અગ્નિપુરાણમ્

અષ્ટાનાં પૂર્વ્વબીજાનાં ક્રમશસ્ત્વવધારયેત્। અઙ્ગુષ્ઠેન કનિષ્ઠાન્તં નામયિત્વાઙ્ગુલિત્રયમ્

આઠ પ્રાથમિક બીજોની અનુક્રમણિકા ધ્યાનપૂર્વક રાખવી; અંગૂઠાથી નાની આંગળી સુધી ત્રણ આંગળીઓ વાળવી.

ઊદ્ધ્‌ર્વં કૃત્વા સમ્મુખઞ્ચ થીજાય નવમાય વૈ। વામહસ્તમથોત્તાનં કૃત્વાર્દ્ધં નામયેચ્છનૈઃ

આંગળીઓ ઊંચી અને આગળ રાખીને નવમી માટે; પછી ડાબો હાથ ઉપર ફેરવી, ધીરે ધીરે અડધો વાળવો.

વરાહસ્ય સ્મૃતા મુદ્રા અઙ્ગાનાઞ્ચ ક્રમાદિમાઃ। એકૈકાં મોચયેદ્ બદ્‌ધ્વા વામમુષ્ટૌ તથાઙ્‌ગુલીમ્

વરાહની મુદ્રા યાદ રાખવી, અને આ અંગોની શરૂઆતની ક્રમ છે; દરેકને બાંધી, ડાબી મુઠ્ઠીમાં આંગળી મુક્ત કરવી.

આકુઞ્ચયેત્ પૂર્વમુદ્રાં દક્ષિણેત્યેવમેવ ચ। ઊદ્‌ર્ધ્વાઙ્‌ગુષ્ઠો વામમુષ્ટિર્મુદ્રાસિદ્ધિસ્તતો ભવેત્

પહેલાં, જમણા હાથની પૂર્વ મુદ્રાને આ રીતે સંકોચવી જોઈએ; અંગૂઠો ઊંચો રાખી અને ડાબા હાથમાં મુઠી બાંધવાથી મુદ્રાની સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

નારદ ઉવાચ અભિષેકં પ્રવક્ષ્યામિ યથાચાર્ય્યસ્તુ પુત્રકઃ। સિદ્ધિબાક્ સાધકો યેન રોગી રોગાદ્વિમુચ્યતે

નારદે કહ્યું: પુત્ર, હવે હું તને અભિષેક વિધિ સમજાવું છું, જેમ ગુરુ શિષ્યને શીખવે છે; જેના દ્વારા સાધકને સિદ્ધિ મળે છે અને રોગી પોતાના રોગમાંથી મુક્ત થાય છે.

રાજ્યં રાજા સુતં સ્ત્રીઞ્ચ પ્રાપ્નુયાન્મલનાશનમ્। મૂર્ત્તિકુમ્ભાન્ સુરત્નાઢ્યઃ મધ્યપૂર્વાદિતો ન્યસેત્

આ વિધિથી રાજાને રાજ્ય, પુત્ર અને સ્ત્રીઓ મળે છે અને પાપોનો નાશ થાય છે; માટીના ઘડામાં રત્નો ભરીને મધ્યમાં, પૂર્વમાં અને અન્ય દિશાઓમાં મૂકવા જોઈએ.

સહસ્ત્રાવર્ત્તિતાન્ કુર્ય્યાદથવા શતવર્ત્તિતાન્। મણ્ડપે મણ્ડલે વિષ્ણું પ્રાચ્યૈશાન્યાઞ્ચ પીઠકે

હજારો કે સો ફેરા કરવાં, મંદપમાં કે મંડળમાં વિષ્ણુને પૂર્વ અને ઈશાન દિશામાં બેઠાડવા જોઈએ.

નિવેશ્ય શકલીકૃત્ય પુત્રકં શાધકાદિકમ્। અભિષેકં સમભ્યર્ચ્ચ્ય કુર્ય્યાદ્‌ગીતાદિપૂર્વકમ્

પુત્ર, સાધક અને અન્ય લોકોને યોગ્ય રીતે બેઠાડીને, ગીત વગેરે પૂર્વક અભિષેકની વિધિ કરવી જોઈએ.

દદ્યાચ્ચ યોગપીઠાદીંસ્ત્વનુગ્રાહ્યાસ્ત્વયા નરાઃ। ગુરુસ્ચ સમાયાન્ બ્રૂયાદ્‌ગુપ્તઃ શિષ્યોથ સર્વભાક્

યોગપીઠ અને બીજી ભેટો આપવી, જેમને તારા દ્વારા કૃપા થવી હોય એવા લોકોને પસંદ કરવાં; ગુરુએ એકત્રિત થઈ ગુપ્ત રીતે સર્વ ભોગવતા શિષ્યને ઉપદેશ આપવો.

