અગ્નિપુરાણમ્

અપ્રાર્થયત્ કામધેનું યદા સ ન દદૌ તદા। હૃતવાનથ રામેણ શિરશ્છિત્ત્વા નિપાતિતઃ

જ્યારે રાજાએ કામધેનુ માગી અને ન મળી, ત્યારે તેણે તેને જપટાવી લીધી. પછી રામે તેની તલવારથી તેનું માથું કાપી નાખ્યું.

યુદ્ધે પરશુના રાજા ધેનુઃ સ્વાશ્રમમાયયૌ । કાર્ત્તવીર્યસ્ય પુત્રસ્તુ જમદગ્નિર્નિપાતિતઃ

યુદ્ધમાં પરશુથી રામે રાજાને મારી નાખ્યો અને ધેનુ પોતાના આશ્રમમાં પાછી ગઈ. પણ કાર્તવીર્યના પુત્રએ જમદગ્નિને મારી નાખ્યા.

રામે વનં ગતે વૈરાદથ રામઃ સમાગતઃ। પિતરં નિહતં દૃષ્ટ્વા પિતૃનાશાભિમર્ષિતઃ

જ્યારે રામ વનમાં ગયો હતો, ત્યારે દુશ્મનાવટથી રામ પાછો આવ્યો. પિતાને મૃત જોઈને, પિતાની હત્યાના દુઃખથી તે ક્રોધિત થયો.

ત્રિઃ સપ્તકૃત્વઃ પૃથિવીં નિઃક્ષત્રામકરોદ્વિભુઃ। કુરુશ્રેત્રે પઞ્ચ કુણ્ડાન્ કૃત્વા સન્તર્પ્ય વૈ પિતૃન્

વિશાળ પરાક્રમી ભગવાને ત્રણ વખત સાતે મળીને પૃથ્વીને તારાઓ વિના કરી દીધી; પછી કુરુક્ષેત્રમાં પાંચ યજ્ઞકુંડ બનાવીને પિતૃઓને સંતોષ્યા.

કાશ્યપાય મહીં દત્ત્વા મહેન્દ્રે પર્વતે સ્થિતઃ। કૂર્મ્મસ્ય ચ વરાહસ્ય નૃસિંહસ્ય ચ વામનમ્

પછી કાશ્યપને પૃથ્વી આપી તેઓ મહેન્દ્ર પર્વત પર રહ્યા; અને કૂર્મ, વારાહ, નરસિંહ અને વામન અવતાર થયા.

અવતારં ચ રામસ્ય શ્રુત્વા યાતિ દિવં નરઃ

રામચંદ્રજીના અવતારની કથા સાંભળવાથી મનુષ્ય સ્વર્ગને પામે છે.

અગ્નિરુવાચ રામાયણમહં વક્ષ્યે નારદેનોદિતં પુરા। વાલ્મીકયે યથા તદ્વત્ પઠિતં ભુક્તિમુક્તિદમ્

અગ્નિએ કહ્યું: હું રામાયણ કહું છું, જે પહેલાં નારદે કહ્યું હતું અને પછી વાલ્મીકિએ જે રીતે વાંચ્યું હતું, એ જ રીતે કહું છું; જે ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે.

નારદ ઉવાચ વિષ્ણુનાભ્યવ્જજો બ્રહ્મા મરીચિર્બ્રહ્મણઃ સુતઃ। મરીચેઃ કશ્યપસ્તસ્માત્ સૂર્યો વૈવસ્વતો મનુઃ

નારદે કહ્યું: વિષ્ણુમાંથી બ્રહ્મા જન્મ્યા, બ્રહ્માના પુત્ર મરીચિ, મરીચિમાંથી કશ્યપ, કશ્યપમાંથી સૂર્ય અને સૂર્યમાંથી વૈવસ્વત મનુ.

તતસ્તસ્માત્તથેક્ષ્વાકુસ્તસ્ય વંશે કકુત્સ્થકઃ। કકુત્સ્થસ્ય રઘુસ્તસ્માદજો દશરથસ્તતઃ

પછી એમાંથી ઇક્ષ્વાકુ જન્મ્યા; તેમના વંશમાં કકુત્થ્સ્થ થયા; કકુત્થ્સ્થમાંથી રઘુ, રઘુમાંથી અજા અને પછી દશરથ.

રાવણાદેર્વધાર્થાય ચતુર્દ્ધાભૂત સ્વયં હરિઃ। રાજ્ઞો દશરથાદ્રામઃ કૌશલ્યાયાં બભૂવ હ

રાવણ અને અન્ય દુષ્ટોનો નાશ કરવા માટે હરિએ પોતે ચાર ભાગે વિભાજન કર્યો; રાજા દશરથના ઘરમાં કૌશલ્યાથી રામચંદ્રજી જન્મ્યા.

