૃજ્યાદેકૈકં પાર્શ્વયોરપિ। શોભાર્થં પાર્શ્વયોસ્ત્રીણિ ત્રીણિ લુમ્પેદ્દલસ્ય તુ

બહારની બાજુએ ચાર-ચાર ચિહ્નિત કરો અને શોભા માટે પાંખડીની બાજુએ ત્રણ-ત્રણ દૂર કરો.

તદ્વદ્વિપર્યયે કુર્ય્યાદુપશોભાં તતઃ પરમ્। કોણસ્યાન્તર્બહિસ્ત્રીણિ ચિન્તયેદ્‌દ્વિર્વિભેદતઃ

એ જ રીતે, વિપરીત ક્રમમાં ઉપશોભા બનાવો અને ખૂણાના અંદર અને બહાર ત્રણ-ત્રણ, બે રીતે વિભાજિત કરીને વિચારવું.

એવં ષોડશકોષ્ઠં સ્યાદેવપ્તન્યત્તુ મણ્ડલમ્। દ્વિષટ્કભાગે ષટ્‌ત્રિંશત્‌પદં પદ્મન્તુ વીથિકા

આ રીતે, સોળ ખંડો થાય છે અને મંડળ પૂર્ણ થાય છે; બારના ભાગમાં પદ્મમાં છત્રીસ પાંખડીઓ હોય છે અને રસ્તા ચિહ્નિત થાય છે.

એકા પઙ્‌ક્તિઃ પરાભ્યાં તુ દ્વારશોભાદિ પૂર્વવત્। દ્વાદશાઙ્ગુલિભિઃ મદ્મમેકહસ્તે તુ મણ્ડલે

એક પંક્તિ, પહેલાંની જેમ, દરવાજાની બહાર અને અંદરની શોભા માટે છે; મંડળ બાર આંગળી જેટલું કે એક હાથ જેટલું માપવું.

દ્વિહસ્તે હસ્તમાત્રં સ્યાદ્‌વૃદ્ધ્યા દ્વારેણ વાચરેત્। અપીઠઞ્ચતુરસ્ત્રં સ્યાદ્વિકરઞ્ચક્રપઙ્કજમ્

બે હાથ માપે તો એક હાથનું માપ આવે; દરવાજા પ્રમાણે વધારવું. પીઠ ચોરસ, તેમાં ચક્ર અને પદ્મની રચના હોવી જોઈએ.

પદ્માર્દ્ધં નવભિઃ પ્રોક્તં નાભિસ્તુ તિસૃભિઃ સ્મૃતા। અષ્ટાભિર્દ્વારકાન્ કુર્ય્યાન્નેમિન્તુ ચતુરઙ્ગુલૈઃ

પદ્મનું અડધું નવથી બનાવવું કહેવાયું છે અને નાભિ ત્રણથી ગણાય છે. આઠ દરવાજા બનાવો અને કિનારી ચાર આંગળી જેટલી રાખો.

ત્રિધા વિભજ્ય ચ ક્ષેત્રમન્તર્દ્વાભ્યામથાઙ્કયેત્। વઞ્ચાન્તસ્વરસિદ્ધ્યર્થં તષ્વાસ્ફાલ્ય લિખદરાન્

ક્ષેત્રને ત્રણ ભાગમાં વહેંચો, પછી બેમાં અંદર ચિહ્નિત કરો; અંદરના ધ્વનિની સિદ્ધિ માટે રેખાઓ આંચકીને દોરો.

ઇન્દીવરદલાકારાનથવા માતુલાઙ્ગવત્। પદ્મપત્રાયતાન્વાપિ લિખેદિચ્છાનુરૂપતઃ

નીલા કમળની પાંખડીઓ જેવી, કે બીલીની જેમ, અથવા લાંબી પદ્મપાંખડીઓ જેવી આકૃતિ ઇચ્છા પ્રમાણે દોરો.