નારદ ઉવાચ સાધકઃ સાધયેન્મન્ત્રં દેવતાયતનાદિકે। શુદ્ધભૂમૌ ગૃહે પ્રાર્ચ્ચ્ય મણ્ડલે હરિમીશ્વરમ્

નારદે કહ્યું: સાધકે દેવસ્થાન વગેરેમાં મંત્ર સિદ્ધિ કરવી, શુદ્ધ ભૂમિ પર કે ઘરમાં, મંડળમાં હરિ અને ઈશ્વરનું પૂજન કરવું.

ચતુરસ્ત્રીકૃતે ક્ષેત્રે મણ્ડલાદીનિ વૈ લિખેત્। રસવાણાક્ષિકોષ્ઠેષુ સર્વ્વતોબદ્રમાલિખેત્

ચોરસ બનાવેલી જમીન પર મંડળ અને અન્ય આકૃતિઓ દોરવી; પારો અને સોનાના ખાંચામાં બધે શુભ ચિહ્નો દોરવા.

ષટ્‌ત્રિંશત્કોષ્ઠકૈઃ પદ્મં પીઠં પઙ્‌ક્ત્યા બહિર્ભવેત્। દ્વાભ્યાન્તુ વીથિકા તસ્માદ્ દ્વાભ્યાં દ્વારાણિ દિક્ષુ ચ

છત્રીસ ખાંચાવાળું પદ્મ પીઠ બહાર પંક્તિમાં દોરવું; બે ખાંચાથી માર્ગ અને બે ખાંચાથી દિશાઓમાં દ્વાર બનાવવું.

વર્ત્તુ લં ભ્રામયિત્વા તુ પદ્મક્ષેત્રં પુરોદિતમ્। પદ્માર્દ્ધે ભ્રામયિત્વા તુ ભાગં દ્વાદશમં બહિઃ

રેખા ફેરવીને પદ્મક્ષેત્ર આગળ દોરવું; પદ્મના અર્ધ ભાગને ફેરવીને બારમો ભાગ બહાર ચિહ્નિત કરવું.

વિભજ્ય ભ્રામયેચ્છેષં ચતુઃ ક્ષેત્રન્તુ વર્ત્તુલમ્। પ્રથમં કર્ણિકાક્ષેત્રં કેશરાણાં દ્વિતીયકમ્

વિભાજન કરીને બાકી ભાગ ફેરવવા, ચાર ક્ષેત્ર ગોળ બનાવવાના; પ્રથમ મધ્યનું ક્ષેત્ર, બીજું કેસર માટે.

તૃતીયં દલસન્ધીનાં દલાગ્રાણાં ચતુર્થકમ્। પ્રસાર્ય કોણસૂત્રાણિ કોણદિઙ્મધ્યમન્તતઃ

ત્રીજું પાંખડાંના સાંધા માટે, ચોથું પાંખડાંના ટોચ માટે; પછી ખૂણાના સૂત્રો ખેંચી, દિશાના મધ્ય સુધી દોરવા.

નિધાય કેશરાગ્રે તુ દલસન્ધીંસ્તુલાઞ્છયેત્। પાતયિત્વાથ સૂત્રાણિ તત્ર પત્રાષ્ટકં લિખેન

કેસરના ટોચે રાખીને પાંખડાંના સાંધા માપવા; પછી ત્યાં રેખાઓ દોરી, આઠ પાંદડાં દોરવા.

દલસ્ન્ધ્યન્તશલન્તુ માનં મધ્યે નિધાય તુ। દલાગ્રં ભ્રામયેત્તેન તદગ્રં તદનન્તરમ્

પાંખડાંના સાંધાનો અંતનો માપ મધ્યમાં રાખવો; એથી પાંખડાંની ટોચ ફેરવી, પછી તેનો અંત દોરવો.

તદન્તરાલં તત્‌પાર્શ્વે કૃત્વા બાહ્યક્રમેણ ચ। કેશરે તુ લિખેદ્‌દ્વૌ દ્વૌ દલમધ્યે તતઃ પુનઃ

મધ્યના ખાલી ભાગ અને બાજુમાં, બહાર તરફ ક્રમશઃ દોરવું; કેસરમાં પાંખડાંની વચ્ચે બે-બે દોરવા અને પછી ફરીથી.

પદ્મલક્ષમૈતત્ સામાન્યં દ્વિષટ્‌કદલમુચ્યતે। કર્ણિકાર્દ્ધેન માનેન પ્રાકસંસ્થં ભ્રામયેત્ ક્રમાત્

આ પદ્મનું સામાન્ય સ્વરૂપ બાર પાંખડાંવાળું કહેવાય છે; મધ્યના ભાગના અર્ધ માપથી, પૂર્વથી શરૂ કરીને ક્રમશઃ ફેરવવું.

