અગ્નિપુરાણમ્

ઈશાનાદૌ ચ મધ્યે તાં નિત્યાં પાશાઙ્કુશૌ તથા । કપાલકલ્પકતરું વીણા રક્તા ચ તદ્વતી ।। ૩૧૩.

આ નિત્યા દેવી શરૂઆત, મધ્ય અને અંતે પાશ અને અંકુશ, ખોપરી, કલ્પવૃક્ષ અને લાલ વીણા ધારણ કરે છે.

નિત્યાભયા મઙ્ગલા ચ નવવીરા ચ મઙ્ગલા । દુર્ભગા મનોન્મની પૂજ્યા દ્રાવા પૂર્વ્વાદિતઃ સ્થિતા ।। ૩૧૩.

તે નિત્યા, નિર્ભય, શુભ, નવ વીરા અને શુભ છે; દુર્ભાગ્યશાળી, મનને મોહી લેતી, પૂજનીય, આકર્ષક અને પૂર્વ દિશાથી સ્થાપિત છે.

ઓં હ્રીઁ અનઙ્ગાય નમઃ ઓં હ્રીઁ હ્રીઁ સ્મરાય નમઃ । મન્મથાય ચ મારાય કામાયૈવઞ્ચ પઞ્ચધા । કામાઃ પાશાઙ્ગુશૌ ચાપવાણાઃ ધ્યેયાશ્ચ વિભ્રતઃ ।। ૩૧૩.

'ૐ હ્રીં અનંગાય નમઃ, ૐ હ્રીં હ્રીં સ્મરાય નમઃ'; મનમથ, માર, કામના પાંચ સ્વરૂપે; કામને પાશ, અંકુશ, ધનુષ્ય અને બાણ સાથે ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ.

રતિશ્ચ વિરતિઃ પ્રીતિર્વિપ્રીતિશ્ચ મતિર્ધૃતિઃ । વિધૃતિઃ પુષ્ટિરેભિશ્ચ ક્રમાત્ કામાદિકૈર્યુતાઃ ।। ૩૧૩.

ઇચ્છા, અનિચ્છા, પ્રેમ, દ્વેષ, વિચાર, ધીરજ, સ્થિરતા અને પોષણ—આ બધું ક્રમશઃ કામાદિ શક્તિઓ સાથે જોડાયેલું છે.

ઓં છઁ નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે ઓં ઓં । અ આ ઇ ઈ ઉ ઉ ઋ લૃ લૄ એ ઐ ઓ ઔ અં અઃ । ક ખ ગ ઘ ઙ ચ છ જ ઝ ઞ ટ ઠ ડ ઢ ણ ત થ દ ધ ન પ ફ બ ભ મ ય ર લ વ શ ષ સ હ ક્ષ । ઓં છઁ નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે સ્વાહા । આધારશક્તિં પદ્મઞ્ચ સિંહે દેવીં હૃદાદિષુ ।। ૩૧૩.

'ૐ ચં નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે ૐ ૐ ... ૐ ચં નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે સ્વાહા'; આધારશક્તિ, પદ્મ અને સિંહ પર બેસેલી દેવીને હૃદયાદિ સ્થાનોએ સ્થાપિત કરો.

અગ્નિરુવાચ ઓં હ્રીં હ્રઁ ખે છે ક્ષઃ સ્ત્રીઁ હ્રૂઁ ક્ષે હ્રીં ફટ્ । ત્વરિતાં પૂજયેન્નયસ્ય દ્વિભુજાઞ્ચાષ્ટવાહુકાં । આધારશક્તિં પદ્મઞ્ચ સિંહે દેવીં હૃદાદિકમ્ ષ ।। ૩૧૪.

અગ્નિ કહે છે: 'ૐ હ્રીં હ્રં ખે ચે ક્ષઃ સ્ત્રીં હ્રૂં ક્ષે હ્રીં ફટ્'; ત્વરિતા દેવી, બે કે આઠ હાથવાળી, આધારશક્તિ, પદ્મ અને સિંહ પર બેસેલી દેવીને હૃદયાદિ સ્થાનોએ પૂજવી.