કૈકેય્યાં ભરતઃ પુત્રઃ સુમિત્રાયાઞ્ચ લક્ષ્મણઃ। શત્રુઘ્નઃ ઋષ્યશ્રૃઙ્ગેણ તાસુ સન્દત્તપાયસાત્

કૈકેયીથી ભરત અને સુમિત્રાથી લક્ષ્મણ જન્મ્યા; ઋષ્યશૃંગે યજ્ઞમાં આપેલા પાયસા વડે શત્રુઘ્ન પણ જન્મ્યા.

પ્રાશિતાદ્યજ્ઞસંસિદ્ધાદ્રાદ્રામાદ્યાશ્ચ સમાઃ પિતુઃ। યજ્ઞવિધ્નવિનાશાય વિશ્વામિત્રાર્થિતો નૃપઃ

યજ્ઞથી પવિત્ર થયેલા પાયસા પીધા પછી રામ અને અન્ય પુત્રોએ પિતાજી સાથે વર્ષો વિતાવ્યા; પછી વિશ્વામિત્રના વિનંતીથી રાજાએ તેમને યજ્ઞના વિઘ્નો દૂર કરવા મોકલ્યા.

રામં સમ્પ્રેષયામાસ લક્ષ્મણં મુનિના સહ। રામો ગતોઽસ્ત્રશસ્ત્રાણિ શિક્ષિતસ્તાડકાન્તકૃત

રાજાએ રામ અને લક્ષ્મણને મુનિ સાથે મોકલ્યા; રામે ત્યાં જઈને શસ્ત્રવિદ્યાનું શિક્ષણ લીધું અને તાડકાનું વધ કર્યું.

મારીચં માનવાસ્ત્રેણ મોહિતં દૂરતોઽનયત્। સુબાહું યજ્ઞહન્તારં સબલઞ્ચાવધીદ્ બલી

રામે માનવાસ્ત્ર વડે મારીચને દૂર મોકલી bewildered કર્યો; અને બળવાને યજ્ઞના વિઘ્નકર્તા સુબાહુ અને તેની સેના નો સંહાર કર્યો.

સિદ્ધાશ્રમનિવાસી ચ વિશ્વામિત્રાદિભિઃ સહ। ગતઃ ક્રતું મૈથિલસ્ય દ્રષ્ટુઞ્ચાપંસહાનુજઃ

સિદ્ધાશ્રમમાં વિશ્વામિત્ર અને અન્ય ઋષિઓ સાથે રહીને, રામ ભાઈ સાથે મિથિલાના રાજાના યજ્ઞમાં ધનુષ જોવા ગયા.

શતાનન્દનિમિત્તેન વિશ્વામિત્રપ્રભાવતઃ। રામાય કથિતો રાજ્ઞા સમુનિઃ પૂજિતઃ ક્રતૌ

શતાનંદના ઉપક્રમ અને વિશ્વામિત્રની શક્તિથી, યજ્ઞમાં પૂજિત થયેલા મુનિએ રાજાને રામને કથા કહી.

ધનુરાપૂરયામાસ લીલયા સ બભઞ્જ તત્ । વીર્યશુલ્કઞ્ચ જનકઃ સીતાં કન્યાન્ત્વયોનિજામ્

રામે સરળતાથી ધનુષ તાણ્યું અને તોડી નાખ્યું; જનકે પરાક્રમના મૂલ્ય રૂપે ગર્ભ વિના જન્મેલી કન્યા સીતાને રામને આપી.

દદૌ રામાય રામોઽપિ પિત્રાદૌ હિ સમાગતે। ઉપયેમે જાનકીન્તામુર્મિલાં લક્ષ્મણસ્તથા

જનકે સીતાને રામને આપી; પછી પિતા અને અન્ય સૌ એકઠા થયા ત્યારે રામે જાનકી સાથે અને લક્ષ્મણે ઉર્મિલા સાથે લગ્ન કર્યા.

શ્રુતકીર્ત્તિં માણ્ડવીઞ્ચ કુશધ્વજસુતે તથા। જનકસ્યાનુજસ્યૈતે શત્રુઘ્નભરતાવુભૌ

કુશધ્વજની પુત્રીઓ શ્રુતકીર્તિ અને માંડવી, જે જનકના નાના ભાઈની દિકરીઓ હતી, એ બંને શત્રુઘ્ન અને ભરતને વિવાહમાં અપાઈ.