ભ્રામયિત્વા બહિર્ન્નેમાવરસન્ધ્યન્તરે સ્થિતઃ। ભ્રામયેદરમૂલન્તુ સન્ધિમધ્યે વ્યવસ્થિતઃ

બહારની કિનારીને નીચલા સાંધા વચ્ચે ફેરવીને, પછી સાંધાના મધ્યમાં પાંખડીના મૂળને ફેરવો.

અરમધ્યે સ્થિતો મદ્યમરણિં ભ્રામયેત્ સમમ્। એવં સિદ્ધ્યન્તરાઃ સમ્યક્ માતુલાઙ્ગનિભાઃ સમાઃ

પાંખડીના મધ્યમાં ઊભા રહીને, મધ્યની લાકડીને સરખી રીતે ફેરવો; એ રીતે બધી પાંખડીઓ સમાન અને બીલી જેવી બને છે.

વિભજ્ય સપ્તધા ક્ષેત્રં ચતુર્દ્દશકરં સમમ્। દ્વિધા કૃતે શતં હ્યત્ર ષણ્નવત્યધિકાનિ તુ

ક્ષેત્રને સાત ભાગમાં વહેંચી, ચૌદ ભાગ સરખા કરો; બે ભાગમાં વિભાજન કરતાં અહીં સો અને છાણુંનવ્વે વધારે થાય છે.

કોષ્ઠકાનિ ચતુર્ભિસ્તૈર્મ્મધ્યે ભદ્રં સમાલિખેત્। પરિતો વિસૃજેદ્વીથ્યૈ તથા દિક્ષુ સમાલિખેત્

એ ચારથી ખંડોના મધ્યમાં શુભ ચિહ્ન દોરો; આસપાસ રસ્તા માટે વિતરો અને દિશાઓમાં પણ ચિહ્નિત કરો.

કમલાનિ પુનર્વીથ્યૈ પરિતઃ પરિમૃજ્ય તુ। દ્વે દ્વે મધ્યમકોષ્ઠે તુ ગ્રીવાર્થં દિક્ષુ લોપયેત્

ફરીથી, રસ્તા માટે આસપાસ કમળો ગોળ કરી સમાન કરો; મધ્યના ખંડોમાં દરેક દિશામાં બે દૂર કરો, એ ગળા માટે છે.

ચત્વારિ બાહ્યતઃ પશ્ચાત્ત્રીણિ ત્રીણિ તુ લોપયેત્। ગ્રીવાપાર્શ્વે બહિસ્ત્વેકા શોભા સા પરિકીર્ત્તિતા

બહાર ચાર દૂર કરો, પછી ત્રણ-ત્રણ દૂર કરો; ગળાની બાજુએ બહાર એક શોભા રાખવી કહેવાઈ છે.

વિભજ્ય બાહ્યકોણેષુ સપ્તાન્તસ્ત્રીણિ માર્જયેત્। મણ્ડલં નવભાગં સ્યાન્નવવ્યૂહં હરિ યજેત્ ।। ૩૧ પઞ્ચવિંશાતિકવ્યૂહં મણ્ડલં વિશ્વરૂપગમ્। દ્વાત્રિંશદ્ધસ્તકં ક્ષેત્રં ભક્તં દ્વાત્રિંશતા સમમ્

બાહ્ય ખૂણાઓને વહેંચી, દરેક સાત સીમામાંથી ત્રણ જગ્યાઓ સાફ કરવી. આ રીતે નવ ભાગનું મંડળ બને છે અને નવ વ્યવસ્થામાં હરિનું પૂજન કરવું.

એવં કૃતે ચતુર્વિંશત્યધિકન્તુ સહસ્ત્રકમ્। કોષ્ઠકાનાં સમુદ્‌દિષ્ટં મધ્યે ષોડશકોષ્ઠકૈઃ

આ રીતે તૈયાર કરેલા મંડળમાં એક હજાર ચોવીસ ખાણાં હોય છે, જેમાંથી મધ્યમાં સોળ ખાણાં હોય છે.