પૂર્વ્વાદૌ ગાયત્રીં યજેન્મણ્ડલે વૈ પ્રણીતયા । હુંકારાં ખેચરીં ચણ્ડાંછેદનીં ક્ષેપણીં સ્ત્રિયાઃ ।। ૩૧૪.

પૂર્વ દિશામાં શરૂઆતમાં, ગાયત્રીને મંડળમાં યોગ્ય રીતે સ્થાપિત કરીને પૂજવી. પછી હુંકારા, ખેચરી, ચંડા, છેદની અને ક્ષેપણીનું સ્ત્રી માટે પૂજન કરવું.

હુંકારાં ક્ષએગકારીઞ્ચ ફટ્કારીં મધ્યતો યજેત્ । જયાઞ્ચ વિજયાં દ્વારિ કિઙ્કરઞ્ચ તદગ્રતઃ ।। ૩૧૪.

મધ્યમાં હુંકારા, ક્ષેગકારી અને ફટ્કારીનું પૂજન કરવું. દ્વાર પર જય અને વિજય, અને તેમના આગળ કિંકરનું પૂજન કરવું.

તિલૈર્હોમૈશ્ચ સર્વ્વાપ્ત્યૈ નામવ્યાહૃતિભિસ્તથા । અનન્તાય નમઃ સ્વાહા કુલિકાય નમઃ સ્વધા ।। ૩૧૪.

તલના હવનથી સર્વ સિદ્ધિ માટે અને નામોચ્ચાર સાથે: 'અનંતાય નમઃ સ્વાહા, કુલિકાય નમઃ સ્વધા'—આ રીતે કરવું.

સ્વાહા વાસુકિરાજાય શઙ્ખપાલાય વૌષટ્ । તક્ષકાય વષન્નિત્યં મહાપદ્માય વૈ નમઃ ।। ૩૧૪.

'વાસુકિ રાજાને સ્વાહા, શંખપાલને વૌષટ્, તક્ષકને હંમેશા વષટ્, મહાપદ્મને નમઃ'—આ રીતે ઉચ્ચારવું.

સ્વાહા કર્કોટનાગાય ફટ્ પદ્માય ચ વૈ નમઃ । લિખેન્નિગ્રહચક્રન્તુ એકાશાતિપદૈર્ન્નરઃ ।। ૩૧૪.

'કર્કોટ નાગને સ્વાહા, પદ્મને નમઃ'—આ રીતે. પછી એકસો એક અક્ષરોથી નિગ्रह ચક્ર દોરવું.

વસ્ત્રે પટે તરૌ ભૂર્જ્જે શિલાયાં યષ્ટિકાસુ ચ । મધ્યે કોષ્ઠે સાધ્યનામ પૂર્વ્વાદૌ પટ્ટિકાસુ ચ ।। ૩૧૪ ઐસાદાવમ્બુપાદૌ ચ યમરાજ્યઞ્ચ વાહ્યતઃ । કાલીનાંરવમાલી કાલીનામાક્ષમાલિની ।। ૩૧૪.

કપડાં, વસ્ત્ર, ભૂર્જપત્ર, પથ્થર કે લાકડાની કડીઓ પર, મધ્યના ખંડમાં ઇચ્છિત નામ લખવું; શરૂઆત અને અંતે પટ્ટીઓ પર પણ લખવું. પૂર્વ અને પશ્ચિમ બાજુએ પાણીના પાત્રો મૂકવા, બહાર યમરાજ્ય રાખવું. કાળીનું માળા કાળી બીજોથી બનેલી છે, અને કાળીનું માળા પાશાંથી બનેલી છે.

મામોદતત્તદોમોમા રક્ષત સ્વસ્વ ભક્ષણા । યમપાટટયામય મટમો ટટ મોટમા ।। ૩૧૪.

પાઠ બોલો: 'મામોદતત્તદોમોમા', દરેકનું પોતાનું ભોજન રક્ષાવું; 'યમપાટટયામય મટમો ટટ મોટમા'.