કન્યે દ્વે ઉપયેમાતે જનકેન સુપૂજિતઃ। રામોઽગાત્સવશિષ્ઠાદ્યૈર્જામદગન્યં વિજિત્ય ચ

એ બંને કન્યાઓનું વિવાહ કરીને જનકે સૌને સન્માન આપ્યો; રામે જમદગ્ન્યને જીત્યા પછી વશિષ્ઠ અને અન્ય ઋષિઓ સાથે પરત ગયા.

નારદ ઉવાચ રામો વશિષ્ઠં માતૄશ્ચ નત્વાઽત્રિઞ્ચ પ્રણમ્ય સઃ। અનસૂયાઞ્ચ તત્પત્નીં શરભઙ્ગં સુતીક્ષ્ણકમ્

નારદે કહ્યું: રામે વશિષ્ઠ, માતાઓ, અત્રિ, અનસૂયા, અનસૂયાની પત્ની, શરભંગ અને સુતીક્ષ્ણને વંદન કર્યા.

અગસ્ત્ય ભ્રાતરં નત્વા અગસ્ત્યન્તત્પ્રસાદતઃ। ધનુઃ ખઙ્ગઞ્ચ સમ્પ્રાપ્ય દણ્ડકારણ્યમાગતઃ

અગસ્ત્યને વંદન કરીને, અગસ્ત્યની કૃપાથી ધનુષ્ય અને તલવાર મેળવી, દંડકવનમાં પ્રવેશ કર્યો.

જનસ્થાને પઞ્ચવટ્યાં સ્થિતો ગોદાવરીં તટે। તત્ર સૂર્પણખાયાતા ભક્ષિતું તાન્ ભયઙ્કરી

જનસ્થાનમાં, પંચવટીમાં, ગોદાવરીના કાંઠે રહેતો હતો. ત્યાં ભયાનક સૂર્પણખા તેમને ખાવા આવી.

રામં સુરૂપં દૃષ્ટ્વા સા કામિની વાક્યમબ્રવીત્। કસ્ત્વં કસ્માત્સમાયાતો ભર્ત્તા મે ભવ ચાર્થિતઃ

રામને સુંદર રૂપમાં જોઈ, એ સ્ત્રીએ ઇચ્છાથી કહ્યું: 'તમે કોણ છો? અહીં કેમ આવ્યા છો? મારી વિનંતી માનીને મારા પતિ બનો.'

એતૌ ચ ભક્ષયિષ્યામિ ઇત્યુક્ત્વા તં સમુદ્યતા । તસ્યા નાસાઞ્ચ કર્ણૌ ચ રામોક્તો લક્ષ્મણોઽચ્છિનત્

'હું આ બંનેને ખાઈ જઇશ,' એવું કહી તે દોડી આવી; પણ રામના આદેશે લક્ષ્મણે તેની નાક અને કાન કાપી નાખ્યા.

રક્તં ક્ષરન્તી પ્રયયૌ ખરં ભ્રાતરમબ્રવીત્। મરીષ્યામિ વિનાસાઽહં ખર જીવામિ વૈ તદા

લોહી વહી રહી હતી, ત્યારે તે પોતાના ભાઈ ખરા પાસે ગઈ અને કહ્યું: 'ખરા, હવે મારી નાક વગર હું જીવતી નથી, આવી સ્થિતિમાં જીવવું મુશ્કેલ છે.'

રામસ્ય ભાર્ય્યા સીતાઽસૌ તસ્યાસીલ્લક્ષ્મણોઽનુજઃ। તેષાં યદ્રુધિરં સોષ્ણં પાયયિષ્યસિ માં યદિ

'રામની પત્ની સીતાં છે અને લક્ષ્મણ તેનો નાના ભાઈ છે; જો તું મને તેમનું ગરમ લોહી પીવડાવશે તો જ હું જીવશે.'

ખરસ્તથેતિ તામુક્ત્વા યતુર્દૃશસહસ્ત્રકૈઃ। રક્ષસાં દૂષણેનાગાદ્યોદ્ધુ ત્રિશિરસા સહ

ખરાએ 'એવું જ થાશે' કહીને હજારો ભયાનક દૃષ્ટિ ધરાવતા રાક્ષસો સાથે, દુષણ અને ત્રિશિરા સાથે યુદ્ધ કરવા નીકળી પડ્યો.

રામં રામોઽપિ યુયુધે શરૈર્વિવ્યાધ રાક્ષસાન્। હસ્ત્યશ્વરથપાદાતં બલં નિન્યે યમક્ષયમ્

રામે તેમનો સામનો કર્યો; તીરો વડે રાક્ષસોને ઘાયલ કર્યા અને તેમના હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતી સેનાને યમના લોકે મોકલી દીધી.