ભદ્રકં પરિલિખ્યાથ પાર્શ્વે પઙ્‌ક્તિં વિમૃજ્ય તુ। તતઃ ષોડશભિઃ કોષ્ઠૈર્દ્દિક્ષુ ભદ્કાષ્ટકં લિખેત્

શુભ વાડખંડ દોરી, બાજુની પંક્તિ સાફ કરી, પછી સોળ ખાણાંથી દિશાઓમાં આઠ શુભ વાડખંડો દોરવા.

તતોપિ પઙ્‌ક્તિં સમ્મૃજ્ય તદ્વત્ ષોડશભદ્રકમ્। લિખિત્વા પરિતઃ પઙ્‌ક્તિં વિમૃજ્યાથ પ્રાકલ્પયેત્

પછી પંક્તિ ફરીથી સાફ કરી, એ જ રીતે સોળ શુભ વાડખંડ દોરી, આસપાસની પંક્તિ સાફ કરી અને પછી યોગ્ય રીતે ગોઠવવું.

દ્વારદ્વાધશકં દિક્ષુ ત્રીણિ ત્રીણિ યથાક્રમમ્। ષડ્‌ભિઃ પરિલુપ્યાન્તર્મધ્યે ચત્વારિ પાર્શ્વયોઃ

દિશાઓના દ્વારો પર બાર ખાણાં, દરેકમાં ત્રણ-ત્રણ પ્રમાણે ગોઠવવા. છ ખાણાં દૂર કર્યા પછી, મધ્યમાં અને બાજુએ ચાર-ચાર ખાણાં રહે છે.

ચત્વાર્યન્તર્બહિર્દ્વે તુ શોભાર્થં પરિમૃજ્ય તુ। ઉપદ્વારપ્રસિદ્ધ્યર્થં ત્રીણ્યન્તઃ પઞ્ચ બાહ્યતઃ

મધ્યમાં ચાર અને બહાર બે ખાણાં સૌંદર્ય માટે સાફ કરવી. ઉપદ્વાર સ્થાપવા માટે અંદર ત્રણ અને બહાર પાંચ ખાણાં રાખવા.

પરિમૃજ્ય તથા શોભાં પૂર્વવત્ પરિકલ્પયેત્। બહિઃ કોણેષુ સપ્તાન્તસ્ત્રીણિ કોષ્ઠાનિ માર્જયેત્

આ રીતે સૌંદર્ય માટે સાફ કરી, પહેલાં જેવું ગોઠવવું. બાહ્ય ખૂણાઓમાં સાત સીમાની અંદર ત્રણ-ત્રણ ખાણાં સાફ કરવી.

પઞ્ચત્રિંશતિકવ્યૂહે પરં બ્રહ્મ યજેત્ કજે । મધ્યે પૂર્વાદિતઃ પદ્મે વાસુદેવાદયઃ ક્રમાત્

પંચત્રીસ વ્યવસ્થામાં, મધ્યમાં પરમ બ્રહ્માનું પૂજન કરવું. પૂર્વથી શરૂ કરીને કમળમાં ક્રમશઃ વાસુદેવ અને અન્ય દેવતાઓનું પૂજન કરવું.

વરાહં પૂજયિત્વા ચ પૂર્વપદ્મે તતઃ ક્રમાત્। વ્યૂહાન્ સમ્પૂજયેત્તાવત્ યાવત્ ષડ્‌વિંશમો ભવેત્

પૂર્વના કમળમાં વરાહનું પૂજન કરી, પછી ક્રમશઃ છવીસમી વ્યવસ્થા સુધી પૂજન કરવું.

યથોક્તં વ્યૂહમખિલમેકસ્મિન્ પઙ્કજે ક્રમાત્। યષ્ટવ્યમિતિ યત્નેન પ્રચેતા મન્યતેઽધ્વરમ્

જેમ કહેવામાં આવ્યું છે, આખી વ્યવસ્થા એક જ કમળમાં ક્રમશઃ પૂજવી. જ્ઞાની લોકો આ જ યજ્ઞ માને છે.