વામો ભૂરિવિભૂસેયા ટટ રીશ્વ શ્વરી ટટ । યમરાજાદ્વાહ્યતો વં તં તોયં મારણાત્મકમ્ ।। ૩૧૪.

ડાબી બાજુએ મહાન અને તેજસ્વી, 'ટટ', 'રીશ્વ', 'શ્વરી', 'ટટ'; યમરાજ્યની બહાર, વિનાશક સ્વરૂપનું પાણી રાખવું.

કજ્જલં નિમ્બનિર્ય્યાસમજ્જાસૃગ્વિષસંયુતમ્ । કાકપક્ષસ્ય લેખન્યા શ્મશાને વા ચતુષ્પથે ।। ૩૧૪.

કાગડાની પાંખથી બનેલી કલમથી, સ્મશાનમાં અથવા ચાર રસ્તા પર, કાજળ, નીમનું રસ, મજ્જા, લોહી અને ઝેરથી લખવું.

નિધાપયેત્ કુમ્ભાધસ્તાદ્વલ્મીકે વાથ નિક્ષિપેત્ । કાફપક્ષકસ્ય લેખન્યા શ્મશાને વા યતુષ્પથે ।। ૩૧૪.

પાત્રની નીચે મૂકો અથવા વાંદોળમાં રાખો; કાગડાની પાંખથી બનેલી કલમથી, સ્મશાનમાં અથવા ચાર રસ્તા પર લખવું.

લિખેચ્ચાનુગ્રહઞ્ચક્રં શુક્લપત્રેઽથ ભૂર્જ્જંકે । લાક્ષયા કુઙ્કુમેનાથ સ્ફટિકાચન્દનેન વા ।। ૩૧૪.

શુભ ચક્ર સફેદ પાન પર અથવા ભૂર્જપત્ર પર લખવું, લાક, કુંકુમ કે સ્ફટિક ચંદનથી લખવું.

ભુવિ ભિક્તૌ પૂર્વ્વદલે૧ નામ મધ્યમકોષ્ઠકે । ખણ્ડે તુ વારિમધ્યસ્થં ઓં હંસૌ વાપિ પટ્ટિશમ્ ।। ૩૧૪.

પૃથ્વી પર, પૂર્વ દળમાં નામ મધ્યના ખંડમાં મૂકવું; ટુકડામાં, પાણીના મધ્યમાં, અથવા 'ઓં હંસૌ' પટ્ટી પર લખવું.

લક્ષ્મીશ્લોકં શિબાદૌ ચ રાક્ષસાદિક્રમાલ્લિખેત્ । શ્રીઃસામમોમા સા શ્રીઃ સાનૌ યાજ્ઞે જ્ઞેયા નૌસા ।। ૩૧૪.

લક્ષ્મીનો શ્લોક શરૂઆતમાં લખવો, પછી રાક્ષસાદિ ક્રમ પ્રમાણે; 'શ્રીઃ સામમોમા સાશ્રીઃ સાનૌ યાજ્ઞે જ્ઞેયા નૌસા' લખવું.

માયા લીલા લાલી યામા યાજ્ઞે જ્ઞેયા નૌસા । યત્ર જ્ઞેયા વરિઃ શીઘ્રા દિક્ષુરં કલસં વહિઃ ।। ૩૧૪.

'માયા લીલા લાલી યામા યાજ્ઞે જ્ઞેયા નૌસા'; જ્યાં જ્ઞેય છે, ત્યાં ઝડપથી યોગ્ય દિશામાં પાણીનું પાત્ર લાવો.

પદ્મસ્થં પદ્મચક્રઞ્ચ ભૃત્યુજિત્ સ્વર્ગગન્ધૃતિ । શાન્તીનાં પરમા શાન્તિઃ સૌભાગ્યાદિપ્રદાયકમ્ ।। ૩૧૪.

પદ્મ પર બેસેલું, પદ્મચક્ર, ભૃત્યને જીતનાર, સ્વર્ગની સુગંધ; શાંતિઓમાં શ્રેષ્ઠ શાંતિ, સૌભાગ્ય વગેરે આપનાર.