તત્‌પાર્શ્વે ભ્રમયોગેન કુણ્ડલ્યઃ ષડ્ ભવન્તિ હિ। એવં દ્વાદશ મત્સ્યાઃ સ્યુર્દ્વિષ્ટ્‌કદલકઞ્ચ તૈઃ

એના બાજુએ ફેરવવાથી છ વળાંકો થાય છે; આમ, બાર માછલીઓ બને છે અને એ સાથે દ્વિપાંખડાંવાળું પદ્મ તૈયાર થાય છે.

પઞ્ચપત્રાભિસિદ્ધ્યર્થં દ્વિદ્વિકાન્યપરાણિ તુ। ચતુર્દિક્ષુ વિલિપ્તાનિ ગાત્રકાણિ ભવન્ત્યુત

પાંચ પાંખડાંવાળી સિદ્ધિ માટે બીજી બે-બે રેખાઓ દોરવી; ચારેય દિશામાં અંગો દોરવામાં આવે છે.

ત્રીણિ કોણેષુ પાદાર્થં દ્વિદ્વિકાન્યપરાણિ તુ। ચતુર્દિક્ષુ વિલિપ્તાનિ ગાત્રકાણિ ભવન્ત્યુત

ત્રણ ખૂણાઓમાં પગ માટેની વસ્તુઓ મૂકો અને બાકી બે ખૂણાઓમાં જોડીઓ મૂકો. ચાર દિશાઓમાં અંગો ચિહ્નિત કરવાના છે.

તતઃ પઙ્ક્તિદ્વયં દિક્ષુ વીથ્યર્થન્તુ વિલોપયેત્ । દ્વારાણ્યાશાસુ કુર્વીત ચત્વારિ ચતસૃષ્વપિ

પછી, રસ્તા માટે બે પંક્તિઓ દૂર કરો અને દરેક દિશામાં ચાર દરવાજા બનાવો.

દ્વારાણાં પાર્શ્વતઃ શોભા અષ્ટૌ કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ। તત્‌પાર્શ્વ ઉપશોભાસ્તુ તાવત્યઃ પરિકીત્તિતાઃ

દરવાજાઓની બાજુએ બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિએ આઠ શોભા બનાવવી જોઈએ અને દરેક બાજુએ એટલી જ ઉપશોભાઓ પણ કરવી કહેવાય છે.

સમીપ ઉપશોભાનાં કોણાસ્તુ પરિકીર્ત્તિતાઃ। ચતુર્દિક્ષુ તતો દ્વે દ્વે ચિન્તયેન્મધ્યકોષ્ઠકૈઃ

ઉપશોભાની નજીક ખૂણા ચિહ્નિત કરો, પછી ચારેય દિશામાં મધ્યના ખંડો સાથે બે-બે વિચારવા.

ચત્વારિબાહ્યતો મૃજ્યાદેકૈકં પાર્શ્વયોરપિ। શોભાર્થં પાર્શ્વયોસ્ત્રીણિ ત્રીણિ લુમ્પેદ્દલસ્ય તુ

બહારની બાજુએ ચાર-ચાર ચિહ્નિત કરો અને શોભા માટે પાંખડીની બાજુએ ત્રણ-ત્રણ દૂર કરો.

તદ્વદ્વિપર્યયે કુર્ય્યાદુપશોભાં તતઃ પરમ્। કોણસ્યાન્તર્બહિસ્ત્રીણિ ચિન્તયેદ્‌દ્વિર્વિભેદતઃ

એ જ રીતે, વિપરીત ક્રમમાં ઉપશોભા બનાવો અને ખૂણાના અંદર અને બહાર ત્રણ-ત્રણ, બે રીતે વિભાજિત કરીને વિચારવું.

એવં ષોડશકોષ્ઠં સ્યાદેવપ્તન્યત્તુ મણ્ડલમ્। દ્વિષટ્કભાગે ષટ્‌ત્રિંશત્‌પદં પદ્મન્તુ વીથિકા

આ રીતે, સોળ ખંડો થાય છે અને મંડળ પૂર્ણ થાય છે; બારના ભાગમાં પદ્મમાં છત્રીસ પાંખડીઓ હોય છે અને રસ્તા ચિહ્નિત થાય છે.

એકા પઙ્‌ક્તિઃ પરાભ્યાં તુ દ્વારશોભાદિ પૂર્વવત્। દ્વાદશાઙ્ગુલિભિઃ મદ્મમેકહસ્તે તુ મણ્ડલે

એક પંક્તિ, પહેલાંની જેમ, દરવાજાની બહાર અને અંદરની શોભા માટે છે; મંડળ બાર આંગળી જેટલું કે એક હાથ જેટલું માપવું.