રુદ્રેરુદ્રસમાઃ કાર્ય્યાઃ કોષ્ઠકાસ્તત્ર તા લિખેત્ । ઓમાદ્યાહ્રૂઁ ફડન્તા ચ આદિવર્ણમયાનુતઃ ।। ૩૧૪.

રૂદ્રોની સંખ્યાના જેટલા ખંડ બનાવવા, ત્યાં 'ઓં'થી 'હ્રૂં ફટ' સુધીના અક્ષરો ક્રમશઃ લખવા.

વિદ્યાવર્ણક્રમેનૈવ સંજ્ઞાઞ્ચ વષડન્તિકાં । અધસ્થાત્ પ્રત્યઙ્ગિરૈષા સર્વ્વકામાર્થસાધિકા ।। ૩૧૪.

વિદ્યાના અક્ષરક્રમ પ્રમાણે, 'વષટ'થી અંતવાળી સંજ્ઞા સાથે, નીચે પ્રત્યંગિરા લખવી; આ સર્વ કામના પૂર્ણ કરતી છે.

એકાશીતિપદે સર્વ્વામાદિવર્ણક્રમેણ તુ । આદિમં યાવદન્તં સ્યાદ્વષડન્તઞ્ચ નામ વૈ ।। ૩૧૪.

એક્યાસી અક્ષરોથી બનેલી, આરંભથી અંત સુધી ક્રમમાં, અને 'વષટ'થી અંતવાળું તેનું નામ છે.

એષા પ્રત્યઙ્ગિરા ચાન્યા સર્વ્વકાર્ય્યાદિસાધની । નિગ્રહાનુગ્રહઞ્ચકઞ્ચતુઃ પષ્ટિપદૈર્લિખેત્ ।। ૩૧૪.

આ પ્રત્યંગિરા અને બીજી સર્વ કાર્ય સિદ્ધ કરે છે; નિગ્રહ અને અનુગ્રહ માટે ચાર સ્પષ્ટ પંક્તિઓમાં લખવું.

અમૃતી સા ચ વિદ્યા ચ ક્રીં સઃક હૂઁ નામાથ મધ્યતઃ । ફટ્‌કારાદ્યાં પત્રગતાં ત્રિહીઁકારેણ વેષ્ટયેત્ ।। ૩૧૪.

અમૃતરૂપ વિદ્યામાં, 'ક્રીં સહકા હૂં' મધ્યમાં, 'ફટ'થી શરૂ કરીને પાન પર મૂકી, ત્રણ વખત 'હીં' બોલીને વાળી દેવું.

કુમ્ભવદ્ધારિતા સર્વ્વશત્રુહૃત્ સર્વ્વદાયિતા । વિષન્નશ્યેત્ કર્ણજપાદક્ષરાદ્યૈશ્ચ દણ્ડકૈઃ ।। ૩૧૪.

ઘડાની જેમ રાખેલી, સર્વ શત્રુઓને દૂર કરે છે અને બધું આપે છે; દુઃખી હોય તો કાનમાં આરંભના અક્ષરો અને દંડકથી જાપ કરવો.

અગ્નિરુવાચ સ્તમ્ભનં મોહનં વશ્યં વિદ્વેષોચ્ચાટનં વદે । વિચષવ્યાધિમરોગઞ્ચ મારણં શમનં પુનઃ ।। ૩૧૫.

અગ્નિએ કહ્યું: હવે હું સ્થંભન, મોહન, વશીકરણ, દ્વેષ, ઉચ્છાટન, ઉન્માદ, રોગ, મરણ અને શમન વિશે કહું છું.

ભૂર્જ્જે કૂર્મ્મં સમાલિખ્ય નાડ઼નેન ષડઙ્ગુલમ્ । મુખપાદચતુષ્કેષુ તતો મન્ત્રં ન્યસેદ્‌દ્વિજઃ ।। ૩૧૫.

ભૂર્જપત્ર પર છ આંગળ જેટલું કાચબું દોરી, તેના ચારે બાજુ, મોઢા અને પગ પાસે, દ્વિજએ મંત્ર સ્થાપિત કરવો.